Co nowego w orzecznictwie podatkowym - luty 2026 r.

PODATEK DOCHODOWY

Home office nie jest stałą placówką w rozumieniu art. 5 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (upo), a tym samym nie jest zakładem zagranicznym – wyrok NSA z 28.10.2025 r. (II FSK 163/23).

Z uzasadnienia: Sporna w sprawie jest interpretacja art. 4a pkt 11 updop oraz art. 5 ust. 1 i 5 Konwencji zawartej między RP a RFN w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (…), i wątpliwości skarżącej, czy czynności podejmowane przez nią na terytorium Polski będą skutkowały powstaniem jej stałego zakładu w Polsce (w rozumieniu art. 4a pkt 11 updop oraz art. 5 upo) oraz czy po stronie skarżącej powstanie obowiązek rozliczenia CIT na terytorium Polski w związku z posiadaniem takiego zakładu. (…)

Skarżąca jest osobą prawną posiadającą siedzibę w Niemczech. (…) Jest firmą konsultingową realizującą swoją działalność w branży zasobów ludzkich poprzez doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. (…) Szkolenia i rozmowy z klientami prowadzone są przez wysoko wykwalifikowanych pracowników (konsultantów) (…). Komunikacja z klientem odbywa się za pomocą środków porozumiewania na odległość. Spółka zatrudnia w oparciu o umowę o pracę osoby fizyczne posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Polski i obywatelstwo polskie (dalej pracownicy). Pracownicy zatrudnieni są na stanowiskach administracyjnych i wykonują pracę na terytorium Polski w systemie pracy zdalnej. Zadania realizowane w Polsce są kierowane przez liderów z Wielkiej Brytanii, zazwyczaj w formie wideokonferencji. (…)

Pracownicy mający siedzibę w Polsce nie wykonują żadnych usług fizycznie w innych krajach (…), a wykonują w sposób zdalny zlecone zadania administracyjne i administrują projektami realizowanymi m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji czy Niemczech. Do głównych obowiązków pracowników należy wsparcie klientów z ww. państw i innych europejskich lokalizacji. (…) Spółka nie uzyskuje żadnej dodatkowej korzyści z tytułu zatrudniania pracowników na terytorium Polski. Pracownicy odpowiedzialni są za pełnienie obowiązków administracyjnych związanych z ogólną działalnością wnioskodawcy prowadzoną na świecie, nie konkretnie w Polsce, i nie odbywają spotkań z polskimi kontrahentami na terytorium Polski, podczas których działaliby w interesie spółki. (…) Pracownicy wykonujący pracę na terytorium Polski są/będą co do zasady zatrudnieni na czas nieokreślony. Czynności wykonywane przez pracowników są/będą prowadzone w sposób regularny, stały. Według skarżącej w Polsce nie powstanie zakład, a co za tym idzie nie zaistnieje obowiązek rozliczenia CIT na terytorium Polski. Ponadto czynności wykonywane w Polsce przez pracowników spółki mają charakter pomocniczy i przygotowawczy. Organ interpretacyjny uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe (…).

W art. 4a ust. 11 updop ustawodawca postanowił, że ilekroć w ustawie mowa o zagranicznym zakładzie – oznacza to:

a) stałą placówkę, poprzez którą podmiot mający siedzibę lub zarząd na terytorium jednego państwa wykonuje całkowicie lub częściowo działalność na terytorium innego państwa, a w szczególności oddział, przedstawicielstwo, biuro, fabrykę, warsztat albo miejsce wydobywania bogactw naturalnych,

b) plac budowy, budowę, montaż lub instalację, prowadzone na terytorium jednego państwa przez podmiot mający siedzibę lub zarząd na terytorium innego państwa,

c) osobę, która w imieniu i na rzecz podmiotu mającego siedzibę lub zarząd na terytorium jednego państwa działa na terytorium innego państwa, jeżeli osoba ta ma pełnomocnictwo do zawierania w jego imieniu umów i pełnomocnictwo to faktycznie wykonuje,

chyba że upo, której stroną jest RP, stanowi inaczej.

W przywołanej upo w art. 5 ust. 1 przewidziano, że (w rozumieniu niniejszej Konwencji) określenie „zakład” oznacza stałą placówkę, poprzez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa, zaś w art. 5 ust. 2, że określenie „zakład” obejmuje w szczególności: a) filię, b) biuro, c) fabrykę, d) warsztat i f) kopalnię, źródło ropy naftowej lub gazu, kamieniołom albo inne miejsce wydobywania zasobów naturalnych. (…)

Na podstawie powołanych przepisów należy wskazać, że aby można było mówić o zakładzie, muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) istnienie placówki,

2) stały charakter placówki,

3) wykonywanie działalności przedsiębiorstwa za pośrednictwem placówki,

4) niewykazywanie przez działalność prowadzoną za pośrednictwem placówki wyłączenie przygotowawczego lub pomocniczego charakteru.

