Co nowego w orzecznictwie podatkowym – maj 2026

PODATEK DOCHODOWY

Home office bez wskazania miejsca wykonywania zadań nie skutkuje powstaniem placówki, czyli zagranicznego zakładu, na terytorium Polski – wyrok NSA z 22.01.2026 r. (II FSK 556/23).

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 3 ust. 2 updop podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium RP siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium RP.

W art. 3 ust. 3 pkt 1 przewidziano, że za dochody (przychody) osiągane na terytorium RP przez podatników, o których mowa w ust. 2, uważa się w szczególności dochody (przychody) z wszelkiego rodzaju działalności prowadzonej na terytorium RP, w tym poprzez położony na terytorium RP zagraniczny zakład. Natomiast w art. 4a ust. 11 updop ustawodawca postanowił, że ilekroć w ustawie mowa o zagranicznym zakładzie, oznacza to:

a) stałą placówkę, poprzez którą podmiot mający siedzibę lub zarząd na terytorium jednego państwa wykonuje całkowicie lub częściowo działalność na terytorium innego państwa, a w szczególności oddział, przedstawicielstwo, biuro, fabrykę, warsztat albo miejsce wydobywania bogactw naturalnych,

b) plac budowy, budowę, montaż lub instalację, prowadzone na terytorium jednego państwa przez podmiot mający siedzibę lub zarząd na terytorium innego państwa,

c) osobę, która w imieniu i na rzecz podmiotu mającego siedzibę lub zarząd na terytorium jednego państwa działa na terytorium innego państwa, jeżeli osoba ta ma pełnomocnictwo do zawierania w jego imieniu umów i pełnomocnictwo to faktycznie wykonuje,

chyba że umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (upo), której stroną jest RP, stanowi inaczej. (…)

Aby można było mówić o zakładzie [w świetle polsko-irlandzkiej upo – przyp. red.], muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) istnienie placówki,

2) stały charakter placówki,

3) wykonywanie działalności przedsiębiorstwa za pośrednictwem placówki,

4) niewykazywanie przez działalność prowadzoną za pośrednictwem placówki wyłącznie przygotowawczego lub pomocniczego charakteru. (…)

W sytuacji, w której skarżąca nie posiada prawa do dysponowania ani władania miejscem pracy pracowników, nie będzie kontrolować miejsca wykonywania zleconych zadań, nie zobowiąże pracowników do zapewnienia jakiejkolwiek wydzielonej przestrzeni, to samo przekazanie przez skarżącą pracownikom sprzętu komputerowego do zdalnego łączenia się ze skarżącą nie skutkuje wyodrębnieniem przestrzeni do dyspozycji skarżącej ani powstaniem placówki. W tej sytuacji, gdyby zgodzić się z organem podatkowym i sądem I instancji, należałoby przyjąć, że pracownicy skarżącej będą konstytuowali stałą placówkę tam, gdzie będą wykonywać czynności służbowe.

Z przyjętego stanu faktycznego nie wynika, aby skarżąca miała jakiegokolwiek prawo do dysponowania czy też władania przestrzenią pracowników. W związku z tym (…) NSA stwierdza, iż działalność skarżącej na terytorium Polski nie spełnia warunków istnienia placówki (stałego miejsca prowadzenia działalności) pod względem dostępności powierzchni. NSA zwraca uwagę na brzmienie art. 7 ust. 1 i 2 Konwencji Modelowej OECD oraz art. 7 ust. 1 i 2 upo. Należy nadmienić, że brzmienie danych przepisów jest tożsame. Zatem nie można pominąć, że ze stwierdzenia: „należy przypisać temu zakładowi takie zyski, jakie mógłby on osiągnąć, gdyby wykonywał taką samą lub podobną działalność w takich samych lub podobnych warunkach jako samodzielne przedsiębiorstwo i był całkowicie niezależny w stosunkach z przedsiębiorstwem, którego jest zakładem”, wynika, iż zakład jest to taki byt, który powinien wykonywać rzeczywistą działalność gospodarczą za granicą. (…) Tylko wówczas zakład taki uczestniczy w życiu ekonomicznym drugiego państwa i powinien podlegać jurysdykcji podatkowej tego drugiego państwa.

Sąd I instancji błędnie wskazał, że zatrudnienie pracowników na czas nieokreślony, którzy mogą wykonywać powierzone im zadania w dowolnym miejscu w trybie home-office, powoduje wyodrębnienie owej przestrzeni do dyspozycji skarżącej, w związku z czym ową przestrzeń można uznać za odrębną placówkę przedsiębiorstwa. Ponadto niezasadnie WSA stwierdził, że czynności mające na celu ulepszanie usług oferowanych przez skarżącą nie mają charakteru pomocniczego i stanowią istotną i znaczącą część działalności skarżącej jako dewelopera gier internetowych. (…).

Zadania powierzone pracownikom nie pozwalają na przyjęcie, że stanowią istotną część działalności skarżącej jako całość oraz że cel pracy polskich pracowników „pokrywa” się z działalnością zasadniczą skarżącej. Jak już zostało wskazane (…), ich praca będzie polegać na m.in. ulepszaniu usług backendowych (usług wykonywanych na zapleczu technicznym programu), powiązanych narzędzi i bibliotek oraz współprojektowaniu architektury dla gier z naciskiem na niskie opóźnienia, skalowalność i spójność gry. Analiza zakresu czynności wskazuje, że będą one miały charakter pomocniczy.

• 28.10.2025 r. (II FSK 163/23),
• 19.02.2025 r. (II FSK 609/22),
• 11.02.2025 r. (II FSK 610/22),
• 18.10.2017 r. (II FSK 2537/15).

Odszkodowanie otrzymane przez spółkę od ubezpieczyciela w związku z naprawieniem przez nią szkody wynikającej z niewykonania umowy przez jej poprzednika prawnego nie stanowi dla niej przychodu. Jest to bowiem zwrot poniesionego wydatku – wyrok NSA z 14.01.2026 r. (II FSK 1038/24).

Z uzasadnienia: Istota sporu dotyczy kwalifikacji wypłaconej przez ubezpieczyciela kwoty odszkodowania z umowy ubezpieczenia, którą objęci byli członkowie zarządu poprzednika prawnego skarżącej. Sporne jest, czy kwotę tę (część odszkodowania odpowiadającą kwocie zobowiązania zapłaconego pierwotnie przez skarżącą na rzecz banku na podstawie wyroku 1, a następnie wypłaconą przez ubezpieczyciela na rzecz skarżącej na podstawie wyroku 2) należy zaliczyć do przychodu i w związku z tym, czy skarżąca powinna ją opodatkować zgodnie z art. 12 ust. 1 updop, czy też kwota ta stanowi „wydatek zwrócony” w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 6a updop. (…)

Zgodnie ze stanowiskiem organu, (…) aby można było uznać, że wydatek został zwrócony w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 6a updop, konieczne jest, aby poniesiony wydatek był odpowiednikiem wydatku zwróconego, a więc był tym samym, a nie takim samym wydatkiem. (…) Według organu odszkodowanie otrzymane przez skarżącą od ubezpieczyciela stanowiło wykonanie świadczenia umowy ubezpieczenia, a nie zwrot wydatku niezaliczonego do kosztów uzyskania przychodów. (…) Organ doszedł do wniosku, że skarżąca, otrzymując na podstawie wyroku 2 od ubezpieczyciela kwotę odpowiadającą zobowiązaniu zapłaconemu na rzecz banku, niewątpliwie uzyskuje przysporzenie w wysokości tej kwoty stanowiące przychód podatkowy. Odnosząc się do poczynionej przez organ uwagi na temat rozumienia pojęcia przychodu podatkowego jako cechującego się trwałym, definitywnym i bezwarunkowym charakterem, zwiększającym aktywa, nie sposób zgodzić się, by w przedstawionym stanie faktycznym doszło do takiego przysporzenia na rzecz skarżącej. (…)

Zdaniem NSA (…) odszkodowanie uzyskane przez skarżącą od ubezpieczyciela na podstawie wyroku 2 wiąże się z poniesionym wydatkiem (wykonaniem przez skarżącą wyroku 1, tj. dokonaniem zapłaty na rzecz banku). (…) Stanowi zwrot poniesionych na rzecz banku wydatków, przy czym wydatki te, w myśl art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, nie są zaliczane (nie mogą być zaliczone) do kosztów uzyskania przychodów. Tym samym kwota ta, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a updop, nie jest zaliczana do przychodów. Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik nie mógłby zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków na rzecz banku, określonych wyrokiem 1, a zarazem musiałby zaliczyć do przychodu otrzymane od ubezpieczyciela odszkodowanie, które przekazał uprzednio bankowi i które ma za cel kompensatę szkody pokrytej uprzednio bankowi. (…)

Ubezpieczyciel, wypłacając odszkodowanie na rzecz skarżącej, dokonał jedynie zwrotu wydatków, jakie spółka poniosła w celu odtworzenia stanu sprzed zajścia zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową. Skarżąca otrzymuje zwrot wydatku, zwrot kwoty pierwotnie zapłaconego zobowiązania (tj. środków wynikających z tego samego źródła, jak i odpowiadających tej samej kwocie). W konsekwencji, skarżąca nie uzyskała żadnego trwałego przysporzenia majątkowego, które dodatkowo zwiększałoby jej aktywa. W rzeczywistości dochodzi do przepływu ww. środków pomiędzy trzema podmiotami, tj. skarżącą a kontrahentem (bankiem) oraz skarżącą a ubezpieczycielem. (…) Istotą umowy ubezpieczenia nie jest uzyskanie przez ubezpieczonego przychodu czy wzrostu wartości posiadanych aktywów. Założeniem umowy ubezpieczenia nie jest wzbogacenie osoby ubezpieczonej i w wykonaniu tej umowy do wzbogacenia takiego nie dochodzi.

Podobne orzeczenie NSA z:

• 29.11.2022 r. (II FSK 726/20).

• 18.05.2022 r. (II FSK 2467/19),
• 14.01.2025 r. (II FSK 468/22),
• 14.10.2021 r. (II FSK 240/19, II FSK 762/18),
• 11.03.2020 r. (II FSK 829/18),
• 15.05.2019 r. (II FSK 1692/17).

Wykupione przez pracodawcę ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków przy pracy nie jest dla pracownika przychodem – wyrok NSA z 14.11.2025 r. (II FSK 335/25).

