Obowiązki pracodawców wobec osób powołanych na ćwiczenia wojskowe
Rozporządzenie RM z 11.02.2015 w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (DzU poz. 321) przewiduje obowiązkowe ćwiczenia wojskowe (teoretyczne i praktyczne), które w 2017 mają objąć ok. 40 tys. żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy.
Ćwiczenia te dzielą się na:
- 1-dniowe – do 24 godzin,
- krótkotrwałe – od 2 do 30 dni kalendarzowych,
- długotrwałe – od 31 do 90 dni,
- rotacyjne – łącznie do 30 dni w roku, z przerwami w określonych dniach.
Powołania dokonuje wojskowy komendant uzupełnień właściwy dla miejsca pobytu stałego osoby wzywanej bądź miejsca pobytu czasowego ponad 3 miesiące, a w trybie natychmiastowym – Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.
Karta powołania, określająca m.in. termin ćwiczeń oraz datę stawienia się, doręczana jest najpóźniej na 14 dni przed tą datą, z wyjątkiem wezwania w trybie natychmiastowym (rozporządzenie MON z 15.06.2015 w sprawie ćwiczeń wojskowych, DzU poz. 950). Ćwiczenia odbywają się zwykle w jednostce wojskowej, a „poborowi” są kwaterowani w koszarach i otrzymują umundurowanie.
Rekompensata pomniejszana o żołd
Pracownik dostał powołanie na ćwiczenia wojskowe. Wnosi o zaświadczenie o utraconym zarobku i pyta, jaki ekwiwalent mu przysługuje.
Jak obliczać ten utracony zarobek?
Za czas trwania ćwiczeń wojskowych wezwany pracownik otrzymuje uposażenie od wojska. Ma również prawo do rekompensaty utraconego z tego powodu wynagrodzenia – tzw. świadczenia pieniężnego, jeśli owo utracone wynagrodzenie jest wyższe od uzyskanego uposażenia. Stawkę dzienną utraconego zarobku podaje w zaświadczeniu pracodawca, a oblicza ją, dzieląc średnie miesięczne wynagrodzenie zatrudnionego (ustalone jak podstawa wymiaru ekwiwalentu za urlop) przez 21.
Pracodawca nie ma obowiązku wypłacania pracownikowi wynagrodzenia za czas ćwiczeń wojskowych. Tego rodzaju zwolnienia od pracy są nieodpłatne (§ 16 ust. 2 rozporządzenia MPiPS z 15.05.1996 w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, DzU z 2014 poz. 1632 ze zm., dalej run). Na wniosek pracownika pracodawca wydaje mu zatem zaświadczenie o utraconym zarobku w celu uzyskania odpowiedniej rekompensaty od wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie za ten czas, jeśli wynika to np. z regulaminu płacowego albo dobrowolnie, gdy tak zdecyduje. Jednak wtedy nie wystawia już zaświadczenia o utraconym zarobku, gdyż staje się ono bezprzedmiotowe.
Co do zasady za każdy dzień ćwiczeń wojskowych rezerwistom przysługuje od wojska uposażenie zasadnicze (art. 31 ustawy z 17.12.1974 o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, DzU z 2016 poz. 616 ze zm. oraz rozporządzenie MON z 13.01.2017 w sprawie stawek uposażenia żołnierzy niezawodowych oraz dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy niezawodowych, DzU poz. 171). Dzienne uposażenie zasadnicze stanowi odpowiedni procent najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego (obecnie 3200 zł, co wynika z rozporządzenia MON z 28.12.2016, DzU poz. 2278). Od 1.01.2017 dzienne uposażenie wynosi przykładowo dla:
- podporucznika – 134,40 zł (3200 × 4,20%),
- sierżanta – 110,40 zł (3200 zł × 3,45%),
- szeregowego – 91,20 zł (3200 zł × 2,85%).
Pracownikowi wezwanemu na ćwiczenia wojskowe (z wyłączeniem ćwiczeń trwających do 24 godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy) należy się ponadto od wojska pieniężna rekompensata utraconego z tej przyczyny wynagrodzenia, tzw. świadczenie pieniężne (art. 119a ustawy z 21.11.1967 o powszechnym obowiązku obrony RP, DzU z 2016 poz. 1534 ze zm., dalej upoo). Ustala się je w kwotowych stawkach dziennych i mnoży przez liczbę dni szkolenia, które stwierdza dowódca jednostki w rozkazie dziennym oraz w zaświadczeniu o odbyciu przez żołnierza ćwiczeń wojskowych. Podaje tam również kwotę uposażenia wypłaconego z racji ćwiczeń.
Stawka dzienna świadczenia pieniężnego to zasadniczo 1/21 miesięcznego wynagrodzenia, wykazana przez pracodawcę w tzw. zaświadczeniu o utraconym zarobku, które należy wydać w ciągu 7 dni od złożenia wniosku przez pracownika (rozporządzenie RM z 25.08.2015 w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy, DzU poz. 1520, dalej rśwp).
Przepisy nie precyzują, jak dokładnie obliczać miesięczne wynagrodzenie zatrudnionego. Należy zatem brać pod uwagę wynagrodzenie ustalone jak podstawa wymiaru ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, do której przyjmuje się składniki:
- w stałej stawce miesięcznej – w pełnej kwocie miesięcznej należnej wg umowy o pracę w miesiącu wystąpienia szkolenia,
- zmienne za okresy nie dłuższe niż miesiąc – w średniej kwocie wypłaconej pracownikowi podczas 3 miesięcy poprzedzających miesiąc odbycia szkolenia,
- za okresy dłuższe niż miesiąc – w średniej kwocie wypłaconej podczas 12 miesięcy poprzedzających miesiąc odbycia szkolenia.
Tak określoną podstawę wymiaru utraconego zarobku należy podzielić przez 21. Uzyskaną w ten sposób stawkę dzienną utraconego zarobku pracodawca wykazuje w zaświadczeniu.
Następnie pracownik składa, w ciągu 3 miesięcy od zakończenia ćwiczeń, wniosek o ustalenie i wypłatę świadczenia pieniężnego – do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dla miejsca pobytu stałego bądź czasowego ponad 3 miesiące, załączając zaświadczenie o odbyciu ćwiczeń wystawione przez dowódcę jednostki oraz zaświadczenie o utraconym zarobku wydane przez pracodawcę (§ 12 rśwp). Wskazane organy ustalają kwotę świadczenia pieniężnego, pamiętając o następujących ograniczeniach:
- Dzienna stawka świadczenia pieniężnego nie może przekroczyć 1/21 2,5-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w okresie poprzedzającym termin powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych, którego wysokość ogłasza prezes GUS (art. 119a upoo). Jeśli więc pracownik dostał powołanie w lutym 2017, uwzględnia się przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w styczniu 2017 (4277,32 zł); 250% tej kwoty to 10 693,30 zł; maksymalna stawka dzienna świadczenia pieniężnego wyniesie: 10 693,30 zł : 20,83 = 509,20 zł.
Jeśli dzienna stawka utraconego zarobku wykazana w zaświadczeniu pracodawcy jest wyższa od maksymalnej stawki dziennej świadczenia pieniężnego, ogranicza się ją do maksymalnej stawki dziennej. W przeciwnym razie przysługuje dzienna stawka utraconego zarobku (§ 8 ust. 4 rśwp). Ustaloną dzienną stawkę organ mnoży potem przez liczbę dni ćwiczeń wykazaną w zaświadczeniu dowódcy jednostki o odbytych ćwiczeniach.
- Od ustalonego w ww. sposób świadczenia pieniężnego organ odlicza uposażenie wypłacone pracownikowi za czas ćwiczeń wojskowych w wysokości wynikającej z zaświadczenia dowódcy jednostki.
Organ wypłaca świadczenie pieniężne niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.
Pracownik posiadający stopień szeregowego dostał w lutym 2017 kartę powołania na odbycie 5 dni ćwiczeń wojskowych w marcu, a jego miesięczne wynagrodzenie skalkulowane jak podstawa ekwiwalentu za urlop wynosi 3200 zł. W zaświadczeniu o obyciu ćwiczeń dowódca jednostki potwierdził, że trwały one 5 dni, za co wezwany dostał uposażenie w kwocie 306 zł (91,20 zł × 5).