(…) NSA podziela pogląd sądu I instancji, że skoro skarżąca nie ma prawa do dysponowania czy władania miejscem pracy pracowników, nie będzie kontrolować miejsca wykonywania zleconych zadań (…), to samo przekazanie przez skarżącą pracownikom sprzętu komputerowego do zdalnego łączenia się ze skarżącą w Wielkiej Brytanii nie powoduje wyodrębnienia przestrzeni dla skarżącej do własnej dyspozycji i nie tworzy placówki. W tej sytuacji, gdyby zgodzić się z organem interpretacyjnym, należałoby przyjąć, że pracownicy zatrudnieni przez skarżącą będą konstytuowali stałą placówkę wszędzie tam, gdzie będą przez nich wykonywane czynności służbowe. (…) Skoro placówka nie istnieje na terenie Polski, to nie może mieć również charakteru stałego. (…) Zatrudnieni pracownicy zostaną bowiem wyposażeni przez pracodawcę jedynie w niezbędny sprzęt komputerowy, będą się łączyć z brytyjskim systemem i wykonywać powierzone im zadania. Placówka nie może więc istnieć, gdy przedsiębiorstwo (w sprawie – niemieckie) nie ma żadnych pomieszczeń ani nie posiada przestrzeni do własnej dyspozycji w Polsce. (…)

W zasadzie możliwe byłoby ograniczenie rozważań do oceny spełnienia/niespełnienia pierwszej przesłanki, tj. braku w Polsce placówki niemieckiego przedsiębiorstwa. (…) Ponieważ jednak szereg argumentów zawartych w skardze kasacyjnej dotyczy tego zagadnienia, wskazać należy, że działalność (którą zajmuje się spółka) w zakresie H+R (Human Resources) to zarządzanie zasobami ludzkimi (…). Analiza zakresu czynności, które będą wykonywane przez pracowników na terenie Polski (wskazuje), że nie pokrywają się one z zakresem działalności skarżącej i mają one jedynie charakter pomocniczy. (…) Mają one ściśle administracyjny charakter i nie będą generowały przychodu w Polsce. (…) Szkolenia i rozmowy z klientami prowadzone są przez specjalistów (konsultantów) znajdujących się na terenie Niemiec. Nie sposób jest uznać, że działalność ściśle administracyjna, jaką wykonują pracownicy skarżącej w Polsce, „pokrywa” się z działalnością zasadniczą spółki. (…) Brak uzyskiwania przez skarżącą dochodów w Polsce nie powoduje więc powstania zakładu oraz nie prowadzi do powstania źródła przychodów, które powinny być opodatkowane w Polsce.

Podobne orzeczenia NSA z: 19.02.2025 r. (II FSK 609/22) i 11.02.2025 r. (II FSK 610/22).

Kary umowne za opóźnienia w przekazaniu budynku do odbioru i opóźnienia w zawarciu umów przeniesienia własności są podatkowym kosztem, tak samo jak są nim kary za opóźnioną naprawę towaru, który wcześniej był bez wad – wyrok NSA z 9.10.2025 r. (II FSK 1655/24).

Z uzasadnienia: Spór sprowadza się do oceny, czy kary umowne naliczane spółce przez jej klientów za opóźnienia w przekazaniu budynku do odbioru i opóźnienia w zawarciu umów przeniesienia własności mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (…). Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 updop nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Z przepisu tego nie wynika zatem generalne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wszelkich kar umownych, lecz tylko takich, które zostały zapłacone z powodu wad dostarczonych towarów lub usług, względnie zwłoki w usunięciu tych wad lub dostarczeniu towarów lub usług wolnych od wad.

Skoro ustawa podatkowa posługuje się pojęciami z innych gałęzi prawa (w tym przypadku z zakresu prawa cywilnego), to przy ich wykładni należy się odwoływać do znaczeń użytych w przepisie wyrażeń w tej gałęzi prawa, z której je zaczerpnięto (języka prawnego i prawniczego). Na gruncie prawa cywilnego pojęcie „wada” definiowane jest w art. 5561 § 1 Kc jako brak właściwości, które rzecz powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia, względnie właściwości, które były przedstawione w próbce lub wzorze, albo gdy rzecz nie nadaje się dla realizacji celu umowy, albo jest niezupełna. Te cechy rzeczy należy odpowiednio odnieść do cech usługi, co prowadzi do wniosku, że wada usługi to brak właściwości, które mieć powinna, niezdatność do zrealizowania celu umowy lub niekompletność. Przez wadę taką nie można zatem uznać niewykonania naprawy w terminie, bowiem oznacza to, że towar został dostarczony bez wad, a w trakcie jego późniejszej eksploatacji pojawiła się konieczność naprawy (…). Pojęcie „naprawa” oznacza bowiem „usuwanie usterek i uszkodzeń mające na celu sprawić, żeby coś ponownie nadawało się do użytku” (…). Rzecz w tym, że ewentualnie wypłacona z takiej przyczyny kara umowna nie byłaby wówczas świadczona z tytułu zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług, ale nieterminowego wykonania naprawy towaru, a więc z odmiennego tytułu prawnego. (…)

Nie sposób także zgodzić się, jakoby zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów każdego przypadku nieterminowego wykonania usługi przez dłużnika, wynikającego ze stosunku obligacyjnego, bez względu na to, czy chodzi o usunięcie wad towaru, czy usługę jego naprawy. Zapatrywanie to pozostaje bowiem w sprzeczności z brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, który nie odnosi się do kar umownych w ogólności, ale tylko do jednego ich typu – kar z tytułu wad dostarczonych towarów i usług (oraz nieterminowego usunięcia tych wad lub dostarczenia towarów lub usług wolnych od wad). (…)

Rozszerzanie tego wyjątku na inne kategorie kar umownych, płaconych z innych tytułów, nie jest uprawnione ani dopuszczalne. (…) W szczególności „zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług” nie sposób utożsamić z „opóźnionym wykonaniem naprawy wcześniej niewadliwych towarów”. (…) Na marginesie jedynie wypada zaakcentować, że zgodnie z art. 15 ust. 1 updop kary umowne nienależące do kategorii opisanych w art. 16 ust. 1 pkt 22 updop mogą stanowić koszty uzyskania przychodów wyłącznie wtedy, gdy spełniają łącznie następujące warunki: zostały poniesione przez podatnika, w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, mają charakter definitywny i są właściwie udokumentowane, a ich poniesienie miało na celu uzyskanie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów (było celowe).

