Czas pracy w 2026 r.

Wymiar czasu pracy

Należy go ustalić dla obowiązującego pracownika okresu rozliczeniowego:

1) mnożąc 40 godz. przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, następnie

2) dodając do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godz. i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku, następnie

3) odliczając od otrzymanego wyniku po 8 godz. za każde święto będące dniem wolnym od pracy, przypadające w innym dniu niż niedziela (w tym wówczas, gdy święto przypada w dniu rozkładowo wolnym od pracy, o ile jest to dzień inny niż niedziela).

Trzeba przy tym pamiętać, że „tydzień” to 7 kolejnych dni kalendarzowych od początku okresu rozliczeniowego.

Minimalna liczba dni wolnych w okresie rozliczeniowym musi być równa liczbie niedziel, świąt przypadających w inne dni niż niedziela oraz dni wolnych wynikających z zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Ustala się ją:

• dzieląc wymiar czasu pracy dla danego okresu rozliczeniowego przez dobową normę czasu pracy – w ten sposób oblicza się maksymalną liczbę dni pracy,
• odejmując wynik od liczby dni kalendarzowych w okresie rozliczeniowym.

Okresy rozliczeniowe wykraczające poza rok kalendarzowy

W tabelach przy okresach rozliczeniowych dłuższych niż miesięczne przyjęto ich „zamykanie się” w ramach roku kalendarzowego. Pracodawca może jednak również stosować okresy rozliczeniowe niekończące się z końcem roku, np. grudzień–luty, marzec–maj, czerwiec–sierpień, wrzesień–listopad. Często można się z tym spotkać w razie stosowania przedłużonego do 12 mies. okresu rozliczeniowego, zwłaszcza w instytucjach kultury, w których jest on w wielu przypadkach powiązany z sezonem artystycznym (wrzesień–sierpień).

Przy stosowaniu długich okresów rozliczeniowych przypadających w częściach na 2 lata kalendarzowe – np. wspomniany wyżej okres roczny od września do sierpnia – należy pamiętać, że roczny limit godzin nadliczbowych wskazany w art. 151 § 3 Kp lub w art. 20 ust. 3 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. DzU z 2024 r. poz. 220) jest rozliczany w roku kalendarzowym.

O ile przy nadgodzinach dobowych nie stanowi to problemu, gdyż są one znane od razu (powstają w dniu, w którym wystąpiło przekroczenie normy dobowej lub wydłużonego dobowego wymiaru czasu pracy wynikającego z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy), o tyle tzw. nadgodziny średniotygodniowe, powstające z końcem okresu rozliczeniowego, mogą od razu ostatniego dnia takiego okresu znacznie zwiększyć wykorzystany limit.

Pracownik wypracował te godziny i pracował także w godzinach nadliczbowych – w grudniu 8 godz., a w styczniu 10 godz.

Wymiar czasu pracy w tym okresie wynosi 624 godz. i na tyle powinien opiewać łącznie harmonogram czasu pracy.

W opisanym przypadku podstawowym błędem było zaplanowanie zbyt dużej liczby godzin pracy. W grafikach dla poszczególnych miesięcy kilkumiesięcznego okresu rozliczeniowego jak najbardziej można planować pracę w wymiarach odbiegających nawet znacznie od wymiarów dla miesiąca, ale konieczne jest przestrzeganie wymiaru czasu pracy dla okresu rozliczeniowego. Tu nie zachowano tej zasady, co stanowi naruszenie przepisów o czasie pracy zagrożone grzywną (faktycznie wystąpiło planowanie godzin nadliczbowych – nie zostały wypracowane w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy, ale w wyniku „nadplanowania” godzin pracy w grafikach).

Pracownik miał zaplanowane (i w pełni wypracował) 658 godz., czyli aż o 34 więcej niż wymiar czasu pracy dla tego okresu rozliczeniowego. Doprowadzi to z końcem lutego do powstania takiej liczby godzin nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej czasu pracy. Tego też dnia w limicie dla 2026 r. pojawi się taka właśnie liczba godzin nadliczbowych – nie można ich w żadnej części przypisać do 2025 r., gdyż istotą normy średniotygodniowej czasu pracy, o której przekroczeniu w tym przypadku mówimy, jest odniesienie jej do całego okresu rozliczeniowego. Do limitu nadgodzin za 2025 r. należy wliczyć 8 godz. nadliczbowych dobowych powstałych w grudniu. W styczniu 2026 r. do limitu dla tego roku wliczone zostanie 10 nadgodzin dobowych z tego miesiąca. Łącznie zatem z końcem lutego pracownik będzie miał już wypracowane 44 godz. nadliczbowe z limitu rocznego dla 2026 r.

Święta

W 2026 r. poza Wielkanocą i pierwszym dniem Zielonych Świątek, przypadającymi zawsze w niedzielę, tego dnia przypadają też:

• 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja,
• 1 listopada – Wszystkich Świętych.

Święta te nie wpływają na wymiar czasu pracy oraz liczbę dni wolnych od pracy w okresie rozliczeniowym.

Dwa święta:

• 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
• 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia,

przypadają w sobotę, który to dzień często jest stałym dniem wolnym od pracy w rozkładach czasu pracy. Dla wielu pracodawców będzie to oznaczać konieczność wyznaczenia innego dnia wolnego. Święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godz. i dotyczy to zarówno tych przypadków, w których dzień świąteczny przypada na rozkładowy dzień pracy, jak i tych, w których w dzień świąteczny pracownik ma wolne (o ile jest to inny dzień niż niedziela). Obniżenie wymiaru czasu pracy o 8 godz. skutkuje w tych przypadkach, w których rozkład obejmuje wszystkie dni pracy (tak będzie w każdym przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w systemie podstawowym), koniecznością ustalenia w okresie rozliczeniowym innego dnia wolnego. Wynika to z obowiązku zapewnienia nie tylko prawidłowej liczby godzin (trzeba gdzieś obniżyć wymiar czasu pracy o te 8 godz. za święto), lecz także liczby dni pracy.

Dodatek za pracę w nocy

Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia. Wynosi on 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w czasie wykonywania pracy w nocy.

Dodatek ten przysługuje za każdą pracę wykonywaną w obowiązującej w zakładzie pracy porze nocnej, niezależnie od tego, czy była zaplanowana w rozkładzie, czy zlecona w ramach nadgodzin (dodatek jest niezależny od innych świadczeń, np. związanych z rekompensatą pracy nadliczbowej).

Współczynnik urlopowy

Służy obliczaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z zakończeniem stosunku pracy, jednak liczne przepisy odsyłają do niego pośrednio także w wielu innych przypadkach, w których ustalenie należnego pracownikowi świadczenia opiera się na zasadach dotyczących obliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Zgodnie z § 19 rozporządzenia MPiPS z 8.01.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2 poz. 14 ze zm.) współczynnik ustala się, odejmując od liczby dni w danym roku kalendarzowym łączną liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, a otrzymany wynik dzieli się przez 12.

Ważne: przy ustalaniu współczynnika nie bierze się pod uwagę świąt przypadających w niedziele.

W 2026 r. współczynnik wynosi:

[365 dni kalendarzowych – (52 niedziele + 10 dni świątecznych + 52 dni wolne)] : 12 = 20,92.

Taką wartość współczynnika przyjmuje się dla pełnego wymiaru czasu pracy. Jeżeli pracownik jest zatrudniony na część etatu, obniża się ją proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (patrz tabela).