Niepełnosprawny przedsiębiorca obniży składkę zdrowotną, tylko gdy nie ma innych tytułów do ubezpieczenia

Stwierdził tak ZUS w interpretacji z 3.06.2026 r. (DI/200000/43/1811/2026). O jej wydanie wystąpił niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym, który prowadził jednoosobową pozarolniczą działalność gospodarczą rozliczaną według skali podatkowej. Ponadto zawarł dwie umowy: o współpracy i pośrednictwa kredytowego. Z wszystkich trzech źródeł zarobkowych został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego.

Przedsiębiorca wskazał, że obie umowy cywilnoprawne mają charakter ramowy i wymuszają na nim pozostawanie w gotowości do świadczenia usług. Nie zapewniają jednak stałego ich świadczenia ani comiesięcznego zarobku. Zdarzają się nawet kilkumiesięczne przerwy, podczas których nie ma żadnych zleceń i nie uzyskuje przychodów z umów, a jedynie z działalności gospodarczej. W takich właśnie okresach „przestoju” chciałby obniżać składkę zdrowotną płaconą od dochodu z firmy, na zasadach określonych w art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej.

Preferencyjna redukcja składki

W myśl tego przepisu niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym lub znacznym, objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jedynie z tytułu działalności pozarolniczej lub działalności gospodarczej objętej ulgą na start, który uzyskuje przychody rozliczane według skali podatkowej, może opłacać składkę zdrowotną:

• miesięczną – w wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na PIT należnej za miesiąc, za który składka została odprowadzona, począwszy od miesiąca przypadającego po miesiącu zaliczenia go do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności,
• roczną – w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego PIT za dany rok kalendarzowy, podczas którego był zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności przez co najmniej jeden miesiąc.

Według przedsiębiorcy ma on prawo do takiego pomniejszenia, bo – jak wskazał we wniosku o interpretację – dla zastosowania art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej decydujące znaczenie powinno mieć faktyczne uzyskanie przychodu z innego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w danym miesiącu, a nie samo formalne pozostawanie zgłoszonym przez zleceniodawcę do ubezpieczenia zdrowotnego.

Inne tytuły wyłączają preferencję

ZUS był innego zdania. Stwierdził, że obniżenie miesięcznej składki zdrowotnej przysługuje niepełnosprawnym przedsiębiorcom tylko wtedy, gdy nie mają innych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS przyznał przy tym, że ubezpieczony nie musi uzyskiwać przychodów wyłącznie z prowadzonej działalności, może zatem uzyskiwać przychody z innych źródeł pod warunkiem, że nie wiąże się to z powstaniem nowego tytułu ubezpieczeniowego oraz przychody opodatkowane są według skali podatkowej.

Według ZUS ma to potwierdzenie w historycznej wykładni art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej, który według stanu prawnego obowiązującego do 30.06.2022 r. stanowił warunek uzyskiwania przychodu jedynie z tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, a teraz wymaga objęcia zainteresowanego tytułem do ubezpieczenia jedynie z działalności. W ocenie organu wnioskujący nie spełnił przesłanki niepodlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i dlatego nie może skorzystać z obniżki składki zdrowotnej.