XXXIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa. Rachunkowość w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi. Transformacja rachunkowości i controllingu
Konferencja odbyła się 20–22.05.2026 r. w Kołobrzegu, pod przewodnictwem kierownik Katedry Rachunkowości dr hab. Beaty Sadowskiej, prof. US. Uczestniczyło w niej ponad 250 osób (w tym stacjonarnie 112) – reprezentantów środowiska naukowego, praktyków, ekspertów branżowych oraz studentów. Dyskutowano m.in. o:
- nowoczesnych technologiach w rachunkowości i controllingu,
- cyfryzacji procesów finansowych i controllingowych,
- roli controllingu w budowaniu przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw,
- aktualnych wyzwaniach rachunkowości, controllingu i organizacji samorządów (w tym spółek komunalnych).
Uroczystej sesji plenarnej Dziedzictwo, które transformuje świat polskiej rachunkowości, w pierwszym dniu konferencji, przewodniczył dr hab. Stanisław Hońko, prof. US, prezes Zarządu Głównego SKwP i prezes Zarządu Oddziału Okręgowego SKwP w Szczecinie. Przedstawił swoje wspomnienia o profesorze Kazimierzu Sawickim, do czego przyłączyli się także: prof. dr hab. Waldemar Gos (Katedra Rachunkowości US), prof. dr hab. Ewa Walińska (kierownik Katedry Rachunkowości Uniwersytetu Łódzkiego), prof. dr hab. Sławomir Sojak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) oraz prof. dr hab. Zbigniew Luty (UE we Wrocławiu).
W tym samym dniu odbyła się również sesja posterowa (plakatowa), którą poprowadził dr Konrad Kochański z Katedry Rachunkowości US. Przygotowane przez uczestników postery[1] podzielono na pięć grup, dotyczących następujących obszarów:
- rachunkowość a ESG i ryzyko,
- cyfrowa transformacja rachunkowości,
- AI w rachunkowości i audycie,
- controlling i pomiar dokonań,
- zawody w rachunkowości i ich przyszłość.
Łącznie zaprezentowano 30 posterów, których autorzy odpowiadali na zadawane pytania. Sesję zakończyło głosowanie na najlepszy poster w każdej z pięciu kategorii, a autorzy zwycięskich prac otrzymali nagrody ufundowane przez jednego z partnerów strategicznych konferencji.
Drugi dzień konferencji rozpoczął się od panelu dyskusyjnego KSeF – realna transformacja czy iluzja?, prowadzonego przez prof. dr. hab. Waldemara Gosa. Panel miał charakter debaty oksfordzkiej, a paneliści zostali podzieleni na trzy grupy:
- adwokaci – dr hab. inż. Leszek Borowiec (Uniwersytet Warszawski), dr hab. Stanisław Hońko, Ewa Olejnik (FHU Multi Projekt),
- prokuratorzy – dr Marcin Sołtysik (Kancelaria Podatkowa, Świnoujście), Elżbieta Jędruczyk (doradca podatkowy), Anna Miśkiewicz (AM Biuro Rachunkowe, Warszawa),
- eksperci – Kamil Jesionowski (prezes Krajowej Rady Biegłych Rewidentów), dr hab. Bartłomiej Nita (prof. UE we Wrocławiu), Bogdan Zatorski (Symfonia).
Ich zadaniem było odniesienie się do następujących tez szczegółowych, postawionych przez prowadzącego sesję:
- Powodem wdrożenia KSeF było ograniczenie luki podatkowej oraz inwigilacja podatników.
- Wprowadzenie KSeF było nieprzemyślane, pospieszne i brakowało czasu na przygotowanie się firm informatycznych i przedsiębiorców.
- KSeF bardzo ułatwia pracę księgowych i biegłych rewidentów.
- KSeF powoduje wzrost kosztów usług księgowych.
Główna teza debaty została sformułowana następująco: wdrożenie KSeF jest jednym z kroków milowych cyfryzacji rachunkowości i podatków. W opinii ekspertów z argumentacją i odpowiedzią na pytanie zawarte w tytule debaty lepiej poradziła sobie grupa prokuratorów.
Po debacie odbyła się pierwsza tura warsztatów eksperckich. Uczestnicy konferencji mogli wziąć udział w warsztacie prowadzonym w formule hybrydowej przez Pawła Musiała (współwłaściciela i członka zarządu Controlling Systems) Transformacja controllingu z wykorzystaniem narzędzi informatycznych i aspektów „miękkich” lub w warsztacie Marty Kubińskiej (dyrektora handlowego Primaco) Od danych do decyzji: rola ekosystemu Comarch ERP w transformacji rachunkowości i controllingu, dostępnym tylko dla uczestników stacjonarnych.
Następnie rozpoczęły się równocześnie trzy panele dyskusyjne:
- Transformacja księgowego i biegłego rewidenta, który prowadziła dr hab. Joanna Dyczkowska, prof. UE we Wrocławiu, z udziałem panelistów: dr. hab. Bartłomieja Nity, prof. UE we Wrocławiu, dr Katarzyny Trzpioły (Uniwersytet Warszawski), dr. Pawła Zieniuka (UE w Krakowie), Kamila Jesionowskiego oraz Krzysztofa Nogi (prezesa Zarządu DUON Marketing and Trading).
- Dojrzałość i przyszłość controllingu – między nadmiarem danych a sensem decyzyjnym, prowadzony przez dr. hab. inż. Leszka Borowca, w którym uczestniczyli: dr hab. Ewa Maruszewska, prof. UE w Katowicach, dr hab. Marta Nowak, prof. UE we Wrocławiu, dr Dariusz Grala (Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu), dr inż. Paweł Kużdowicz (Uniwersytet Zielonogórski), dr Tomasz M. Zieliński (dyrektor zarządzający ICV Polska).
- Aktualne wyzwania rachunkowości, controllingu i organizacji samorządów, w tym spółek komunalnych, prowadzony przez dr. hab. Piotra Bednarka, prof. UE we Wrocławiu, w którym w roli panelistów wystąpili: dr hab. Roman Kotapski, prof. UE we Wrocławiu, dr Maciej Pawłowski (Politechnika Morska w Szczecinie, prezes Zarządu Komunikacji Miejskiej w Kołobrzegu), dr Marcin Sołtysik, Jolanta Kraszewska-Jurkowska (prezes Zarządu TBS Lokum Świnoujście), Artur Lijewski (prezes Zarządu Portu Morskiego Kołobrzeg) oraz Arkadiusz Mazepa (zastępca prezydenta Miasta Świnoujście).
Na koniec dnia odbyły się kolejne dwa równoległe warsztaty eksperckie: dr. Tomasza M. Zielińskiego Storytelling i wizualizacja danych w pracy controllera i finansisty, dostępny także dla uczestników on line konferencji, oraz Jarosława Ślązakowskiego (Symfonia) Cyfrowy obieg dokumentów w realiach Krajowego Systemu e-Faktur, tylko dla uczestników stacjonarnych.
W trzecim dniu konferencji uczestnicy mieli do wyboru kolejne panele dyskusyjne:
- Ewolucja raportowania – od finansowego do ESG, prowadzony przez dr. hab. Grzegorza Lwa, prof. Politechniki Rzeszowskiej, z udziałem: dr Magdaleny Wójcik-Jurkiewicz (UE w Krakowie), dr hab. Marty Nowak, dr hab. Ewy Maruszewskiej oraz dr. hab. Andrzeja Niemca, prof. US,
- Generatywna sztuczna inteligencja (Gen AI) a jakość informacji finansowej i paradygmat rachunkowości, prowadzony w formule hybrydowej przez dr. hab. Tomasza Strąka, prof. US, z udziałem: dr. hab. Piotra Bednarka, dr. Dariusza Grala (Fundacja Instytutu Kliometrii i Badań nad Transformacją w Poznaniu), dr. Tomasza Ogrodnika (Uniwersytet Warszawski), Karola Sikory (dyrektora Biura Kontrollingu PKP Cargo) oraz Sławomira Zerbsta (Aesculap Chifa),
- Cyberbezpieczeństwo a cyfryzacja rachunkowości i controllingu – wystąpienie dr. Marka Jasztala, zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie.
Na zakończenie konferencji odbyły się równocześnie Forum Młodych Naukowców, pod przewodnictwem dr hab. Ewy Maruszewskiej, podczas którego młodzi pracownicy naukowi prezentowali swoje obszary badawcze, oraz warsztat ekspercki Controller w erze AI – zgrany duet czy rywalizacja?, prowadzony przez Magdalenę Kawalec, kontrolera finansowego z Global Operations Controlling Team.
Skróty w artykułach
- dyrektywa 112 – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L 347 z 11.12.2006 r.)
- dyrektywa 2013/34/UE – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek (...) (DzUrz UE L 182 z 29.06.2013 r.)
- Kc – ustawa z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 2023 r. poz. 1610)
- KIMSF – interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej
- Kks – ustawa z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU z 2023 r. poz. 654)
- Kp – ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (DzU z 2023 r. poz. 1465)
- Kpc – ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2023 r. poz. 1550)
- Ksh – ustawa z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (DzU z 2022 r. poz. 1467)
- KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
- MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (ang. International Accounting Standards) wydawane od 2002 r. jako MSSF
- MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (ang. International Financial Reporting Standards)
- Op – ustawa z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2023 r. poz. 2383)
- Ppsa – ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU z 2023 r. poz. 1634)
- rozporządzenie o instrumentach finansowych – rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU z 2017 r. poz. 277)
- rozporządzenie o konsolidacji – rozporządzenie Ministra Finansów z 25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup kapitałowych (DzU z 2017 r. poz. 676)
- rozporządzenie składkowe – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU z 2023 r. poz. 728)
- rozporządzenie z 13.09.2017 r. – rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2020 r. poz. 342)
- specustawa – ustawa z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. DzU z 2023 r. poz. 1327)
- uobr – ustawa z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU z 2023 r. poz. 1015)
- uor – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (DzU z 2023 r. poz. 120)
- updof – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2022 r. poz. 2647)
- updop – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2022 r. poz. 2587)
- upol – ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2023 r. poz. 70)
- US GAAP – Amerykańskie Standardy Rachunkowości (ang. Generally Accepted Accounting Principles)
- ustawa akcyzowa – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (DzU z 2023 r. poz. 1542)
- ustawa emerytalna – ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1251)
- ustawa KAS – ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU z 2023 r. poz. 615)
- ustawa o KRS – ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2023 r. poz. 685)
- ustawa o PCC – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU z z 2023 r. poz. 170)
- ustawa o VAT – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 2023 r. poz. 1570)
- ustawa o zfśs – ustawa z 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 2023 r. poz. 998)
- ustawa zasiłkowa – ustawa z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2022 r. poz. 1732)
- ustawa zdrowotna – ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2022 r. poz. 2561)
- usus – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2023 r. poz. 1230)
- uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
- Założenia koncepcyjne MSSF – Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej (Conceptual Framework for Financial Reporting)
- CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
- EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
- FEP – Fundusz Emerytur Pomostowych
- FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
- FP – Fundusz Pracy
- FS – Fundusz Solidarnościowy
- IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości
- IS – izba skarbowa
- KAS – Krajowa Administracja Skarbowa
- KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
- KNF – Komisja Nadzoru Finansowego
- KRBR – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów
- KRS – Krajowy Rejestr Sądowy
- KSB – Krajowe Standardy Badania
- MF – Minister Finansów
- MPiPS – Minister Pracy i Polityki Społecznej
- MRiF – Minister Rozwoju i Finansów
- MRiPS – Minister Rodziny i Polityki Społecznej
- MSiG – Monitor Sądowy i Gospodarczy
- NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
- PANA – Polska Agencja Nadzoru Audytowego
- PIBR – Polska Izba Biegłych Rewidentów
- PKD – Polska Klasyfikacja Działalności
- pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów
- PPK – pracownicze plany kapitałowe
- RM – Rada Ministrów
- SA – sąd apelacyjny
- sf – sprawozdanie finansowe
- skok – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
- SN – Sąd Najwyższy
- SO – sąd okręgowy
- TK – Trybunał Konstytucyjny
- TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
- UCS – urząd celno-skarbowy
- UE – Unia Europejska
- US – urząd skarbowy
- WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
- WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
- WSA – wojewódzki sąd administracyjny
- zfśs – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