Z uzasadnienia: Przyjęta przez skarżącą zasada, że istnienie bądź nawiązanie stosunku pracy jest ściśle powiązane z objęciem pracownika umową ubezpieczenia zawartą przez spółkę jako ubezpieczającego, nie potwierdza tezy, że pracownik przyjmuje warunek ubezpieczenia dobrowolnie. Pracownik bądź przyszły pracownik może albo rozwiązać stosunek pracy, albo go nie nawiązać, jeśli nie będzie chciał być objęty umową ubezpieczenia. (…). Pracownik nie może też wybrać innego ubezpieczenia i ubezpieczyć się na własnych, wybranych przez siebie warunkach zamiast skorzystać z ubezpieczenia zawartego przez pracodawcę. Nie można też w tym przypadku uznać, że nie wypowiadając umowy o pracę lub nawiązując stosunek pracy, wyraża dobrowolnie zgodę na przysporzenie w postaci nieodpłatnego świadczenia o równowartości części składki ubezpieczeniowej (…). Przemawia przeciwko temu różne ryzyko narażenia na wypadek przy pracy (inne w odniesieniu do pracowników biurowych, inne – w przypadku pracowników pracujących bezpośrednio przy obsłudze kontenerów) przy niemożności wyliczenia wysokości świadczenia z uwzględnieniem tego ryzyka i zmienną jego wysokością w zależności od liczby pracowników skarżącej (na którą pracownik nie ma wpływu). (…)

Zgodnie z art. 16 ust. 3 usus składki wypadkowe opłaca za pracowników z własnych środków płatnik tych składek, czyli pracodawca. W razie nieszczęśliwego wypadku przy pracy pracownik otrzyma w związku z tym świadczenia na podstawie usus z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych, bez potrzeby dodatkowego ubezpieczenia. Ma on także prawo do dochodzenia roszczeń uzupełniających od pracodawcy na podstawie przepisów prawa cywilnego (por. wyroki SN z 20.06.2011 r., I PK 277/10, i 14.12.2010 r., I PK 95/10). Prawa pracownika do odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy są zatem należycie chronione bez zawierania dodatkowej umowy ubezpieczenia NNW, a zawarcie takiej umowy nie przynosi mu dodatkowych korzyści, choćby w postaci zaoszczędzenia wydatków. Zawarcie umowy ubezpieczenia NNW przynosi natomiast korzyści pracodawcy, czyli skarżącej spółce, która w ten sposób zabezpiecza się przed ewentualnymi sporami sądowymi z pracownikami o uzupełniające odszkodowanie.

Spory takie mogą negatywnie wpływać na postrzeganie spółki jako pracodawcy, a dodatkowe zabezpieczenie pracowników – wpływać na jej pozytywny wizerunek jako pracodawcy i odpowiedzialnego przedsiębiorcy. (…) To pracodawca chroni własne interesy, zawierając umowę ubezpieczenia NNW. (…) Pracownik ma taką ochronę niezależnie od zawartej umowy ubezpieczenia. Część składki ubezpieczeniowej (już pomijając trudności w jej wyliczeniu dla określonych grup pracowników) nie stanowi zatem nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 updof.

Sprzedaż nieruchomości po cenie rynkowej na rzecz spółki powiązanej, a następnie wynajmowanie tej nieruchomości poprzedniej właścicielce na warunkach rynkowych w zakresie niezbędnym do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, nie musi być ukrytym zyskiem w rozumieniu art. 28m ust. 3 updop – wyrok NSA z 9.12.2025 r. (II FSK 330/23).

Z uzasadnienia: Spółka przekształcana (jawna) jest właścicielem m.in. nieruchomości, która zabudowana jest budynkiem pełniącym funkcję magazynu. Ten zaś w około 1/3 swojej powierzchni użytkowej jest wykorzystywany przez spółkę jawną (przekształcaną) na potrzeby własne, a w pozostałej części jest wynajmowany na warunkach rynkowych na rzecz podmiotów niepowiązanych ze spółką przekształcaną. Przed przekształceniem lub po przekształceniu w spółkę z o.o. nastąpi sprzedaż nieruchomości po cenie rynkowej na rzecz spółki powiązanej (dalej jako „właściciel” lub „nabywca”) z siedzibą w Polsce, będącej podatnikiem CIT. Spółka przekształcona oraz nabywca nieruchomości będą podmiotami powiązanymi (wspólnikami w obu spółkach będą te same osoby fizyczne). Sprzedaż nieruchomości nastąpi ze względu na jej potencjał inwestycyjny. (…)

Nabywca po zakupie nieruchomości, do momentu realizacji inwestycji, zamierza ją wynajmować w części lub w całości na rzecz spółki przekształconej. Najem nieruchomości ma odbywać się w zakresie niezbędnym do prowadzenia przez spółkę przekształconą jej działalności gospodarczej (siedziba, magazyn handlowy). Nabywca z tytułu umowy najmu nieruchomości będzie otrzymywał od spółki przekształconej czynsz, który zostanie określony na warunkach rynkowych w rozumieniu art. 11c updop.

