Zmiany w podatku od spadków i darowizn w 2026 r.

7.01.2026 r. weszła w życie ustawa z 21.11.2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (DzU poz. 1854, dalej nowelizacja), która to umożliwia. Dotyczy to zwolnień z tego podatku, o których mowa w art. 4a i 4b zmienianej ustawy:

• dla członków najbliższej rodziny,

• przy nabyciu po zmarłej osobie przedsiębiorstwa lub udziału w nim.

Warunkiem tych zwolnień jest zgłoszenie – w terminie 6 mies. – do US nabycia majątku (na formularzach SD-Z2 bądź SD-ZP), a konsekwencją jego niedopełnienia – utrata prawa do zwolnienia. Do tej pory przyczyna nie była istotna. Po zmianie, jeśli podatnik nie złoży formularza o czasie, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Nowe zasady dotyczą nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło od 7.01.2026 r., albo przed tą datą – o ile termin do zgłoszenia tego nabycia nie upłynął do 7.01.2026 r.

Druga zmiana dotyczy osób, które nie korzystają z ww. zwolnień (art. 17a ust. 1 zmienianej ustawy). Doprecyzowany został moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku (art. 6 ust. 1 pkt 1 zmienianej ustawy). Powstaje on z chwilą:

• uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku,

• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo

• wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Od tego momentu biegnie miesiąc na złożenie formularza SD-3, czyli poinformowanie US o otrzymanym spadku.

Wcześniej obowiązek ten powstawał już z chwilą przyjęcia spadku, co w praktyce mogło skutkować niedotrzymaniem miesięcznego terminu na złożenie SD-3, ponieważ trudno jest „załatwić” sprawę spadkową i dysponować pełnymi informacjami o nabytym majątku, gdy nie ma się w ręku postanowienia sądu o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Sądy administracyjne (np. NSA w wyroku z 22.06.2022 r., III FSK 5058/21) dostrzegły tę legislacyjną „pułapkę”, dlatego przyjmowały, że dopóki nie uprawomocni się orzeczenie sądu stwierdzające nabycie spadku, dopóty nie biegnie miesięczny termin na złożenie SD-3.

Ostatecznie wpłynęło to na praktykę samych organów podatkowych. W przypisach do formularza SD-3 zamieszczono objaśnienie: W przypadku nabycia w drodze dziedziczenia należy podać dzień uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Nowelizacja to sankcjonuje. W jej uzasadnieniu napisano, że nowe rozwiązanie jest korzystne dla podatników, gdyż jednoznacznie wiąże moment powstania obowiązku podatkowego z formalnym uzyskaniem dokumentu potwierdzającego status spadkobiercy i legitymację do działania przed organem podatkowym oraz dodatkowo wydłuża czas na złożenie zeznania podatkowego (moment ten jest późniejszy niż chwila przyjęcia spadku).