Kwoty wolne od potrąceń w 2026 r.

Przy obowiązkowych i dobrowolnych potrąceniach

Kwoty wolne od obowiązkowych potrąceń z wynagrodzenia za pracę wynoszą:

• 100% MWN – przy potrącaniu należności innych niż świadczenia alimentacyjne, np. zaległe kredyty, pożyczki, składki czy podatki,

• 75% MWN – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych,

• 90% MWN – przy potrącaniu kar pieniężnych.

Powyższe kwoty wolne są proporcjonalne do wymiaru czasu pracy. Przy dokonywaniu potrąceń alimentacyjnych w ogóle nie obowiązuje kwota wolna (zajęciu podlega maksymalnie 3/5, czyli 60% wynagrodzenia netto).

Kwoty wolne od dobrowolnych potrąceń z wynagrodzenia za pracę wynoszą:

• 100% MWN – przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,

• 80% MWN – przy potrącaniu należności na rzecz podmiotów trzecich (innych niż pracodawca), np. składek związkowych, pożyczki z zfśs, rat pożyczek i składek do kasy zapomogowo-pożyczkowej.

Te kwoty nie są natomiast proporcjonalne do wymiaru czasu pracy. W przypadku dłużnika zatrudnionego np. na 1/4 etatu stosuje się pełną kwotę wolną.

Przy niepełnym etacie

Kwotę wolną od obowiązkowych potrąceń z wynagrodzenia za pracę dla pracownika zatrudnionego na niepełnym etacie, oblicza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Najpierw trzeba ustalić MWN dla niepełnego wymiaru czasu pracy, w jakim dłużnik pracuje, a następnie pomnożyć ją przez stopę procentową odpowiednią dla danej kategorii potrącenia (100%, 75% lub 90%).

Pracownik jest zatrudniony na 3/4 etatu, korzysta z KUP 250 zł i UM 150 zł oraz nie korzysta z PIT-0 ani z PPK. Sposób obliczania w 2026 r. kwot wolnych od:

1) obowiązkowych potrąceń z wynagrodzenia za pracę:

• przychód: 4806 zł × 3/4 etatu = 3604,50 zł,

• podstawa wymiaru składek społecznych: 3604,50 zł,

• składki społeczne należne od pracownika: emerytalna – 351,80 zł, rentowe – 54,07 zł, chorobowa – 88,31 zł; łącznie – 494,18 zł,

• podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 3110,32 zł,

• składka zdrowotna: 279,93 zł,

• podstawa opodatkowania: 3604,50 zł – 494,18 zł – 250 zł ≈ 2860 zł,

• zaliczka do US: 2860 zł × 12% – 150 zł ≈ 193 zł,

• MWN: 3604,50 zł – 494,18 zł – 279,93 zł – 193 zł = 2637,39 zł,

• kwoty wolne – patrz tabela.

2) dobrowolnych potrąceń z wynagrodzenia za pracę (nie są proporcjonalne do wymiaru czasu pracy):

• przychód: 4806 zł,

• podstawa wymiaru składek społecznych: 4806 zł,

• składki społeczne należne od pracownika; łącznie: 658,91zł,

• podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 4147,09 zł,

• składka zdrowotna: 373,24 zł,

• podstawa opodatkowania: 3897 zł,

• zaliczka do US: 3897 zł × 12% – 150 zł ≈ 318 zł,

• MWN: 4806 zł – 658,91 zł – 373,24 zł – 318 zł = 3455,85 zł,

• kwoty wolne – patrz tabela.

Ze zwolnieniem od podatku

Pracownikowi na pełnym etacie, nieuczestniczącemu w PPK, lecz korzystającemu z PIT-0 (ulgi określone w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152–154 updof: dla młodych, dla rodzin 4+, dla pracującego seniora, na powrót), a więc któremu pracodawca nie potrąca zaliczek na PIT, kwoty wolne od potrąceń ustala się następująco:

• minimalne wynagrodzenie brutto (podstawa wymiaru składek społecznych): 4806 zł,

• składki społeczne należne od pracownika; łącznie: 658,91 zł,

• podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 4806 – 658,91 = 4147,09 zł,

• składka zdrowotna 9%: 373,24 zł,

• MWN: 4806 zł – 658,91 zł – 373,24 zł = 3773,85 zł,

• kwoty wolne – patrz tabela.

Członkostwo w PPK

Pracownik uczestnik PPK finansuje wpłatę podstawową do PPK w wysokości 2% wynagrodzenia, tj. podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych, bez stosowania ograniczenia do górnej rocznej podstawy wymiaru tych składek. Może obniżyć jej wysokość, jednak maksymalnie do 0,5% podstawy wymiaru, jeśli jego wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł nie przekracza 1,2 minimalnego wynagrodzenia. Ponadto może zadeklarować wpłatę dodatkową, maksymalnie do 2% podstawy wymiaru (art. 27 ust. 1, 3 i 9 ustawy z 4.10.2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, tekst jedn. DzU z 2024 r. poz. 427, dalej ustawa o PPK).

Pracodawca pokrywa za pracownika wpłatę podstawową (1,5% podstawy wymiaru) i może zadeklarować wpłatę dodatkową (maksymalnie 2,5% podstawy) – art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o PPK. Wpłaty do PPK finansowane przez pracodawcę dolicza się do podstawy opodatkowania pracownika w miesiącu, w którym zostały faktycznie dokonane (przelane) na rachunek instytucji finansowej. Nie wchodzą one do podstawy wymiaru składek społecznych i zdrowotnej.

Podstawę wymiaru kwot wolnych od potrąceń z wynagrodzenia za pracę, przysługujących pracownikowi uczestnikowi PPK, stanowi minimalne wynagrodzenie po odliczeniu składek społecznych, składki zdrowotnej, zaliczki na PIT oraz wpłat do PPK. Zgodnie ze stanowiskiem MF z 16.12.2019 r. wpłaty do PPK należy naliczyć od minimalnego wynagrodzenia w faktycznie obowiązującej wartości procentowej.

W konsekwencji w 2026 r. MWN pracowników uczestników PPK niekorzystających z PIT-0 wyniesie w czterech najpopularniejszych wersjach (przy założeniu, że obie strony finansują tylko wpłaty podstawowe na PPK):

• z zastosowaniem podstawowych KUP (250 zł), ale bez UM – 3201,73 zł,

• z zastosowaniem podstawowych KUP i pełnej UM – 3501,73 zł,

• z zastosowaniem podwyższonych KUP (300 zł), ale bez UM – 3207,73 zł,

• z zastosowaniem podwyższonych KUP i pełnej UM – 3507,73 zł.

Kwoty wolne u dłużnika na zleceniu

Zleceniobiorca wynagradzany periodycznie, objęty egzekucją innych wierzytelności, podlega ograniczonym potrąceniom na mocy art. 87 i nast. Kp. Aby obliczyć przysługującą mu kwotę wolną, najpierw trzeba ustalić obowiązujący go w danym miesiącu wymiar czasu pracy, dzieląc liczbę godzin wypracowanych przez zleceniobiorcę (zwykle deklarowaną co miesiąc zleceniodawcy na potrzeby ustalenia minimalnej stawki godzinowej) przez nominał czasu pracy tego miesiąca. Następnie wymiar pracy mnoży się przez minimalne wynagrodzenie brutto i otrzymuje podstawę wymiaru kwoty wolnej od potrąceń, z której należy obliczać kwotę netto według zasad rozliczania pensji zleceniobiorcy.