W związku z powyższym skarżący postawił pytanie, czy najem nieruchomości na podstawie umowy będzie wiązał się dla spółki przekształconej z powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek na podstawie art. 28m updop. W ocenie skarżącego odpowiedź na powyższe pytanie powinna być negatywna. Transakcja realizowana będzie w warunkach rynkowych zgodnie z art. 11c updop oraz nie będzie w żaden sposób związana z udziałem w zyskach. Nie będzie stanowiła dochodu z ukrytych zysków w rozumieniu art. 28m ust. 1 pkt 2 updop. (…)

Zgodnie z art. 28m ust. 1 pkt 2 updop opodatkowaniu ryczałtem podlega dochód odpowiadający wysokości ukrytych zysków (dochód z tytułu ukrytych zysków). Stosownie do art. 28m ust. 3 pkt 3 updop przez ukryte zyski, o których mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie się świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio z podatnikiem lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem, w szczególności (m.in) nadwyżkę wartości rynkowej transakcji. (…)

Sąd I instancji nie wskazał podstawy prawnej uzasadniającej traktowanie sprzedaży nieruchomości lub czynszu najmu, jaki zamierza płacić spółka przekształcona, za formę jej dokapitalizowania. (…) W kategorii błędu subsumcji należy traktować oceny prawne wyrażone przez WSA zarówno co do dokapitalizowania spółki przekształconej, jak i co do świadczeń ekwiwalentnych dywidendzie (pozornych). Nieuprawniona jest również ocena prawna WSA, wyrażona na podstawie domniemań dyrektora KIS, jakoby spółka przekształcona nie będzie posiadała własnych podstawowych składników majątku (…). Skarżący wskazał wyraźnie, że wartości rynkowej będzie odpowiadała zarówno cena sprzedaży nieruchomości, jak i wysokość czynszu najmu. Sąd I instancji (i dyrektor KIS) nie wyjaśnił zaś, jaką wartość uznał za nadwyżkę wartości rynkowej transakcji określoną zgodnie z art. 11c updop ponad ustaloną cenę tej transakcji, tj. za dochód podlegający opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek. (…) Uznać należy za dowolne stanowisko WSA (i dyrektora KIS) jakoby planowany czynsz najmu, płacony przez spółkę przekształconą nabywcy nieruchomości, należało traktować jako prawo do udziału w zysku przysługujące skarżącemu i innym osobom fizycznym.

W przypadku zawarcia przez podatnika umowy sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa (zcp) z zastrzeżeniem terminu, nie można przypisać uzyskanego z tej transakcji przychodu do jednego roku podatkowego, a kosztów jego uzyskania – do innego, późniejszego roku, w którym na gruncie prawa cywilnego doszło do przeniesienia prawa własności składników majątkowych wchodzących w skład zcp – wyrok NSA z 18.11.2025 r. (II FSK 362/23).

Z uzasadnienia: Nie ma sporu pomiędzy stronami co do tego, że warunkowa umowa sprzedaży zcp z 1.03.2016 r. i uzyskane z tego tytułu w tym samym roku przez skarżącego środki pieniężne generowały dla niego przychód tego właśnie roku w oparciu o art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a updof. (…) Warunkiem ostatecznego przeniesienia prawa własności przedsiębiorstwa na nabywcę było pozyskanie przez sprzedającego od instytucji dofinansowującej projekty (…) zgody na przeniesienie na kupującego umów wymienionych szczegółowo w treści umowy. Jednocześnie strony postanowiły, że w przypadku braku uzyskania takiej zgody sprzedaż przedsiębiorstwa nastąpi z zastrzeżeniem terminu, który upływa z dniem 30.09.2018 r. (…)

Podatnik nie uzyskał zgody na przeniesienie na spółkę S. umów wymienionych w treści umowy. W okresie od dnia podpisania aktu do dnia upływu zastrzeżonego terminu, tj. w okresie od 1.03.2016 do 30.09.2018 r., składniki przedsiębiorstwa użytkowała kupująca spółka na podstawie nieodpłatnego prawa użytkowania. Zdaniem organu podatkowego koszt uzyskania przychodu powinien zostać rozpoznany w 2018 r., gdyż dopiero wówczas składniki majątkowe przeszły na własność kupującej spółki, a skarżący w tym czasie utracił prawo do ich amortyzacji z uwagi na art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. c updof, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (wnip) oddanych do nieodpłatnego używania – za miesiące, w których składniki te były oddane do nieodpłatnego używania. Ponadto, według organu podatkowego istotne było to, że do 30.09.2018 r. podatnik był właścicielem środków trwałych i dopiero w dacie definitywnej sprzedaży możliwe jest ustalenie kosztu uzyskania przychodu. (…)

Stanowisko organu podatkowego zasadza się jednak na przyjęciu błędnego założenia, że skoro składniki majątku wchodzące w skład zcp stanowiły środki trwałe podatnika aż do 30.09.2018 r., a jedynie nie mogły podlegać amortyzacji z uwagi na zakaz wynikający z art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. c updof, to nie mogły stać się w niezamortyzowanej części kosztem uzyskania przychodu ze zbycia zcp w chwili uzyskania przychodu z tego tytułu, tj. w 2016 r. Status tych składników jako środków trwałych wywodzony jest przez organ podatkowy przede wszystkim z tego, że na gruncie prawa cywilnego skarżący był ich właścicielem aż do 30.09.2018 r. (…) Organ podatkowy pomija jednak całkowicie szczególne zasady ustalania dochodu wynikające z art. 24 ust. 2 pkt 1 updof oraz unormowanie dotyczące rozliczania kosztów w czasie z art. 22 ust. 5 i 6 updof. (…)

Ustawodawca w art. 24 ust. 2 zd. 2 pkt 1 nakazał ustalać dochód do opodatkowania u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących pkpir także w tym przypadku, gdy stanowią one dochód z odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 updof, a do takich należy zaliczyć dochód z odpłatnego zbycia zcp. (…). Przepis ten wiąże zatem bezpośrednio możliwość ustalania dochodu zarówno z uzyskaniem przychodu z odpłatnego zbycia składników majątku, jak i koniecznością uwzględnienia kosztu jego uzyskania. Koszt uzyskania identyfikuje zaś jako wartość początkową wykazaną w ewidencji środków trwałych oraz wnip, pomniejszoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od tych środków i wartości.

