Nakładki służące do zdalnego odczytu wodomierzy jako jeden zbiorczy środek trwały

W myśl art. 16a ust. 1 updop amortyzacji podatkowej podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

1. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2. maszyny, urządzenia i środki transportu,
3. inne przedmioty

o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 updop (umowy leasingu), zwane środkami trwałymi.

Podstawowym kryterium stanowiącym o klasyfikacji danego urządzenia (nabytego lub wytworzonego przez podatnika) jako środka trwałego jest jego kompletność i zdatność do użytku. Jak wskazała KIS w interpretacji z 26.01.2023 r. (0114-KDIP2-1.4010.225.2022.4.MR1), składnik majątku spełnia kryterium kompletności, jeżeli jest wyposażony we wszystkie elementy konstrukcyjne umożliwiające jego funkcjonowanie, zgodnie z przeznaczeniem. Poprzez sformułowanie „zdatny do użytku” należy rozumieć możliwość faktycznego oraz prawnego użytkowania – po uzyskaniu stosownych pozwoleń i koncesji. Oznacza to, że w dniu przyjęcia do używania środki trwałe powinny być obiektywnie gotowe do wykorzystywania ich przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. (…) „Kompletne i zdatne do użytku” nie oznacza jednocześnie, że składniki majątku mają być zdolne do samodzielnej pracy.

Przepisy updop nie posługują się pojęciem „zbiorczy środek trwały” ani nie dopuszczają wprost możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych od takiego środka.

Niekiedy jednak na jeden środek trwały może się składać kilka składników majątkowych. Taki zbiorczy, funkcjonalnie zespolony środek trwały tworzy się wówczas, gdy kilka środków trwałych jest ze sobą powiązanych w celu spełnienia określonych funkcji (np. zestaw komputerowy, zestaw monitoringu). Wszystkie elementy składowe muszą być połączone fizycznie i funkcjonalnie, co musi wynikać z ogólnych założeń przyjętego sposobu funkcjonowania tego środka trwałego, tak aby możliwa była ich wzajemna komunikacja oraz wymiana danych. Wszystkie części składowe muszą pracować na rzecz jednego procesu. Odłączenie któregokolwiek z elementów ogranicza lub pozbawia środek trwały określonej, wykorzystywanej dotychczas funkcjonalności albo może uniemożliwić dalsze wykorzystanie tego środka w działalności gospodarczej – w zależności od rodzaju i konkretnych cech użytkowych „odłączonego” elementu. Nie wyklucza to odłączenia w celu zastąpienia nowocześniejszym składnikiem o takich samych albo szerszych funkcjonalnościach.

Ujęcie środka trwałego w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych warunkuje dokonywanie podatkowych odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środka trwałego, a nie od wartości jednorodnego zbioru środków trwałych.

W analizowanym przypadku każda nakładka stanowi składnik majątku odrębny od pozostałych nakładek i może być wykorzystywana indywidualnie – do jej funkcjonowania i stosowania zgodnie z przeznaczeniem nie jest niezbędne współdziałanie ani połączenie z innymi nakładkami. Nieuprawnione jest zatem tworzenie z nakładek jednego zbiorczego środka trwałego. Spowodowałoby to trudności np. w przypadku likwidacji elementu składowego (pojedynczego egzemplarza). Jednostkowa nakładka stanowi więc odrębny środek trwały, spełniający warunki kompletności i zdatności do użytku oraz pozostałe warunki uznania tego urządzenia za środek trwały na gruncie art. 16a ust. 1 updop.

Podsumowując: nabyte przez spółkę nakładki powinny zostać potraktowane jako odrębne środki trwałe. Nie jest możliwe dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od łącznej wartości nakładek i zakwalifikowanie ich łącznie do celów podatkowych jako zestawu, tj. jednego środka trwałego.

Stanowisko to podzielają organy podatkowe (por. interpretacja KIS z 19.01.2026 r., 0111-KDIB1-1.4010.571.2025.2.KM).

Na marginesie, z uwagi na niską wartość jednostkową poszczególnych nakładek (nieprzekraczającą 10 tys. zł) spółka ma możliwość jednorazowej ich amortyzacji do celów podatkowych albo jednorazowego ujęcia wydatków na ich nabycie w kosztach uzyskania przychodów w miesiącu oddania do używania (art. 16f ust. 3 i art. 16d updop). W tym drugim przypadku nie ujmuje się ich w ewidencji środków trwałych[1].