Po zakończeniu ćwiczeń pracownik złożył pracodawcy wniosek o wydanie zaświadczenia o utraconym zarobku dziennym, który należy obliczyć następująco: 3200 zł : 21 = 152,38 zł. Z obydwoma zaświadczeniami pracownik udaje się do właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, który powinien:
- porównać dzienną stawkę utraconego zarobku (152,38 zł) z maksymalną stawką dzienną świadczenia pieniężnego (509,20 zł); finalna stawka dzienna świadczenia pieniężnego odpowiada w tym wypadku niższej z ww. kwot (152,38 zł),
- ustalić łączną kwotę świadczenia pieniężnego: 152,38 zł × 5 dni = 761,90 zł,
- określić finalną kwotę świadczenia pieniężnego przez odjęcie kwoty uposażenia: 761,90 zł – 306 zł = 455,90 zł.
Albo urlop okolicznościowy, albo bezpłatny
Jak nieobecność pracowników z powodu ćwiczeń wojskowych ująć w kartach czasu pracy? Czy trzeba uznać ją za usprawiedliwioną, a jeśli tak, to na jakiej podstawie?
Stosownie do wniosku pracownika w tej sprawie pracodawca ma obowiązek uznać nieobecność w pracy z powodu uczestnictwa w ćwiczeniach wojskowych za usprawiedliwioną albo udzielić na ten czas urlopu bezpłatnego.
Przyczynami usprawiedliwiającymi nieobecność w pracy są zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, które uniemożliwiają stawienie się do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy wskazane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy (§ 1 run). Dodatkowo zgodnie z § 5 run pracodawca musi zwolnić od pracy pracownika wezwanego do osobistego stawiennictwa przed organem właściwym w zakresie powszechnego obowiązku obrony – na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy.
Pracownik powinien uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, jeżeli przyczyna ta jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia (§ 2 ust. 1 run). W konsekwencji pracownik powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych, który otrzymuje kartę powołania najpóźniej na 14 dni przed terminem ćwiczenia, musi wcześniej powiadomić pracodawcę o planowanej absencji, jej powodzie i czasie trwania. Ma również obowiązek przedstawić dowód usprawiedliwiający nieobecność w pracy (§ 3 run), jakim jest karta powołania.
Jeśli chodzi o ćwiczenia rotacyjne, obejmujące tylko żołnierzy rezerwy, to dowódca jednostki ustala liczbę dni ich trwania w zbiorczym wykazie dla jednostki najpóźniej na 30 dni przed upływem roku kalendarzowego poprzedzającego rok ich przeprowadzenia. Z informacjami tymi zapoznaje następnie, za pisemnym potwierdzeniem, pracownika-żołnierza rezerwy, a wyciąg z wykazu przesyła wojskowemu komendantowi uzupełnień w celu wysłania karty powołania. Zbiorczy wykaz dni szkoleń rotacyjnych stanowi załącznik do karty powołania. Żołnierz rezerwy informuje niezwłocznie pracodawcę o wykazie i jego zmianach, a także powiadamia o powołaniu (art. 101–105 upoo).
Wyłącznie pracownik wezwany na ćwiczenia wojskowe w trybie natychmiastowym nie jest zwykle w stanie wcześniej uprzedzić zakładu pracy o absencji w pracy. Ma wówczas obowiązek niezwłocznie zawiadomić o przyczynie nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania, jednak nie później niż w 2. dniu absencji. Jeśli przepisy prawa pracy obowiązujące u pracodawcy (np. regulamin pracy) nie określają sposobu zawiadomienia o przyczynie nieobecności w pracy, zatrudniony powinien to uczynić osobiście lub przez inną osobę, telefonicznie lub za pośrednictwem innego środka łączności (np. elektronicznie), albo pocztą (za datę zawiadomienia uważa się wówczas datę stempla pocztowego).
W razie niedotrzymania tego terminu pracownik może się usprawiedliwić szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi dopełnienie obowiązku na czas. Wówczas termin 2 dni na poinformowanie pracodawcy o przyczynie i okresie nieobecności biegnie od daty ustania przyczyn. Jak najszybciej też powinien przedłożyć pracodawcy kartę powołania. Może np. wysłać jej kopię pocztą albo skan elektronicznie, a gdy pracodawca zażąda oryginału do wglądu – dostarczy go po powrocie do pracy (§ 2 ust. 2 i ust. 3 run).
Przedstawianą do wglądu kartę powołania pracodawca może skserować czy powielić w inny sposób oraz wpiąć do części B akt osobowych pracownika (część ilustrująca rozpoczęcie i przebieg zatrudnienia), a dodatkowo załączyć do jego karty ewidencji czasu pracy (§ 6 ust. 2 pkt 2 lit. l rozporządzenia MPiPS z 28.05.1996 w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika, DzU nr 62 poz. 286 ze zm.).
Na wniosek pracownika pracodawca może także udzielić urlopu bezpłatnego na czas trwania ćwiczeń wojskowych. W czasie tego urlopu pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem wynagrodzenia (art. 124 upoo).
Dodatkowo pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi powołanemu na ćwiczenia wojskowe darmowych zwolnień od pracy w wymiarze 1 dnia:
- w razie doręczenia karty powołania na ćwiczenia przekraczające 30 dni (z wyjątkiem powołania z natychmiastowym stawiennictwem),
- po odbyciu ćwiczeń trwających powyżej 30 dni.
Pracodawca może wypłacić z tej racji wynagrodzenie (zależy to od jego woli).
Powołanie na ćwiczenia a wypowiedzenie
W grudniu 2016 spółka wręczyła wypowiedzenie osobie zatrudnionej na czas określony od 1.01.2016 do 31.05.2017. Okres wypowiedzenia minie z końcem marca 2017. Tymczasem pracownik ten doniósł na początku marca kartę powołania do odbycia 60-dniowych ćwiczeń wojskowych, począwszy od 14.03.2017.
Co się stanie z wypowiedzeniem? Czy mamy je cofnąć, czy też jest skuteczne?
Wypowiedzenie wręczone w grudniu 2016 staje się bezskuteczne, gdyż nie można rozwiązać stosunku pracy od chwili otrzymania przez zatrudnionego karty powołania na ćwiczenia wojskowe do momentu ich zakończenia. Umowa o pracę ustanie z upływem okresu, na jaki została zawarta, czyli 31.05.2017.
Pracownikowi powołanemu do odbycia czynnej służby wojskowej (ćwiczenia wojskowe są jedną z jej form) pracodawca nie ma prawa wręczyć wypowiedzenia ani inaczej rozwiązać z nim stosunku pracy – od chwili doręczenia zatrudnionemu karty powołania na ćwiczenia do chwili ich zakończenia. Wypowiedzenie wręczone przed doręczeniem karty powołania staje się bezskuteczne. W tej sytuacji stosunek pracy wolno rozwiązać tylko na żądanie osoby wezwanej. Jednak umowa o pracę na czas określony kończy się upływem terminu, na jaki została zawarta – choćby przypadł on podczas ćwiczeń wojskowych. Podwładnego powołanego na 1-dniowe ćwiczenia wojskowe nie obejmuje szczególna ochrona zatrudnienia.
Ponadto w okresie od doręczenia powołania do zakończenia ćwiczeń wojskowych pracodawca może na zasadach ogólnych rozwiązać stosunek pracy:
- bez wypowiedzenia z winy pracownika („dyscyplinarka”),
- z powodu ogłoszenia likwidacji lub upadłości pracodawcy (art. 118 upoo).
W przypadku opisanym w pytaniu dochodzi zatem do unieważnienia wypowiedzenia przekazanego pracownikowi w grudniu, gdyż upłynęłoby ono podczas ćwiczeń wojskowych. Po powrocie pracownika spółka musi przyjąć go do pracy na poprzednio zajmowane stanowisko lub równorzędne pod względem rodzaju pracy i wynagrodzenia – o ile pracownik zgłosi się w ciągu 30 dni od zwolnienia ze służby. Niezachowanie tego terminu powoduje wygaśnięcie stosunku pracy, chyba że opóźnienie nastąpiło z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, np. choroba, ważne względy rodzinne (art. 122 upoo).
Teoretycznie po podjęciu pracy (w połowie maja 2017) spółka mogłaby ponownie wręczyć wypowiedzenie, lecz w tym przypadku nie jest to możliwe. Wypowiedzenie osobom zatrudnionym na czas określony wręcza się bowiem, by zakończyć taką współpracę przed terminem, na jaki opiewa okresowy angaż. Skoro tak, to umowa okresowa ulegnie rozwiązaniu z upływem terminu, na jaki ją nawiązano, czyli 31.05.2017.
Zleceniobiorca bez firmy nie dostanie świadczenia pieniężnego
Firma współpracuje na stałe z wieloma zleceniobiorcami wykonującymi umowy w ramach działalności gospodarczej oraz poza nią.
Czy w razie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych przysługuje im pieniężna rekompensata jak wezwanym pracownikom, a jeśli tak, jak im ustalać dzienny zarobek?
Rekompensatę utraconego dochodu (świadczenie pieniężne) z powodu ćwiczeń wojskowych dostają wyłącznie zleceniobiorcy-przedsiębiorcy, a więc wykonujący umowę zlecenia w ramach własnej działalności gospodarczej. Nie przysługuje ona „zwykłym” zleceniobiorcom.
Osoba powołana na ćwiczenia wojskowe, która prowadzi działalność gospodarczą, otrzymuje z tego tytułu uposażenie w stawkach dziennych w wysokości określonej w rozporządzeniu MON z 13.01.2017 o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Oprócz tego dostaje świadczenie pieniężne jako ekwiwalent utraconego dochodu z powodu uczestnictwa w ćwiczeniach wojskowych (z wyjątkiem trwających do 24 godzin odbywanych w czasie lub dniu wolnym od pracy). Tryb postępowania jest podobny jak przy powołanym na ćwiczenia pracowniku, z tym że podmiot, z którym współpracuje zleceniobiorca-przedsiębiorca, nie wystawia mu zaświadczenia o utraconym zarobku.
Kwotę świadczenia pieniężnego oblicza się, dzieląc kwotę dochodu uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej za ostatni rok podatkowy poprzedzający okres odbytych ćwiczeń wojskowych przez 252, a następnie mnożąc przez liczbę dni ćwiczeń. Jeśli działalność gospodarcza była prowadzona krócej niż przez cały 2016, podstawę wymiaru świadczenia oblicza się proporcjonalnie. Wysokość kwot w przeliczeniu na 1 dzień stwierdza naczelnik US w zaświadczeniu o utraconym dochodzie – niezwłocznie, lecz najpóźniej w ciągu 7 dni od złożenia wniosku przez zainteresowanego.
Gdy działalność gospodarcza w poprzednim roku kalendarzowym nie przynosiła dochodu albo generowała straty, bądź nie można ustalić wysokości dochodu z niej uzyskanego, świadczenie pieniężne oblicza się, dzieląc kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego podczas ćwiczeń przez 21 i następnie mnożąc przez liczbę dni ćwiczeń.
Z zaświadczeniem o odbyciu ćwiczeń wojskowych wystawionym przez dowódcę jednostki oraz z zaświadczeniem o utraconym dochodzie wydanym przez naczelnika US należy udać się do właściwego wójta, burmistrza czy prezydenta miasta i złożyć (w ciągu 3 miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych) wniosek o ustalenie i wypłatę świadczenia pieniężnego, załączając do niego wskazane zaświadczenia. Świadczenie pieniężne jest wypłacane niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od zgłoszenia wniosku. Przy jego ustalaniu obowiązują następujące ograniczenia:
- maksymalna stawka dzienna świadczenia pieniężnego w 2017 to 509,20 zł,
- kwotę świadczenia pieniężnego obniża się o wysokość uposażenia wypłaconego z tytułu ćwiczeń wojskowych.
Jeśli powołanie na ćwiczenia wojskowe trafiło do osoby, która prowadzi działalność gospodarczą i jednocześnie pozostaje w zatrudnieniu, należy się jej świadczenie pieniężne z jednego rodzaju aktywności, czyli albo ze stosunku pracy, albo z działalności gospodarczej – w zależności od tego, które jest bardziej korzystne (§ 6 rśwp).
Ani upoo, ani rśwp nie przewidują świadczenia pieniężnego czy innej rekompensaty utraconego dochodu dla osoby powołanej na ćwiczenia wojskowe, która utrzymuje się wyłącznie z umowy zlecenia wykonywanej poza działalnością gospodarczą bądź z umowy o dzieło. Takim osobom przysługuje uposażenie za każdy dzień ćwiczeń wojskowych i mają prawo występować o świadczenia wymienione w ramce powyżej, czyli np. zasiłki czy zwrot kosztów wynajmu lokalu.
Rolnikowi też przysługuje rekompensata
Czy zleceniobiorcy, który oprócz zatrudnienia na zlecenie prowadzi gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej, należy się rekompensata za ćwiczenia wojskowe? Jeśli tak, to czy zleceniodawca wystawia mu zaświadczenie o utraconym zarobku?
Osobie takiej z racji odbycia ćwiczeń wojskowych przysługuje uposażenie zasadnicze, a ponadto świadczenie pieniężne rekompensujące utracony dochód z działalności rolniczej, za każdy dzień ćwiczeń (z wyłączeniem trwających do 24 godzin przypadających w czasie lub dniu wolnym od pracy). Dzienna stawka świadczenia rekompensującego obliczana jest następująco: ustala się iloczyn ha przeliczeniowych (w rozumieniu ustawy o podatku rolnym) gospodarstwa rolnego, w którym powołany prowadzi działalność rolniczą, i miesięczną wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszoną na podstawie art. 18 tej ustawy, wynik dzieli przez 21, a następnie mnoży przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych.
Tryb starania o świadczenie pieniężne jest podobny jak w przypadku pracownika, lecz zaświadczenie o utraconym dochodzie z działalności rolniczej wystawia wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie podmiot zatrudniający rolnika na zlecenie. Przy ustalaniu świadczenia obowiązują następujące ograniczenia:
- dzienna stawka świadczenia pieniężnego nie może przekraczać 1/21 2,5-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przedsiębiorstw z miesiąca przypadającego przed miesiącem powołania,
- świadczenie zmniejsza się o kwotę uposażenia wypłaconego z racji ćwiczeń.
Rolnik nie uzyska natomiast rekompensaty z tytułu wykonywania „zwykłej” umowy zlecenia.
Rekompensata dla pracodawcy nie obejmuje pensji zastępcy
Czy pracodawca ma prawo do zwrotu kosztów zatrudnienia osoby na zastępstwo pracownika, który odbywa ćwiczenia wojskowe? Jeśli tak, gdzie się o to starać?
Pracodawcy przysługuje rekompensata za czas trwania ćwiczeń wojskowych, na które został powołany jego pracownik będący żołnierzem rezerwy z nadanym przydziałem kryzysowym. Jednak nie obejmuje ona wynagrodzenia zapłaconego zastępcy, tylko pewne rodzaje wydatków poniesione w związku z jego rekrutacją.
Co to jest przydział kryzysowy
Żołnierze rezerwy, którym nadano przydziały kryzysowe, tworzą tzw. Narodowe Siły Rezerwowe. Z kolei przydział kryzysowy polega na nadaniu żołnierzowi rezerwy, po spisaniu z nim dobrowolnego kontraktu, określonego stanowiska służbowego, jakie będzie pełnił na wypadek realnych zagrożeń militarnych (np. terrorystycznych) i nie– (np. zwalczanie klęsk żywiołowych).
Świadczenie pieniężne stanowi rekompensatę części kosztów poniesionych z tytułu:
- zatrudnienia na umowę o pracę na czas określony osoby w zastępstwie,
- powierzenia czynności wykonywanych przez osobę powołaną pracownikowi zatrudnionemu już w danej firmie (art. 134a upoo).
Nie obejmuje ono jednak kwot wynagrodzenia wypłaconego tym zastępcom. Świadczenie pieniężne ma zrekompensować wydatki na:
- przeszkolenie nowego pracownika lub pracownika, któremu dodano nowe zadania,
- odbycie przez tych pracowników szkoleń bhp,
- przydzielenie im odzieży i obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej, jeśli wynika to z przepisów prawa i warunków zatrudnienia,
- opłaty za przeprowadzenie badań lekarskich lub psychologicznych przed objęciem nowego stanowiska lub dodatkowych czynności, a gdy przewidują to przepisy – także po zwolnieniu z tego stanowiska,
- ubezpieczenie związane ze specyfiką wykonywanego zawodu,
- rekrutację nowego pracownika.
Wymienione koszty pracodawca oblicza za czas trwania ćwiczeń żołnierza rezerwy z przydziałem kryzysowym, jednak stawka dzienna tak obliczonego świadczenia pieniężnego nie może przekroczyć 1/21 2,5-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przedsiębiorstw, obowiązującego w okresie poprzedzającym miesiąc powołania. Dla przykładu: zakładając doręczenie karty powołania w lutym 2017, maksymalna stawka dzienna świadczenia pieniężnego wynosi 509,20 zł (przeciętne wynagrodzenie miesięczne w sektorze przedsiębiorstw w styczniu 2017 – 4277,32 zł × 250% : 21).
Wniosek o świadczenie pieniężne stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z 27.05.2015 w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej (DzU poz. 842). Zakład pracy podaje w nim m.in. rodzaj czynnej służby wojskowej (tu ćwiczenia wojskowe), okres, za który naliczono koszty, poszczególne wydatki do zrefundowania, łączne koszty do zrefundowania oraz ich wysokość przypadającą na 1 dzień ćwiczeń wojskowych.
Wniosek składa się do wojewódzkiego szefa sztabu wojskowego właściwego dla siedziby pracodawcy w ciągu 90 dni od zakończenia ćwiczeń w formie pisemnej opatrzonej imienną pieczęcią i podpisem pracodawcy, kierownika właściwej jednostki organizacyjnej pracodawcy lub innej osoby przez nich upoważnionej albo w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym bądź podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Potem następuje sprawdzenie wniosku i limitu świadczenia i jego zatwierdzenie. Świadczenie pieniężne wypłaca jednorazowo dowódca jednostki właściwy ds. finansowych w formie bezgotówkowej bądź na rachunek bankowy wskazany przez pracodawcę, a wyjątkowo – przekazem pocztowym na adres wskazany przez pracodawcę.
Jeśli żołnierz rezerwy jest zatrudniony u kilku pracodawców, świadczenie pieniężne należy się każdemu z nich proporcjonalnie do poniesionych kosztów, z uwzględnieniem górnego limitu dziennego świadczenia (1/21 2,5-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w miesiącu poprzedzającym miesiąc powołania na ćwiczenia).
Świadczenie pieniężne nie przysługuje pracodawcy za czas ćwiczeń wojskowych pracownika niebędącego żołnierzem rezerwy z nadanym przydziałem kryzysowym.
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
miesięcznika rachunkowość
Księgowych w Polsce
| 21.09.2026 | Aktualizacja wiedzy z zakresu międzynarodowego prawa bilansowego – 4 godziny dydaktyczne | SKwP Warszawa |
| 21.09.2026 | Kompendium estońskiego CIT 2026, w tym planowane zmiany. | SKwP Białystok |
| 21.09.2026 | Moduł 1 - Aktualizacja wiedzy z zakresu krajowego prawa bilansowego ONLINE | SKwP Olsztyn |
| 21.09.2026 | Moduł 2 - Aktualizacja wiedzy z zakresu międzynarodowego prawa bilansowego ONLINE | SKwP Olsztyn |
| 21.09.2026 | Nowe zasady zatrudniania cudzoziemców – deregulacja procedur. - szkolenie online - 8 godzin dydaktycznych | SKwP Warszawa |
| 21.09.2026 | PRZEJRZYSTOŚĆ WYNAGRODZEŃ – OBOWIĄZKI KAŻDEGO PRACODAWCY – WARSZTAT NA WZORACH DOKUMENTÓW I MINISTERIALNYM NARZĘDZIU DO WARTOŚCIOWANIA STANOWISK PRACY | SKwP Częstochowa |
| 21.09.2026 | Aktualizacja wiedzy z zakresu krajowego prawa bilansowego – 4 godziny dydaktyczne | SKwP Warszawa |
