Prywatne wsparcie rolnictwa ekologicznego – skutki podatkowe

Źródło przychodu w PIT i CIT

W ramach projektów rolnictwa regeneracyjnego rolnik otrzymuje środki pieniężne nie za sprzedaż płodów rolnych, lecz za wdrożenie i utrzymanie określonych praktyk agrotechnicznych. Świadczenia te są najczęściej rozliczane ryczałtowo (np. w przeliczeniu na hektar) i wypłacane po wykonaniu oraz zatwierdzeniu działań. Taki model rodzi pytanie: czy wypłaty te można traktować jako przychód z działalności rolniczej, a więc wyłączony z opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 updof (odpowiednio art. 2 ust. 1 pkt 1 updop)?

KIS w interpretacji z 23.07.2025 r. (0112-KDIL2-2.4011.435.2025.3.WS) zajęła stanowisko niekorzystne dla rolników. Uznała, że nie uzyskują oni z tego tytułu przychodu z działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 updof (odpowiednio art. 2 ust. 2 updop), tylko z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 updof).

W przypadku podatników CIT byłby to natomiast przychód inny niż z zysków kapitałowych (brak ujęcia w art. 7b updop).

Kluczowe było to, że wypłaty miały charakter zwrotu (ryczałtowo ustalonych) nakładów za wykonanie zadań projektowych. Nie mogły być zatem dowolnie wykorzystywane na ogólną działalność rolniczą, a ich wypłata była uzależniona od realizacji i akceptacji konkretnych działań.

Do problemu odniósł się WSA w Poznaniu w wyroku z 13.01.2026 r. (I SA/Po 697/25). Zaakcentował konieczność rozróżnienia między przychodem z wytworzenia produktów roślinnych lub zwierzęcych a przychodem uzyskiwanym za sposób prowadzenia procesu wytwarzania. Innymi słowy, nawet jeśli działania projektowe są wykonywane na gruntach rolnych i mogą pośrednio wpływać na produkcję, nie przesądza to jeszcze o uznaniu wypłat za efekt działalności rolniczej w rozumieniu ustawy podatkowej.

Podobne podejście sąd ten zaprezentował w wyroku z 6.03.2025 r. (I SA/Po 653/24, nieprawomocny), wskazując, że nagrody bądź dotacje za praktyki prośrodowiskowe pozostają co do zasady w bezpośrednim związku z realizacją celów środowiskowych, a nie z samym wytwarzaniem nieprzetworzonych produktów roślinnych lub zwierzęcych.

Podsumowując: jeżeli wynagrodzenie jest powiązane z realizacją zadań dotyczących metod uprawy (takich jak plan nawożenia, badania gleby, terminy czy zakazy), a mechanizm jego wypłaty nie jest bezpośrednio związany z nabyciem produktów roślinnych lub zwierzęcych wytworzonych w ramach gospodarstwa rolnego, to rolnik powinien zakwalifikować je jako przychód podlegający PIT lub CIT.

Zwolnienie z podatku dochodowego

Skoro nie stanowią przychodu z działalności rolniczej, należy rozważyć, czy ma do nich zastosowanie któreś ze zwolnień podatkowych.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 47d updof wolne od podatku dochodowego są dotacje, subwencje, dopłaty oraz inne nieodpłatne bądź częściowo odpłatne świadczenia otrzymane na cele związane z działalnością rolniczą, jeżeli pochodzą z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, od agencji rządowych lub wykonawczych, państwowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną (prowadzących doradztwo rolnicze) bądź ze środków pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych. W przypadku podatników CIT zwolnienie ma szerszy charakter (art. 17 ust. 1 pkt 47, 48, 52 i 53 updop).

Z literalnego brzmienia przepisu wynika, że konieczne jest łączne spełnienie trzech warunków:

• świadczenie musi mieć charakter dotacji, subwencji, dopłaty lub innego nieodpłatnego (lub częściowo odpłatnego) świadczenia,
• musi zostać otrzymane na cele związane z działalnością rolniczą,
• musi pochodzić z jednego ze źródeł wskazanych w przepisie.

W przywołanym wyroku WSA w Poznaniu z 13.01.2026 r. stwierdzono, że do celów zwolnienia działalność rolniczą należy rozumieć jako zespół działań podejmowanych w zakresie uprawy ziemi i roślin oraz hodowli zwierząt. Na gruncie reguł znaczeniowych języka powszechnego pojęcie działalności rolniczej ma szerszy zakres niż w rozumieniu nadanym mu w art. 2 ust. 2 updof (odpowiednio art. 2 ust. 2 updop). Tym samym kwalifikacja danej aktywności na gruncie updof i updop nie przesądza o braku możliwości zastosowania zwolnienia. Niemniej jednym z jego warunków jest pochodzenie wskazanych w przepisie przysporzeń ze źródeł wymienionych w przepisie – od podmiotów prawa publicznego, względnie od międzynarodowych instytucji finansowych.

Sąd wskazał, że uznanie zagranicznej organizacji non profit, posiadającej filie w wielu państwach, za organizację międzynarodową prowadziłoby do nieuprawnionego objęcia zwolnieniem także przysporzeń majątkowych uzyskiwanych od podmiotów prawa prywatnego.

Podsumowując: jeżeli wsparcie na określone praktyki agrotechniczne pochodzi od podmiotu prywatnego, rolnik nie może skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego.