Podobne orzeczenia NSA z: 19.12.2024 r. (II FSK 409/22), 24.10.2023 r. (II FSK 335/21), 7.06.2023 r. (II FSK 2961/20), 23.03.2023 r. (II FSK 2277/20) i 23.11.2022 r. (II FSK 700/20).

Podatnik może odliczyć od przychodu całość wydatków z tytułu używania firmowych samochodów osobowych, jeżeli spełnia ustawowe wymogi formalne, obiektywnie wykluczające możliwość użycia tych pojazdów do użytku prywatnego – wyrok NSA z 9.10.2025 r. (II FSK 110/23).

Z uzasadnienia: Istotą sporu jest, czy spółka będzie uprawniona do rozpoznania poniesionych wydatków z tytułu używania pojazdów samochodowych przypisanych do grupy „P.” (np. wydatki na paliwo, materiały eksploatacyjne, przeglądy, naprawy czy też części zamienne) jako koszt uzyskania przychodów w pełnej wysokości oraz czy będzie uprawniona do rozpoznania poniesionych wydatków z tytułu używania pojazdów samochodowych przypisanych do grupy „Brygadówki 7 os.” i „Transportowe 8–9 os.” (np. wydatki na paliwo, materiały eksploatacyjne, przeglądy, naprawy czy też części zamienne) jako koszt uzyskania przychodów w pełnej wysokości. (…)

Skarżąca podkreśliła, że wypełnia ustawowe wymogi formalne, tj. dokonała stosownego zgłoszenia samochodów właściwemu naczelnikowi US (VAT-26), określiła procedury w zakresie korzystania z samochodów (potwierdzone w „Polityce flotowej” wprowadzonej zarządzeniem zarządu) zapewniające, że samochody będą mogły być wykorzystywane przez pracowników wyłącznie w celach służbowych, a co za tym idzie wykluczone będzie używanie samochodów dla celów niezwiązanych z jej działalnością gospodarczą, posiada wymaganą przepisami ustawy o VAT ewidencję przebiegu pojazdów (…).

Zdaniem organu przedstawione przez skarżącą procedury nie wykluczają użycia samochodów do celów niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W tym kontekście (organ) wskazał, że skarżąca dopuszcza możliwość, za uprzednią zgodą, parkowania samochodów służbowych przez pracowników w pobliżu ich miejsc zamieszkania lub innym miejscu gwarantującym bezpieczeństwo parkowania. Zdaniem organu opisany we wniosku sposób wykorzystania pojazdów floty i wprowadzony nadzór kontrolny jest niewystarczający, gdyż istnieje (…) możliwość wykorzystania samochodu do celów prywatnych. (…) Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić. (…)

Parkowanie samochodu poza siedzibą firmy nie oznacza automatycznie, iż samochód nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej. Analizując możliwość parkowania pojazdu poza siedzibą firmy, należy wziąć pod uwagę, aby możliwość taka była uzasadniona specyfiką prowadzonej działalności, określona została w wewnętrznych regulacjach obowiązujących u podatnika, zaś podatnik zapewnił odpowiednie mechanizmy kontroli przestrzegania wykorzystania tak postawionych do dyspozycji pracowników pojazdów wyłącznie dla celów związanych z działalnością gospodarczą (wykonywaniem obowiązków służbowych). (…)

Z treści „Polityki flotowej” (czyli dokumentu, w którym skarżąca uregulowała zasady korzystania z samochodów służbowych przez pracowników) wynika, że skarżąca powierza samochody floty jedynie wybranym pracownikom, którzy są zobowiązani do szczegółowego przedstawiania wykorzystania samochodu. M.in wprowadzono zakaz wykorzystywania wskazanych kategorii pojazdów do celów innych niż służbowe, użytkownik samochodu jest zobowiązany do wypełniania otrzymanej ewidencji pojazdu zgodnie z „Regulaminem prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdów”. „Polityka flotowa” określa również obowiązki osoby (osób) odpowiedzialnej za weryfikację i akceptację ewidencji przebiegu pojazdu na poziomie bezpośredniego przełożonego użytkownika oraz obowiązki w zakresie weryfikacji sposobu użytkowania pojazdów na poziomie Działu Floty (…).

