Mniej formalności w eksporcie i imporcie towarów
Wynikają one z ustawy z 8.10.2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (DzU poz. 1446).
Ważne dla eksporterów
Wprowadzono m.in. nową definicję eksportu towarów (art. 2 pkt 8 ustawy o VAT). Wywóz towarów poza terytorium UE nie musi już być potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych, by mógł zostać uznany za eksport. Wskazano też nowe rodzaje dokumentów, których posiadanie uprawnia do zastosowania do eksportu zerowej stawki VAT. Ze zmienionych przepisów wynika, że:
- eksporter, który chce wykazać eksport w deklaracji VAT, przed upływem terminu jej złożenia ma posiadać w swojej dokumentacji dowody na to, że w wyniku dostawy towary zostały wywiezione poza UE; wcześniej przepis wymagał, by otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza UE (art. 41 ust. 6),
- dowodami wywozu są nie tylko wymagane dotychczas dokumenty potwierdzone przez właściwe organy celne, określone w przepisach celnych (w szczególności wymienione w art. 41 ust. 6a), lecz także inne dokumenty enumeratywnie wskazane w ust. 6c; ustawodawca nie poprzedził ich listy sformułowaniem „w szczególności”, jak zrobił to w przypadku dokumentów celnych (patrz ramka),
- posiadanie dokumentu celnego potwierdzającego procedurę wywozu przestało być warunkiem odroczenia wykazywania w deklaracji VAT eksportu, dla którego podatnik nie posiada jeszcze dowodów umożliwiających zastosowanie zerowej stawki (wykreślenie ust. 8 w art. 41).
Alternatywne dowody eksportu towarów
Poza dokumentami urzędowymi podatnicy mogą udokumentować eksport:
- dokumentami przewozowymi otrzymanymi od przewoźnika lub spedytora (w tym uzyskanymi z ich systemu elektronicznego), z których wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia poza UE,
- dokumentami operatora pocztowego (w tym z systemu elektronicznego), potwierdzającymi dostarczenie przesyłki do miejsca jej przeznaczenia poza UE,
- dokumentami wydanymi przez administrację celną państwa spoza UE, potwierdzającymi przywóz i odprawę celną towarów w tym państwie, lub ich kopiami, wraz z pisemnym oświadczeniem nabywcy, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia poza UE.
Jak wskazano w uzasadnieniu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 2838), dowodami, o których mowa w dwóch pierwszych punktach, są również dokumenty potwierdzające wywóz towarów poza UE przez firmy kurierskie (w tym z ich systemów elektronicznych) – zasadniczo działają one bowiem jako operatorzy pocztowi i są zobowiązane do stosowania regulacji ustawy z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe (tekst jedn. DzU z 2026 r. poz. 558), a w pozostałych przypadkach świadczą usługi przewozu.
Należy tu dodać, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych także do tej pory potwierdzeniem wywozu towarów poza UE mogły być nie tylko ściśle określone dokumenty urzędowe, lecz także inne wskazujące, że nastąpił faktyczny wywóz do państwa trzeciego (por. np. wyroki NSA z 2.09.2026 r., I FSK 300/24, i 7.10.2026 r., I FSK 72/24). Nowelizacja powinna więc ograniczyć spory eksporterów z fiskusem.
Z jej przepisu przejściowego (art. 3) wynika, że nowe przepisy stosuje się do eksportu towarów, dla którego termin do złożenia deklaracji podatkowej nie upłynął przed 18.11.2026 r. Eksporter dysponujący dowodami z nowego rozszerzonego katalogu może zatem wykazać eksport z zerową stawką już w deklaracji VAT składanej 25.11.2026 r. za październik. Nowy katalog dokumentów może być też uwzględniony przy ocenie możliwości zastosowania zerowej stawki VAT do zaliczek na poczet eksportu otrzymanych przed 18.11.2026 r., jeśli wywóz nastąpił niewcześniej niż tego dnia.
Ważne dla importerów
Uproszczenia w imporcie towarów polegają m.in. na zniesieniu od 18.11.2026 r. obowiązku przedstawiania naczelnikowi urzędu celno-skarbowego (UCS) potwierdzenia zarejestrowania jako podatnika VAT czynnego (wydanego niewcześniej niż 6 mies. przed dokonaniem importu) przez podatnika, który chce:
- korzystać z możliwości odstąpienia od obowiązku zabezpieczenia podatku z tytułu importu (art. 33 ust. 7a ustawy o VAT),
- rozliczyć kwotę VAT należnego z tytułu importu w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 33a ustawy o VAT).
Nie jest to jednak równoznaczne ze zniesieniem wymogu rejestracji. Wymienione preferencje nadal przysługują tylko zarejestrowanym czynnym podatnikom. Zmiana była podyktowana tym, że organy KAS mają narzędzia do szybkiej weryfikacji statusu podatnika.
Ponadto nowelizacja wprowadza (w art. 33b ust. 2 ustawy o VAT) obowiązek składania deklaracji importowej (VAT-IM w ramach odprawy scentralizowanej, o której mowa w art. 179 unijnego kodeksu celnego) wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej (przez PUESC, według udostępnionego tam wzoru). Szczegółowy zakres danych, jakie powinna ona zawierać, określa obowiązujące od 18.11.2026 r. rozporządzenie MFiG z 9.11.2026 r. w sprawie deklaracji importowej o podatku od towarów i usług (DzU poz. 1494). Deklarację należy kierować do naczelnika UCS, w którym towary powinny być przedstawiane lub udostępniane do kontroli celnej.
W art. 33b ust. 1a ustawy o VAT doprecyzowano, kto składa deklarację importową w przypadku, gdy zgłoszenia celnego lub zgłoszenia uzupełniającego w ramach odprawy scentralizowanej dokonuje przedstawiciel pośredni w rozumieniu przepisów celnych (działający we własnym imieniu na rzecz importera). Jednoznacznie wskazano, że obowiązek złożenia deklaracji ciąży na podatniku, na rzecz którego pośrednik dokonuje zgłoszenia.
Zmiany w procedurze USZ
Od 4.11.2026 r. obowiązują też zmiany w procedurze USZ (szczególnej procedurze deklarowania i zapłaty VAT z tytułu importu towarów w przesyłkach o wartości do 150 euro – art. 138i ustawy o VAT), dostosowujące ją do zmiany unijnych przepisów celnych.
Na osobę odpowiedzialną za pobór podatku od importu towarów w takich przesyłkach (operatora pocztowego lub upoważnionego przedsiębiorcę – AEO) nałożono m.in. obowiązek złożenia do właściwego naczelnika UCS oświadczenia o zamiarze skorzystania z tej procedury szczególnej i pobrania podatku od osoby, dla której towary te są przeznaczone. Złożenie oświadczenia jest warunkiem dokonywania zgłoszeń celnych z zastosowaniem procedury USZ. Powinno więc być złożone przed dokonaniem pierwszego zgłoszenia od wejścia tej zmiany w życie (podmioty stosujące tę procedurę przed 4.11.2026 r. były zobligowane do jego złożenia w terminie do 14 listopada).
Nowe przepisy doprecyzowują też zasady składania deklaracji miesięcznych, nakładają na osobę odpowiedzialną obowiązek zapłaty VAT w przypadku niedoręczenia przesyłki, o ile nie została ona zwrócona do nadawcy poza UE, a ponadto rozszerzają zakres prowadzonej przez tę osobę ewidencji.
Zwolnienie z VAT dla drobnych prezentów spoza UE
Nowelizacja wykonuje także wyrok TSUE z 8.05.2025 r. (C-405/24), dotyczący zwolnienia z VAT dla importu przesyłek o charakterze niehandlowym zawierających małe partie towarów z państw trzecich (np. prezentów od osób prywatnych). Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 52 ust. 1 ustawy VAT zwolnienie miało zastosowanie wyłącznie, gdy przesyłka była przeznaczona dla osoby fizycznej przebywającej na terytorium kraju. Nie wchodziło w grę, gdy import odbywał się w Polsce, a odbiorca miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim.
Od 4.11.2026 r. usunięto to ograniczenie, również w związku ze zmianą unijnych przepisów celnych, które od 1.07.2026 r. umożliwiają zgłaszanie takich przesyłek w dowolnym państwie członkowskim, a nie – jak wcześniej – wyłącznie w państwie UE zakończenia wysyłki lub transportu towarów.
Rachunkowość – 11/2026
Potwierdzenia zewnętrzne w badaniu, różnice kursowe w JPK_KR_PD, instrumenty finansowe, nakłady na dzierżawioną nieruchomość i konsultacje.
Nawigator Księgowych – listopad 2026
Cyfrowy Księgowy 3.0, nowe technologie w inwentaryzacji, VAT przy najmie wspólnego lokalu, podwyższone koszty uzyskania przychodów, urlop bezpłatny, NIP-8 i wiadomości z SKwP.
