Zamówienie-Koszyk
Dokończ - Edytuj - Anuluj

Droga Użytkowniczko, Drogi Użytkowniku, klikając AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrazisz zgodę na to aby Rachunkowość Sp. z o.o. oraz Zaufani Partnerzy przetwarzali Twoje dane osobowe takie jak identyfikatory plików cookie, adresy IP, otwierane adresy url, dane geolokalizacyjne, informacje o urządzeniu z jakiego korzystasz. Informacje gromadzone będą w celu technicznego dostosowanie treści, badania zainteresowań tematami, dostosowania niektórych treści do lokalizacji z której jest odczytywana oraz wyświetlania reklam we własnym serwisie oraz w wykupionych przez nas przestrzeniach reklamowych w Internecie. Wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Klikając w przycisk AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrażasz zgodę na zapisanie i przechowywanie na Twoim urządzeniu plików cookie. W każdej chwili możesz skasować pliki cookie oraz ograniczyć możliwość zapisywania nowych za pomocą ustawień przeglądarki.

Wyrażając zgodę, pozwalasz nam na wyświetlanie spersonalizowanych treści m.in. indywidualne rabaty, informacje o wykupionych przez Ciebie usługach, pomiar reklam i treści.

AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....

Spłata i dochodzenie zaległych składek na przejrzystych zasadach

Renata Majewska Biuro Kadr i Płac

Procedury ściągania należności przez ZUS oraz regulowania przez płatników zadłużenia z tytułu składek staną się wkrótce tańsze dla obu stron, mniej czasochłonne i bardziej przyjazne dla płatników.
ABC

Spłata i dochodzenie zaległych składek na przejrzystych zasadach

Renata Majewska

Spłata i dochodzenie zaległych składek na przejrzystych zasadach

Zmiany w tym zakresie – wprowadzone ustawą z 24.06.2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw (DzU poz. 1621, dalej nowela) – zasadniczo wchodzą w życie 18.09.2021 r., jednak część nowych regulacji będzie obowiązywać od 1.01.2022 i 1.04.2022 r. Do egzekucji ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, wszczętych i niezakończonych przed 1.01.2022 r., stosuje się dotychczasowe zasady (art. 13 noweli).

Odsetki za zwłokę

Od nieopłaconych w terminie składek płatnicy muszą uiścić odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonej w Op, czyli obecnie 8% w stosunku rocznym. Od 18.09.2021 r. odsetki nie podlegają wpłacie, jeśli ich wysokość nie przekroczy 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2021 r. 28 zł, w 2022 r. prawdopodobnie 30 zł). Stanowi tak zmieniony art. 23 ust. 1a usus. Dotychczas nie trzeba było wpłacać odsetek nieprzekraczających 6,60 zł. Ponadto płatnik nie naliczy odsetek, gdy zwłoka w zapłacie składek powstanie z przyczyn leżących po stronie ZUS, czyli gdy ich nieopłacenie wyniknie z:

  • błędnego zawiadomienia przez ZUS o stanie rozliczeń,
  • zastosowania się płatnika do pisma ZUS w jego indywidualnej sprawie bądź do utrwalonej praktyki interpretacyjnej ZUS (z uwzględnieniem art. 34 ust. 15 Prawa przedsiębiorców), w tym takiej, która następnie uległa zmianie (przez utrwaloną praktykę interpretacyjną rozumie się wyjaśnienia zakresu i sposobu stosowania przepisów prawa dominujące w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez ZUS w takich samych stanach faktycznych lub w odniesieniu do takich samych zdarzeń przyszłych oraz w takim samym stanie prawnym).

W tych okolicznościach ZUS poinformuje płatnika o kwocie nieopłaconych na czas składek i wezwie do ich uregulowania bez odsetek w ciągu 14 dni od doręczenia zawiadomienia. Jeśli wezwany nie uiści składek w ww. terminie, wówczas odsetki będą należne – za okres od dnia, w którym składki stały się wymagalne, do dnia ich opłacenia.

Dług potrącany najpierw z bieżących świadczeń

ZUS ściąga obecnie zaległe składki wyłącznie w drodze egzekucji administracyjnej bądź sądowej. Od 1.01.2022 r. nieopłacone w terminie składki oraz należne od nich odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę ZUS będzie najpierw potrącać z wypłacanych przez siebie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (emerytur, rent, zasiłków), a dopiero w drugiej kolejności w trybie egzekucji (zmieniony art. 24 ust. 2 usus).

