Amortyzacja nieużywanej sieci sanitarnej i wodociągowej

W myśl art. 32 ust. 1 uor odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środka trwałego dokonuje się drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania, a jej zakończenie – nie później niż z chwilą zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową środka trwałego lub przeznaczenia go do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia jego niedoboru, z ewentualnym uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji ceny sprzedaży netto pozostałości środka trwałego.

Natomiast w art. 32 ust. 3 uor stwierdza się, że na dzień przyjęcia środka trwałego do używania należy ustalić okres lub stawkę i metodę jego amortyzacji. Z tej regulacji wynika, że odpisy amortyzacyjne rozpoczyna się nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania.

W związku z tym warto zadać pytanie, czy ujęcie składnika majątkowego w ewidencji środków trwałych jest zawsze równoznaczne z przyjęciem go do użytkowania.

Wydaje się, że nie, gdyż samo wybudowanie sieci kanalizacyjnej lub sanitarnej i uzyskanie niezbędnych pozwoleń oznacza gotowość do użytkowania, a nie ich użytkowanie.

W pkt 4.23 KSR 11 Środki trwałe wskazano, że jednostka może określić wymogi wewnętrzne związanez dostosowaniem środka trwałego do miejsca i warunków niezbędnych do rozpoczęcia jego użytkowania. W takim przypadku wymogi te powinny określić właściwe merytorycznie komórki organizacyjne, wskazane w dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości. Dlatego, moim zdaniem, prawidłowe będzie zamieszczenie w zasadach (polityce) rachunkowości jednostki następującego zapisu: przyjęte na stan środków trwałych sieci sanitarne i wodociągowe są amortyzowane od miesiąca następnego po rozpoczęciu ich użytkowania; rozpoczęcie użytkowania sieci następuje po przyłączeniu do niej pierwszego użytkownika.

Zagadnienie to warto również przeanalizować na gruncie amortyzacji podatkowej. Zgodnie z art. 16a ust. 1 updop amortyzacji podlegają (…), stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania: 1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, 2) maszyny, urządzenia i środki transportu, 3) inne przedmioty – o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy (…), zwane środkami trwałymi.

Analogiczna regulacja jest zawarta w art. 22a updof. W związku z tym, jeżeli środek trwały został ujęty w ewidencji, ale nie jest wykorzystywany w działalności, to nie może być amortyzowany.

Potwierdza to interpretacja KIS z 30.05.2018 r. (0113-KDIPT2-1.4011.158.2018.2.MM), w której stwierdzono: w sytuacji, gdy nabyte dla celów działalności gospodarczej budynki nie zostały wynajęte, to brak jest podstaw prawnych do rozpoczęcia ich amortyzacji. Nie można bowiem wtedy przyjąć, że są one wykorzystywane do celów działalności gospodarczej. Dopiero po spełnieniu tej przesłanki, wskazanej w art. 22a updof, możliwe będzie amortyzowanie tych składników majątku i ujmowanie naliczanych odpisów amortyzacyjnych w kosztach uzyskania przychodu.

Można tu też przytoczyć wyrok WSA w Warszawie z 16.04.2014 r. (III SA/Wa 2109/13), zgodnie z którym uprawniony jest (…) wniosek, że dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od tej grupy środków trwałych wiąże się z bezpośrednim, czyli fizycznym, ich wykorzystywaniem (używaniem) przez podatnika. Takie rozumienie omawianego przepisu znajduje również potwierdzenie w treści art. 16c pkt 5 updop stanowiącego, że amortyzacji nie podlegają składniki majątku, które nie są używane na skutek zaprzestania działalności, w której te składniki są używane.

Jeśli chodzi o sieci będące przedmiotem pytania Czytelnika, to nigdy nie nastąpiło ich wykorzystanie w prowadzonej przez spółkę działalności, co oznacza, że nie należy ich amortyzować.