Co ma się zmienić w podatkach dochodowych w 2027 r.
Większość z nich ma na celu zaostrzenie przepisów i usunięcie istniejących luk podatkowych.
Projekt nowelizacji ma numer UD116, a konsultacje odbyły się 10 i 12 grudnia 2025 r. w siedzibie Ministerstwa Finansów. W ich trakcie omówiono projektowane zmiany, dotyczące:
• sprzedaży rzeczy (samochodów) poleasingowych,
• ulgi mieszkaniowej,
• daniny solidarnościowej,
• korzystania z ulgi IP Box,
• programów lojalnościowych,
• wyłączenia możliwości wstecznej korekty stawek amortyzacyjnych,
• wyłączenia możliwości amortyzacji wartości firmy powstającej na skutek przyjęcia przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania,
• doprecyzowania zakazu amortyzacji w spółkach nieruchomościowych,
• opodatkowania dochodów wspólników, osiągniętych z likwidacji spółki niebędącej osobą prawną, powstałej z przekształcenia spółki,
• zmiany zasad ustalania kosztów uzyskania przychodów przy odpłatnym zbyciu udziałów (akcji) spółki powstałej z przekształcenia innej spółki,
• podatku od przerzuconych dochodów,
• minimalnego podatku dochodowego (minimalnego CIT),
• estońskiego CIT w zakresie: ukrytych zysków, rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto, wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, uznania skuteczności wyboru ryczałtu mimo uchybień formalnych,
• 17-proc. stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla transakcji z podmiotami powiązanymi.
Poniżej opisano wybrane zmiany i stanowiska zajęte podczas konsultacji.
1. Sprzedaż rzeczy (samochodów) poleasingowych
Zmiana dotyczy sytuacji, w których przedsiębiorca korzystał z samochodu w działalności gospodarczej, następnie wykupił go po zakończeniu leasingu, przeniósł do majątku prywatnego i po pewnym czasie (w ciągu 3 lat) przekazał członkom najbliższej rodziny w formie darowizny korzystającej ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Sprzedaż takiego auta ma być opodatkowana PIT.
W toku konsultacji pojawiły się postulaty odstąpienia od proponowanych zmian, a także głosy kwestionujące ich zasadność. Ministerstwo nie zgodziło się z tym stanowiskiem.
Odniesiono się również do kwestii, który podmiot powinien być adresatem ewentualnego obowiązku podatkowego – przedsiębiorca dokonujący darowizny czy osoba obdarowana. Według Ministerstwa obciążanie podatkiem przedsiębiorcy przekazującego nieodpłatnie rzecz poleasingową członkowi najbliższej rodziny nie byłoby rozwiązaniem właściwym, zwłaszcza że po upływie określonego czasu od momentu przeniesienia do majątku prywatnego (6 lat) mógłby sprzedać ją bez podatku.
Zdaniem resortu finansów przyjęcie 3-letniego okresu karencji jest rozwiązaniem kompromisowym (oznacza skrócenie dotychczasowego okresu 6 lat). W tym czasie rzecz poleasingowa może być używana przez członków rodziny, bez powstania obowiązku podatkowego.
W trakcie konsultacji zgłoszono też postulat wykreślenia z projektowanego przepisu tej części, która wprost odnosi się do używania rzeczy na podstawie umowy leasingu. Argumentowano, że leasing został w projekcie wyróżniony w sposób nieuzasadniony, mimo że problem dotyczy także innych form używania rzeczy w działalności gospodarczej. Regulacja ograniczona wyłącznie do leasingu może pozostawić luki, dlatego zaproponowano, aby przepis obejmował wszystkie formy wcześniejszego używania rzeczy w działalności gospodarczej.
W odpowiedzi Ministerstwo Finansów wskazało, że postulat przyjęto do dalszego rozważenia. Jednocześnie podkreśliło, że rozszerzenie regulacji na wszystkie formy wcześniejszego używania rzeczy w działalności gospodarczej oznaczałoby szerszą zmianę systemową i wymagałoby dodatkowych analiz. Zaznaczyło również, że nie jest przesądzone, czy leasing i inne formy używania rzeczy są porównywalne, zwłaszcza pod względem ryzyka unikania opodatkowania.
