KSeF po pierwszych 100 dniach stosowania
Pierwsze obawy dotyczyły przede wszystkim tego, czy KSeF w ogóle zadziała. Po 100 dniach wiadomo już, że techniczna obsługa systemu nie jest największym problemem. Księgowi nauczyli się wysyłać i odbierać faktury, a firmy – choć w różnym tempie – dostosowały się do nowych zasad. Prawdziwe wyzwania zaczynają się jednak dopiero wtedy, gdy faktura trafi do przedsiębiorstwa – mówi Anna Mełgieś z OO SKwP w Lublinie w rozmowie z Bogdanem Zatorskim z Symfonii w najnowszym odcinku wideocastu „Zielona Linia Symfonii. Porozmawiajmy o…”.
KSeF dostarcza, ale nie sprawdza
Anna Mełgieś porównuje KSeF do „elektronicznego listonosza”. System dostarcza dokument, ale nie odpowiada na najważniejsze pytania: czy faktura rzeczywiście dotyczy danej firmy, kto dokonał zakupu, czego dotyczy koszt i kto powinien go zaakceptować.
Nadal potrzebny jest człowiek, który zweryfikuje fakturę, opisze ją i przypisze do odpowiedniego działu, oddziału, projektu lub pracownika. Sama obecność dokumentu w KSeF nie oznacza jeszcze, że można go bezrefleksyjnie zaksięgować.
KSeF „wie”, że faktura została wystawiona. Nie wie jednak, czy opisuje ona rzeczywiste zdarzenie i do kogo w firmie należy
Jednym z problemów, które ujawniły się po wdrożeniu systemu, są tzw. „faktury niczyje”. Dokument wpływa do firmy, ale brakuje na nim danych pozwalających ustalić, kto zrobił zakupy i kto powinien zatwierdzić wydatek. W małym przedsiębiorstwie można to jeszcze wyjaśnić stosunkowo łatwo. W organizacji posiadającej wiele działów lub oddziałów zaczyna się poszukiwanie właściciela faktury: „Kto to kupił?”.
Pomóc mogą numery zamówień, identyfikatory pracowników oraz oznaczenia oddziałów lub projektów. O potrzebnych danych trzeba jednak pomyśleć już w chwili dokonywania zakupu. Pracownicy powinni wiedzieć, o jakie informacje poprosić sprzedawcę, a jego system musi umożliwiać przekazanie ich do faktury ustrukturyzowanej.
Od elektronicznej poczty do automatyzacji
Firmy wykorzystują KSeF na bardzo różne sposoby. Dla jednych pozostaje on wyłącznie kanałem przesyłania dokumentów. Inne korzystają z danych ustrukturyzowanych, aby automatycznie pobierać informacje, ograniczać ich ręczne przepisywanie i kierować faktury do właściwych osób. Nie brakuje jednak przedsiębiorstw i biur rachunkowych, w których fakturę pobraną elektronicznie nadal się drukuje, a następnie przekazuje do ręcznego opisania. Jak zauważono w rozmowie, KSeF przypomina nowoczesny komputer: jedni wykorzystują niemal wszystkie jego możliwości, a inni używają go jedynie do „układania pasjansa”, mówi rozmówczyni.
Błąd pozostaje błędem
KSeF nie uzdrawia nieprawidłowych faktur. Jeżeli dokument zawiera błędne dane, po przesłaniu do systemu nadal będzie błędny – tyle że nie można go już po prostu wymienić lub poprawić. Konieczne jest wystawienie faktury korygującej.
Dlatego kontrola powinna rozpoczynać się znacznie wcześniej: od prawidłowego zamówienia, rzetelnych danych kontrahenta i dobrze przygotowanego procesu sprzedaży. Im lepsze dane na wejściu, tym mniej korekt i problemów na dalszych etapach.
Technologia nie zwalnia z myślenia
Automatyzacja może ograniczyć ręczną pracę i przyspieszyć obsługę dokumentów, ale nie zastąpi wiedzy księgowego. Program może pobrać dane, wykonać obliczenia i wskazać niezgodność. Nadal jednak potrzebny jest człowiek, który oceni, czy uzyskany wynik jest prawidłowy.
Po pierwszych 100 dniach wniosek jest zatem dość optymistyczny: KSeF został technicznie oswojony. Teraz czas zrobić kolejny krok – uporządkować wewnętrzny obieg dokumentów i wykorzystać możliwości automatyzacji. Dopiero wtedy KSeF przestanie być wyłącznie elektronicznym listonoszem i stanie się narzędziem rzeczywiście ułatwiającym pracę księgowych.
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych