Zakup usług wynajmu powierzchni wystawienniczej za granicą – skutki w VAT

Obowiązek rozliczenia VAT z tytułu opisanej transakcji spoczywa na gminie jako usługobiorcy, zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT. Otrzymana od niemieckiej firmy faktura jest podstawą do prawidłowego ustalenia oraz wykazania kwoty VAT przez pracowników wydziału księgowości.

Import usług stanowi szczególną kategorię świadczenia usług. Podatnikiem z tytułu ich wykonania jest usługobiorca, a nie usługodawca. Aby dane świadczenie mogło być zakwalifikowane jako import usług, muszą zostać spełnione ściśle określone warunki wynikające z przepisów prawa podatkowego. Jednym z kluczowych kryteriów jest ustalenie miejsca świadczenia usługi, zależnego od jej charakteru.

W odniesieniu do usług związanych z nieruchomościami miejsce to zostało wskazane w art. 28e ustawy o VAT: Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości.

Można by rozważyć zastosowanie tego przepisu, gdyby przedmiotem usługi był wyłącznie wynajem powierzchni wystawienniczej. Sytuacje, w których taka usługa jest nabywana bez jakichkolwiek świadczeń pobocznych, należą jednak w praktyce do rzadkości. Zazwyczaj usługa obejmuje również dodatkowe elementy, takie jak obsługa techniczna, dostęp do infrastruktury czy usługi organizacyjne, wpływające na całokształt świadczonej usługi i jej kwalifikację podatkową.

W omawianym przypadku nie mamy do czynienia wyłącznie z wynajmem samej powierzchni wystawienniczej, który mógłby zostać zakwalifikowany jako usługa bezpośrednio związana z nieruchomością (tj. konkretną lokalizacją, gdzie targi są faktycznie organizowane – czyli terytorium Niemiec). W istocie bowiem świadczenie wykracza poza ramy tak wąsko rozumianej usługi, przyjmując postać rozbudowanego, wieloelementowego i kompleksowego świadczenia realizowanego przez organizatora targów (zagranicznego kontrahenta) na rzecz wystawcy (gminy). Obejmuje ono nie tylko samo udostępnienie przestrzeni ekspozycyjnej, lecz także wiele dodatkowych, ściśle powiązanych czynności i elementów organizacyjnych, które łącznie składają się na całościową, zintegrowaną obsługę uczestnictwa w targach. Istotny jest cel – promocja gminy na targach, a nie najem powierzchni wystawienniczej. Wobec tego usługa nie powinna być rozpatrywana przez pryzmat art. 28e, lecz art. 28b ust. 1 ustawy o VAT (por. pismo KIS z 10.08.2018 r., 0112-KDIL1-3.4012.405.2018.1.KB). Zgodnie z tym ostatnim przepisem miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2–4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

Nabyta przez gminę usługa nie została wymieniona w katalogu wyjątków od zasady ogólnej wskazanej w art. 28b ust. 1. Miejscem jej świadczenia będzie więc terytorium Polski, a podatnikiem VAT z tytułu jej nabycia – gmina.

Podstawą opodatkowania w analizowanej transakcji będzie całość wynagrodzenia należnego usługodawcy, tzn. wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca otrzymał lub ma otrzymać od usługobiorcy z tytułu wykonania usługi. Jeżeli zatem niemiecki kontrahent wykaże na fakturze kwotę 10 tys. euro, będzie ona podstawą, od której trzeba obliczyć VAT.

Należy tu zwrócić uwagę na właściwe przeliczenie podstawy opodatkowania na złote. Zgodnie z art. 31a ustawy o VAT w przypadku, gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeśli usługa została zakończona np. 19.08.2026 r. i w tym dniu powstał obowiązek podatkowy, to do przeliczenia na złote należało przyjąć średni kurs z 18.08.2026 r.

Po ustaleniu właściwej podstawy opodatkowania i obliczeniu kwoty należnego podatku transakcję trzeba ująć w rejestrze sprzedaży VAT gminy. W analizowanym przypadku momentem ujęcia w ewidencji byłby sierpień 2026 r.