Urlop wypoczynkowy po zmniejszeniu etatu i przedstawieniu orzeczenia o niepełnosprawności
Jak rozliczyć ubiegłoroczny i tegoroczny urlop?
Zarówno zmiana wymiaru czasu pracy, jak i uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wpłynie na wymiar urlopu pozostałego z 2025 r. Urlop ten będzie jednak, po przedstawieniu orzeczenia, przeliczany na godziny (przy jego udzielaniu) z zastosowaniem 7-godzinnej normy dobowej czasu pracy (wynikającej z art. 15 ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tekst jedn. DzU z 2025 r. poz. 913). Urlop za 2026 r. trzeba przeliczyć w stosunku do wymiaru czasu pracy. Przy założeniu, że pracownik ma rocznie 26 dni urlopu ze względu na staż pracy, należny urlop za 2026 r. wyniesie 20 dni.
Zarówno zmiana wymiaru czasu pracy, jak i uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wpłynie na wymiar urlopu pozostałego z 2025 r. Urlop ten będzie jednak, po przedstawieniu orzeczenia, przeliczany na godziny (przy jego udzielaniu) z zastosowaniem 7-godzinnej normy dobowej czasu pracy (wynikającej z art. 15 ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tekst jedn. DzU z 2025 r. poz. 913). Urlop za 2026 r. trzeba przeliczyć w stosunku do wymiaru czasu pracy. Przy założeniu, że pracownik ma rocznie 26 dni urlopu ze względu na staż pracy, należny urlop za 2026 r. wyniesie 20 dni.
Przeliczenie proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy
Wymiar urlopu pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, przyjmując zaokrąglenie w górę do pełnego dnia. W przypadku zmiany wymiaru czasu pracy w trakcie roku należy oddzielnie obliczyć wymiar urlopu za poszczególne okresy tego roku.
W opisanej sytuacji to nie zachodzi, gdyż zmiana wymiaru czasu pracy nastąpiła z początkiem roku. W 2025 r. urlop został nabyty podczas zatrudnienia w pełnym wymiarze i nie podlega przeliczaniu w związku ze zmniejszeniem etatu do ¾.
Przeliczenie dotyczy urlopu za 2026 r. Jeżeli pracownik ma rocznie prawo do 26 dni urlopu, to po przeliczeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy przysługuje mu 20 dni urlopu (26 × ¾ = 19,5 dnia, po zaokrągleniu w górę 20 dni). Jeśli zaś według posiadanego stażu urlopowego (poniżej 10 lat) ma prawo do 20 dni urlopu, to przysługiwać mu będzie 15 dni urlopu. Do tego dochodzi 8 dni z ubiegłego roku, czyli łącznie 28 lub 23 dni.
Przykład 1
Wskazany w pytaniu pracownik miał w styczniu 2026 r. stały rozkład czasu pracy – od poniedziałku do piątku (z wyjątkiem świąt) – po 6 godz. dziennie. Przyjmijmy, że skorzystał z urlopu od 5 do 17 stycznia.
Urlop jest udzielany na dni pracy wynikające z rozkładu czasu pracy, czyli w tym przypadku na:
- poniedziałek–piątek – w pierwszym tygodniu,
- poniedziałek–czwartek – w drugim tygodniu,
z wyjątkiem 6 stycznia (święto).
Pracownik zrealizował więc 8 dni urlopu, rozumianych jako dni wolne w ramach rozkładowego czasu pracy. Nie wykorzystał 8 dni z wymiaru urlopu – urlop udzielany jest w wymiarze godzinowym odpowiadającym zaplanowanemu wymiarowi pracy w dniach, na które urlop jest udzielany. Przez 8 dni pracownik zrealizował 48 godz. urlopu. Oznacza to, że po wykorzystaniu tego urlopu (a jeszcze przed przedstawieniem pracodawcy orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) pozostałoby mu 16 godz. urlopu z roku poprzedniego, a mówiąc dokładniej – 2 dni z wymiaru urlopu pozostałego z 2025 r.
Przeliczenie na godziny
Wymiar urlopu ustala się w dniach, a jest on przeliczany na godziny w chwili jego udzielania. Przeliczanie odbywa się według zasady, że dzień urlopu mnoży się przez normę dobową czasu pracy.
Uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oznacza zmniejszenie normy czasu pracy do 7 godz. Nie zmienia się wymiar urlopu, jednak całość należnego urlopu jest (od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia) przy jego udzielaniu przeliczana zgodnie z zasadą: 1 dzień × 7 godz. (norma dobowa czasu pracy osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym). Urlopu udziela się w wymiarze godzinowym odpowiadającym liczbie godzin pracy zaplanowanej na dany dzień.