Przyjmując tok rozumowania organu, (…) podatnicy nie mieliby możliwości skorzystania z prawa do pełnego uwzględnienia spornych wydatków w kosztach uzyskania przychodów w związku z planowanym wykorzystaniem samochodu służbowego. Ryzyko, że samochody służbowe mogą zostać wykorzystane przez użytkujących ich pracowników niezgodnie z ich przeznaczeniem, tzn. w celu prywatnym, istnieje zawsze. Dlatego podatnik ma prawo skorzystania z pełnego uwzględnienia wydatków w kosztach uzyskania przychodów wyłącznie w sytuacji, gdy spełni określone w art. 16 ust. 1 pkt 51 w zw. z art. 16 ust. 5f updop kryteria, które wykluczają obiektywnie możliwości użycia samochodów do użytku prywatnego. W realiach rozpoznawanej sprawy sporządzenie przez spółkę stosownego dokumentu – „Polityki flotowej”, obwarowanej sankcjami za nieprzestrzeganie zapisów w niej zawartych, zapoznanie

z „Polityką flotową” użytkowników pojazdów, prowadzenie ewidencji pojazdów, cykliczne kontrole, stanowią wystarczające i obiektywne środki dla zabezpieczenia wykorzystania przedmiotowych pojazdów dla celów prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej.

Cesja wierzytelności leasingowych jest zdarzeniem podatkowo neutralnym. Opłaty ponoszone przez leasingobiorców na rzecz nabywcy wierzytelności są nadal przychodem leasingodawcy (finansującego), a ich nieściągalność uprawnia go do wykazania kosztów uzyskania przychodów – wyrok NSA z 22.05.2025 r. (II FSK 1156/22).

Z uzasadnienia: Spółka zaznaczyła, że przelew wierzytelności na rzecz S. nie będzie skutkował zmianą po stronie finansującego. Pomimo przelewu wierzytelności, to spółka (a nie S.) będzie fakturować opłaty leasingowe na leasingobiorców oraz zaliczać te opłaty do swoich przychodów na podstawie art. 12 ust. 3 updop jako przychody należne związane z jej działalnością gospodarczą. Spółka pozostanie finansującym z umowy leasingu

w rozumieniu art. 17k ust. 1 i 2 updop. Jeżeli nieściągalność wierzytelności zostanie udokumentowana w sposób wymagany w art. 16 ust. 2 updop, to spółka będzie mogła zaliczyć te wierzytelności (nieściągalne) do kosztów uzyskania przychodów, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a updop. Analogicznie – przy założeniu że spółka uprawdopodobni, zgodnie z art. 16 ust. 2a pkt 1 updop, nieściągalność wierzytelności – będzie uprawniona, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 26a updop, do zaliczenia w koszty podatkowe odpisów aktualizacyjnych. (…)

Dyrektor KIS uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe (…). Zdaniem dyrektora KIS (…) nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że spółka wykazuje przychód na podstawie art. 17k ust. 2 updop. Spółka i WSA, skupiając się na spełnieniu jednego z warunków przewidzianych w art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a oraz pkt 26a updop (…), całkowicie pomijają w swoim rozumowaniu okoliczność, która zdaniem dyrektora KIS ma zasadnicze znaczenie dla możliwości wykazania w kosztach nieściągalnych wierzytelności, jaką jest otrzymanie ceny za zbyte wierzytelności od S. przed terminem ich wymagalności. W takiej sytuacji spółka pozostawałaby w uprzywilejowanej sytuacji wobec innych podatników, którzy nie dokonaliby zbycia wierzytelności. Leasingodawca uzyskujący „rzeczywisty przychód” ze zbycia wierzytelności nie może zaś pozostawać w takim samym położeniu podatkowym jak leasingodawca, który nie uzyskał tego przychodu (nie dokonał zbycia wierzytelności).

W ocenie NSA (…) organ podatkowy przedstawił rozważania, które (…) nie mogą służyć skutecznie negowaniu tego, co wprost wynika z wykładni językowej art. 17k ust. 1 i 2 updop. Przepisy te od 1.10.2001 r. stanowią, że jeżeli finansujący przeniósł na rzecz osoby trzeciej wierzytelności z tytułu opłat, o których mowa w art. 17b ust. 1, a nie została przeniesiona na osobę trzecią własność przedmiotu umowy leasingu:

1) do przychodów finansującego nie zalicza się kwot wypłaconych przez osobę trzecią z tytułu przeniesienia wierzytelności,

2) kosztem uzyskania przychodów finansującego jest zapłacone osobie trzeciej dyskonto lub wynagrodzenie.

Zgodnie zaś z ust. 2 art. 17k ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 1, opłaty ponoszone przez korzystającego na rzecz osoby trzeciej stanowią przychód finansującego w dniu wymagalności zapłaty. Zgodzić należy się zatem z sądem I instancji (…), że:

1) przychodem spółki nie są kwoty wypłacone przez nabywcę wierzytelności (w niniejszej sprawie przez S.) z tytułu na‑bycia wierzytelności leasingowych,

2) zapłacone przez spółkę dyskonto (tj. różnica pomiędzy wartością nominalną wierzytelności a wartością realnie otrzymaną przez spółkę z tytułu zbycia wierzytelności – w niniejszej sprawie z tytułu zbycia na rzecz S.) jest kosztem uzyskania jej przychodu,

3) opłaty ponoszone przez korzystających na rzecz nabywcy wierzytelności leasingowych (w niniejszej sprawie na rzecz S.) stanowią przychód spółki.

