Zamówienie-Koszyk
Dokończ - Edytuj - Anuluj

Droga Użytkowniczko, Drogi Użytkowniku, klikając AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrazisz zgodę na to aby Rachunkowość Sp. z o.o. oraz Zaufani Partnerzy przetwarzali Twoje dane osobowe takie jak identyfikatory plików cookie, adresy IP, otwierane adresy url, dane geolokalizacyjne, informacje o urządzeniu z jakiego korzystasz. Informacje gromadzone będą w celu technicznego dostosowanie treści, badania zainteresowań tematami, dostosowania niektórych treści do lokalizacji z której jest odczytywana oraz wyświetlania reklam we własnym serwisie oraz w wykupionych przez nas przestrzeniach reklamowych w Internecie. Wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Klikając w przycisk AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU wyrażasz zgodę na zapisanie i przechowywanie na Twoim urządzeniu plików cookie. W każdej chwili możesz skasować pliki cookie oraz ograniczyć możliwość zapisywania nowych za pomocą ustawień przeglądarki.

Wyrażając zgodę, pozwalasz nam na wyświetlanie spersonalizowanych treści m.in. indywidualne rabaty, informacje o wykupionych przez Ciebie usługach, pomiar reklam i treści.

AKCEPTUJĘ I PRZECHODZĘ DO SERWISU
account_circle
dehaze

Logowanie

e-mail:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą e-maila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój e-mail wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z e-maila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

e-mail:

Klikając w poniższy link, zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą e-maila

Sprawdzanie danych....

Ryczałt samochodowy za przejazdy lokalne – czy jest przychodem pracownika

Anna Koleśnik doradca podatkowy

Niedawno NSA po raz kolejny podważył ugruntowaną wykładnię fiskusa, że pracownik, który otrzymuje od pracodawcy zwrot kosztów używania prywatnego samochodu do celów służbowych, uzyskuje z tej racji przysporzenie majątkowe opodatkowane PIT. Niestety, wkrótce po tym orzeczeniu zapadły inne, niekorzystne dla podatników.

W wyroku z 14.09.2023 r. (II FSK 2632/20) NSA uznał, że świadczenie wypłacone pracownikowi tytułem zwrotu wydatków poniesionych za pracodawcę, niestanowiące dla niego wymiernej korzyści (przysporzenia), nie może być uznane za przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 updof. Skoro podatek dochodowy ma charakter podatku płaconego od rzeczywiście uzyskanego dochodu, to podatnik (pracownik) otrzymujący taki zwrot nie może go płacić od przychodu równego dochodowi, którego nie uzyskał.

Rozstrzygnięcie dotyczyło tzw. ryczałtu samochodowego za jazdy lokalne, wypłacanego pracownikowi jednostki samorządu terytorialnego na pokrycie kosztów przejazdów w związku z wykorzystywaniem przez niego do celów służbowych samochodu prywatnego, na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej zawartej z pracodawcą.

Zwrot nie jest przysporzeniem

W uzasadnieniu NSA powołał się m.in. na rozważania zawarte w wyroku TK z 8.07.2014 r. (K 7/13), z których wynika, że aby świadczenia uzyskiwane od pracodawcy podlegały opodatkowaniu, muszą prowadzić do pojawienia się po stronie pracownika dochodu, czyli korzyści majątkowej, w postaci powiększenia aktywów albo zaoszczędzenia wydatków.

Skoro jednak pracownik otrzymuje tylko zwrot wydatków, które jest obowiązany ponosić pracodawca, dokonywany na podstawie stosownej umowy zawartej między pracownikiem i pracodawcą, dotyczącej wykorzystywania przez pracownika jego prywatnego samochodu osobowego na rzecz pracodawcy (do celów służbowych), to z tytułu uzyskania tego świadczenia nie osiąga żadnego przysporzenia, a przez to przychodu.

Wypłata takiego rodzaju świadczenia (zwrot wydatków) ma charakter neutralny podatkowo. Nie zmienia tego fakt, że w art. 21 ust. 1 pkt 23b updof ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku tego typu świadczeń.

Zwolnienie dla nielicznych

Przypomnijmy, że przepis ten, będący głównym argumentem organów podatkowych w sporze z podatnikami, zwalnia od PIT zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika, dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych. Jest jednak adresowany do wąskiej grupy osób, o których mowa w odrębnych ustawach, przywołanych przez ustawodawcę – kuratorów sądowych, pracowników pomocy społecznej, Poczty Polskiej i Lasów Państwowych.