Z regulacją tą koresponduje art. 22 ust. 5 i 6 updof, który u podatników prowadzących pkpir nakazuje koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, potrącać w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody. Zastrzeżenia poczynione w tym przepisie nie dotyczą kosztów uzyskania odnoszących się do przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia składników majątku, o których stanowi art. 14 ust. 2 pkt 1, czyli będących m.in. środkami trwałymi podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wnip. Należy wobec tego stwierdzić, że w świetle art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 5 i 6 updof, w przypadku zawarcia przez podatnika umowy sprzedaży zcp z zastrzeżeniem terminu, nie jest możliwe przypisanie uzyskanego z tej transakcji przychodu do jednego roku podatkowego, a kosztów jego uzyskania do innego, późniejszego roku, w którym doszło do przeniesienia prawa własności składników majątkowych wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa na gruncie prawa cywilnego. W przeciwnym przypadku przedmiotem opodatkowania w roku podatkowym byłby wyłącznie przychód z odpłatnego zbycia składników majątku, a nie dochód, jak tego wymaga art. 24 ust. 2 pkt 1 updof.

Spółka jako płatnik PIT nie pobiera w trakcie roku podatku od zaliczkowych wypłat na poczet udziału komplementariusza w zysku, ponieważ w trakcie roku nie ma pewności, że zakończy się on dla spółki zyskiem – wyrok NSA z 3.02.2026 r. (II FSK 590/23).

Z uzasadnienia: Rozwiązanie przyjęte w updof co do zasady wyklucza opodatkowanie zaliczek wypłacanych przez spółkę komplementariuszom w trakcie roku podatkowego na poczet udziałów w zysku spółki za ten rok. (…) Zobowiązanie podatkowe komplementariuszy powstanie z tego tytułu dopiero wówczas, gdy obiektywnie możliwe stanie się obliczenie konkretnej kwoty podatku według ustawowego mechanizmu kalkulacyjnego, czyli znane będą wszystkie elementy kalkulacyjne wpisane w ten mechanizm. Do tego czasu na komplementariuszach o statusie podatników nie spoczywa zobowiązanie podatkowe, a na płatniku nie spoczywają obowiązki obliczenia, pobrania i odprowadzenia podatku na rzecz właściwego organu podatkowego.

W świetle powyższego spółka [komandytowa i komandytowo-akcyjna – przyp. red.] przy wypłacie komplementariuszom w trakcie roku podatkowego zaliczek na poczet udziałów w zysku spółki za ten rok nie ma statusu płatnika i obowiązku pobierania zryczałtowanego podatku dochodowego na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 4 updof, skoro nie ma obiektywnej możliwości obliczenia prawidłowej kwoty podatku, ściśle według art. 41 ust. 4e i art. 30a ust. 6a–6e updof. Wysokość zysku spółki i podatku należnego od dochodu spółki za rok podatkowy, w trakcie którego spółka wypłaca komplementariuszom zaliczki na poczet udziałów w jej zysku, są jeszcze wielkościami otwartymi, które dopiero się kształtują do zakończenia roku podatkowego.

• 27.01.2026 r. (II FSK 1079/25),
• 21.01.2026 r. (II FSK 580/23),
• 11.12.2025 r. (II FSK 393/23),
• 9.12.2025 r. (II FSK 337/23, II FSK 915/25),
• 3.12.2025 r. (II FSK 275/23, II FSK 288/23),
• 28.11.2025 r. (II FSK 873/25),
• 18.11.2025 r. (II FSK 224/23),
• 7.10.2025 r. (II FSK 81/23),
• 8.08.2025 r. (II FSK 1484/22),
• 5.08.2025 r. (II FSK 1488/22),
• 26.03.2025 r. (II FSK 874/22),
• 4.03.2025 r. (II FSK 753/22),
• 18.02.2025 r. (II FSK 629/22),
• 9.01.2025 r. (II FSK 446/22),
• 5.09.2024 r. (II FSK 56/22),
• 2.07.2024 r. (II FSK 1387/21),
• 22.02.2024 r. (II FSK 1449/23, II FSK 1687/23),
• 14.02.2024 r. (II FSK 1278/23),
• 13.02.2024 r. (II FSK 1250/23),
• 7.02.2024 r. (II FSK 1338/23),
• 26.01.2024 r. (II FSK 968/23),
• 3.12.2020 r. (II FSK 2048/18).

VAT

Usługa polegająca na zapewnieniu dostępu do kompleksowych danych z rynków finansowych oraz umożliwieniu transakcji na tych rynkach nie jest usługą zarządzania funduszami inwestycyjnymi w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT, jeśli jedynie wspomaga podejmowanie decyzji finansowych (inwestycyjnych) przez samego usługobiorcę – wyrok NSA z 27.01.2026 r. (I FSK 342/23).