(…) Skoro przychodem spółki nie są kwoty otrzymane z tytułu zbycia wierzytelności (w niniejszej sprawie na rzecz S.), oznacza to, że z punktu widzenia podatkowego zmiana podmiotowa po stronie uprawionego z tej wierzytelności nie ma żadnego wpływu na obowiązek podatkowy. Pomimo zbycia wierzytelności z tytułu leasingu, spółka nadal uzyskuje przychód podatkowy z tytułu należności leasingowych (tj. od leasingobiorców), a nie z tytułu kwot otrzymanych od nabywcy wierzytelności (tj. od S.). Tym samym spółka rozpoznaje opłaty leasingowe jako swój przychód, tak jak gdyby nie doszło do cesji wierzytelności. Skoro finansujący w świetle updop nadal pozostaje podatnikiem z tytułu omawianych opłat leasingowych, które stanowią jego przychód, to brak jest podstaw do twierdzenia, że od daty zbycia wierzytelności obejmujących owe opłaty spółka nie ma prawa rozliczać „normalnych” kosztów uzyskania przychodów, które uprawniona była rozliczać do daty zbycia wierzytelności z tytułu opłat. (…)

Do przychodu przewidzianego w art. 17k ust. 1 pkt 1 i ust. 2 updop mają zastosowanie ogólne zasady ustalania kosztów uzyskania przychodu, w tym art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a oraz pkt 26a updop.

Podobne orzeczenia NSA z: 1.09.2020 r. (II FSK 1286/18) i 22.03.2022 r. (II FSK 1661/19). 

VAT

Przy zamianie nieruchomości bez dopłat podstawą opodatkowania jest niższa wartość nieruchomości wynikająca z umowy zamiany – wyrok NSA z 10.09.2025 r. (I FSK 1148/22).

Z uzasadnienia: Spór dotyczy prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania w przypadku umowy zamiany nieruchomości, wraz z budowlami, bez dopłat. (…) Organ interpretacyjny, a za nim sąd I instancji trafnie wskazują na zasadę uzależnienia podstawy opodatkowania od zapłaty faktycznie otrzymanej przez podatnika. Wynagrodzenie (zapłata) może być zarówno pieniężne, jak i niepieniężne. W drugim przypadku można podzielić je na dostawę towarów i świadczenie usług dokonywane w zamian za otrzymane świadczenie (barter). (…)

W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie dochodzi do dwóch odpłatnych transakcji dostawy nieruchomości (towarów). (…) Skarżąca (…) uważa, że obie transakcje dostawy towarów należy rozpatrywać rozłącznie – do każdej z transakcji należy zastosować inną podstawę opodatkowania (…). NSA nie podziela stanowiska skarżącej. (…) Zamiana nieruchomości bez dopłat oznacza, że strony umowy zgadzają się co do ich wartości i zgadzają się na ich dostawę na warunkach opisanych w umowie. W stanie faktycznym sprawy to wartość niższa – wynikająca z umowy zamiany – będzie podstawą opodatkowania. Bez znaczenia jest to, czy potraktujemy podstawę opodatkowania w sposób „uwspólniony”, czy też nie, skoro brak jest czynników rozróżniających obie transakcje dostawy. Istotna jest natomiast kwestia rzeczywistego wynagrodzenia otrzymanego za dostawę towarów (…). Dyrektor KIS także w najnowszych interpretacjach indywidualnych przyjmuje za podstawę opodatkowania wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane, które w sytuacji zamiany nieruchomości bez dopłat będzie wartością niższej z nieruchomości.

Można odliczyć VAT z faktury dokumentującej nabycie kompleksowej usługi organizacji eventu dla klientów (obecnych i potencjalnych), nawet jeżeli w ramach tego świadczenia zostaną zrealizowane, jako pomocnicze, usługi gastronomiczna i noclegowa – wyrok NSA z 9.05.2025 r. (I FSK 2424/21).

Z uzasadnienia: Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy (…) spółka jest uprawniona do odliczenia VAT naliczonego, wynikającego z faktur na zakup usługi organizacji eventów dla klientów, jako mającego pośredni związek z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą w zakresie bycia autoryzowanym dealerem pojazdów marki D. w Polsce. (…) NSA zgadza się ze stanowiskiem WSA w Warszawie, że w niniejszej sprawie wydatki związane z organizacją eventów mają pośredni związek z wykonywaną działalnością gospodarczą. Jak bowiem zauważył sąd I instancji, „nabywane przez spółkę usługi nie będą służyły dalszej odsprzedaży ani nie będą wykorzystywane do wytworzenia wyrobów będących przedmiotem obrotu (co świadczyłoby o bezpośrednim związku z prowadzoną działalnością), ale pośrednio, przez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości – budowaniu pozytywnego wizerunku oraz renomy, zacieśnieniu relacji z kontrahentami, nawiązaniu relacji z potencjalnymi klientami spółki, co w konsekwencji będzie miało wpływ na zwiększenie sprzedaży opodatkowanej”. (…)

Organ wskazuje na „wyłącznie wypoczynkowo-rekreacyjny charakter organizowanych wyjazdów, obejmujący transport, nocleg, wyżywienie, w tym napoje oraz atrakcje, a zatem służący zaspokajaniu osobistych potrzeb kontrahentów, a nie samej skarżącej”. (…) W ocenie NSA organ nie bierze pod uwagę tego, że skarżąca działa w branży motoryzacyjnej, i to specyficznej – sprzedaje samochody ciężarowe. Jak wskazał sąd I instancji, „doświadczenie życiowe wskazuje, że kupno samochodu nie jest zwykłym zakupem towaru, w którym klient samodzielnie ogląda pojazd, ewentualnie go przetestuje, przegląda specyfikację i idzie do kasy celem zapłaty za towar. Samochód, a tym bardziej samochód ciężarowy, „nie sprzedaje się sam”, już tylko po wystawieniu go w salonie. Przy sprzedaży samochodu ważne jest zbudowanie zaufania między klientem a konkretną osobą reprezentującą sprzedawcę (…)”.

NSA zgadza się z oceną WSA w Warszawie, że pomimo wypoczynkowo-rekreacyjnego charakteru eventów, zasadniczy ich cel jest biznesowy – ma służyć intensyfikacji sprzedaży poprzez promocję i wzmocnienie rozpoznawalności marki, budowanie lojalności kontrahentów oraz rozpowszechnianie informacji o ofercie produktowej (…). Organizowane przez skarżącą eventy, poza charakterem wypoczynkowo-rekreacyjnym, służą realizacji gospodarczych celów wnioskodawcy. (…) Uczestnikami eventów nie są jakiekolwiek osoby, lecz kontrahenci spółki – osoby zawodowo działające w branży motoryzacyjnej. (…) Sąd I instancji stwierdził, że „co prawda w świetle art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT podatek naliczony z tytułu nabycia usług noclegowych i gastronomicznych co do zasady nie podlega odliczeniu, jednakże powyższe ograniczenie nie ma zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem zakupu jest usługa kompleksowa, czyli co do istoty jedna usługa, na którą składają się poszczególne elementy, w tym usługi gastronomiczne. Organizator natomiast na zlecenie spółki podejmuje się wykonania wielu cząstkowych elementów jednej kompleksowej usługi w postaci organizacji eventu (…)”. (…) W ocenie NSA skarżąca nabywa kompleksową usługę organizacji eventu, w której znaczący udział – poza zakwaterowaniem i wyżywieniem – ma także transport, atrakcje i rozrywki, opieka nad gośćmi oraz najem sal. Wszystkie te czynności składają się łącznie na usługę główną w postaci organizacji eventu. (…)

Reasumując, (…) „zakupy związane z organizacją eventów, w których uczestniczyć będą pracownicy zajmujący się kontaktami z klientami oraz wybrani kontrahenci (zarówno dotychczasowi, jak i potencjalni), mają pośredni związek z wykonywaną działalnością gospodarczą, przez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości (…)”.

Korzystanie z usług podwykonawców i spółek zależnych samo w sobie nie skutkuje powstaniem stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o VAT – wyrok NSA z 15.05.2025 r. (I FSK 213/22).

Z uzasadnienia: Skarżąca jako spółka prawa szwedzkiego jest czynnym podatnikiem VAT w Polsce. Przedmiotem jej działalności jest świadczenie tzw. usług rozwojowych dla spółki celowej (SPV) z siedzibą w Polsce, przygotowującej projekty farm wiatrowych. Skarżąca nie posiada w Polsce pracowników, nieruchomości ani zaplecza technicznego. Korzysta natomiast z usług podwykonawców (w tym również z Polski). Czynności wykonywane są przez nią zasadniczo w Szwecji, choć sporadyczne wizyty w Polsce również są przewidywane. Z tych też względów organ interpretacyjny wywiódł, że skoro czynności te wykonywane będą przez spółkę zależną w 30%, a także jej pracowników i podwykonawców, to wnioskodawca będzie dysponował w Polsce odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, świadczącą o posiadaniu stałego miejsca prowadzenia działalności (…).

Zgodnie z art. 28b ust. 1–3 ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej (z zastrzeżeniem wskazanych przepisów szczególnych). W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku gdy podatnik będący usługobiorcą nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 2, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym posiada on stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. (…)

Art. 28b ust. 2 ustawy o VAT istotnie wiąże się z art. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 282/2011, z którego wynika, że na użytek stosowania art. 44 dyrektywy 112 (którego implementację stanowi art. 28b ustawy o VAT) „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” oznacza dowolne miejsce (inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, o którym mowa w art. 10 tego rozporządzenia), które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. (…) W orzecznictwie NSA wyjaśnia się, że nie można mówić o „stałym miejscu prowadzenia działalności gospodarczej” zagranicznego usługobiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 282/2011 w związku z art. 28b ust. 2 ustawy o VAT, jeżeli to samo zaplecze personalne i techniczne, które ma zostać udostępnione spółce zagranicznej przez spółkę krajową i które zdaniem organów podatkowych pozwala na wykazanie istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności spółki zagranicznej w kraju, stanowi również zaplecze, dzięki któremu spółka krajowa świadczy usługi na rzecz spółki zagranicznej (skarżącej), albowiem to samo zaplecze personalne i techniczne nie może być wykorzystywane jednocześnie do świadczenia i odbioru tych samych usług. (…)

Organ interpretacyjny nie ocenił w sposób jednoznaczny również i tej okoliczności, czy z punktu widzenia usługobiorcy stałe miejsce prowadzenia działalności charakteryzuje się na gruncie okoliczności niniejszej sprawy wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb. (…) Oparł się w tym względzie jedynie na ilościowym udziale w działaniach (odnosząc się chociażby do 30% udziału pracowników), pomijając przy tym całkowicie konieczność zbadania, czy wskazywana przez skarżącą struktura zapewniała kontrolę nad zapleczem i samodzielność operacyjną (…).