NSA zwrócił uwagę, że kwestia zwolnień przewidzianych w art. 21 ust. 1 updof również była przedmiotem rozważań TK, który stwierdził, że zwolnienie od PIT określonych rzeczowych i pieniężnych świadczeń pracodawcy na rzecz pracowników w rzeczywistości nie oznacza wyłączenia określonego dochodu z opodatkowania, lecz raczej świadczy o tym, że wartości objęte zwolnieniem nie są traktowane przez ustawodawcę jako dochód pracownika. Chodzi tu o świadczenia, które gwarantują higieniczne i bezpieczne warunki pracy, służą jej organizacji i – ogólnie – umożliwiają jej prawidłowe wykonanie. Oczywiście korzysta z nich pracownik, ale tylko w ścisłym związku z wykonywaną pracą. Spełnianie tych świadczeń leży przede wszystkim w interesie pracodawcy, który – bez poczynienia wymaganych przez przepisy wydatków – nie mógłby zorganizować własnej działalności gospodarczej. Natomiast dla pracownika, jako osoby fizycznej (podatnika PIT, poza relacją pracowniczą), nie powstaje tu przysporzenie. Korzyść ze świadczeń spełnianych na jego rzecz nie jest przez niego „wynoszona” na zewnątrz stosunku pracy.

Innymi słowy art. 21 ust. 1 updof zawierający listę zwolnień przedmiotowych (obejmującego m.in. wartość ubioru służbowego oraz ochronnego, wymaganego przez przepisy bhp, wartość posiłków i napojów regeneracyjnych, koszty przeniesienia służbowego i zakwaterowania, diety) świadczy o neutralności podatkowej tych świadczeń pracowniczych, jeżeli nie stanowią dla pracownika korzyści majątkowej (przysporzenia) w postaci zwiększenia aktywów lub zmniejszenia wydatków.

Dlatego zdaniem NSA nie można odstąpić od prokonstytucyjnej wykładni art. 12 ust. 1 updof na rzecz prymatu wykładni systemowej wewnętrznej zawężonej do zwolnień podatkowych.

Obowiązek pracodawcy, nie pracownika

Sąd wskazał też, że przepisy prawa pracy nie nakładają na pracownika obowiązku ponoszenia za pracodawcę wydatków związanych ze świadczeniem pracy. Wszelkie koszty związane ze świadczeniem pracy przez pracownika, szczególnie dotyczące organizacji pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, czyli zgodnie z art. 94 pkt 2 i 4 Kp, pokrywa bowiem pracodawca. Skoro tak, to pracownik, używając swojego prywatnego pojazdu na cele pracodawcy w istocie dokonuje świadczenia na jego rzecz. Zwrot kosztów otrzymany za to świadczenie nie jest zatem dla pracownika wypłatą pieniężną, świadczeniem w naturze czy też ich ekwiwalentem w rozumieniu art. 12 ust. 1 updof.

Jeśli przychód, to z jakiego źródła

Według NSA, nawet gdyby przyjąć – na podstawie wykładni systemowej wewnętrznej – że zwrot wydatków poniesionych przez pracownika z tytułu używania do celów służbowych prywatnego samochodu osobowego należy uznać za przychód, to nie ma podstaw do zakwalifikowania go jako przychodu ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 updof. Umowa cywilnoprawna dotycząca używania przez pracownika samochodu prywatnego do celów służbowych nie jest elementem stosunku pracy. Należałoby przyjąć, że chodzi o przychód z innego źródła, do którego nie odnoszą się ograniczenia wynikające z 22 ust. 2, 11 i 13 updof, dotyczące ustalania pracowniczych kosztów uzyskania przychodów. Skoro zaś koszty z tego tytułu ponoszone przez pracownika nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych na mocy art. 23 updof, to znaczy, że powinny być ustalone na podstawie ogólnych zasad przewidzianych w art. 22 ust. 1 updof.

Konkludując, sąd stwierdził, że nie sposób uznać, że celem ustawodawcy było opodatkowanie należności wypłacanej tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez pracownika „za pracodawcę”, gdy wypłata tej należności nie stanowi dla pracownika realnego przysporzenia, bez możliwości obliczenia dochodu z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodu.

Lepiej pobrać zaliczkę

Czy zatem, kierując się tymi wskazówkami, pracodawcy mogą od wypłacanych pracownikom ryczałtów samochodowych nie pobierać zaliczek na PIT? Takie postępowanie z pewnością naraża ich na spór z fiskusem, który – jak wskazuje np. interpretacja KIS z 25.10.2023 r. (0115-KDIT2.4011.416.2023.1.ŁS) – nie zmienia zdania w tej kwestii.

