Znikają sankcje w CIT i PIT za zapłatę na rachunek spoza białej listy i z pominięciem MPP
Ustawa z 18.09.2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 1371) likwiduje tę sankcję, a także sankcję w postaci powstania przychodu u pośrednika w płatnościach. Nowe przepisy wchodzą w życie 1.01.2027 r.
Jak jest
Obecnie, w przypadku gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca, a jej jednorazowa wartość (bez względu na liczbę płatności) przekracza 15 tys. zł brutto (wraz z należnym VAT), nie stanowi kosztów uzyskania przychodów koszt w części, w jakiej podatnik dokonał płatności:
- bez pośrednictwa rachunku płatniczego (gotówką),
- przelewem na rachunek niewidniejący – na dzień zlecenia przelewu – w Wykazie podatników VAT (o którym mowa w art. 96b ustawy o VAT), jeżeli płatność dotyczy faktury za dostawę/usługę wykonaną przez czynnego podatnika VAT,
- z pominięciem obowiązkowego MPP (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT) – mimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.
Zasady wyłączenia z kosztów/korekty kosztów regulują art. 15d updop i art. 22p updof. Aby uniknąć ich obchodzenia, przepisy przewidują też powstanie sankcyjnego przychodu u pośredników w płatnościach. Pojawia się on u pośrednika, który przekaże sprzedawcy gotówkę lub przeleje środki na rachunek spoza białej listy (art. 12 ust. 4i i 4j updop oraz art. 14 ust. 2h i 2i updof).
Obecne przepisy przewidują wiele wyjątków od stosowania ww. sankcji. Wyłączenie, o którym mowa w pkt 2 powyżej, nie ma zastosowania, m.in. gdy kupujący złoży zawiadomienie (ZAW-NR) do właściwego dla siebie naczelnika US o dokonanym przelewie, w terminie 7 dni (od 1.10.2026 r. do złożenia ZAW-NR przez pełnomocnika wystarczy pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji). Błąd można też naprawić, jeśli sprzedawca zwróci otrzymane środki, a kupujący ponowi płatność – tym razem na rachunek widniejący na białej liście (albo spoza tej listy, ale z jednoczesnym zawiadomieniem US). Problemem jest jednak to, że taki wydatek można uznać za koszt podatkowy dopiero w miesiącu, w którym dokonano poprawnej zapłaty (por. np. interpretacje KIS z 28.08.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.386.2026.1.ANK, 17.08.2026 r., 0114-KDIP2-2.4010.259.2026.1.JM, i 24.07.2026 r., 0111-KDIB1-1.4010.306.2026.1.SG).
Więcej na ten temat w Zamknięciu roku 2026.
Jak będzie
Od 1.01.2027 r. przepisy przewidujące sankcję w postaci wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów za płatności na rachunek spoza białej listy/z pominięciem MPP zostaną wykreślone z updop i updof. To samo dotyczy przepisów zobowiązujących pośredników w płatnościach do ustalenia sankcyjnego przychodu – sankcja ta zniknie całkowicie, nie tylko w zakresie, w jakim obejmowała płatności na rachunek spoza białej listy, lecz także płatności gotówkowe.
Przy tym w myśl regulacji przejściowych istotna będzie data wystawienia faktury – nowe zasady obejmą płatności za faktury wystawione od 1.01.2027 r. Do faktur wystawionych wcześniej będą stosowane dotychczasowe przepisy, nawet jeśli zapłata nastąpi już w 2027 r. (art. 3 nowelizacji).
Uwaga na inne sankcje
Nadal natomiast będzie obowiązywać wyłączenie z kosztów podatkowych w przypadku zapłaty za transakcje między przedsiębiorcami o wartości powyżej 15 tys. zł bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
Jak wskazano w uzasadnieniu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 2837), powodem rezygnacji z pozostałych sankcji było to, że na podstawie:
- art. 117ba Op podatnicy dokonujący zapłaty na rachunek spoza białej listy ponoszą odpowiedzialność solidarną całym swoim majątkiem wraz ze sprzedawcą, za jego zaległości podatkowe w VAT (sposobem na jej uniknięcie jest m.in. złożenie ZAW-NR do US w terminie 7 dni lub zapłata w MPP),
- art. 108a ust. 7 ustawy o VAT za zapłatę z pominięciem obowiązkowego MPP jest nakładane sankcyjne 30-proc. dodatkowe zobowiązanie podatkowe (które jednak nie może być wymierzone osobom fizycznym, ani gdy sprzedawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z faktury).
Zapłata na rachunek spoza białej listy lub z pominięciem obowiązkowego MPP nadal może się więc wiązać z negatywnymi konsekwencjami podatkowymi, tyle że nie obejmą już one podatku dochodowego.
Warto tu nadmienić, że uzasadnieniem dla zniesienia sankcji w CIT i PIT było też uszczelnienie systemu podatkowego w związku z wprowadzeniem obligatoryjnego KSeF. Termin wprowadzenia tych rozwiązań miał być skorelowany z terminem wejścia w życie kar finansowych za wystawianie faktur niezgodnie z wymogami KSeF (z pominięciem KSeF oraz za opóźnione przesłanie do KSeF faktury wystawionej w trybie offline24). Sejm uchwalił jednak ustawę przewidującą odroczenie tych kar do końca 2027 r. (druk sejmowy nr 3245).
Artykuły powiązane
Rachunkowość – 11/2026
Potwierdzenia zewnętrzne w badaniu, różnice kursowe w JPK_KR_PD, instrumenty finansowe, nakłady na dzierżawioną nieruchomość i konsultacje.
Nawigator Księgowych – listopad 2026
Cyfrowy Księgowy 3.0, nowe technologie w inwentaryzacji, VAT przy najmie wspólnego lokalu, podwyższone koszty uzyskania przychodów, urlop bezpłatny, NIP-8 i wiadomości z SKwP.