Istnienie stałego miejsca prowadzenia działalności wymaga realnej obecności, kontroli nad personelem i infrastrukturą, nawet jeśli określone zasoby są w danym zakresie wynajmowane lub podzlecane. Spółka nie wykazała, że dysponuje taką kontrolą. Przeciwnie, sama wskazała, iż nie posiada ona wpływu organizacyjnego na podwykonawców. (…) Sam fakt prowadzenia rozległej działalności i korzystania z usług lokalnych nie wystarcza dla zaklasyfikowania danego miejsca jako miejsca stałego prowadzenia działalności, jeśli w okolicznościach faktycznych tej działalności brakuje wystarczającej stałości oraz struktury umożliwiającej odbiór usług. (…) Spółka nie posiada w Polsce własnych zasobów osobowych ani technicznych, nie zatrudnia pracowników w Polsce, a właściwe działania realizują okazjonalnie osoby ze Szwecji. Korzysta wprawdzie z podwykonawców, ale bez prawa do zarządzania ich personelem i zasobami. W sprawie brak jest również zaplecza technicznego, którym spółka miałaby prawo dysponować w sposób odpowiadający własności. (…) Skarżąca nie wykazała, że ma w Polsce jakiekolwiek zasoby pozostające pod jej realną kontrolą. Wskazywała natomiast, że nie może ingerować w działania podwykonawców, co oznacza nieziszczenie się przesłanek z art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 282/2011.

Podobne orzeczenia TSUE z: 13.06.2024 r. (C-533/22), 7.04.2022 r. (C-333/20), 16.10.2014 r. (C-605/12) i 28.06.2007 r. (C-73/06).

Podobne orzeczenia NSA z: 27.08.2024 r. (I FSK 1679/20), 20.06.2024 r. (I FSK 1194/20), 2.06.2023 r. (I FSK 1102/19, I FSK 745/19), 19.04.2023 r. (I FSK 506/20), 13.04.2023 r. (I FSK 761/19), 18.01.2023 r. (I FSK 798/19, I FSK 797/19), 11.10.2022 r. (I FSK 396/21) i 19.05.2022 r. (I FSK 968/20).

PCC

Sprzedaż gruntów rolnych o powierzchni mniejszej niż 1 ha (1 ha przeliczeniowy) jest zwolniona z PCC, jeżeli w chwili sprzedaży grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego sprzedawcy w rozumieniu przepisów o podatku rolnym – wyroki NSA z 4.12.2025 r. (III FSK 678/24, III FSK 679/24).

Z uzasadnienia: Spór w sprawie dotyczy wykładni art. 9 pkt 2 ustawy o PCC w związku z art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym (upr) w kontekście ustalenia, czy zwolnienie z opodatkowania dotyczy wyłącznie gruntów „będących” gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów upr, czy też gruntów „wchodzących w skład” takiego gospodarstwa rolnego. (…)

Zgodnie z art. 9 pkt 2 ustawy o PCC zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia (…).

Według art. 2 ust. 1 upr za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. (…)

NSA podziela stanowisko (…), że należy zwrócić uwagę na wykładnię gramatyczną art. 9 pkt 2 ustawy o PCC i użyte w tym przepisie sformułowanie „grunty stanowiące gospodarstwo rolne”. Jak wynika z definicji zawartej m.in. w Słowniku Języka Polskiego PWN, słowo „stanowić” oznacza „być czymś”, ale oznacza także „tworzyć coś”, „składać się na coś”. Tym samym już wykładnia gramatyczna powyższego przepisu dopuszcza, wskazuje, że istotne jest to, aby w chwili sprzedaży nabywane grunty składały się, wchodziły w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku od gruntów rolnych, tj. składały się na gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów upr. Nie muszą natomiast same w sobie być „samodzielnym” czy „autonomicznym” gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Przepis ten nie jest bowiem sformułowany w ten sposób, że zwalnia się z PCC sprzedaż gospodarstw rolnych w rozumieniu upr. Odnosi się jedynie do sprzedaży gruntów stanowiących, składających się na gospodarstwo rolne, inaczej mówiąc, wchodzących w skład takiego gospodarstwa, niezależnie od powierzchni pojedynczych działek gruntu.

Norma obszarowa dotycząca powierzchni 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego odnosi się do gospodarstwa rolnego jako takiego – jest elementem definicji legalnej gospodarstwa rolnego, nie odnosi się natomiast do wielkości gruntu będącego przedmiotem sprzedaży. (…) Tym samym pojedyncza nieruchomość (grunt rolny) będąca przedmiotem sprzedaży może mieć mniejszą powierzchnię niż 1 ha (1 ha przeliczeniowy). Ważne jest jednak, aby w chwili sprzedaży grunty rolne wchodziły w skład gospodarstwa rolnego sprzedawcy w rozumieniu przepisów o podatku rolnym.

Podobne orzeczenie NSA z: 26.09.2023 r. (III FSK 2677/21).

Przeciwne orzeczenia NSA z: 23.06.2022 r. (III FSK 329/22), 6.05.2022 r. (III FSK 547/21) i 19.05.2021 r. (III FSK 3470/21).

