Droga Użytkowniczko, Drogi Użytkowniku, klikając AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrazisz zgodę na to aby Rachunkowość Sp. z o.o. oraz Zaufani Partnerzy przetwarzali Twoje dane osobowe takie jak identyfikatory plików cookie, adresy IP, otwierane adresy url, dane geolokalizacyjne, informacje o urządzeniu z jakiego korzystasz. Informacje gromadzone będą w celu technicznego dostosowanie treści, badania zainteresowań tematami, dostosowania niektórych treści do lokalizacji z której jest odczytywana oraz wyświetlania reklam we własnym serwisie oraz w wykupionych przez nas przestrzeniach reklamowych w Internecie. Wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Klikając w przycisk AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrażasz zgodę na zapisanie i przechowywanie na Twoim urządzeniu plików cookie. W każdej chwili możesz skasować pliki cookie oraz ograniczyć możliwość zapisywania nowych za pomocą ustawień przeglądarki.

Wyrażając zgodę, pozwalasz nam na wyświetlanie spersonalizowanych treści m.in. indywidualne rabaty, informacje o wykupionych przez Ciebie usługach, pomiar reklam i treści.

AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....

Zasiłki chorobowe „ciążowe” i macierzyńskie – po zmianie specustawy

Izabela Nowacka

Od 16.12.2020 złagodzono zasady obliczania podstaw tych zasiłków w razie zmniejszenia wielkości etatu w związku z pandemią COVID-19. Wyjaśniamy, jak przeliczać podstawę ich wymiaru przy obniżonym etacie.

Na mocy specustawy podczas trwania stanu epidemii pracodawcy mogą – w drodze porozumienia z pracownikami – obniżać wymiar czasu pracy lub wprowadzać okresowo mniej korzystne warunki zatrudnienia. Wpływało to na obliczanie zasiłków chorobowego i opiekuńczego, w tym dodatkowego opiekuńczego oraz macierzyńskiego. Zastosowanie miał bowiem art. 40 ustawy zasiłkowej.

Zgodnie z nim – w razie zmiany umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, polegającej na zmianie wymiaru czasu pracy – podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy, jeżeli zmiana ta nastąpiła w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, lub w miesiącach, z których standardowo ustala się podstawę, czyli 12 mies. poprzedzających powstanie choroby lub pełnych kalendarzowych – w razie krótszego zatrudnienia.

Zmiana od 9.10.2020

Już od października obowiązują przepisy, które znoszą stosowanie art. 40 ustawy zasiłkowej u pracowników, którzy z powodu pandemii COVID-19 mieli ograniczone etaty i których zasiłki zostały zaniżone. Chodzi o ustawę z 7.10.2020 o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania społeczno-gospodarczym skutkom COVID-19 (DzU poz. 1747), według której przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przysługujących osobom, którym obniżono wymiar czasu pracy na podstawie art. 15g, oraz osobom, którym na podstawie art. 15zf specustawy wprowadzono mniej korzystne warunki zatrudnienia niż wynikające z umów o pracę, nie stosuje się art. 40 ustawy zasiłkowej, jeżeli:

  • obniżenie wymiaru czasu pracy lub wprowadzenie mniej korzystnych warunków zatrudnienia nastąpiło w okresie wcześniej pobieranego zasiłku,
  • między okresami pobierania wcześniejszego i kolejnego zasiłku nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 mies. kalendarzowe.

Oba te warunki muszą wystąpić łącznie. Celem było wyrównanie pracownikom zasiłków, które przez obniżenie etatu na podstawie przepisów antycovidowych były niższe na skutek stosowania art. 40 ustawy zasiłkowej.

Zmiana od 16.12.2020

Kolejna ustawa – z 9.12.2020 – o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2255) –wprowadziła szczególne zasady ustalania zasiłków chorobowych za okres przypadający w czasie ciąży oraz macierzyńskich. Jeszcze bardziej złagodzono zasady obliczania podstaw tych zasiłków w razie obniżenia wielkości etatu w związku z pandemią COVID-19.

Tak więc przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przypadającego w okresie ciąży oraz zasiłku macierzyńskiego osobom, którym zmniejszono etat lub pogorszono warunki zatrudnienia:

  • nie stosuje się art. 40 ustawy zasiłkowej,
  • nie uwzględnia się okresów obniżonego wymiaru czasu pracy lub mniej korzystnych warunków zatrudnienia.

Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS fakt, że nie stosuje się tu art. 40 ustawy zasiłkowej, oznacza, że do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku nie przyjmuje się wyłącznie wynagrodzenia po zmianie wymiaru czasu pracy. Zmiana etatu nie powoduje więc skrócenia okresu, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłków. Natomiast nieuwzględnianie okresów obniżonego wymiaru czasu pracy oznacza, że przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku:

  • wyłącza się wynagrodzenie pracownika za miesiące, w których wykonywał pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy,
  • przyjmuje się wynagrodzenie za pełne kalendarzowe miesiące sprzed obniżenia etatu (lub ustalenia mniej korzystnych warunków zatrudnienia), z okresu 12 mies. kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, ustalonych zgodnie z przepisami ustawy zasiłkowej.

