Prowadzenie ksiąg to nie doradztwo

Aleksander Woźniak

Czynności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg nie obejmują doradzania, jaką formę opodatkowania wybrać, ani nawet informowania klienta o przekroczeniu limitu uprawniającego np. do ryczałtu ewidencjonowanego. Zadaniem biura rachunkowego jest natomiast zaprowadzić właściwe księgi i ewidencje, gdy taki obowiązek wynika z przepisu.

To główne wnioski z zarządzenia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 12.10.2020 (XI GC 362/20). Orzeczenie nie jest prawomocne.

Pozew złożony w tej sprawie przeciwko właścicielowi biura rachunkowego (o zapłatę ponad 68 tys. zł plus odsetki) wynikał z dwóch roszczeń.

  • uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
  • Kc – Kodeks cywilny
  • US – Urząd Skarbowy

Po pierwsze klient biura twierdził, że nie został przez nie poinformowany o przekroczeniu limitu uprawniającego do rozliczania się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Wskutek tego nie zdołał wybrać liniowego PIT, tylko musiał rozliczyć się według skali podatkowej. W efekcie przeważająca część jego dochodu została opodatkowana według stawki 32%, a nie 19%, jak przy wyborze podatku liniowego.

Druga wskazywana przez niego szkoda również była konsekwencją wyboru ryczałtu. Klient – jak twierdził – był zapewniany przez biuro, że może rozliczać się w ten sposób, a więc nie musi dokumentować kosztów. W efekcie gdy przyszło mu zapłacić PIT (co było skutkiem przekroczenia limitu uprawniającego do ryczałtu), nie miał dowodów potwierdzających poniesienie wydatków. W rezultacie zapłacił wyższy podatek niż w sytuacji, gdyby odliczył koszty.

Gdy Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, właściciel biura rachunkowego wniósł sprzeciw od tego nakazu.

Argumentował, że w okresie trwania umowy nie świadczył usług doradczych i że umowa tego nie obejmowała. Miał jedynie udzielać klientowi pomocy w prowadzeniu ksiąg podatkowych i ewidencji, a w księgach nie wybiera się formy opodatkowania podatkiem liniowym. Wybór odbywa się poprzez złożenie przez podatnika właściwego oświadczenia do US. Podatnik złożył je osobiście, co świadczy, że musiał wiedzieć, na czym polega ryczałt i jakie są warunki opodatkowania w tej formie. Jeśli tego nie wiedział, to znaczy, że nie dochował należytej staranności, której wymaga się od podatników i przedsiębiorców – tłumaczył właściciel biura.

Zaprzeczył też, jakoby nie informował klienta o przekroczeniu progów uprawniających do ryczałtu. Problem polegał na tym, że informację tę przekazywał żonie klienta, bo ten w ogóle nie pojawiał się w biurze rachunkowym i nie interesował się swoimi sprawami księgowymi.

Liczy się treść umowy

Sąd Rejonowy uwzględnił pozew tylko w 3% – biuro rachunkowe wygrało sprawę w 97%. W pierwszej kolejności sąd zapoznał się bowiem z przedmiotem umowy, a było nim prowadzenie i przechowywanie dokumentacji podatkowej klienta (tu następowało wyliczenie, o jakie księgi, ewidencje i kartoteki chodzi), sporządzanie i przechowywanie deklaracji ZUS, sporządzanie deklaracji podatkowych dla celów PIT i VAT, a także zeznań rocznych.

Z umowy nie wynikało, by biuro zobowiązało się do świadczenia usług doradztwa podatkowego, w tym w zakresie wyboru najkorzystniejszej formy opodatkowania. Nie wzięło ono również na siebie obowiązku informowania klienta o przekroczeniu limitu uprawniającego do ryczałtu.

Nie wskazywały na to także dowody z zeznań świadków i przesłuchania stron. Żona klienta zeznała jedynie, że przypuszczała, iż skoro biuru została powierzona księgowość, to będzie ono również pilnować limitów i ew. zmiany sposobu opodatkowania.

Liczy się jednak treść umowy, a nie przypuszczenia powoda i jego żony oraz ich wyobrażenia co do treści podpisanej umowy – stwierdził sąd.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał również, aby zamiar stron co do znaczenia umowy był faktycznie inny (szerszy) niż jej pisemne postanowienia (art. 65 Kc).

Brak dodatkowych zobowiązań biura, niespisanych w umowie, potwierdziła również opinia biegłej.

Nie było obowiązku, nie ma winy

Biegła przeprowadziła także badanie, jaka forma opodatkowania mogłaby być najkorzystniejsza. Wykazało ono, że nie jest to czynność prosta i możliwa do oceny przez osoby nieposiadające w tym zakresie odpowiednich uprawień i kompetencji. Z pewnością obowiązek przeprowadzania takiej analizy nie mógł obciążać biura rachunkowego, które wzięło na siebie wyłącznie obsługę księgową – podkreślił sąd.

Stwierdził, że skoro biuro nie miało obowiązku informowania o najkorzystniejszej formie opodatkowania i konieczności zmiany tej formy, to nie można mu również zarzucać, że nie wybrało za klienta podatku liniowego bądź nie wskazało potrzeby takiego wyboru.

Sąd zwrócił również uwagę na wysokość wynagrodzenia biura. Było to 150 zł brutto miesięcznie.

Nie sposób uznać, aby powód zasadnie mógł przypuszczać, iż biuro będzie za taką cenę o wszystkim go informowało i pilnowało wszelkich jego spraw fiskalnych – stwierdził sąd.

Orzekł natomiast, że biuro nieprawidłowo wykonało umowę, bo wbrew swojemu zobowiązaniu nie prowadziło pkpir, mimo że taka konieczność zaistniała. Nie ulega bowiem wątpliwości, że od 1 stycznia klient utracił prawo do ryczałtu. Biuro powinno więc było, zgodnie z umową, zaprowadzić pkpir.

O ile więc nie było ono zobowiązane do udzielania klientowi informacji nt. możliwych sposobów rozliczeń i o przekroczeniu limitu, o tyle powinno było badać wysokość jego przychodów w celu ustalenia momentu właściwego do zmiany sposobu księgowania.

Konsekwencją nieprzypilnowania tej sprawy przez biuro było niewłaściwe sporządzanie przez nie deklaracji podatkowych i nieprawidłowe informowanie klienta o wysokości podatku (a w zasadzie już zaliczek na PIT).

Ustalenie szkody

Po tych ustaleniach sąd przeszedł do zbadania, czy na skutek takich zaniechań biura klient poniósł szkodę, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Sąd wyjaśnił, że szkodę należy rozumieć jako różnicę między stanem majątku powoda wskutek naruszenia zobowiązania a stanem, jaki by istniał, gdyby pozwany zachował się zgodnie z treścią zobowiązania. Szkodą może być rzeczywista strata lub utracone korzyści.

Klient powinien był więc wykazać, że gdyby biuro prawidłowo sporządzało deklaracje podatkowe i prowadziło księgowość, to zapłaciłby niższy podatek i nie poniósłby innych kosztów.

Sąd zwrócił jednak uwagę na art. 22 uzpd. Z przepisu tego wynika, że z chwilą utraty prawa do ryczałtu podatnik jest niejako automatycznie zobowiązany do opłacania podatku na zasadach ogólnych.

Klient nie miał więc racji, twierdząc, że biuro powinno było wybrać, czy rozliczać podatek liniowo, czy według skali podatkowej. Skoro sam nie wybrał w styczniu żadnej nowej formy opodatkowania, a jednocześnie utracił prawo do ryczałtu, to obowiązkiem biura było obliczanie i przekazywanie informacji o zaliczkach na PIT obliczonych według skali podatkowej – orzekł sąd.

Zwrócił zarazem uwagę, że klient ostatecznie taki właśnie podatek zapłacił (już po ujawnieniu nieprawidłowości przez US). Nie doszło więc do szkody. Gdyby od początku był prawidłowo rozliczany (tj. według skali podatkowej), to tyle właśnie podatku musiałby uiścić.

Klient nie zdołał również wykazać wysokości kosztów, które mógłby odliczyć, gdyby od początku roku wiedział, że musi rozliczać się według skali. Nie złożył na to żadnego dowodu, choćby opinii biegłego w zakresie hipotetycznych kosztów, na podstawie średniorocznych, ponoszonych przez siebie wydatków. Nie wykazał zatem, o ile niższy mógłby zapłacić podatek, gdyby gromadził dowody poniesienia kosztów.

Nie wykazał również okoliczności związanych z drugą podstawą dochodzonego roszczenia. Nie był w stanie dowieść, że biuro faktycznie zapewniało go o braku konieczności dokumentowania ponoszonych kosztów.

Poza tym – jak zauważył sąd – nie byłoby to spójne z zeznaniami żony klienta, która twierdziła, że biuro sugerowało możliwość zmiany formy opodatkowania i już na początku wiedziało, że z uwagi na wysoki dochód trzeba będzie przejść na podatek liniowy. Jeśli faktycznie tak było, to nielogiczne byłoby stwierdzenie biura, że klient nie musi zbierać dowodów na ponoszone koszty. Jedno drugiemu przeczy.

W rezultacie sąd uznał, że klient wykazał szkodę jedynie w wysokości 2358 zł. Tyle kosztowały go odsetki od zaległości podatkowej oraz opłata prolongacyjna w związku z rozłożeniem podatku na raty. Gdyby bowiem biuro prawidłowo ustalało zaliczki na PIT (według skali podatkowej), to nie powstałoby opóźnienie i klient nie musiałby płacić odsetek ani składać wniosku o odroczenie i rozłożenie na raty.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Temat: „Biuro rachunkowe na wokandzie”

Udostępnienie podpisu elektronicznego nie świadczy o aktywności zawodowej

Posługiwanie się przez pracowników kancelarii podpisem elektronicznym z nazwiskiem doradcy podatkowego nie jest dowodem wykonywania przez niego pracy zarobkowej w czasie choroby.