2. Ulga mieszkaniowa
Projektowane zmiany w uldze mieszkaniowej są odpowiedzią na informacje płynące z KAS oraz narastające spory sądowe. W ocenie resortu finansów ulga ta jest obecnie wykorzystywana w sposób odbiegający od jej pierwotnego celu, w szczególności przez podatników posiadających więcej niż jedną nieruchomość, którzy nie realizują rzeczywistych potrzeb mieszkaniowych. Straciła swój charakter i zaczęła pełnić funkcję inwestycyjną lub optymalizacyjną, a nie społeczną. Dlatego konieczna jest redefinicja własnych celów mieszkaniowych uprawniających do ulgi.
W zgłoszonych uwagach wskazywano, że:
• podatnik powinien mieć prawo decydowania, na co przeznacza środki ze sprzedaży nieruchomości,
• cele, takie jak zakup mieszkań „na przyszłość dla dzieci” czy zabezpieczenie rodziny, także powinny być uznawane.
Podnoszono również, aby jako wydatek uprawniający do ulgi dopuścić spłatę kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe, w szczególności w sytuacji zakupu większego mieszkania, a następnie sprzedaży dotychczasowego i spłaty kredytu. Wskazywano też na wątpliwości interpretacyjne dotyczące momentu zaciągnięcia kredytu oraz tego, czy musi on służyć zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika. W trakcie konsultacji przedstawiono sytuację, w której podatnik posiada dwa lub więcej mieszkań kupionych w ciągu ostatnich 5 lat, chce je sprzedać i przeznaczyć wszystkie uzyskane pieniądze na zakup jednego, większego mieszkania, np. dla rodziny.
Zwrócono uwagę, że obecne przepisy prowadzą do paradoksalnych skutków:
• jeśli podatnik sprzeda wszystkie mieszkania jednocześnie, jednym aktem notarialnym, może skorzystać z ulgi,
• jeśli jednak sprzeda je oddzielnie, np. jedno po drugim, ulga nie przysługuje przy pierwszej sprzedaży, mimo że ostatecznie wszystkie pieniądze trafiają na zakup jednego mieszkania.
Oznacza to nierówności oraz problemy w realizacji celu mieszkaniowego. Dlatego powinno być możliwe skorzystanie z ulgi w przypadku sprzedaży wszystkich posiadanych mieszkań, niezależnie od liczby umów i kolejności sprzedaży, pod warunkiem przeznaczenia całego uzyskanego przychodu na zakup jednej nieruchomości mieszkaniowej.
Według resortu finansów sprzedaż kilku mieszkań w krótkim czasie może mieć charakter handlowy, a po upływie 5 lat sprzedaż nieruchomości jest neutralna podatkowo. Niemniej kwestia sprzedaży kilku nieruchomości w ramach ulgi mieszkaniowej będzie przedmiotem dalszych analiz.
Ministerstwo Finansów nie zgodziło się na pełną swobodę podatnika w korzystaniu z ulgi mieszkaniowej. Dopuściło możliwość korekty projektu w zakresie uwzględnienia spłaty kredytu jako realizacji celu mieszkaniowego. Wyjaśniło, że ulgą mogą być objęte kredyty zaciągnięte na cele mieszkaniowe wskazane w ustawie, pod warunkiem że są powiązane z nabyciem konkretnej nieruchomości. Zamiana mieszkania na większe, obejmująca zakup nowej nieruchomości, sprzedaż dotychczasowej i spłatę kredytu, powinna mieścić się w celu mieszkaniowym.
3. Danina solidarnościowa
Według resortu finansów danina solidarnościowa ma charakter systemowy i powinna obejmować dochody podatnika niezależnie od źródła ich uzyskania, a zatem również dochody objęte preferencją IP Box. Dotychczasowe nieuwzględnianie dochodów objętych IP Box przy obliczaniu daniny było błędem konstrukcyjnym, który projektowane zmiany mają skorygować.