Z uzasadnienia: Opisana we wniosku usługa wykonywana przez spółkę amerykańską na rzecz polskiego Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych S.A. umożliwia Towarzystwu podejmowanie decyzji poprzez dostęp do danych i realizację transakcji, jednak nie zastępuje ona Towarzystwa w podejmowaniu właściwych decyzji w tym przedmiocie. Pozostają one bowiem w gestii samego Towarzystwa, które działania te realizuje według własnego uznania i w oparciu o dane dostarczane mu dzięki importowanej od amerykańskiej spółki usłudze dostępu do terminali. Aby usługi zarządzania świadczone przez osobę trzecią można było zakwalifikować jako transakcje podlegające zwolnieniu w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. g dyrektywy 112 (a tym samym art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT), muszą one stanowić w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniać szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (wyroki TSUE z 4.05.2006 r., C-169/04, 7.03.2013 r., C-275/11, i 2.07.2020 r., C-231/19). Z przyczyn wyżej wskazanych usługi świadczone przez spółkę prawa amerykańskiego nie spełniają istotnych funkcji zarządzania, którego istotę stanowi kompetencja podejmowania ostatecznych decyzji finansowych. Funkcja ta nie zawiera się bowiem w treści usługi wspomagającej zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.

Otrzymanie zaliczki na poczet czynszu z tytułu przyszłej dzierżawy nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT ani obowiązku wystawienia faktury – wyrok NSA z 18.12.2025 r. (I FSK 41/23).

Z uzasadnienia: Strona świadczy usługi dzierżawy. Zgodnie z postanowieniami zawartych umów stosunek dzierżawy rozpocznie się w 2030 r., a jego zakończenie przypadnie na rok 2060. (…) Zgodnie z umową dzierżawy dzierżawca wpłaca zaliczkę w wysokości stanowiącej określony procent czynszu należnego za cały okres dzierżawy (…). Zaliczka będzie wpłacona w trzech równych rocznych ratach, których terminy płatności ustalone są przez strony w porozumieniu (najczęściej do 30.11.2019 r., do 30.09.2020 r. i do 30.09.2021 r.). Ponadto dzierżawca może zadeklarować jednorazową wpłatę zaliczki w określonym przez strony terminie i wówczas zobowiązany będzie do wpłacenia kwoty stanowiącej równowartość niższego niż zakładany procentu wartości czynszu za cały okres dzierżawy. Taka wpłata będzie traktowana jako uiszczenie 30% czynszu. Czynsz w pozostałych latach będzie natomiast wynosił 70% jego ustalonej kwoty. (…)

Wątpliwości wzbudziło: Czy obowiązek podatkowy w odniesieniu do zaliczki na poczet czynszu, zastrzeżonej w umowie dzierżawy, powstaje z dniem upływu terminu płatności zaliczki, zastrzeżonego w tej umowie? Czy wnioskodawca jest obowiązany do wystawienia faktury dokumentującej wpłatę zaliczki na poczet czynszu dzierżawy z upływem terminu wskazanego w umowie dzierżawy, chociażby zaliczka nie została otrzymana? (…)

Organ interpretacyjny (…) odwołał się do art. 19a ust. 5 pkt 4 oraz do art. 19a ust. 7 ustawy o VAT. (…) Przyjął, że obowiązek podatkowy powstaje w momencie wystawienia faktury dokumentującej wpłatę na poczet usługi dzierżawy, a jeżeli faktura nie została wystawiona, to z chwilą upływu terminu wystawienia faktury, a gdy nie określono takiego terminu – z chwilą upływu terminu płatności. W konsekwencji, co do terminu wystawienia faktury dyrektor KIS wskazał, że skoro strony ustaliły termin płatności zaliczek z tytułu usługi dzierżawy, to – w myśl art. 106i ust. 3 pkt 4 – wnioskodawca powinien wystawić fakturę nie później niż z upływem terminu płatności, jednakże z zachowaniem zasad, o których mowa w art. 106i ust. 7 i 8. Tym samym wnioskodawca zobowiązany jest do wystawienia faktury dokumentującej zaliczkę związaną z usługą dzierżawy z upływem terminu wskazanego w umowie dzierżawy, chociażby zaliczka nie została otrzymana. (…)

Nie sposób podzielić zapatrywania organu interpretacyjnego. (…) Stosunek dzierżawy, a zatem świadczenie usług z tego tytułu rozpocznie się dopiero w 2030 r., natomiast zakończy się on w roku 2060. Na poczet tej czynności (…) wspomniany podmiot już teraz (tzn. w konkretnych datach roku 2019, 2020 i 2021), czyli na długo przed rozpoczęciem wykonywania usługi, dokonuje zaliczkowych wpłat należności na rzecz przyszłego świadczenia (tego, którego wykonywanie rozpocznie się dopiero w 2030 r.). Skoro zaś tak, to (…) znajduje zastosowanie art. 19a ust. 8 ustawy jako przepis odnoszący się do tego rodzaju zapłaty. Dotyczy on bowiem otrzymania całości lub części zapłaty przed wykonaniem usługi. Z kolei przedmiotem regulacji prawnej zawartej w art. 19a ust. 7 ustawy jest zapłata z tytułu świadczonej już usługi dzierżawy. (…)