Dodajmy, że omawiany wyrok NSA nie jest pierwszym rozstrzygnięciem korzystnym dla podatników. Podobne zapadły 22.01.2021 r., II FSK 2472/18, 1.12.2020 r., II FSK 1995/18, i 16.10.2019 r. II FSK 3531/17. Niestety, jak dotąd NSA znacznie częściej przychylał się do poglądu organów podatkowych – że podatku nie trzeba pobierać tylko w przypadkach, gdy obowiązek zwrotu kosztów używania pojazdu wynika wprost z odrębnych ustaw.

Ostatnio takie stanowisko zajął 6.10.2023 r. (II FSK 294/21) i 12.10.2023 r. (II FSK 397/22), a więc kilka tygodni po omawianym tu przeciwnym wyroku (niekorzystne dla podatników orzeczenia NSA zapadły też m.in. 1.02.2023 r., II FSK 1153/21, 2.01.2021 r., II FSK 2472/18, 17.06.2020 r., II FSK 717/20, 22.10.2020 r., II FSK 1680/18 i II FSK 1695/18).

O obowiązkach pracodawców jako płatników PIT może więc rozstrzygnąć dopiero uchwała NSA, usuwająca rozbieżności w orzecznictwie, albo zmiana przepisów, jednoznacznie regulująca sporną kwestię. Na razie ani na jedno, ani na drugie się nie zanosi.

Zamknij

Skróty w artykułach

akty prawne, standardy i interpretacje:
  • dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
  • dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
  • Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
  • KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
  • Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
  • Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
  • Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
  • Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
  • KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
  • MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
  • Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
  • Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
  • rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
  • rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
  • rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
  • rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
  • specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
  • uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
  • uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
  • updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
  • updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
  • upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
  • US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
  • ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
  • ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
  • ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
  • ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
  • ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
  • ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
  • ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
  • ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
  • ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
  • usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
  • uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
  • Założenia koncepcyjne MSSF Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
pozostałe skróty:
  • CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
  • EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
  • FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
  • FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
  • FP – Fundusz Pracy
  • FS – Fundusz Solidarnościowy
  • IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
  • IS – izba skarbowa
  • KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
  • KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
  • KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
  • KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
  • KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
  • KSB – Krajowe Standardy Badania
  • MF – Minister Finansów
  • MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
  • MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
  • MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
  • MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
  • PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
  • PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
  • pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
  • PPK – pracownicze plany kapitałowe
  • RM – Rada Ministrów
  • SA – sąd apelacyjny
  • sf – sprawozdanie finansowe
  • skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
  • SN – Sąd Najwyższy
  • SO – sąd okręgowy
  • TK – Trybunał Konstytucyjny
  • TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  • UCS – urząd celno-skarbowy
  • UE – Unia Europejska
  • US – urząd skarbowy
  • WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
  • WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
Skróty
Spis treści artykułu
Spis treści:
Stowarzyszenie
Księgowych w Polsce
Najbliższe szkolenia on-line
05.03.2024 Podatek VAT – Zrozumieć podatek od towarów i usług SKwP Warszawa
05.03.2024 Naliczanie wynagrodzeń SKwP Bielsko-Biała, SKwP Bydgoszcz, SKwP Częstochowa, SKwP Gorzów Wielkopolski, SKwP Kielce, SKwP Włocławek
05.03.2024 CIT estoński 2023/2024 – obowiązki na koniec roku SKwP Poznań
05.03.2024 Bilans 2023 – zamknięcie ksiąg rachunkowych i sporządzenie jednostkowych sprawozdań finansowych za 2023 r. w oparciu o ustawę o rachunkowości z uwzględnieniem prawa podatkowego SKwP Radom
05.03.2024 Podsumowanie zmian w prawie pracy – zagadnienia problemowe i doświadczenia praktyczne, z uwzględnieniem stanowisk urzędowych SKwP Warszawa
05.03.2024 Rachunek przepływów pieniężnych w jednostkowym i skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym SKwP Gorzów Wielkopolski, SKwP Legnica, SKwP Zielona Góra
05.03.2024 Spółka komandytowa – rozliczenia podatkowe spółki i wspólników – aktualne orzecznictwo organów podatkowych i sądów administracyjnych SKwP Bielsko-Biała, SKwP Bydgoszcz, SKwP Częstochowa, SKwP Gorzów Wielkopolski, SKwP Olsztyn, SKwP Opole, SKwP Szczecin, SKwP Włocławek
05.03.2024 Podatek VAT w 2024 roku SKwP Kraków
06.03.2024 Naliczanie wynagrodzeń w Comarch Optima od podstaw SKwP Kraków
06.03.2024 CIT Estoński (ECIT) 2023/24: wybór, ryzyka, obowiązki na koniec roku – warsztaty praktyczne z licznymi przykładami kwotowymi SKwP Częstochowa