Należności delegacyjne dla osób zasiadających w organach spółki – raz ze składką zdrowotną, raz bez
Wynika tak z dwóch interpretacji ZUS – z 12.01.2026 r. (DI/200000/43/1256/2025) i 14.01.2026 r. (DI/200000/43/1237/2025). Tak duże różnice w oskładkowaniu tych samych świadczeń dla osób pełniących funkcje w organach spółki wyłącznie na podstawie powołania (stosunek organizacyjny), ZUS tłumaczy ich odmiennym statusem ubezpieczeniowym. Powołany członek rady nadzorczej co do zasady podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a więc podstawę jego składki zdrowotnej ustala się jak podstawę składek społecznych. Osoba zasiadająca w zarządzie spółki nie jest natomiast objęta ubezpieczeniami społecznymi – składkę zdrowotną za nią oblicza się od przychodu podatkowego z działalności wykonywanej osobiście, według zasad przewidzianych w ustawie zdrowotnej.
Wątpliwości co do ulgi
Wniosek o wydanie interpretacji złożyła spółka, której członkowie rady nadzorczej (będący polskimi rezydentami) muszą dojeżdżać na posiedzenia tego organu do miejscowości innych niż miejsce ich zamieszkania. Nie są zatrudnieni na umowy o pracę czy zlecenia, a ze spółką łączy ich jedynie stosunek organizacyjny – powołania do pełnienia funkcji. Zgodnie z regulaminem rady spółka pokrywa koszty funkcjonowania tego gremium oraz wszelkie wydatki poniesione przez jego członków w związku ze sprawowaniem funkcji, w tym na przejazdy, zakwaterowanie i wyżywienie. Zwracane im z tego tytułu kwoty spółka uznawała za przychody z działalności wykonywanej osobiście. Miała wątpliwości, czy można do nich odpowiednio stosować zwolnienie składkowe, obejmujące diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracowników do wysokości zakreślonej w odpowiednich rozporządzeniach. Z ostrożności potrącała składki zdrowotne.
Podstawa pochodzi od innej podstawy
Nie było takiej potrzeby – stwierdził ZUS w interpretacji z 14.01.2026 r., ponieważ podstawę składki zdrowotnej powołanych członków rady nadzorczej ustala się według przepisów określających podstawę wymiaru należnych od nich składek emerytalnych i rentowych (art. 81 ust. 1 ustawy zdrowotnej). A tę stanowi przychód podatkowy z działalności wykonywanej osobiście, niepomniejszony o koszty uzyskania i kwotę podatku dochodowego (art. 18 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 4 pkt 9 usus).
Ulga dopuszczalna
Do przychodu zaliczają się również refundacje kosztów podróży na posiedzenia rady oraz związane z tym wydatki noclegowe i żywieniowe.
Jak przyznał ZUS, są one objęte zwolnieniem wynikającym z § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego dla diet i innych należności z racji podróży służbowej pracownika. Przepis ten ma bowiem zastosowanie do członków rady nadzorczej (co wynika wprost z § 5 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia). Pod warunkiem oczywiście, że zwracane kwoty nie przewyższają limitów świadczeń wskazanych w rozporządzeniu MPiPS z 29.01.2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 2190).
Członek zarządu bez preferencji
Odmiennie ZUS ocenił analogiczne świadczenia wypłacane w związku z wykonywaniem zadań służbowych członkowi zarządu, który objął to stanowisko wyłącznie na podstawie powołania. Wyjaśnił, że taki menedżer nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Osoby pełniące funkcje na mocy aktu powołania (oraz prokurenci), które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie podlegające PIT (niezależnie od kwalifikacji do źródła przychodu), są natomiast objęte ubezpieczeniem zdrowotnym (z wyjątkiem osób uzyskujących przychody wymienione w art. 13 pkt 5 lub 6 updof, których roczne wynagrodzenie z tego tytułu nie przekracza 6 tys. zł).
Przez wynagrodzenie wchodzące do podstawy wymiaru składki zdrowotnej osób pełniących funkcje na podstawie powołania należy uznać wszelką formę przychodu przewidzianego przez przepisy prawa podatkowego, niezależnie od kwalifikacji do źródła przychodu – wynika z interpretacji ZUS z 12.01.2026 r. Organ zakwalifikował do tego wynagrodzenia również zwracane powołanym członkom zarządu koszty podróży, zakwaterowania i wyżywienia. A że nie mieszczą się one we wskazanym wyżej wyłączeniu (§ 5 rozporządzenia składkowego), to uznał, że trzeba od nich pobrać składkę zdrowotną.
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych