1.15.Ustalanie wartości początkowej środków trwałych – wybrane problemy

Prawidłowe ustalenie wartości początkowej środka trwałego, od której są dokonywane podatkowe odpisy amortyzacyjne, mogące stanowić koszty uzyskania przychodów, nie jest proste. W toku nabycia lub budowy danego składnika majątkowego podatnik ponosi bowiem liczne wydatki, mniej lub bardziej powiązane z procesem inwestycyjnym. Ponadto, z uwagi na realizację różnych inwestycji, wydatki te są bardzo zróżnicowane. Analizując je, trzeba przede wszystkim postawić pytanie, czy dany wydatek warunkuje nabycie lub wybudowanie środka trwałego (jest niezbędny w procesie inwestycyjnym), czy ma jedynie charakter towarzyszący.

Definicje ceny nabycia i kosztu wytworzenia

Zasady ustalania wartości początkowej środków trwałych wynikają z art. 16g updop i art. 22g updof. W przypadku odpłatnego nabycia jest nią cena nabycia środka trwałego. W myśl art. 16g ust. 3 updop i art. 22g ust. 3 updof za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o VAT, z wyjątkiem gdy zgodnie z odrębnymi przepisami nie stanowi on podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony bądź zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.

Natomiast wartość początkową środka trwałego wytworzonego we własnym zakresie stanowi koszt wytworzenia, za który – w myśl art. 16g ust. 4 updop i art. 22g ust. 4 updof – uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi, i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się: kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.