Utratę prawa do zasiłku chorobowego powoduje:

  • wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub
  • wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem.
Biuro rachunkowe

Za błąd odpowiada zarówno ubezpieczyciel, jak i właściciel biura rachunkowego

Za szkodę powstałą wskutek błędu biura rachunkowego odpowiadają w równej mierze ubezpieczyciel i właściciel biura, z tym że spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalnia drugiego z tego obowiązku.

W tej sprawie błąd popełniony przez biuro rachunkowe kosztował klientów niemal 250 tys. zł. Biuro było ubezpieczone od odpowiedzialności cywilnej, lecz ubezpieczyciel próbował dowieść, że szkoda powstała wskutek czynności nieobjętej polisą.

Biuro rachunkowe

Zakupy do biura oraz sporadyczne wykonywanie usług to również działalność gospodarcza

ZUS nie może twierdzić, że właścicielka biura rachunkowego nie podlega ubezpieczeniom społecznym, skoro w innej sprawie domagał się zwrotu nienależnie pobranych zasiłków, dowodząc, że działalność gospodarcza była jednak prowadzona.

Taką niekonsekwencję ZUS wytknął SO w Łodzi w wyroku z 31.03.2020 (VIII U 2077/19). W rezultacie orzekł, że księgowa podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Biuro rachunkowe

Pakiet przewozowy nie mieści się w zakresie doradztwa podatkowego

Doradca podatkowy nie może reprezentować podatnika w sprawach dotyczących naruszenia przepisów pakietu przewozowego.

Biuro rachunkowe nie może odmówić wydania dokumentacji klienta

Za odmowę wydania organom podatkowym dokumentacji klienta grozi biuru rachunkowemu kara porządkowa, nawet jeśli klient nie zapłacił za wykonane usługi.
Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.
Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.

Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).
Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.
Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.
Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.
Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.
Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.

Kontakty z urzędem

Niewydanie ksiąg nie zawsze jest wykroczeniem skarbowym

Nie każdy księgowy lub doradca podatkowy popełnia wykroczenie skarbowe, gdy odmawia udostępnienia organom podatkowym dokumentacji podatkowej swojego klienta.

Sąd I instancji uznał doradcę podatkowego za winnego popełnienia wykroczenia skarbowego z art. 83 § 2 Kks. Przepis ten przewiduje grzywnę za nieokazanie księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to traktowane jako udaremnianie lub utrudnianie wykonania czynności służbowej osobie uprawnionej do przeprowadzenia:

Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentacji podatkowej klienta

Biuro rachunkowe musi udostępnić organom podatkowym dokumentację podatkową swojego klienta. Odmowa jest zagrożona karą do 2800 zł.

W tym wypadku mają zastosowanie art. 262 § 1 i § 3 Op. W świetle § 1 karą do 2800 zł mogą zostać ukarani: strona (podatnik), pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.

Biuro rachunkowe

Podwyższenie składki wypadkowej na skutek pomyłki biura rachunkowego

Pomyłka to nie powód, by wymierzać dotkliwą sankcję płatnikowi składek, zwłaszcza gdy przekazał on do biura rachunkowego prawidłowe dane.

Spółka zawarła z biurem rachunkowym umowę zlecenia na obsługę księgowo-płacową i na tej podstawie przekazuje mu wykazy pracowników z informacją o wysokości wynagrodzenia i przerw w pracy. Do obowiązków biura należy m.in. sporządzanie deklaracji ZUS IWA, przekazywanych do ZUS.

Biuro rachunkowe

Czy biuro rachunkowe może reprezentować przedsiębiorcę w sporze sądowym z ZUS

Księgowy i doradca podatkowy mogą być pełnomocnikami procesowymi w sporze z ZUS tylko w tym zakresie, w którym stale obsługiwali klienta.
Biuro rachunkowe

Konflikt z biurem rachunkowym nie uzasadnia wstrzymania zapłaty

Klient biura rachunkowego nie może jednostronnie, według własnego uznania, odmówić zapłaty wynagrodzenia za wykonane usługi, nawet jeśli ma zastrzeżenia do ich jakości – wynika z wyroku SR Szczecin – Centrum w Szczecinie.

Spór powstał pomiędzy księgową prowadzącą samodzielnie usługi księgowe a spółką z o.o., która werbowała pracowników i oddelegowywała ich do pracy za granicą. Praca polegała na opiekowaniu się pacjentami. Umowy z tymi ostatnimi podpisywała niemiecka firma, której polska spółka wystawiała faktury. Wynikające z nich należności obejmowały wynagrodzenie pracowników, należności publicznoprawne (podatki, składki ZUS) i koszty administracyjne.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....