To, że strony umowy określiły termin uiszczenia zaliczki, nie pozwala na stosowanie w sprawie art. 19a ust. 7. Jest tak, ponieważ fakt ten nie zmienia charakteru zapłaty – nadal jest to zaliczka i nadal jest ona otrzymywana przez wnioskodawcę jeszcze przed wykonaniem przez niego usługi. Rozumowanie organu, zgodnie z którym określenie terminu uiszczenia zaliczki powoduje konieczność zastosowania art. 19a ust. 7, prowadzi natomiast do swoistego zniwelowania różnic pomiędzy zakresami przedmiotowymi tego przepisu oraz art. 19a ust. 8. (…) W tej sytuacji unormowanie wynikające z art. 19a ust. 8 w istocie nigdy nie mogłoby znaleźć zastosowania. (…)

Swoistym odzwierciedleniem wskazanych regulacji prawnych są unormowania dotyczące wystawiania faktur. Art. 106i ust. 3 pkt 4 dotyczy obowiązku wystawiania faktury z upływem terminu płatności – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 tej samej ustawy. Odnosi się on zatem do płatności realizowanych z tytułu wykonania (wykonywania) umowy najmu czy dzierżawy. Z kolei do zaliczek otrzymanych na poczet tych należności znajduje zastosowanie art. 106b ust. 1 pkt 4. Dotyczy on obowiązku wystawienia faktury dokumentującej otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności skutkującej obowiązkiem wstawienia faktury. Na podatniku ciąży ta instrumentalna powinność podatkowa. Nie obejmuje ona jednak czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 (por. art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. b). W tym przypadku podmiot obowiązany z tytułu VAT nie ma obowiązku wystawienia faktury.

Zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jednostkę samorządu terytorialnego (JST) przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego transportu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi do podstawy opodatkowania VAT – wyrok NSA z 27.11.2025 r. (I FSK 535/20).

Z uzasadnienia: Zarówno art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, jak i art. 73 dyrektywy 112 normują, iż do podstawy opodatkowania VAT zalicza się również szeroko rozumiane subwencje i dotacje pod warunkiem, iż pozostają one bezpośrednio związane z ceną dostawy lub świadczenia podlegającym opodatkowaniu (…).

Opisane we wniosku usługi publicznego transportu zbiorowego są świadczone na podstawie umowy zawartej między JST działającą jako organizator, który ustala cenę biletów, a spółką działającą w charakterze operatora. Ponieważ przychody uzyskane w szczególności ze sprzedaży biletów są niewystarczające do pokrycia kosztów tych usług, JST wypłaca spółce zryczałtowaną rekompensatę, której kwota nie może przekraczać kwoty odpowiadającej ujemnemu wynikowi finansowemu wynikającemu ze wspomnianych usług, a w każdym razie maksymalnej kwoty ustalonej na dany okres. Rekompensata ta nie ma jednak bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług transportowych, ustaloną przez organizatora tych usług, ponieważ celem tej rekompensaty jest przede wszystkim pokrycie strat związanych z tą działalnością. Tym samym nie jest ona wypłacana operatorowi konkretnie w celu świadczenia przez niego usługi transportowej na rzecz określonego usługobiorcy i nie ma wpływu na cenę, jaką ma zapłacić ten usługobiorca, ponieważ cena ta nie jest ustalana w taki sposób, że zmniejsza się proporcjonalnie do rekompensaty wypłacanej podmiotowi świadczącemu tę usługę.

Rekompensata przyznawana jest a posteriori niezależnie od konkretnego korzystania z usług transportowych, lecz w zależności od liczby oferowanych wozokilometrów. Nie wchodzi tym samym w zakres pojęcia „subwencji bezpośrednio związanych z ceną”. (…) Wniosku powyższego nie podważa fakt, że bez takiej rekompensaty, która pozwala na wyraźne obniżenie ceny świadczonej usługi, cena biletów dla odbiorców tej usługi musiałaby być wyższa. Każda bowiem dotacja siłą rzeczy może mieć wpływ na kalkulację cen, niezależnie od tego, czy jest ona dokonywana przez beneficjenta dotacji, czy też, jak w niniejszym przypadku, przez organizatora wypłacającego rzeczoną dotację.

Podobne orzeczenie TSUE z:

• 8.05.2025 r. (C-615/23).

Zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT dotyczy dostawy towarów, które wcześniej zostały nabyte na cele działalności zwolnionej od podatku, bez prawa do odliczenia, niezależnie od tego, czy faktycznie zostały w tej działalności wykorzystane – wyrok NSA z 20.11.2025 r. (I FSK 2076/22).

Z uzasadnienia: Art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT stanowi, że zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Unormowanie to stanowi implementację art. 136 lit. a dyrektywy 112 (…).

Z uwagi na to, że art. 136 lit. a dyrektywy 112 w najistotniejszej części ma odmienne znaczenie w różnych wersjach językowych, należy się odwołać do wykładni celowościowej. (…) Istotą tej regulacji jest to, że podatnik nabywa, importuje lub wytwarza towar i z uwagi na to, że towar ten będzie wykorzystywał na cele działalności zwolnionej od podatku, nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem podmiot ten ponosi ciężar ekonomiczny tego podatku. Traktowany jest bowiem jako konsument. Następnie towar ten zbywa. Dostawa ta wówczas podlega zwolnieniu od podatku. W przeciwnym razie, gdyby to zwolnienie nie miało miejsca, podatnik byłby ponownie, a więc w rezultacie podwójnie opodatkowany. (…)

Analogicznie należy traktować sytuację (…), gdy podatnik nabył towary, które były przeznaczone do działalności zwolnionej od podatku i w związku z tym nie miał prawa do odliczenia, a następnie ten towar został zbyty. Reasumując, z uwagi na zachodzące istotne odmienności brzmienia w różnych wersjach językowych art. 136 lit. a dyrektywy 112, (…) art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT należy interpretować z uwzględnieniem celu tej regulacji.