Darowizna polegająca na przesunięciu składników majątkowych z majątku wspólnego obojga małżonków do majątku osobistego przed upływem 5 lat od ich nabycia nie powoduje utraty prawa do zwolnienia na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o PCC – wyrok NSA z 6.11.2025 r. (III FSK 1064/24).

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 9 pkt 2 ustawy o PCC zwalnia się od PCC wyłącznie sprzedaż (czyli w sytuacji zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży to zwolnienie nie funkcjonuje) własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że:

• w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne,
• powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha,
• gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia (…).

(…) Organy obu instancji uznały, że (…) skoro M.W. i K.W. nabyli gospodarstwo rolne do majątku wspólnego, to aby dotrzymać warunków zwolnienia powinni prowadzić powstałe gospodarstwo rolne przez co najmniej 5 lat. Darując żonie do jej majątku prywatnego nabyte wspólnie gospodarstwo rolne, K.W. nie dotrzymał jednego z warunków wskazanych w art. 9 pkt 2 ustawy o PCC, zatem do umowy sprzedaży nie ma zastosowania zwolnienie od PCC. Z powyższym stwierdzeniem nie sposób się zgodzić. Należy zauważyć, że z chwilą nabycia przez małżonków M.W. i K.W. gospodarstwa rolnego o powierzchni 15.1261 ha do ich majątku wspólnego nabyte gospodarstwo rolne stało się ich współwłasnością łączną. (…) O ile każdy z małżonków jest właścicielem całej rzeczy, to dokonana darowizna w niczym nie zmienia sytuacji formalnoprawnej osoby obdarowanej, ponieważ w dalszym ciągu pozostaje (ona) nabywcą gospodarstwa rolnego. (…) Przyjąć należy, że skoro oboje małżonkowie nabyli gospodarstwo do majątku wspólnego w całości, to M.W. nie mogła nabyć go powtórnie w drodze darowizny dokonanej przez jej męża do jej majątku osobistego, ponieważ już wcześniej była współwłaścicielką tego gospodarstwa na prawach współwłasności łącznej.

Ustawodawca w (…) art. 9 pkt 2 ustawy o PCC używa określenia, że nabywca winien prowadzić to gospodarstwo nieprzerwanie co najmniej 5 lat, nie precyzuje natomiast, czy wspomnianym nabywcą jest również wielość osób oraz czy zmiany w składzie osobowym skutkują utratą warunkowego zwolnienia od PCC. (…) Skoro małżonkowie M.W. i K.W. faktycznie będą użytkownikami nabytego gospodarstwa rolnego, to obojętną rzeczą będzie, czy gospodarstwo to pozostawać będzie przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej, względnie osobistej własności jednego z nich. (…) Należy zatem uznać, że wymóg nieprzerwanego prowadzenia gospodarstwa został spełniony, a co za tym idzie zwolnienie z art. 9 pkt 2 ustawy o PCC miało zastosowanie. Jakkolwiek darowizna polegająca na przesunięciu składników majątkowych z majątku wspólnego obojga małżonków do majątku osobistego jednego z nich jest czynnością prawną rozporządzającą nieodpłatną, to jednak nie powoduje nabycia nieruchomości i innych praw majątkowych przez małżonka, do którego majątku wspólnego przedmioty te wcześniej już przynależały.

ORDYNACJA PODATKOWA

Po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie można wystawić faktury korygującej – wyrok NSA z 28.08.2025 r. (I FSK 1035/22).

Z uzasadnienia: Istotą przedawnienia uregulowanego w art. 70 Op jest to, że na skutek upływu określonego (…) czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 tej ustawy). Z tego powodu organ podatkowy nie może korygować wysokości zobowiązania podatkowego (a w przypadku VAT również kwoty podatku do zwrotu lub do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy) czy skutecznie domagać się od podatnika zapłaty podatku (zobowiązanie podatkowe przestaje bowiem istnieć). Jednocześnie z upływem terminu przedawnienia także podatnik traci uprawnienie do skutecznego (a więc wiążącego na gruncie podatkowym) dokonywania korekt mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego albo kwoty podatku do zwrotu lub do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. (…)

Mimo że ustawa o VAT nie zawiera regulacji zabraniających dokonania korekty faktury po upływie terminu przedawnienia, to na tle wyżej nakreślonych zasad funkcjonowania systemu podatkowego oczywistym powinno być, że podatnik co do zasady nie może po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 Op dokonać skutecznie zmiany wcześniej deklarowanego podatku. Zatem, mimo formalnie nieograniczonego żadnym terminem prawa do wystawienia faktury korygującej do faktury pierwotnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe uwzględnienie korekty faktury w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono pierwotną fakturę, jak również w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono fakturę korygującą.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że „brak korekty faktury w terminie określonym w art. 70 § 1 Op wynikał z wieloletniego postępowania sądowego, zakończonego dopiero zawarciem porozumienia między stronami (…). W związku z powyższym niezachowanie terminu określonego w art. 70 § 1 Op nie wynikało z niestaranności skarżącej”. (…) Okoliczności związane z czasem trwania oraz sposobem zakończenia sporu cywilnoprawnego na tle wzajemnych rozliczeń między skarżącą i jej kontrahentem nie miały istotnego znaczenia podatkowego. Prawodawca w art. 70 i nast. Op takiego rodzaju bowiem zależności nie przewiduje.

Podobne orzeczenie TSUE z: 20.12.2017 r. (C-500/16).