Wizyta u lekarza medycyny pracy w czasie pracy

Pracownik ma obowiązek odbyć okresowe badania lekarskie, na które został skierowany przez zakład pracy, w terminie wskazanym zwykle w orzeczeniu dopuszczającym do pracy, wydanym po badaniach wstępnych lub poprzednich badaniach okresowych (art. 229 § 2 Kp, wzór z zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30.05.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 607).

Pracodawcy nie wolno przy tym dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania (art. 229 § 4 Kp).

Okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami zatrudniony zachowuje prawo do wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości – do należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych (art. 229 § 3 Kp).

Pracodawca powinien przestrzegać prawa pracownika do realizacji okresowych badań w czasie roboczym. Powinien również wziąć pod uwagę, że specyfika równoważnego systemu czasu pracy (zwłaszcza przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 12 godzin) może zdezorganizować życie pracownika i w dni wolne od pracy będzie on wypoczywał lub załatwiał ważne sprawy. Dlatego pracodawca ma co do zasady obowiązek planować wizyty u lekarza medycyny pracy w dniach pracy pracownika. Umówienie ich w dniu dla niego wolnym jest dopuszczalne wyjątkowo, gdy nie ma innego wyjścia.

W świetle ustawy z 27.06.1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn. DzU z 2022 r. poz. 437) pracodawca ma obowiązek podpisać pisemną umowę o profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami z podstawową jednostką medycyny pracy, np. z przychodnią, indywidualną praktyką lekarską. W jej ramach są wykonywane m.in. wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie.

W umowie strony muszą określić m.in.:

• warunki i sposób udzielania świadczeń zdrowotnych, a w szczególności sposób rejestracji kierowanych pracowników, organizację udzielania świadczeń, tryb przekazywania zaświadczeń lekarskich o zdolności do pracy bądź nauki oraz sposób podania tych informacji do wiadomości zainteresowanych,
• sposób kontrolowania przez zleceniodawcę wykonywania postanowień umowy.

Pracodawca powinien zadbać o to, by współpracująca z nim jednostka medycyny pracy przeprowadzała zlecone badania na bieżąco, sprawnie i z poszanowaniem przepisów prawa pracy, w tym zasady, że należy je wyznaczać w godzinach roboczych dla pracownika. Odpowiednie postanowienia tej treści powinny się znaleźć w umowie, a zakład pracy ma prawo żądać ich wykonania.