Sposób rozliczenia VAT przy sprzedaży energii elektrycznej w systemie prepaid

Sprzedaż energii elektrycznej w systemie prepaid wymaga zainstalowania licznika przedpłatowego. Dostawa energii następuje po wcześniejszej zapłacie. Sprzedawca nie tylko dostarcza energię, lecz także prowadzi informatyczne konto nabywcy oraz dostarcza i obsługuje licznik.

W tym przypadku zasadniczym elementem usługi jest jednak dostawa energii elektrycznej. Usługi związane z obsługą konta nabywcy i licznika jedynie wspierają tę dostawę. Mamy więc do czynienia ze świadczeniem kompleksowym, którego zasadniczym elementem jest dostawa energii elektrycznej.

Zgodnie z definicją z art. 2 pkt 41 ustawy o VAT bon jest instrumentem, z którym wiąże się obowiązek jego przyjęcia jako wynagrodzenia lub części wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, w przypadku którego towary, które mają zostać dostarczone, lub usługi, które mają zostać wykonane, lub tożsamość potencjalnych dostawców lub usługodawców są wskazane w samym instrumencie lub określone w powiązanej dokumentacji, w tym w warunkach wykorzystania tego instrumentu.

Ustawodawca nazwał bon instrumentem, a w potocznym rozumieniu (słownik języka polskiego) instrument to „środek służący do realizacji czegoś”.

W przypadku sprzedaży energii elektrycznej w systemie prepaid służy on realizacji celu, jakim jest dostawa energii, a przekazanie przez klienta środków pieniężnych na konto zobowiązuje sprzedawcę do jej dostawy.

Ponieważ miejsce dostawy energii elektrycznej i kwota należnego VAT (według stawki 23%) są znane w momencie dokonania wpłaty przez klienta, mamy do czynienia z bonem jednego przeznaczenia w rozumieniu art. 2 pkt 43 ustawy o VAT.

Chociaż przy dostawie energii elektrycznej zasadą jest – zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a ustawy o VAT – że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, to jednak w przypadku bonu jednego przeznaczenia zastosowanie ma art. 19a ust. 1a, zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania transferu tego bonu.

To oznacza, że sprzedaż energii elektrycznej w systemie prepaid powoduje powstanie obowiązku podatkowego w VAT z chwilą doładowania przez klienta konta nabywcy, gdyż jest to chwila, w której dochodzi do emisji bonu w rozumieniu art. 2 pkt 42 ustawy o VAT. Potwierdza to interpretacja KIS z 21.03.2025 r. (0114-KDIP4-1.4012.671.2024.1.RMA).