Podkreślono, że preferencja IP Box zostaje utrzymana, a projektowana zmiana polega wyłącznie na tym, że dochody objęte ulgą będą, po przekroczeniu progu 1 mln zł, uwzględniane przy ustalaniu podstawy daniny solidarnościowej. Rozwiązanie to zapewnia spójność systemową i nie stoi w sprzeczności z celem wspierania działalności innowacyjnej.
Uczestnicy konsultacji wskazywali, że sama danina solidarnościowa, z uwagi na próg 1 mln zł, nie będzie miała istotnego znaczenia dla mniejszych podmiotów i osób prowadzących działalność innowacyjną na niewielką skalę, jednak równoczesne wprowadzanie dodatkowych warunków korzystania z IP Box, w szczególności wymogu zatrudniania co najmniej trzech pracowników z wynagrodzeniem na poziomie co najmniej przeciętnego wynagrodzenia, może prowadzić do wyeliminowania z preferencji mniejszych podmiotów.
Podkreślono, że połączenie tych zmian może skutkować sytuacją, w której mniejsi przedsiębiorcy nie będą mogli korzystać z IP Box, natomiast podmioty spełniające nowe warunki zostaną dodatkowo objęte daniną solidarnościową. Wskazano, że zmiany te oznaczają rzeczywistą zmianę podejścia państwa do wspierania działalności innowacyjnej, która dotychczas sprzyjała rozwojowi sektora IT w Polsce i przyciąganiu inwestorów.
4. Ulga IP Box
Podczas konsultacji zwrócono uwagę, że projektowany wymóg zatrudniania co najmniej trzech pracowników jako warunek korzystania z IP Box, może faworyzować większe podmioty kosztem małych firm oraz przedsiębiorców rozpoczynających działalność. Mniejsze podmioty, które nie spełnią tego warunku, będą opodatkowane wyżej i postawione w gorszej pozycji konkurencyjnej, mimo że preferencja IP Box ma wspierać rozwój innowacyjnych firm, w tym na wczesnym etapie działalności.
Zakwestionowano racjonalność warunku zatrudnienia trzech osób, wskazując, że kryterium to jest oderwane od rzeczywistej działalności innowacyjnej. Zwrócono uwagę, że formalnie możliwe byłoby spełnienie wymogu przez zatrudnienie osób niezwiązanych z wytwarzaniem kwalifikowanego IP, np. sekretarki, sprzątaczki czy księgowej, podczas gdy podmiot realnie tworzący innowacje, a zatrudniający, np. dwóch programistów, mógłby zostać wyłączony z preferencji.
Zgłoszono postulat uzależnienia warunku zatrudnienia od wielkości i etapu rozwoju przedsiębiorstwa oraz wprowadzania go w miarę rozwoju przedsiębiorstwa, np. początkowo jednej osoby, następnie dwóch, a w dalszym etapie trzech i więcej.
Zwrócono również uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym dochody z reklam wyświetlanych w oprogramowaniu, np. w grach komputerowych, nie są uznawane za dochody z kwalifikowanego IP na potrzeby IP Box. W konsekwencji polscy producenci gier udostępnianych bezpłatnie, których model biznesowy opiera się na przychodach reklamowych, są wyłączani z możliwości korzystania z IP Box, mimo że tworzą innowacyjne produkty. Takie podejście prowadzi do uzależnienia preferencji podatkowej od modelu biznesowego, a nie od innowacyjnego charakteru produktu, co może osłabiać konkurencyjność polskich firm. Ten sam innowacyjny produkt może być komercjalizowany w różny sposób. Jeżeli producent gry osiąga przychody z reklam, to nie może skorzystać z IP Box, mimo że stworzył innowacyjne oprogramowanie. W konsekwencji o dostępie do preferencji decyduje model biznesowy, a nie innowacyjność produktu. Zasugerowano rozważenie działań pozalegislacyjnych, w szczególności wydania interpretacji ogólnej w celu ujednolicenia praktyki.
Zdaniem Ministerstwa Finansów mimo planowanych zmian IP Box zachowuje swoją atrakcyjność na tle opodatkowania według skali podatkowej oraz podatku liniowego.
