1.17.Transakcje gotówkowe, przelewy na rachunek spoza „białej listy” i z pominięciem podzielonej płatności – wyłączenia z kosztów podatkowych
- Pozapieniężne formy regulowania zobowiązań
- Transakcje objęte wyłączeniami
- Jak ustalić jednorazową wartość transakcji
- Seria pojedynczych transakcji
- Umowy ramowe
- Umowy o świadczenia ciągłe
- Płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego
- Płatności przelewem na rachunek spoza Wykazu podatników VAT
- Płatności z pominięciem obowiązkowego MPP
W myśl art. 15d ust. 1–3 updop i art. 22p ust. 1–3 updof nie stanowi kosztów uzyskania przychodów koszt w części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 Pp została przez podatnika dokonana:
O którym mowa w art. 96b ustawy o VAT, dalej nazywanym też Wykazem.
Ustawa z 18.09.2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 1371) likwiduje zarówno tę sankcję, jak i sankcję w postaci powstania przychodu w związku z zapłatą przez podmiot trzeci na rachunek spoza białej listy (o której mowa w ramce). Nowe zasady obejmą płatności za faktury wystawione od 1.01.2027 r. – do faktur wystawionych wcześniej będą stosowane dotychczasowe przepisy, nawet jeśli zapłata nastąpi już w 2027 r.
Określonego w art. 108a ust. 1a ustawy o VAT.
- bez pośrednictwa rachunku płatniczego,
- przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w Wykazie podatników VAT1 (nazywanym potocznie białą listą) – w przypadku dostawy towarów/świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów/usługodawcę zarejestrowanego jako czynny podatnik VAT2,
- z pominięciem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności (MPP)3 – mimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.
Jeżeli podatnik potrącił koszt, zanim dokonał zapłaty, to po zapłacie gotówką/przelewem na rachunek spoza białej listy/z pominięciem MPP jest zobowiązany pomniejszyć – w całości lub w części – koszty uzyskania przychodów, a gdy nie ma takiej możliwości – zwiększyć o tę kwotę przychody. Odpowiednia korekta powinna nastąpić w miesiącu, w którym dokonał płatności z naruszeniem ww. regulacji. Zasady te stosuje się również w przypadku nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wnip (z kosztów podatkowych są wówczas wyłączone odpisy amortyzacyjne).
Zapłata przez podmiot trzeci – sankcja w postaci powstania przychodu
W celu uszczelnienia przepisów w sposób szczególny uregulowano sytuację, w której podmiot trzeci (np. w związku z umową faktoringu, cesji wierzytelności, przelewu lub podobną) dokonuje zapłaty dostawcy/usługodawcy bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub na rachunek spoza białej listy. W myśl art. 12 ust. 4i updop i art. 14 ust. 2h updof, jeżeli podatnik – który na podstawie umowy zawartej z dostawcą/usługodawcą zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT albo z nabywcą/usługobiorcą jest obowiązany do pobrania należności od nabywcy za dostawę/usługę, potwierdzone fakturą, i przekazania jej w całości albo w części dostawcy/usługodawcy – dokona zapłaty tej należności bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub przelewem na rachunek spoza białej listy, ustala się u niego przychód w dniu zapłaty/zlecenia przelewu. Powstaje on w takiej wysokości, w jakiej płatność została dokonana w ww. sposób.
Przychodu nie ustala się (art. 12 ust. 4j updop, art. 14 ust. 2i updof), jeśli płatność dokonana przez podatnika spełnia określone warunki, m.in.:
- wynika z transakcji innej niż określona w art. 19 Pp,
- została dokonana przelewem na rachunek spoza białej listy, a podatnik złożył zawiadomienie, o którym mowa w art. 117ba § 3 Op (ZAW-NR), do naczelnika US właściwego dla wystawcy faktury, w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu.
Pozapieniężne formy regulowania zobowiązań
Por. interpretacja KIS z 4.08.2026 r. (0114-KDIP2-2.4010.350.2025.13.S/ASK). W odniesieniu do rozliczanych w ramach nettingu faktur opatrzonych adnotacją „mechanizm podzielonej płatności” KIS z niezrozumiałych względów zajmowała niekiedy odmienne stanowisko (por. interpretacje KIS z 11.09.2025 r., 0114-KDIP2-2.4010.350.2025.4.SJ, i 26.05.2023 r., 0114-KDIP2-2.4010.172.2023.1.IN). Zostało ono uznane za nieprawidłowe przez WSA prawomocnymi wyrokami z 12.12.2023 r. (I SA/Wr 596/23) i 18.03.2026 r. (III SA/Wa 2471/25).
Organy podatkowe potwierdzają, że wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów, o których jest mowa w art. 15d updop i art. 22p updof, nie mają zastosowania do form regulowania (wygasania) zobowiązań, takich jak kompensata zobowiązań (potrącenie), netting4, cash pooling, barter, zapłata kryptowalutą, zapłata wekslem, przekaz.
Ten rozdział pochodzi z publikacji
Zamknięcie roku 2026
Pełna treść jest dostępna dla osób, które kupiły wydanie papierowe z dostępem on-line albo sam dostęp on-line. Wybierz wariant i dokończ zamówienie na stronie publikacji – tam też wpiszesz kod rabatowy.
