Jak zaksięgować przychody ze sprzedaży materiałów

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 uor przez rzeczowe aktywa obrotowe rozumie się:

• materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby, wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi) zdatne do sprzedaży lub w toku produkcji,
• półprodukty oraz
• towary nabyte w celu odprzedaży w stanie nieprzetworzonym.

Biorąc pod uwagę tę definicję, należy uznać – co potwierdza pkt 3.1 KSR 15 Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów – że sprzedaż materiałów powinna mieć charakter incydentalny i dotyczyć w szczególności: odpadów materiałowych, surowców niepełnowartościowych, zapasów nadmiernych lub zbędnych ze względu na zmianę asortymentu produkcji lub technologii wytwarzania. Jest to zasadnicza różnica w stosunku do sprzedaży towarów przez jednostkę, które są nabywane w celu odsprzedaży w stanie nieprzetworzonym. Jednostka kwalifikuje wskazane składniki aktywów do poszczególnych kategorii zapasów, uwzględniając cel ich nabycia. Jeżeli nabywa materiały w ilości przekraczającej własne potrzeby, wynikające z prowadzenia produkcji lub świadczenia usług, nadwyżka przeznaczona do sprzedaży powinna zostać zaklasyfikowana jako towary już w momencie nabycia. W szczególnych przypadkach kierownik jednostki może podjąć decyzję o przekwalifikowaniu materiałów do towarów. Decyzja o sprzedaży materiałów nie może być jedyną podstawą do ich przeklasyfikowania.

Z pytania wynika, że sprzedaż materiałów w spółce nie jest incydentalna, czyli w świetle KSR 15 trzeba ją potraktować jako sprzedaż towarów, co w momencie nabycia tych materiałów było trudne do ustalenia. W związku z tym, biorąc pod uwagę, że zapasy ujmowane w ewidencji jako materiały są sprzedawane w stanie nieprzetworzonym i stanowią istotną wartość, należy je w momencie sprzedaży przekwalifikować do towarów, co będzie ujęte w ewidencji następująco:

1. Przekwalifikowanie materiałów do towarów (dowód Mm – przesunięcia międzymagazynowe):
   Wn konto 33 „Towary”,
   Ma konto 31 „Materiały”.
2. Rozchód sprzedanych towarów (dowód Wz – wydanie na zewnątrz):
   Wn konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,
   Ma konto 33 „Towary”.

Z przedstawionych księgowań wynika, że konto 33 „Towary” nie będzie miało salda. Dlatego wydaje się, że nie będzie błędem pominięcie operacji dotyczącej przekwalifikowania materiałów do towarów i księgowanie jedynie ich rozchodu, czyli:
Wn konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,
Ma konto 31 „Materiały”.

Oczywiście powinno to być opisane w zasadach (polityce) rachunkowości, np. w następujący sposób: z uwagi na to, że w momencie zakupu zapasów nie jesteśmy w stanie określić, jaka ich część stanowi materiały, a jaka towary, zakupione zapasy zalicza się do materiałów. W momencie ich sprzedaży pomijamy ewidencję przekwalifikowania materiałów do towarów, z uwagi na nadmierną pracochłonność, a ich rozchód jest ujmowany na koncie Wn 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.

W przypadku gdy sprzedaż towarów jest incydentalna, ich rozchód w wyniku sprzedaży jest ujmowany:
Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”,
Ma konto 31 „Materiały”.