Ustawodawca ma prawo kształtować warunki korzystania z IP Box w sposób odpowiadający celowi tej preferencji. Z powodu braku precyzyjnych kryteriów materialnych podatnicy masowo występują o interpretacje indywidualne, zwłaszcza programiści prowadzący standardową działalność gospodarczą, bez rzeczywistej działalności innowacyjnej. Projektowane zmiany mają charakter porządkujący. Ich celem jest ograniczenie stosowania preferencji wyłącznie do faktycznego prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej (B+R), przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności. Informatycy pozostają jedną z najbardziej uprzywilejowanych grup zawodowych w polskim systemie podatkowym, a projektowane zmiany nie uzasadniają obaw o masową emigrację podatkową.
Uzależnianie dostępu do IP Box od rozmiaru przedsiębiorstwa, według definicji z Prawa przedsiębiorców, prowadziłoby do nadmiernego skomplikowania systemu podatkowego. Zakres IP Box jest ograniczony przez ramy prawa Unii Europejskiej, a ich przekroczenie mogłoby skutkować uznaniem preferencji za niedozwolony środek podatkowy.
Odnosząc się do postulatów powiązania prawa do IP Box z obowiązkiem zatrudniania pracowników prowadzących działalność B+R, Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że IP Box dotyczy komercjalizacji wyników tej działalności i nie wymaga samodzielnego prowadzenia takich prac przez podatnika. Uzależnianie prawa do IP Box od zatrudniania pracowników prowadzących działalność B+R nie odpowiada więc założeniom tej preferencji.
Sztywny wymóg zatrudnienia mógłby skłaniać do zmiany formy prowadzenia działalności, np. do zakładania spółek kapitałowych przez informatyków wcześniej działających jako jednoosobowe firmy, bez faktycznej zmiany zakresu świadczonych usług.
Ministerstwo Finansów zaznaczyło, że projektowane zmiany nie mają na celu ograniczenia IP Box ani wyłączenia z tej preferencji podmiotów transparentnych podatkowo oraz podmiotów kapitałowych. Celem jest doprecyzowanie przepisów w sposób zapewniający ich spójność i jednolitą interpretację, przy jednoczesnym zachowaniu dostępu do IP Box.
Odnosząc się do postulatu wprowadzenia odrębnej definicji działalności B+R na potrzeby IP Box oraz doprecyzowania pojęcia „innowacyjności”, Ministerstwo Finansów wskazało, że nie prowadziłoby to do osiągnięcia zakładanych celów i oznaczało zawężenie przepisów. Definicja „działalności B+R” funkcjonuje już w ustawach podatkowych oraz w przepisach unijnych i wytycznych, dlatego tworzenie kolejnej definicji wyłącznie na potrzeby IP Box prowadziłoby jedynie do komplikacji systemu podatkowego. Zaznaczono też, że pojęcie „innowacyjności” ma charakter niejednoznaczny i wielowymiarowy, a jego zdefiniowanie w przepisach mogłoby w praktyce ograniczać, a nie wspierać, rozwój innowacyjnych przedsięwzięć.
5. Zmiany w zakresie amortyzacji
5.1. Wsteczna korekta stawek amortyzacyjnych
Celem projektowanej zmiany jest wyeliminowanie możliwości wstecznej korekty stawek amortyzacyjnych. Według resortu finansów taka elastyczność przekracza dopuszczalne granice planowania podatkowego i nie powinna być elementem systemu podatkowego. Decyzje dotyczące amortyzacji powinny dotyczyć bieżących i przyszłych rozliczeń, a nie wpływać na zobowiązania z lat wcześniejszych.
5.2. Wyłączenie możliwości amortyzacji wartości firmy powstającej na skutek przyjęcia przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania
Zmiana ma na celu doprecyzowanie zakazu amortyzacji w spółkach nieruchomościowych, który, zdaniem Ministerstwa Finansów, był w praktyce obchodzony poprzez określone konstrukcje prawne, w szczególności leasing przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W trakcie dyskusji zgłaszano zastrzeżenia, że brak przepisów przejściowych może naruszać ochronę praw nabytych podatników, którzy rozpoczęli amortyzację zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Powoływano się przy tym na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące amortyzacji.