Nie tylko usprawni to odzyskiwanie danin publicznych, ale również zmniejszy koszty ich odzyskiwania od zobowiązanego. Corocznie liczba tytułów egzekucyjnych skierowanych do egzekucji ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego wynosi ok. 170 tys. na kwoty od 170 do 200 mln zł – wynika z uzasadnienia do projektu nowelizacji.

Dłużnicy będą chronieni, bo potrąceń z wypłacanych im na bieżąco świadczeń (np. zasiłków) ZUS będzie dokonywał na mocy art. 139 i nast. ustawy emerytalnej, a więc honorując kwotę wolną i maksymalną dopuszczalną kwotę potrącenia.

Również od 1.01.2022 r. bieg terminu przedawnienia należności składkowych zostanie zawieszony – od pierwszego dnia miesiąca, w którym ZUS rozpocznie ww. potrącenia ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub podejmie pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, o której zawiadomił dłużnika, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończy potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (zmieniony art. 24 ust. 5b usus).

Zwrot nadpłaty – wyłącznie przelewem

[4] Rozporządzenie MF z 11.09.2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (DzU z 2005 r. poz. 1526).

[5] Zgodnie z rozporządzeniem MFFiPR z 12.01.2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (DzU poz. 67) od 11.10.2021 r. koszt upomnienia wynosi 16 zł.

Nadal obowiązuje zasada, że nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu z urzędu najpierw na poczet zaległych lub bieżących należności, a w razie ich braku na poczet przyszłych, chyba że płatnik złoży wniosek o ich zwrot. Dotychczas ZUS musiał zawiadomić płatnika o kwocie nadwyżki, którą może mu zwrócić, chyba że nie przekraczała ona kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli 11,60 zł[4].

Od 18.09.2021 r. na mocy art. 24 ust. 6b usus ZUS jest zwolniony z tego obowiązku informacyjnego, dopóki nienależne składki nie przekroczą 10-krotności kwoty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, czyli 116 zł, a od 11.10.2021 r. 160 zł[5].

Tak jak dotychczas, ZUS będzie zwracał nadpłatę składek płatnikowi w ciągu 30 dni od dnia wpływu wniosku o zwrot, jednak od 18.09.2021 r. już tylko bezgotówkowo na rachunek bankowy płatnika widniejący na jego koncie, a w razie braku płatnika – jego następcy prawnemu. Gdy płatnik już nie istnieje i nie ma następcy prawnego, ZUS informuje ubezpieczonego o kwocie nienależnych składek w części finansowanej przez niego, a na jego wniosek dokonuje zwrotu, także wyłącznie na rachunek bankowy wskazany we wniosku (zmieniony art. 24 ust. 6d i 6f usus).

Przedawnienie składek

Jeżeli ogłoszenie upadłości nastąpi przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg rozpocznie się od dnia następującego po dacie uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub o umorzeniu postępowania upadłościowego (nowy ust. 5ca art. 24 usus).

[6] Ustawa z 15.05.2015 r. (tekst jedn. DzU z 2020 r. poz. 814).

Termin przedawnienia nie zacznie płynąć, a jeśli rozpoczął bieg, ulegnie zawieszeniu od dnia objęcia restrukturyzacją należności z tytułu składek określonych w art. 160 Prawa restrukturyzacyjnego[6] do dnia zapłaty ostatniej raty bądź do dnia zapłaty w razie odroczenia terminu płatności (nowy ust. 5g art. 24 usus).

Zmiany te obowiązują od 18.09.2021 r.

ZUS szybciej odzyska nienależnie wypłacone zasiłki i emerytury

Od 18.09.2021 r. ZUS nie nalicza odsetek od nienależnie wypłaconych świadczeń za okres przypadający po dniu wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu do dnia spłaty, w razie uregulowania zadłużenia w terminie wskazanym w tej decyzji (nowy ust. 1a art. 88 usus).

Zasiłki chorobowe z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego wypłacone osobie, która podczas orzeczonej niezdolności do pracy będzie wykonywać pracę zarobkową albo wykorzystywać zwolnienie od pracy niegodnie z jego celem, są uznawane za nienależnie pobrane (zmieniony art. 84 ust. 2 usus). Jest to reakcja na dotychczasową niejednolitą linię orzeczniczą – w myśl niektórych wyroków sądowych wskazanych świadczeń nie można było uznać za nienależne, ponieważ świadczeniobiorca nie został pouczony o braku prawa do zasiłku w tych okolicznościach (np. wyrok SN z 8.03.2017 r., II UK 753/15), a w innych wyrażano przeciwne stanowisko (np. wyrok SN z 26.07.2017 r., I UK 287/16). Nowelizacja rozwiewa wątpliwości, czy ZUS ma prawo żądać ich zwrotu.

Nienależnie pobrane świadczenia, których wysokość ustalono prawomocną decyzją, oraz odsetki i koszty upomnienia są od 18.09.2021 r. ściągane w pierwszej kolejności z wypłacanych na bieżąco świadczeń (zasiłków, emerytur czy rent), a jeżeli dłużnik nie pobiera aktualnie zasiłku, emerytury lub renty – nie tylko w trybie egzekucji administracyjnej (jak dotychczas), ale również cywilnej.

Zgodnie ze zmodyfikowanym art. 84 ust. 6 usus, jeżeli wypłacenie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek ich zwrotu wraz z odsetkami obciąża odpowiednio płatnika lub inny podmiot – za cały okres, za który nienależne świadczenia zostały wypłacone.

Zmiana ma na celu podkreślenie, że obowiązek zwrotu świadczenia (np. zasiłku) przez płatnika/inny podmiot dotyczy wyłącznie przypadku przekazania przez niego nieprawdziwych danych powodujących wypłatę świadczenia, którego formalnie ZUS nie może uznać za nienależne i ściągnąć bezpośrednio od beneficjenta.

Automatyczne umorzenie

Nowela uzupełnia lukę, umożliwiając umorzenie składek z mocy prawa (bez wydawania decyzji przez ZUS) w oczywistych przypadkach znikomego stopnia ściągalności, gdy:

  • nastąpiło wyrejestrowanie płatnika i ubezpieczonych, a należności z tytułu składek nie przewyższają 10-krotności kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (obecnie 116 zł, a od 11.10.2021 r. 160 zł),
  • dłużnik zmarł, a należności z tytułu składek nie przekraczają 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym datę jego śmierci.

Zmiana (nowe ust. 5a–5c art. 28 usus) wchodzi w życie 18.09.2021 r.

Również od tej daty ZUS może umarzać – w całości lub w części – odraczać bądź rozkładać na raty przysługujące mu należności cywilnoprawne, np. z tytułu należnych mu kosztów zastępstwa procesowego. Dotychczas nie miał takiej możliwości. Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu noweli, chodzi o wyeliminowanie sytuacji, gdy należności z tytułu składek podlegają umorzeniu, a wynikające z tego samego orzeczenia koszty zastępstwa (np. w kwocie 60, 90 lub 180 zł) nie. Wskazane ulgi ZUS zastosuje uznaniowo i wyłącznie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym bądź względami społeczno-gospodarczymi. Przykładowo, na mocy nowo dodanego art. 77a usus, ZUS z urzędu umorzy należności cywilnoprawne w całości, jeżeli:

  • osoba fizyczna – umrze, nie pozostawiając żadnego majątku, pozostawiając majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo przedmioty codziennego użytku domowego o łącznej wartości do 6 tys. zł,
  • osoba prawna – zostanie wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tego tytułu nie przejdzie z mocy prawa na osoby trzecie,
  • zajdzie uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne,
  • jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej ulegnie likwidacji,
  • zachodzi interes publiczny.

Ponadto gdy oprócz dłużnika głównego będą inni obowiązani, umorzenie całości należności z urzędu będzie możliwe tylko wtedy, gdy wszyscy spełnią ww. warunki umorzenia.

Czynności kontrolne

Nowela wyjaśnia, że inspektorzy kontroli ZUS mają prawo wzywać i przesłuchiwać świadków oraz płatnika i ubezpieczonych, jeśli z powodu braku lub po wyczerpaniu środków dowodowych okoliczności sprawy wymagają dodatkowego wyjaśnienia (zmodyfikowany art. 87 ust. 1 pkt 5 i 6 usus). Dotychczas niektórzy eksperci kwestionowali ich uprawnienie do wzywania uczestników postępowania. Zmiana ułatwi pracę inspektorom oraz usprawni i skróci samo postępowanie kontrolne.

Od 18.09.2021 r. na protokole kontroli inspektor nie musi zamieszczać pieczęci – wystarczy jego podpis z podaniem imienia i nazwiska. Ma to umożliwić wydawanie protokołu w postaci elektronicznej na wezwanie płatnika. Protokół kontroli będzie można zmienić wyłącznie przez wydanie aneksu, do którego płatnik będzie mógł zgłosić zastrzeżenia, ze wskazaniem stosownych środków dowodowych, w ciągu 14 dni od jego otrzymania. Do aneksu do protokołu, sporządzonego w wyniku rozpatrzenia zastrzeżeń, nie będą przysługiwać kolejne zastrzeżenia (korekty art. 91 usus).


LinkedIn

Spis treści artykułu
Spis treści: