Zbiorcze deklaracje na podatek od czynności cywilnoprawnych

Aleksander Woźniak

Od 1.07.2019 wchodzą w życie zmiany w zakresie składania deklaracji oraz terminu zapłaty PCC. Dotyczą one podatników dokonujących w trakcie miesiąca licznych zakupów lub zawierających liczne umowy pożyczki.

Wynikają z ustawy z 9.11.2018 o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (DzU poz. 2244).

  • MF – Minister Finansów
  • US – urząd skarbowy

Zasadą pozostaje wymóg składania deklaracji PCC-3 i wpłaty podatku do US w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika.

Nowym wyjątkiem od 1.07.2019 jest możliwość złożenia deklaracji zbiorczej oraz jednorazowej zapłaty PCC z tytułu zawartych w danym miesiącu co najmniej 3 czynności obejmujących umowę:

  • pożyczki (o wartości przekraczającej ustawowe zwolnienia) lub
  • sprzedaży rzeczy ruchomych (o wartości powyżej 1 tys. zł – poniżej tej kwoty przysługuje zwolnienie na podstawie art. 9 pkt 6 ustawy o PCC), lub
  • sprzedaży praw majątkowych (z wyjątkiem ustawowych zwolnień, o których mowa w art. 9 ustawy o PCC).

Celem tej zmiany jest – jak napisano w uzasadnieniu do projektu nowelizacji – umożliwienie podatnikom PCC składania zbiorczej deklaracji oraz jednorazowej zapłaty podatku z tytułu wszystkich umów o jednorodnym charakterze, które zostały zawarte przez podatnika w okresie miesiąca.

Zbiorczą deklarację PCC-4 trzeba złożyć do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Tego dnia upłynie też termin wpłaty podatku od zadeklarowanych zbiorczo czynności.

Warunkiem zbiorczego rozliczenia jest, aby takich czynności było co najmniej 3 i aby ostatnia z nich nastąpiła przed upływem 14 dni od dnia dokonania pierwszej. Jeśli więc pierwsza umowa zostanie zawarta np. 1 sierpnia, a dwie pozostałe 10 i 11 sierpnia, to podatnik będzie mógł złożyć zbiorczą deklarację.

Przepis jest jednak nieprecyzyjny. Nie odpowiada na pytanie, co w sytuacji, gdy podatnik zawrze w miesiącu więcej niż 3 umowy, a odstęp między pierwszą czynnością a ostatnią wyniesie więcej niż 14 dni (np. pierwsza zostanie zrealizowana 1 września, a ostatnia 30 września).

Do problemu tego odniosło się Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytanie „Dziennika Gazety Prawnej”. Wykładnia MF jest zaskakująco korzystna dla podatników. Wynika z niej, że warunkiem zbiorczego rozliczania podatku przez podatnika jest zawarcie co najmniej 3 umów pożyczki lub sprzedaży rzeczy ruchomych bądź praw majątkowych, przy czym trzecia z umów musi być zawarta w okresie 14 dni od dnia zawarcia pierwszej umowy. Natomiast każda następna umowa pożyczki lub sprzedaży zawarta po tym okresie skutkuje rozliczeniem jej według zasad wskazanych w nowym art. 10 ust. 1a.

(...) A zatem w przypadku zawarcia na początku miesiąca trzech umów w okresie 14 dni od dnia zawarcia pierwszej z nich, a następnie pod koniec miesiąca kolejnych umów, podatnik jest uprawniony do złożenia jednej zbiorczej deklaracji w sprawie PCC.

Wykładnia MF oznacza, że jeżeli podatnik zawrze w miesiącu 10 umów zakupu lub pożyczki, będzie mógł wszystkie je wykazać w jednej zbiorczej deklaracji i wpłacić podatek do 7. dnia następnego miesiąca, o ile tylko spełniony zostanie warunek, aby trzecia z tych czynności była zrealizowana przed upływem 14 dni od dnia dokonania pierwszej.

Jeżeli natomiast między pierwszą a trzecią czynnością upłynie więcej niż 14 dni, to podatnik nie rozliczy się z podatku zbiorczo, lecz będzie musiał – zgodnie z zasadą ogólną – złożyć deklaracje PCC-3 z tytułu każdej umowy i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Z dosłownego brzmienia nowego przepisu nie wynika również, aby wszystkie (co najmniej 3) czynności musiały mieć jednorodny charakter, np. żeby wszystkie były umowami pożyczki lub umowami kupna-sprzedaży rzeczy ruchomych.

Wskazówki w tym zakresie nie daje również wzór zbiorczej deklaracji PCC-4, określony przez MF w rozporządzeniu z 27.05.2019 (DzU poz. 1069).

W odpowiedzi na pytanie „Dziennika Gazety Prawnej” Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że podatnik może złożyć zbiorczą deklarację, gdy zostaną zawarte w danym miesiącu kalendarzowym co najmniej 3 umowy sprzedaży rzeczy ruchomych lub praw majątkowych, lub pożyczki, przy czym bez znaczenia jest, czy są to wyłącznie 3 umowy sprzedaży, 3 umowy pożyczki, czy też umowy sprzedaży i pożyczki łącznie w liczbie co najmniej 3.

Zbiorczą deklarację należy złożyć do US właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podatnika, a gdy obowiązek zapłaty ciąży solidarnie na kilku podmiotach – do US właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania jednego z tych podmiotów. Jeżeli natomiast tylko zbywca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Polski lub gdy żadna ze stron czynności nie ma tu siedziby ani miejsca zamieszkania, wówczas właściwy będzie Trzeci US Warszawa-Śródmieście.

Do zbiorczej deklaracji PCC-4 są załączniki:

  • Informacja o pozostałych podatnikach (PCC-4/A), która powinna być złożona, gdy po stronie nabywcy wystąpi więcej niż jeden podmiot,
  • Informacja o wysokości podatku według poszczególnych gmin (PCC-4/B), którą należy złożyć, gdy podatnik nie ma siedziby ani miejsca zamieszkania na terytorium Polski, albo gdy siedziba lub miejsce zamieszkania (gmina) podatnika na terytorium Polski uległy zmianie w miesiącu, za który jest składana deklaracja; informacja ta ma umożliwiać poprawną dystrybucję wpływów z PCC pomiędzy gminy.

Zmiany nie dotyczą umów zawieranych z profesjonalnymi pożyczkodawcami oraz sprzedawcami, ponieważ regułą pozostaje wyłączenie z PCC czynności (innych niż umowa spółki i jej zmiany):

  • w zakresie, w jakim są one opodatkowane VAT,
  • gdy przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od VAT z tytułu dokonania tej czynności (z wyjątkami dotyczącymi umów sprzedaży i zamiany nieruchomości, ich części lub prawa do nieruchomości oraz umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych).

Należy przypuszczać, że zbiorczą deklarację PCC-4 będzie można złożyć elektronicznie, podobnie jak formularz PCC-3, czyli z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub danych autoryzujących (przez podanie kwoty przychodu wykazanej w zeznaniu za rok o 2 lata wcześniejszy). Deklaracja PCC-3 nie może być natomiast podpisana profilem zaufanym ePUAP ani przesłana za pośrednictwem platformy ePUAP.

Dotychczas jednak sposobu elektronicznego składania zbiorczej deklaracji PCC-4 nie reguluje ani rozporządzenie z 27.05.2019, ani – właściwe w tej kwestii – rozporządzenie z 19.09.2017 w sprawie sposobu przesyłania deklaracji i podań oraz rodzajów podpisu elektronicznego, którymi powinny być opatrzone (DzU poz. 1802).

Więcej na temat: „PCC”
PCC

Obrót wirtualną walutą nadal bez PCC

MF do końca 2019 przedłużył zaniechanie poboru PCC od umów sprzedaży lub zamiany, których przedmiotem są kryptowaluty.

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Jaka stawka PCC od hipoteki ustanowionej na nieruchomości

Marcin Szymankiewicz
Przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie wynajmu nieruchomości. Zamierza zaciągnąć pożyczkę w celu sfinansowania zakupu kolejnego mieszkania. Suma główna pożyczki będzie wyrażona w złotych, jednak ma być wypłacona w dolarach, według ustalonego przelicznika. Będzie podlegać oprocentowaniu według zmiennej i rosnącej stopy procentowej. Spłata ma być zabezpieczona hipoteką na zakupionym mieszkaniu. Zabezpieczenie obejmie sumę główną pożyczki, odsetki, a także wszelkie koszty uboczne poniesione przez pożyczkodawcę, związane z otrzymaniem zwrotu pożyczki (włącznie z ew. opłatami sądowymi i egzekucyjnymi, za usługi prawne, kosztami doradztwa, mediacji i/lub arbitrażu, a także roszczeniami odszkodowawczymi wynikającymi z niewykonania zobowiązań pożyczkobiorcy).
Według jakiej stawki należy opłacić PCC od takiej hipoteki?

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Mniejszy podatek od umowy pożyczki

Krzysztof Hałub
Od 1.01.2019 obowiązuje nowa, niższa stawka PCC dla umów pożyczek. Jednocześnie zmniejszono kwotę wolną od podatku dla pożyczek zawieranych między osobami spoza I grupy podatkowej.

Zmiany te zostały wprowadzone ustawą z 23.10.2018 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2159).

Pierwsza dotyczy nie tylko pożyczkobiorców, ale i przechowawców (przy umowie depozytu nieprawidłowego). Stawka PCC od umów pożyczki lub depozytu nieprawidłowego została obniżona z 2% do 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC). Nowa stawka ma zastosowanie do czynności cywilnoprawnych dokonanych po 31.12.2018.


Zmiany w PCC od 1.01.2019 r.

Aleksander Woźniak
Wchodzące w życie z nowym rokiem dwie nowelizacje wprowadzają zmiany w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), w tym od 1.01.2019 r. – w zakresie stawki PCC i kwoty wolnej, a od 1.07.2019 r. – w zakresie składania deklaracji oraz terminu zapłaty podatku.

Nie dotyczą one wszystkich podatników PCC, lecz: pożyczkobiorców, przechowawców (przy umowie depozytu nieprawidłowego) oraz podatników dokonujących w trakcie miesiąca licznych zakupów opodatkowanych PCC.

Zmiany wynikają z dwóch ustaw nowelizujących:

  • z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2159),
  • z 9.11.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (DzU poz. 2244).

Rozporządzenie

Obrót wirtualną walutą bez PCC

MF zaniechał poboru PCC od umów sprzedaży lub zamiany, których przedmiotem są waluty wirtualne.

Podatki

Opodatkowanie PCC czynności ustanowienia hipoteki

Piotr Kaim
Czynność prawna ustanowienia hipoteki jest objęta PCC. Na skutek mało precyzyjnych przepisów ustanawiający ten rodzaj zabezpieczenia mogą się zetknąć z dwiema wątpliwościami interpretacyjnymi, utrudniającymi ustalenie ich obowiązków. Pierwsza dotyczy sposobu obliczania podatku przy tzw. hipotece łącznej, kiedy zabezpieczenie hipoteczne obejmuje co najmniej 2 nieruchomości; druga – poważniejsza – rozgraniczenia przypadków, w których stosuje się stawkę procentową (0,1% zabezpieczonej wierzytelności) i kwotową (19 zł).

Hipoteka jest prawem na rzeczy cudzej, ustanawianym w celu zabezpieczenia wierzytelności. Najczęściej ustanawia się ją na nieruchomości lub prawie majątkowym dłużnika, choć zdarza się, że jego zobowiązanie jest zabezpieczane za pomocą hipoteki na majątku osoby trzeciej.


PCC

Podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy faktoringu

Marcin Szymankiewicz
Czy zawieranie umów faktoringu podlega PCC?

Nie. W art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC wymieniono zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych opodatkowanych PCC (patrz ramka na następnej stronie). Tylko i wyłącznie czynności wymienione w tym przepisie podlegają PCC, co potwierdzono w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z 15.02.2008, II FSK 1737/06). Umowy nienazwane i umowy o charakterze mieszanym, a także czynności cywilnoprawne niewymienione w art. 1 ustawy o PCC nie są objęte PCC.


Podatki i prawo gospodarcze

Pożyczka od spółki dominującej – PCC czy VAT

Edyta Głębicka
Zagraniczna spółka dominująca zamierza udzielić nam oprocentowanej pożyczki na dofinansowanie działalności.
Czy w związku z tym wystąpi po naszej stronie konieczność zapłaty PCC albo rozliczenia VAT?

PCC

Dokumentowanie poboru podatków przez notariuszy

Tomasz Krywan
Jaki dokument powinien wystawić notariusz na udokumentowanie pobrania PCC i podatku od spadków i darowizn?
Sporządzając akt notarialny, pobiera on taksę notarialną (swoje wynagrodzenie), opłatę za odpisy i nalicza VAT. Dokumentuje to fakturą, jednak nie może na niej wykazać podatku, bo to nie jest usługa ani towar.

Notariusze są płatnikami podatku od:

  • czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego (art. 10 ust. 2 ustawy o PCC),
  • spadków i darowizn od dokonanych w formie aktu notarialnego darowizn, umów nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie, umów nieodpłatnego ustanowienia służebności oraz umów nieodpłatnego ustanowienia użytkowania (zob. art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dalej upsd).

PCC

Zwolnienie od PCC pożyczki między członkami rodziny

Łukasz Chłond
Czy pożyczka od członka rodziny zawsze jest wolna od PCC, czy też jest jakaś kwota, do której pożyczki takie są zwolnione z podatku?

Umowy pożyczki pieniędzy podlegają PCC według stawki 2% od kwoty udzielonej pożyczki. Podatnikiem jest pożyczkobiorca, który ma obowiązek zapłaty podatku oraz złożenia deklaracji PCC-3 w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy pożyczki.

Jednak art. 9 ustawy o PCC przewiduje 2 rodzaje zwolnień dla pożyczek udzielanych między członkami rodziny.

Pierwsze wynika z art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o PCC i obejmuje pożyczki udzielane w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami należącymi do tzw. zerowej grupy podatkowej w rozumieniu art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (DzU z 2015 poz. 86 ze zm., dalej upsd). Chodzi tu o małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Zwolnienie obejmuje więc np. pożyczki udzielone przez rodziców dzieciom albo przez dziadków wnukom (lub odwrotnie). Nie ma znaczenia kwota pożyczki – może być ona dowolna, nie ma żadnych limitów. Ustawa o PCC wprowadza jednak 2 warunki stosowania tego zwolnienia. Pożyczkobiorca zobowiązany jest do:


PCC

Pożyczka między członkami rodziny zawarta przed notariuszem

Grzegorz Gębka
Klient chce zawrzeć z bratem umowę pożyczki środków na działalność gospodarczą.
Czy jeśli zrobi to przed notariuszem, będzie musiał złożyć w US deklarację PCC-3 wraz z dowodem otrzymania środków na rachunek bankowy?

Pożyczki udzielane między członkami najbliższej rodziny (małżonkami, zstępnymi, wstępnymi, pasierbami, rodzeństwem, ojczymem i macochą - w dowolnej konfiguracji) korzystają ze zwolnienia od PCC, niezależnie od kwoty pożyczki. Aby nie płacić podatku, w każdym przypadku konieczne było dotąd złożenie w US deklaracji PCC-3 (przez pożyczkobiorcę) w terminie 14 dni od zawarcia umowy.


PCC

Pożyczka od brata na rozwój przedsiębiorstwa

Grzegorz Gębka
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność otrzymał od brata pożyczkę w wysokości 100 000 zł, którą przeznaczył na rozwój biznesu.
Na jakim formularzu powinien zadeklarować PCC i kiedy powinien go wpłacić?

Regułą na gruncie ustawy o PCC jest opodatkowanie umowy pożyczki (art. 1 ust. 1pkt 1 lit. b) stawką 2% (art. 7 ust. 1 pkt 4). Przewidziano jednak pewne wyjątki. Jeden z nich dotyczy sytuacji, gdy umowa pożyczki zawierana jest między osobami zaliczonymi do tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym, macocha). Podatek tu nie wystąpi - i to niezależnie od wysokości pożyczanej kwoty - o ile łącznie spełnione będą następujące warunki (art. 9 pkt 10 lit. b):


PCC

Umowa depozytu nieprawidłowego a PCC

Grzegorz Gębka
Klient naszego biura zawarł z innym przedsiębiorcą umowę depozytu nieprawidłowego. Na tej podstawie oddał przechowawcy na określony czas środki pieniężne, którymi ten drugi może rozporządzać. W zamian za to uzyska wynagrodzenie za udostępnienie swoich środków.
Czy powinien zapłacić PCC?

Nie. Depozyt nieprawidłowy jest odmianą umowy przechowania, która polega na powierzeniu przechowawcy pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, którymi ten może rozporządzać.


PCC

Pożyczka udzielona na konto spółki cywilnej

Grzegorz Gębka
Nasz klient prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W ramach małżeństwa ustanowił rozdzielność majątkową. Żona pożyczyła mu 20 000 zł, które przelała ze swojego rachunku bankowego na rachunek spółki.
Czy wpływa to na zwolnienie pożyczki z podatku?

Nie. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o PCC każda umowa pożyczki jest opodatkowana. Wyjątek dotyczy pożyczek między członkami rodziny. Pożyczka między małżonkami jest zwolniona z podatku do kwoty 9637 zł (art. 9 pkt 10 lit. c ustawy). Pożyczka może być zwolniona z podatku także powyżej tej kwoty (art. 9 pkt 10 lit. b) przy zachowaniu poniższych warunków:


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....