Szczepienia pracowników przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu – czy powstaje przychód ze stosunku pracy

W myśl art. 222¹ § 1 Kp w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych pracodawca stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe – ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

Z kolei w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (tekst jedn. DzU z 2026 r. poz. 103) wskazano, że w celu ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi przez szkodliwy czynnik biologiczny pracodawca jest obowiązany do stosowania, na warunkach określonych w rozporządzeniu, wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie lub ograniczających stopień tego narażenia (środków zapobiegawczych). W zawartej w zał. nr 1 do rozporządzenia klasyfikacji szkodliwych czynników biologicznych wymieniono m.in. wirusy kleszczowego zapalenia mózgu (KZM).

Natomiast § 16 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 64 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. DzU z 2025 r. poz. 1675) nakazuje, by w przypadku wystąpienia lub możliwości wystąpienia w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, przeciw któremu jest dostępna szczepionka, stosować odpowiednio przepisy tej ostatniej ustawy. W art. 20 ust. 1 stanowi ona, że w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych wśród pracowników narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych przeprowadza się zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu czynności zawodowych (określone w przepisach wykonawczych). Koszty przeprowadzania szczepień oraz zakupu szczepionek ponosi pracodawca (art. 20 ust. 3).

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności (DzU poz. 40) szczepienia przeciw KZM są zalecane m.in. w przypadku czynności zawodowych wykonywanych w kompleksach leśnych oraz na terenach zadrzewionych na obszarach endemicznego występowania zachorowań na KZM.

Skoro przepisy zobowiązują pracodawcę do poniesienia kosztów zalecanych szczepień ochronnych oraz zakupu szczepionek dla pracowników, gdyż przy wykonywaniu pracy są oni narażeni na działanie szkodliwych czynników biologicznych (wirusa KZM), otrzymanie ww. świadczenia nie spowoduje uzyskania przez nich przysporzenia majątkowego, a tym samym przychodu w rozumieniu updof. Świadczenia te stanowią bowiem realizację obowiązków pracodawcy wynikających z odrębnych przepisów prawa i są niezbędne do zapewnienia pracownikom możliwości wykonywania pracy w bezpiecznych i higienicznych warunkach.

W konsekwencji pokrycie przez spółkę kosztów szczepienia pracowników (zakup przez nią usługi medycznej bądź refundacja kosztów szczepienia poniesionych przez zatrudnionych) nie spowoduje powstania przychodu ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 updof, a na spółce nie będą ciążyć obowiązki płatnika w zakresie poboru zaliczki na PIT. Potwierdza to interpretacja KIS z 24.07.2026 r. (0115-KDIT2.4011.375.2026.1.ŁS).