Podkreślenia wymaga, że takie przeliczanie (× 7 godz.) dotyczy także urlopu za rok ubiegły. Przeliczenie na godziny nie następuje bowiem w chwili nabycia prawa do urlopu, ale w związku z jego udzielaniem. Nie można więc 8 dni urlopu pozostałego z 2025 r. przeliczać × 8, dlatego że w 2025 r. i na początku 2026 r. obowiązywała taka norma czasu pracy.
Przykład 2
Opisany w pytaniu pracownik po przedstawieniu orzeczenia ustalił z pracodawcą nierównomierny rozkład czasu pracy. Przyjęto, że będzie pracować w różnych rozkładach dobowych, tak by wypracowywać tygodniowo 26 godz. i 15 min (¾ z 35-godzinnej normy tygodniowej obowiązującej dla osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności), pracując po 4 dni w tygodniu.
Osoba z niepełnosprawnością podlega ograniczeniom dobowej i tygodniowej liczby godzin (przy stopniu umiarkowanym jest to odpowiednio 7 i 35 godz.). Ograniczenia dotyczące dobowego wymiaru czasu pracy określają maksymalną liczbę godzin pracy na dobę, kreując odrębne normy czasu pracy, nie wskazują jednak, że liczba ta jest pomniejszana proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika niepełnosprawnego, wynikającego z jego umowy o pracę. Jak najbardziej możliwe jest zatem zatrudnienie wskazanej w pytaniu osoby w niektórych dniach po 7 godz. – dobowa norma czasu pracy nie ulega obniżeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (¾).
Załóżmy, że pracownik w danym tygodniu ma rozkład czasu pracy:
- poniedziałek – 7 godz.,
- wtorek – 7 godz.,
- środa – 7 godz.,
- czwartek – 5 godz. i 15 min.
Bierze urlop na środę i czwartek. Wcześniej, w styczniu, wykorzystał urlop opisany w przykładzie 1.
Pracownikowi pozostało do wykorzystania 2 dni urlopu z 2025 r. oraz 20 dni urlopu za 2026 r. W pierwszej kolejności realizowany jest zawsze urlop zaległy (chociaż przepisy tego wprost nie narzucają, wskazuje na to logika udzielania urlopów, co podkreślił również SN w wyroku z 9.05.2013 r., II PK 199/12).
Te 2 dni zrealizowanego wolnego odpowiadają 12 godz. i 15 min urlopu. Oznacza to, że z ubiegłego roku pozostała jeszcze 1 godz. i 45 min urlopu. To, że urlop za 2025 r. został nabyty wówczas, gdy pracownik nie był osobą z orzeczoną niepełnosprawnością, nie skutkuje tym, że urlop zaległy obecnie przelicza się: 1 dzień × 8 godz. W chwili udzielania urlopu norma dobowa wynosi 7 godz. i należy ją zastosować (przeliczenie na godziny następuje „przy udzielaniu urlopu” – art. 1542 Kp). Błędem byłoby więc przyjęcie, że pracownikowi pozostały z ubiegłego roku 3 godz. i 45 min urlopu (2 × 8 godz. – 12 godz. i 15 min).
Dodatkowy urlop dla osób z niepełnosprawnością
W 2026 r. wskazana osoba nie nabędzie prawa do dodatkowego urlopu dla osób z niepełnosprawnością. Urlop ten przysługuje po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, a jak można wywnioskować z pytania, pracownik dopiero co orzeczenie uzyskał.
Inaczej byłoby, gdyby orzeczenie zostało wydane dużo wcześniej, a pracownik dopiero teraz je przekazał pracodawcy. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w stanowiskach z 15.10.2013 r. (BON-I-5232-35-3-EW/13) i 14.05.2015 r. (BON-I-52313.69.2015.EW) wskazuje na, to że okres rocznej karencji należy liczyć od dnia posiedzenia zespołu orzekającego.
Zaloguj się
Aby czytać dalej, jeśli masz wykupiony abonament
Kup dostęp do tego artykułu
Cena dostępu do pojedynczego artykułu tylko 12,30
Kup abonament
| Abonamenty on-line | Prenumeratorzy | Członkowie SKwP | ||||||||
|
Bezpłatny dostęp do tego artykułu i ponad 3500 innych, dla prenumeratorów miesięcznika „Rachunkowość". Pomoc w uzyskaniu dostępu:
|
15% rabat na wszystkie zakupy. Zapytaj o kod w swoim Oddziale. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce jest organizacją, do której należy ponad 26 000 księgowych, a członkostwo wiąże się z licznymi korzyściami. |
„Rachunkowość” - od 75 lat źródło rzetelnej wiedzy!
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