Koszty uzyskania przychodu

W myśl art. 22 ust. 1 updof i art. 15 ust. 1 updop kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 updof lub art. 16 updop. Zasadniczo zatem każdy wydatek pozostający w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością i obiektywnie mogący mieć wpływ na uzyskanie przychodów albo zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła powinien zostać zaliczony do kosztów podatkowych i uwzględniony przy obliczaniu dochodu (wyrok NSA z 20.04.2023 r., II FSK 2588/20).

W sprawie rozpatrywanej przez WSA w Poznaniu w wyroku z 13.01.2026 r. rolnik argumentował, że w razie braku możliwości skorzystania ze zwolnienia z PIT środków otrzymanych na określone praktyki agrotechniczne powinien mieć możliwość rozliczenia odpowiadających im kosztów uzyskania przychodu. Wskazał, że realizacja tych działań wiąże się z rzeczywistymi wydatkami, obejmującymi m.in.:

• eksploatację maszyn rolniczych, w tym koszty paliwa,
• wynagrodzenia pracowników zaangażowanych w realizację prac,
• zakup obornika spełniającego wymagania projektu,
• zakup poplonów zgodnych z założeniami projektu,
• wartość produktów pochodzących z własnej produkcji.

Wydatki te są dokumentowane fakturami, potwierdzeniami przelewów, umowami, pokwitowaniami płatności czy protokołami odbioru. W celu potwierdzenia zużycia produktów pochodzących z własnej produkcji rolnik sporządza dokument zawierający datę zużycia, cel, ilość oraz wartość surowca (ustalaną na podstawie bieżących cen rynkowych publikowanych przez giełdy produktów rolnych w dniu zużycia).

Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma odpowiednie przypisanie wydatku do prowadzonych działań, bo działalność rolnicza nie podlega PIT, a tym samym wydatki z nią związane nie stanowią kosztów podatkowych.

Jeżeli nie jest możliwe przypisanie całości określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów związanych z przychodami podlegającymi opodatkowaniu albo niepodlegającymi opodatkowaniu, to należy każdorazowo rozważyć, czy i w jakiej części sporne wydatki mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów podlegających opodatkowaniu.

Podsumowując: fakt opodatkowania środków otrzymanych w ramach wsparcia praktyk agrotechnicznych co do zasady umożliwia rozliczenie odpowiadających im wydatków jako kosztów podatkowych (na zasadach ogólnych). Istotna jest jednak odpowiednia dokumentacja, która pozwoli m.in. wyodrębnić wydatki związane z działalnością rolniczą (niepodlegające potrąceniu), a w przypadku wydatków wspólnych, podlegających proporcjonalnemu przyporządkowaniu – zastosować właściwy podział.

Skutki w VAT

Z perspektywy VAT usługą jest wyłącznie takie świadczenie, z którego konkretny podmiot odnosi choćby potencjalną korzyść. WSA w Białymstoku w wyroku z 28.08.2007 r. (I SA/Bk 254/07) wskazał, że warunkiem uznania świadczenia za usługę jest istnienie konsumpcji, czyli beneficjenta, który z tego świadczenia korzysta. Ma to szczególne znaczenie przy świadczeniach polegających na zaniechaniu określonych działań. Jeżeli nie da się wskazać konkretnego podmiotu, który odniósłby z tego korzyść, to – mimo że takie zaniechanie może mieć wartość z punktu widzenia interesu społecznego – nie będzie usługą w rozumieniu ustawy o VAT.

KIS w interpretacji z 30.07.2025 r. (0112-KDIL1-2.4012.264.2025.4.PM) zwróciła uwagę, że rolnik otrzymuje płatność dopiero po pozytywnej weryfikacji podjętych prac (działań), zatwierdzonych przez partnerów projektu. W konsekwencji działania te są wykonywane na rzecz podmiotu finansującego, a otrzymywane środki finansowe są wynagrodzeniem z tego tytułu. Tym samym – zdaniem KIS – stanowią podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, i podlegają VAT.

WSA w Poznaniu w wyroku z 13.01.2026 r. uchylił tę interpretację. Stwierdził, że konstrukcja programu nie pozwala uznać, aby otrzymywane środki finansowe były wypłacane w celu sfinansowania jakiejkolwiek konkretnej dostawy/usługi świadczonej przez rolnika. Podmiot finansujący nie przekazuje ich tytułem wynagrodzenia za wykonanie konkretnego świadczenia, którego efekty byłyby bezpośrednio wykorzystywane w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Środki pieniężne, których nie da się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi VAT, nie stanowią zaś podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

Podsumowując: w przypadku środków przeznaczonych na wsparcie rolnictwa regeneracyjnego trudno mówić o konkretnym beneficjencie (konsumencie) świadczenia. Działania wykonywane w ramach programu co do zasady nie stanowią zatem ani usługi, ani dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT i nie podlegają VAT.

Prywatne wsparcie praktyk rolnictwa ekologicznego (w tym regeneracyjnego) może wywoływać odmienne skutki na gruncie PIT/CIT i VAT, dlatego nie powinno być oceniane wyłącznie przez pryzmat celu środowiskowego programu. Sam fakt, że środki są przeznaczone na działania prowadzone w gospodarstwie rolnym, nie przesądza jeszcze ani o uznaniu ich za przychód z działalności rolniczej, ani o możliwości zastosowania zwolnienia podatkowego. Kluczowe znaczenie mają natomiast: charakter wypłaty, źródło finansowania, warunki programu oraz sposób powiązania środków z konkretnymi działaniami rolnika.