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI

To, że apteka wykonuje profilaktyczne szczepienia i pomiar ciśnienia krwi, nie uprawnia jej do preferencyjnej stawki podatku od nieruchomości – wyrok NSA z 25.02.2026 r. (III FSK 21/25).

Z uzasadnienia: Dla zastosowania obniżonej stawki podatku od nieruchomości, przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d upol, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze, budynek lub jego część muszą być związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. Po drugie, musi je zajmować podmiot udzielający tych świadczeń. Świadczenia zdrowotne mogą być realizowane przez różne kategorie podmiotów leczniczych, z których część nie musi posiadać statusu przedsiębiorcy (art. 4 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, dalej udl). Wszystkie one muszą jednak być wpisane do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonego przez wojewodę właściwego dla siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu leczniczego (art. 100 ust. 1, art. 103 i art. 106 ust. 1 pkt 1 udl). (…)

Skarżąca nie jest podmiotem leczniczym wpisanym do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. (…) Reasumując, przyznanie aptece statusu placówki ochrony zdrowia publicznego (art. 86 ust. 1 Prawa farmaceutycznego) nie oznacza zarazem, że jest ona podmiotem wykonującym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 2 pkt 10 udl, a w konsekwencji również w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d upol, nawet jeżeli w aptece dokonywane są ubocznie czynności z zakresu pomiaru ciśnienia krwi czy też wykonywania szczepień, które co do zasady należą do lekarzy lub pielęgniarek.

• 23.07.2025 r. (III FSK 313/25),
• 21.05.2025 r. (III FSK 38/24),
• 16.03.2022 r. (III FSK 1710/21, III FSK 421/21).

ORDYNACJA PODATKOWA

Jeżeli podatnik z własnej inicjatywy skoryguje faktury, to w tym zakresie ma prawo do obniżonej stawki odsetek za zwłokę – wyrok NSA z 13.11.2025 r. (I FSK 747/25).

Z uzasadnienia: W ramach jednej deklaracji spółka złożyła korekty faktur obejmujące dokumenty wskazane przez organ w ramach czynności sprawdzających, jak i faktury samodzielnie skorygowane przez stronę. (…) W art. 56a § 3 Op ustawodawca wskazał sytuacje, w których wykluczył możliwość stosowania obniżonej stawki odsetek za zwłokę. Obniżonej stawki odsetek za zwłokę nie stosuje się w przypadku korekty deklaracji:

1) złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a w przypadkach gdy nie stosuje się zawiadomienia – po zakończeniu kontroli podatkowej,

1a) złożonej po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej,

2) dokonanej w wyniku czynności sprawdzających.

(…) WSA słusznie rozróżnia faktury skorygowane w wyniku czynności sprawdzających, jak i te samodzielnie złożone przez stronę. Kluczowe (…) jest poprawne zinterpretowanie wyrażenia „w wyniku” zawartego w § 3 pkt 2 art. 56a Op, co pozwala na oddzielenie jednych faktur od drugich i „przypisanie” odpowiednich stawek odsetek za zwłokę. (…) Organ podatkowy twierdzi, że czynności sprawdzające spowodowały skorygowanie poszczególnych faktur przez stronę. Zdaniem NSA, nawet jeśli zgodzić się z tym poglądem, jest to niewystarczające do wyłączenia zastosowania obniżonej stawki odsetek za zwłokę w części obejmującej korektę faktur samodzielnie zgłoszonych przez stronę.

Wprowadzając wcześniej regulację z art. 56 § 1a, a następnie art. 56a § 1 Op (…), ustawodawca miał świadomość, iż obowiązujące dotychczas przepisy nie premiowały dostatecznie podatników, którzy gotowi byli zapłacić zaległość podatkową dobrowolnie – co wynika wprost z treści uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej. Odsetki w takiej samej wysokości płacili bowiem: podatnik, który zapłacił zaległość dobrowolnie, i podatnik, któremu organ określił tę zaległość w decyzji, która to decyzja została wydana na skutek nieprawidłowości ujawnionych podczas kontroli podatkowej (lub też (…) czynności sprawdzających). W obu tych przypadkach aparat państwa zaangażowany był w różnym stopniu, a podatnicy traktowani byli tak samo. Brakowało preferencji dla podatnika, który wykazywał inicjatywę i w rezultacie mniej angażował państwo. (…)

Celem omawianej regulacji miało być zmotywowanie podatników posiadających zaległości podatkowe do ich szybkiej spłaty (…). Zatem sprzeczne z celem ustawodawcy (…) byłoby przyjęcie, że z dobrodziejstwa obniżonej stawki odsetek za zwłokę nie mogą skorzystać podatnicy, którzy w ramach pojedynczej korekty deklaracji VAT korygują (…) faktury zarówno wskazane przez organ w ramach czynności sprawdzających, jak i dobrowolnie zgłoszone przez tego podatnika, w części dotyczącej samodzielnego rozliczenia z fiskusem.

Podobne orzeczenie NSA z:

• 24.06.2025 r. (II FSK 276/25).