Opóźnione badanie techniczne samochodu ciężarowego – czy wpływa na prawo do pełnego odliczenia VAT

Kwota VAT naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi (o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t – zob. art. 2 pkt 34 ustawy o VAT) podlega limitowaniu na podstawie art. 86a ust. 1 ustawy o VAT – do wysokości 50% kwoty podatku wynikającej z faktury otrzymanej przez podatnika.

W myśl art. 86a ust. 2 do takich limitowanych wydatków zalicza się wydatki dotyczące:

1. nabycia, importu bądź wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych,
2. używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową, inne niż wymienione w pkt 3,
3. nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.

Wskazane wyżej ograniczenie nie ma zastosowania, jeśli pojazdy samochodowe są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika (art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a). Uznaje się, że pojazdy spełniają ten warunek, jeżeli m.in. ich konstrukcja wyklucza użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że takie użycie jest nieistotne (art. 86a ust. 4 pkt 2). Zgodnie z art. 86a ust. 9 pkt 1 do pojazdów, których konstrukcja pozwala na pełne odliczenie VAT, należą pojazdy samochodowe inne niż samochody osobowe, mające jeden rząd siedzeń, oddzielony od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą:

1. klasyfikowane na podstawie przepisów o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van, lub
2. z otwartą częścią przeznaczoną do przewozu ładunków.

Spełnienie tych wymagań stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację, oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu zawierającego odpowiednią adnotację o spełnieniu tych wymagań (art. 86a ust. 10 pkt 1).

Jak wskazują organy podatkowe, jest to konieczny warunek odliczenia pełnej kwoty VAT od wydatków związanych z samochodami wymienionymi w art. 86a ust. 9 pkt 1. Jeżeli zatem podatnik chce z tego prawa skorzystać, powinien posiadać stosowne dokumenty (zaświadczenie i adnotację w dowodzie rejestracyjnym), potwierdzające to prawo. W przypadku niewykonania dodatkowego badania technicznego (oraz braku stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym, np. wpisu VAT-1, VAT-1a) do czasu złożenia deklaracji VAT za okres, w którym nastąpiło nabycie pojazdu, przedsiębiorca nie może odliczyć pełnej kwoty VAT z tytułu wydatków związanych z pojazdem wymagającym takiego badania (np. interpretacje KIS z 6.07.2018 r., 0112-KDIL1-3.4012.309.2018.1.IT, i 13.03.2018 r., 0112-KDIL1-1.4012.694.2017.2.AK).

Z kolei w świetle orzecznictwa NSA, który dokonuje wykładni prowspólnotowej przywołanych przepisów, jeśli nie budzi wątpliwości, że pojazd jest wykorzystywany przez podatnika wyłącznie w działalności gospodarczej (poniósł on wydatki, które są w całości związane z jego działalnością gospodarczą), ograniczenie odliczenia VAT do wysokości 50% nie ma zastosowania (por. wyrok NSA z 7.06.2018 r., I FSK 965/16). Okoliczność, że na moment rozliczenia podatnik nie dysponuje całością dokumentacji, o której mowa w art. 86a ust. 10 pkt 1, nie powoduje utraty prawa do pełnego odliczenia VAT, jeżeli cechy konstrukcyjne pojazdu predysponują go do wykorzystywania w działalności gospodarczej.

Istnienie cech konstrukcyjnych jest kryterium obiektywnym. Badanie techniczne, zaświadczenie wydane przez okręgową stację kontroli pojazdów oraz adnotacja w dowodzie rejestracyjnym to tylko wymogi formalne potwierdzające to kryterium. Czynności te samoistnie nie kreują prawa do odliczenia VAT (por. wyroki NSA z 10.10.2019 r., I FSK 1492/17, 11.01.2023 r., I FSK 882/19, 21.04.2023 r., I FSK 337/20, 11.05.2023 r., I FSK 929/20, 11.09.2024 r., I FSK 1414/21, i 16.05.2025 r., I FSK 981/22).

Jak zatem wskazał NSA w wyroku z 16.09.2025 r. (I FSK 1501/22), podatnik (…) ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o 100% kwoty podatku naliczonego (…) od wydatków związanych z pojazdem samochodowym (w tym m.in. z tytułu jego nabycia, leasingu, eksploatacji) spełniającym wymagania przewidziane w art. 86a ust. 4 pkt 2 w zw. z ust. 9 pkt 1 i 2 ustawy o VAT, także za okres od dnia jego nabycia/używania do dnia dokonania wynikającej z art. 86a ust. 10 pkt 1 (…) odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym takiego pojazdu (po przeprowadzeniu dodatkowego badania technicznego, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez okręgową stację kontroli pojazdów), jeżeli od dnia jego nabycia/użytkowania nie dokonywano w pojeździe żadnych zmian, w wyniku których przestałby on spełniać owe wymagania (tzn. od początku posiadał i niezmiennie zachował właściwe mu cechy konstrukcyjne) oraz przez cały czas był wykorzystywany tylko w działalności gospodarczej do celów czynności opodatkowanych.

Podsumowując: w opisanym przypadku można uznać, że badanie techniczne pojazdu przeprowadzone 23.07.2026 r., które potwierdziło spełnienie warunków technicznych przewidzianych dla VAT-1, uprawnia spółkę do niestosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 86a ust. 1, w stosunku do faktur otrzymanych w okresie od 1 czerwca do 23 lipca 2026 r., związanych z leasingiem, eksploatacją i używaniem tego pojazdu. Nie można jednak wykluczyć ryzyka zakwestionowania takiego postępowania przez organy podatkowe.