Pracownica urodziła dziecko w styczniu 2021. Od 15.06.2020 pracuje w obniżonym wymiarze czasu pracy (0,8), który pracodawca wprowadził na podstawie art. 15g specustawy. Do obliczenia podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego:

  • nie przyjmuje się wynagrodzenia za wszystkie miesiące, w których wymiar czasu pracy był obniżony, także przez część miesiąca, tj. wynagrodzenia za okres od czerwca do grudnia 2020,
  • przyjmuje się wynagrodzenie za pozostałe miesiące z okresu 12 mies. kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. od stycznia do maja 2020.

Pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego od 28.12.2020. Wcześniej pobierała:

  • zasiłek chorobowy w czasie ciąży od 1.09.2020 do 27.12.2020,
  • dodatkowy zasiłek opiekuńczy na pierwsze dziecko:
    • od 6.05.2020 do 30.06.2020,
    • od 27.07.2020 do 14.08.2020.

Pracodawca od 1.07.2020 zmienił jej wymiar czasu pracy z całego etatu na 0,8 etatu na podstawie art. 15g specustawy.

Podstawę wymiaru:

  • dodatkowego zasiłku opiekuńczego od 6.05.2020 do 30.06.2020 – stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od maja 2019 do kwietnia 2020 (z 12 mies.),
  • dodatkowego zasiłku opiekuńczego od 27.07.2020 do 14.08.2020 – stanowiło wynagrodzenie po zmianie wymiaru czasu pracy, tj. za lipiec 2020, po uzupełnieniu,
  • zasiłku chorobowego od 1.09.2020 do 27.12.2020 przypadającego na okres ciąży i zasiłku macierzyńskiego od 28.12.2020 – stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od maja 2019 do kwietnia 2020, tj. wynagrodzenie przyjęte do obliczenia dodatkowego zasiłku opiekuńczego od 6.05.2020; jest tak ze względu na wyłączenie art. 40 ustawy zasiłkowej oraz fakt, że między zasiłkami przerwy były krótsze niż 3 mies. kalendarzowe.

Pracownica jest w ciąży i od 17.12.2020 do 20.01.2021 przebywała na zasiłku chorobowym. Wcześniej pobierała 80% zasiłek chorobowy od 30.06.2020 do 22.07.2020. Od 1.07.2020 pracodawca obniżył jej wymiar czasu pracy na 0,8 etatu na podstawie art. 15g specustawy. 

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego „ciążowego” (grudzień–styczeń) wyłącza się wynagrodzenie za wszystkie miesiące, w których obowiązywał niższy wymiar czasu pracy, tj. za okres od lipca do listopada 2020. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi zaś wynagrodzenia za pozostałe miesiące z okresu 12 mies. kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. od grudnia 2019 do czerwca 2020.

Obniżenie etatu krótko po zatrudnieniu

ZUS wyjaśnia, że jeżeli:

  • obniżenie etatu nastąpiło w pierwszym niepełnym kalendarzowym miesiącu zatrudnienia albo
  • obniżenie etatu nastąpiło od pierwszego dnia drugiego miesiąca zatrudnienia, jeśli pierwszy miesiąc jest niepełnym kalendarzowym miesiącem zatrudnienia, albo
  • cały okres 12 mies. kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy przypada na okres obniżonego na podstawie specustawy wymiaru czasu pracy,

do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przypadającego w czasie ciąży oraz zasiłku macierzyńskiego przyjmuje się wynagrodzenie za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, którą osoba ubezpieczona otrzymałaby, gdyby pracowała w wymiarze czasu pracy przed obniżeniem.

Pracownica została zatrudniona od 9.03.2020, a od 1.04.2020 zmniejszono jej wymiar czasu pracy z 0,75 do 0,6 etatu na podstawie art. 15g specustawy. Od 15.01.2021 ma prawo do zasiłku macierzyńskiego. Z podstawy wymiaru tego zasiłku należy wykluczyć okresy obniżonego wymiaru czasu pracy, czyli miesiące kwiecień–grudzień 2020. Marzec 2020 również został pominięty jako niepełny kalendarzowy miesiąc zatrudnienia. Do obliczenia podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego przyjęto natomiast wynagrodzenie za styczeń 2021, po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, którą pracownica otrzymałaby, gdyby pracowała w wymiarze czasu pracy przed obniżeniem (0,75).

Jeżeli etat obniżono w drugim miesiącu pracy, gdy pierwszy miesiąc był niepełnym kalendarzowym miesiącem ubezpieczenia, do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się wynagrodzenie za miesiąc, w którym doszło do obniżenia wymiaru czasu pracy, po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, którą pracownik otrzymałby, gdyby pracował w wymiarze czasu pracy przed obniżeniem.

Załóżmy, że pracownica z przykładu powyżej pracuje w zmniejszonym wymiarze czasu pracy od 20.04.2020. Jako podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przyjmuje się wynagrodzenie za kwiecień 2020, po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, którą otrzymałaby, gdyby pracowała w wymiarze czasu pracy przed obniżeniem (maj–grudzień odrzucamy jako okres pracy po obniżce etatu, a marzec – jako niepełny miesiąc zatrudnienia).

Formalności

Jeżeli płatnikiem zasiłków w danym roku kalendarzowym jest ZUS, podstawą wypłaty kolejnego zasiłku lub zasiłku po przerwie jest zaświadczenie Z-3 złożone przez pracodawcę (płatnika składek). W zaświadczeniu tym, w „Uwagach”, płatnik powinien wpisać, że obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika nastąpiło na podstawie ustawy z 2.03.2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (DzU poz. 1842) i wskazać jej odpowiedni artykuł.

Przeliczenie świadczeń wypłaconych przed 16.12.2020

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przypadającego w okresie ciąży oraz zasiłku macierzyńskiego ustalona dla osób, którym zmniejszono etat lub wprowadzono mniej korzystne warunki zatrudnienia, za okres przed 16.12.2020 podlega ponownemu przeliczeniu, jeżeli świadczenie wypłacone na podstawie dotychczasowych przepisów jest niższe niż ustalone po zmianie opisanych reguł zasiłkowych. Przeliczenie podstawy wymiaru świadczeń następuje na wniosek świadczeniobiorcy.

Innymi słowy osoby, które pobierały zasiłki „ciążowe” lub macierzyńskie, ale nie „załapały się” na przeliczenie na podstawie ustawy z 7.10.2020, gdyż nie spełniły obu postawionych tam warunków, mogą ubiegać się o rekalkulację i wyrównanie swoich świadczeń na mocy ustawy z 9.12.2020.

Ponownie ustala się podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ubezpieczonej w ciąży oraz zasiłku macierzyńskiego, wypłaconych przed 16.12.2020 za okres:

  • po 30.03.2020 do 15.12.2020 – osobom, o których mowa w art. 15g lub art. 15zf specustawy,
  • po 23.06.2020 do 15.12.2020 – osobom, o których mowa w art. 15gb specustawy,
  • po 25.08.2020 do 15.12.2020 – osobom, o których mowa w art. 15zzzzzo ust. 2 specustawy.

Wniosek świadczeniobiorca powinien złożyć:

  • do pracodawcy – który zasiłek wypłacił, bo był do tego uprawniony, lub
  • do ZUS – jeśli zasiłek wypłacał ZUS.

Nie ma specjalnego wzoru wniosku. Jeżeli zasiłek wypłacał ZUS, można złożyć wniosek ZAS-58 Skarga/Wniosek świadczeniobiorcy/płatnika składek w sprawie świadczeń z tytułu choroby, macierzyństwa lub zasiłku pogrzebowego, przez portal PUE ZUS. Pracodawca musi również potwierdzić, że obniżenie wymiaru czasu pracy lub wprowadzenie mniej korzystnych warunków zatrudnienia nastąpiło na podstawie przepisów specustawy.

Wniosek (np. ZAS-58) można złożyć także u pracodawcy, który przez PUE ZUS niezwłocznie przekaże go do ZUS, wraz z informacją, że obniżenie wymiaru czasu pracy lub wprowadzenie mniej korzystnych warunków zatrudnienia nastąpiło na podstawie specustawy, oraz ze skanem wniosku pracownika.

Ciężarna pracownica pobrała zasiłek chorobowy za okres od 7.07.2020 do 20.07.2020. Od 2.10.2020 ma prawo do zasiłku macierzyńskiego. Pracodawca od 1.08.2020 obniżył jej wymiar czasu pracy na podstawie art. 15gb specustawy. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego ustalił z wynagrodzenia po zmianie etatu, z okresu sierpień–wrzesień. Po wejściu w życie ustawy z 7.10.2020 pracownica nie miała prawa do przeliczenia podstawy zasiłku macierzyńskiego, ponieważ obniżenie wymiaru czasu pracy nie nastąpiło w okresie wcześniej pobieranego zasiłku. Może jednak ubiegać się o przeliczenie podstawy na mocy ustawy z 9.12.2020. Do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego zostanie przyjęte wynagrodzenie za okres od kwietnia 2019 do marca 2020, czyli jak dla zasiłku chorobowego.

Pracownica otrzymała zasiłek opiekuńczy od 20.03.2020 do 5.04.2020. W trakcie jego pobierania, tj. od 1 kwietnia, pracodawca na podstawie art. 15g specustawy obniżył jej wymiar czasu pracy. W październiku 2020 pracownica zachorowała w czasie ciąży. Pracodawca ustalił podstawę wymiaru zasiłku chorobowego z okresu od kwietnia do września 2020, po zmianie etatu. Na podstawie ustawy z 7.10.2020 nie przysługiwało prawo do przeliczenia, bo przerwa między okresami pobierania zasiłków była dłuższa niż 3 mies. kalendarzowe.

Pracownica na mocy przepisów (z 9.12.2020) może się ubiegać o wyrównanie październikowego zasiłku chorobowego. Obliczając podstawę jego wymiaru, pracodawca wyłączy wynagrodzenie za okres od kwietnia do września 2020, a przyjmie wynagrodzenie za okres od października 2019 do marca 2020, czyli pozostałe miesiące z okresu 12 mies. kalendarzowych poprzedzających październik 2020.