Etyka w praktyce rachunkowości – wnioski z badania członków SKwP

Raport Etyka w praktyce rachunkowości. Presja, reakcje, sztuczna inteligencja i jakość informacji – na podstawie badania członków SKwP został opracowany przez prof. dr hab. Annę Karmańską we współpracy z Komisją Etyki Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Publikacja stanowi podsumowanie ogólnopolskiego badania przeprowadzonego wśród członków SKwP i prezentuje rzeczywisty obraz wyzwań, z jakim na co dzień mierzą się osoby wykonujące zawód księgowego.

Opracowanie wykracza jednak poza klasyczny raport z badań. Na podstawie zgromadzonych wyników Pani Profesor proponuje własne definicje i porządkuje zjawiska wpływające na współczesną rachunkowość. Wprowadza m.in. pojęcia presji operacyjnej, wynikającej z organizacji pracy, czasu i obowiązków zawodowych, oraz presji etycznej, pojawiającej się w sytuacjach, gdy księgowy staje przed koniecznością wyboru pomiędzy oczekiwaniami otoczenia a zasadami etyki zawodowej. Raport definiuje także odporność etyczną jako zdolność do zachowania profesjonalnego osądu, niezależności i uczciwości nawet w warunkach silnej presji. Raport podkreśla, że współczesny księgowy funkcjonuje w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu gospodarczym, technologicznym i regulacyjnym. Rozwój sztucznej inteligencji (AI), cyfryzacja procesów oraz rosnące wymagania dotyczące jakości informacji finansowej i niefinansowej powodują, że etyka staje się nie tylko zbiorem zasad, lecz także kompetencją zawodową decydującą o wiarygodności wykonywanej pracy.

Istotnym elementem raportu jest również analiza wpływu AI na rachunkowość.

Autorka wskazuje, że AI nie zastąpi odpowiedzialności zawodowej księgowego ani jego profesjonalnego osądu, lecz może stać się narzędziem wspierającym analizę danych oraz podejmowanie decyzji. Warunkiem jest jednak świadome, odpowiedzialne i etyczne korzystanie z nowych technologii.

Raport kończy się rekomendacjami dla środowiska księgowych, wskazując potrzebę wzmacniania edukacji etycznej, rozwijania kompetencji cyfrowych i komunikacyjnych, przygotowania księgowych do współpracy z narzędziami opartymi na sztucznej inteligencji oraz budowania kultury organizacyjnej opartej na zaufaniu, odpowiedzialności i wysokiej jakości informacji.

To, co szczególnie wyróżnia ten raport, to stworzenie własnego języka opisu współczesnych wyzwań zawodu. Pojęcia takie jak presja operacyjna, presja etyczna czy odporność etyczna mają potencjał, aby na stałe wejść do dyskusji o zawodzie księgowego. Raport nie jest tylko prezentacją wyników badania – to próba zbudowania nowego sposobu myślenia o etyce w rachunkowości.

Zachęcamy wszystkich członków Stowarzyszenia do lektury raportu. Jest to wyjątkowe opracowanie, ponieważ powstało na podstawie ogólnopolskiego badania przeprowadzonego wśród naszego środowiska zawodowego. Zawarte w nim wnioski, obserwacje i rekomendacje odzwierciedlają rzeczywiste doświadczenia, wyzwania oraz oczekiwania księgowych, a jednocześnie stanowią cenny materiał do dyskusji nad dalszym rozwojem zawodu i wzmacnianiem jego etosu. Warto się z nim zapoznać, by lepiej zrozumieć kierunki zmian zachodzących w rachunkowości oraz rolę etyki we współczesnej praktyce zawodowej.

Raport został zaprezentowany w najnowszym, specjalnym wydaniu Kuriera Etyki:

Link do raportu: Etyka w praktyce rachunkowości