Ministerstwo Finansów nie podzieliło tego stanowiska. Wskazało, że nie ma potrzeby wprowadzania przepisów przejściowych, bo amortyzacja jest rozliczana co roku. Zmiana przepisów będzie dotyczyć tylko kolejnych lat, a nie lat już rozliczonych, dlatego nie ma ona charakteru wstecznego i nie narusza praw nabytych.
5.3. Doprecyzowanie zakazu amortyzacji w spółkach nieruchomościowych
Według resortu finansów obecne przepisy prowadzą do istotnych różnic między wynikiem podatkowym a finansowym oraz do odsuwania opodatkowania w czasie. Brak amortyzacji podatkowej nieruchomości inwestycyjnych wynika z przyjętej koncepcji, zgodnie z którą nieruchomości – co do zasady – nie zużywają się w sensie fizycznym, ale zmienia się ich wartość w czasie. Wydatki ponoszone na nieruchomości nie są eliminowane z kosztów uzyskania przychodów, lecz odraczane do momentu zbycia.
W ocenie uczestników konsultacji nie ma rzeczywistych schematów optymalizacyjnych uzasadniających wyłączenie amortyzacji. Spółki nieruchomościowe ponoszą bardzo wysokie nakłady kapitałowe na budowę lub nabycie nieruchomości, a pozbawienie prawa do amortyzacji oznacza faktyczne odebranie możliwości rozliczenia tych wydatków w kosztach, często przez wiele lat.
Zwracano uwagę, że skutki podatkowe zostały uzależnione od przyjętych zasad rachunkowości, które nie są swobodnym wyborem pojedynczej spółki, lecz elementem jednolitej polityki finansowej całych grup kapitałowych, w tym giełdowych.
Brak amortyzacji powoduje, że spółka płaci podatek od dochodu z najmu bez uwzględnienia kosztu nieruchomości, a następnie ponownie płaci podatek przy sprzedaży tej samej nieruchomości. W efekcie ten sam ekonomiczny dochód jest opodatkowany dwukrotnie.
Zgłaszano postulat ponownego przemyślenia proponowanych zmian, a nawet całkowitego uchylenia przepisów wyłączających amortyzację w spółkach nieruchomościowych. Wskazywano także na niejasność projektowanych przepisów i ryzyko wieloletnich sporów interpretacyjnych.
Ministerstwo Finansów nie uwzględniło zgłoszonych postulatów i podtrzymało swoje stanowisko.
6. Minimalny CIT
Ministerstwo Finansów zwróciło uwagę, że w ostatnim czasie wprowadzono wiele wyłączeń z minimalnego CIT, co sprawiło, że podatek ten obejmuje mniejszą liczbę podmiotów. Również ze względu na kryterium rentowności wiele podmiotów nie podlega minimalnemu CIT. Konieczne są zmiany w tym zakresie.
Podczas konsultacji podniesiono postulat wyłączenia branży energetycznej spod minimalnego CIT. Wskazano, że sektor ten jest silnie regulowany, a obowiązki nakładane przepisami, m.in. mechanizmy wsparcia konsumentów i biznesu, ceny maksymalne oraz obowiązkowe odpisy na fundusze, powodują, że wiele spółek notorycznie wykazuje straty. W takich warunkach podmioty te nie mają realnego wpływu na poprawę wyników finansowych. Konieczne byłoby też wyłączenie podmiotów objętych globalnym minimalnym podatkiem. Wskazywano ponadto, że przy niskiej efektywności minimalnego CIT oraz wysokich kosztach jego stosowania i rozliczania zasadne jest rozważenie całkowitej rezygnacji z tego podatku, zwłaszcza że wcześniej sygnalizowano możliwość jego wygaszenia po wprowadzeniu globalnego minimalnego opodatkowania.
Ministerstwo Finansów nie przedstawiło podczas konsultacji stanowiska ani odpowiedzi na zgłoszone uwagi i postulaty.
7. Ryczałt od dochodów spółek (estoński CIT)
7.1. Ukryte zyski
Ministerstwo Finansów dostrzega sytuacje, w których podatnicy wykorzystują transakcje ze wspólnikami, aby obniżyć podatek, przenosząc zysk ze spółki do wspólnika opodatkowanego dużo niżej, np. 8,5-proc. stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Takie działania prowadzą do optymalizacji podatkowej, której ustawodawca nie chciał umożliwić.
Ukryte zyski to świadczenia na rzecz wspólnika lub podmiotu powiązanego, które wynikają wyłącznie z tych powiązań albo w praktyce zastępują dywidendę. Obecna definicja ukrytych zysków może sprawiać wrażenie, że każda transakcja z podmiotem powiązanym jest ukrytym zyskiem, nawet wtedy, gdy jest rynkowa, potrzebna i uzasadniona gospodarczo. Dlatego resort finansów rozważa wprowadzenie wyłączeń, szczególnie dla zakupu towarów, surowców, materiałów, ewentualnie produktów, o ile są nabywane po cenach rynkowych i są faktycznie wykorzystywane w działalności. W tych obszarach ryzyko optymalizacji jest znikome.
Estoński CIT nie jest po to, by obniżać podatki poprzez wypłaty inne niż dywidenda. Jeżeli spółka opiera swoją działalność na wielu transakcjach ze wspólnikiem, to estoński CIT nie musi być dla niej korzystnym rozwiązaniem.
Ministerstwo Finansów nie podjęło jeszcze ostatecznej decyzji, jak dokładnie mają wyglądać nowe przepisy dotyczące ukrytych zysków, trwają konsultacje i poszukuje się równowagi między ochroną budżetu a uwzględnieniem transakcji uzasadnionych gospodarczo.
Podczas konsultacji wskazywano, że w niektórych branżach (np. energetyka) spółki muszą działać w podziale na kilka podmiotów i zawierać między sobą transakcje, bo wymagają tego przepisy. Istnieje obawa, że w nowych regulacjach takie zwykłe, konieczne transakcje między spółkami powiązanymi mogłyby zostać uznane za ukryte zyski, nawet jeśli są rynkowe i gospodarczo uzasadnione. Ponadto w wielu firmach majątek lub funkcje są celowo rozdzielane na kilka spółek, np. z powodów biznesowych, ryzyka, bezpieczeństwa aktywów (nie chodzi o optymalizację). W takich strukturach spółki powiązane muszą wystawiać sobie faktury: za towary, usługi, korzystanie z majątku. Te transakcje nie obniżają realnego opodatkowania, bo i tak podatek pojawi się przy wypłacie dywidendy. Dlatego traktowanie ich jako ukrytych zysków byłoby nieuzasadnione. W związku z tym poproszono, aby rozszerzyć wyłączenia nie tylko o towary, lecz także o inne realne transakcje między spółkami na estońskim CIT.
Ministerstwo Finansów odpowiedziało, że rozumie te obawy i widzi, że część transakcji między spółkami powiązanymi nie służy optymalizacji. Jeśli analiza pokaże, że w konkretnych przypadkach nie ma ryzyka unikania opodatkowania, nie będą objęte ukrytymi zyskami.
Podkreślono, że w niektórych przypadkach ryzyko optymalizacji może wystąpić, dlatego pełne wyłączenie wszystkich transakcji nie jest możliwe. Nie wszystko da się uregulować w przepisach, Ministerstwo Finansów może jednak reagować przy użyciu ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR).
7.2. Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą
Ministerstwo Finansów chce doprecyzować zasady dotyczące wydatków niezwiązanych z działalnością, bo w obecnym stanie prawnym brakuje jasnej ich definicji, co powoduje wątpliwości. Planowane jest wpisanie do ustawy tego, co już wcześniej wynikało z objaśnień i interpretacji, czyli że takie wydatki to przede wszystkim koszty prywatne lub sankcyjne, które nie mają związku z działalnością firmy. Nowa definicja nie ma zaostrzać przepisów, lecz jedynie przenieść do ustawy dotychczasową praktykę z objaśnień i interpretacji. Jej wprowadzenie ma także zabezpieczyć przed zarzutem niedookreślenia regulacji, który podnosił NSA.
7.3. Uznanie skuteczności wyboru ryczałtu mimo uchybień formalnych
Ministerstwo Finansów wskazało, że rozważa zasadność dalszego utrzymywania możliwości przejścia na estoński CIT w trakcie roku podatkowego, ponieważ mechanizm ten był źródłem licznych problemów interpretacyjnych i praktycznych. Jednocześnie poinformowano, że liczba podatników stosujących estoński CIT przekroczyła 22 tys. (dane z października 2025 r.), co oznacza istotny wzrost względem pierwotnych założeń. W ocenie Ministerstwa większość podmiotów zainteresowanych tą formą opodatkowania już z niej skorzystała, a nowe podmioty mogłyby wybierać estoński CIT zasadniczo od początku kolejnego roku podatkowego.
Podczas dyskusji koncentrowano się na wymogach formalnych związanych ze sporządzaniem sprawozdań finansowych, w szczególności śródrocznych, sporządzanych na potrzeby wejścia w estoński CIT w trakcie roku. Ministerstwo Finansów podkreśliło, że przepis odsyła do ustawy o rachunkowości, co oznacza konieczność spełnienia pełnych wymogów formalnych, w tym dotyczących podpisów oraz terminów sporządzenia sprawozdania. Jednocześnie przyznano, że obecna regulacja ma charakter nadmiernie formalistyczny, a jej skutki w postaci utraty prawa do ryczałtu są nieproporcjonalnie surowe w stosunku do rodzaju uchybień.
Ministerstwo Finansów poinformowało, że prowadzi prace nad rozwiązaniem o charakterze abolicyjnym, którego celem jest umożliwienie utrzymania statusu podatnika estońskiego CIT mimo uchybień formalnych przy sporządzaniu sprawozdań finansowych. Podkreślono, że projektowane rozwiązania nie mają na celu rezygnacji podatników z estońskiego CIT ani tworzenia przepisów martwych, lecz naprawienie skutków dotychczasowych nieprecyzyjnych regulacji.
Jednocześnie wskazano, że do organów podatkowych przekazano wytyczne, aby w prowadzonych kontrolach podatkowych oraz czynnościach sprawdzających uwzględniały trwający proces legislacyjny. Ministerstwo Finansów zapewniło, że nie planuje wprowadzać rozwiązań mniej korzystnych dla podatników niż już zaproponowane, a ewentualne zmiany mogą dotyczyć wyłącznie rozszerzenia zakresu abolicji. Nie podało natomiast terminu ewentualnego wejścia w życie projektowanych regulacji.
8. 17-proc. stawka ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla transakcji z podmiotami powiązanymi
Ministerstwo wyjaśniło, że podwyższona stawka ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla transakcji z podmiotami powiązanymi jest potrzebna, bo niosą one największe ryzyko nadużyć, zwłaszcza w jednoosobowych spółkach lub spółkach rodzinnych, gdzie przepływy mają często charakter wewnętrzny.
W trakcie konsultacji podniesiono, że nie wszystkie usługi świadczone przez wspólnika lub członka zarządu na rzecz spółki są optymalizacją. Przykładem jest programista piszący kod dla spółki będącej na estońskim CIT. Pojawił się postulat, aby odróżnić realne usługi specjalistyczne od usług pozornych, które są wykorzystywane do optymalizacji.
Ministerstwo Finansów odpowiedziało, że rozumie argumentację dotyczącą usług realnych, ale praktyka pokazała, że bardzo łatwo jest wytworzyć dokumentację potwierdzającą usługi zarządcze, marketingowe czy doradcze, które faktycznie były tylko nośnikiem wypłaty wynagrodzenia. Takie sytuacje pojawiały się wielokrotnie. Nie wykluczono dalszej analizy, ale zaznaczono, że wyznaczenie granicy między usługą realną a optymalizacją jest bardzo trudne, a projektowane zmiany mają przeciwdziałać nadużyciom.
| *** |
Planowane zmiany mają wejść w życie w 2027 r., po 6-miesięcznym vacatio legis. Zakończenie prac legislacyjnych jest przewidziane na koniec pierwszego półrocza 2026 r.
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych