Zatrudnienie na zlecenie emeryta będącego etatowym pracownikiem w innej firmie

Ewa Lewandowska

Czy ZUS słusznie zakwestionował niezgłoszenie zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych, chociaż jest on pracownikiem innej firmy (zatrudnionym na część etatu) i ma status emeryta? ZUS twierdzi, że zgłoszenie zleceniobiorcy jest obowiązkowe, ponieważ jego wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe od minimalnego.
Czy rzeczywiście zmiany w oskładkowaniu zatrudnienia na podstawie kilku umów zlecenia, które weszły w życie w 2016, objęły również zleceniobiorców-emerytów?

Od 1.01.2016 zmieniły się zasady rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne od umów zleceń. Zmiany wprowadziły spore zamieszanie w przypadku zleceniodawców – płatników składek. Wszedł wówczas w życie art. 9 ust. 2c usus. Wynika z niego, że jeżeli zleceniobiorca uzyskuje przychód, z którego – w przeliczeniu na miesiąc – podstawa wymiaru składek społecznych jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, to podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów.

Nie ma też żadnych wątpliwości co do tego, że posiadanie przez zleceniobiorcę ustalonego prawa do emerytury nie wyłącza wobec niego obowiązku ubezpieczeń społecznych. Zleceniobiorca taki objęty jest obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w takim samym zakresie, jak inni zleceniobiorcy. W razie zawarcia przez emeryta jednej umowy zlecenia, podlega on z tytułu jej wykonywania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Ponieważ zasadę kumulacji umów zlecenia stosuje się w przypadku, gdy łączna podstawa wymiaru składek społecznych jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, oznacza to, że dopiero kolejna umowa zlecenia nie będzie już rodziła obowiązku tych ubezpieczeń. A więc w sytuacji, gdy miesięczny przychód z pierwszej umowy zlecenia przekracza kwotę najniższego wynagrodzenia (2100 zł w 2018), to z kolejnych umów zlecenia nie ma obowiązku opłacania składek społecznych.

Emeryt jest zatrudniony w 2 firmach, w każdej na umowę zlecenia. W umowie z pierwszym zleceniodawcą ustalono, że miesięczne wynagrodzenie będzie wynosić 2200 zł, z drugim – 1300 zł. Emeryt podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu pierwszej umowy zlecenia.

Emeryt-zleceniobiorca i umowa o pracę

Największe kontrowersje budzi art. 9 ust. 4a usus, odnoszący się do ubezpieczenia zleceniobiorcy, mającego ustalone prawo do emerytury lub renty i zatrudnionego na umowę o pracę w firmie, która nie jest jednocześnie jego zleceniodawcą. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu obowiązującym od 1.01.2016 zleceniobiorcy mający ustalone prawo do emerytury podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2c i ust. 4b. Przed tą datą przepis miał niemal identyczne brzmienie – nie zawierał jedynie odniesienia do ust. 2c.

Na jego podstawie zleceniobiorca będący emerytem i jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę zawartą z innym podmiotem niż zleceniodawca, z umowy zlecenia nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, bez względu na wysokość podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych z umowy o pracę. Zatem nawet jeśli jego miesięczne wynagrodzenie z umowy o pracę było niższe niż od minimalnej pensji, zleceniodawca nie był zobowiązany do odprowadzania za niego składek społecznych do ZUS. Jednak w opinii ZUS wejście w życie 1.01.2016 art. 9 ust. 2c usus oznacza, że taka interpretacja art. 9 ust. 4a usus mogła obowiązywać jedynie do końca 2015.

Emeryt od stycznia 2017 pracuje na 3/4 etatu w firmie ochroniarskiej, z miesięcznym wynagrodzeniem 1800 zł. W maju 2017 zatrudnił się na umowę zlecenia w innej firmie ochroniarskiej. Ponieważ jego wynagrodzenie za pracę było niższe od kwoty minimalnej pensji, obowiązującej w 2017, ZUS uznał, że emeryt podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu umowy zlecenia, czyli że firma ochroniarska zatrudniająca go na zlecenie powinna zgłosić go do ubezpieczeń społecznych obowiązkowo. Tymczasem – zgodnie z możliwą odmienną interpretacją przepisów – pozostawanie emeryta w stosunku pracy z firmą ochroniarską wyklucza zastosowanie do umowy zlecenia przepisów o obowiązkowym ubezpieczeniu społecznym.

Spór o interpretację

Zmiana stanowiska ZUS w zakresie interpretacji art. 9 ust. 4a usus po wejściu w życie art. 9 ust. 2c, tj. od 1.01.2016, wydaje się być niewłaściwa, niemająca uzasadnienia w przepisach usus. Nadal aktualne powinno być stanowisko, które ZUS zajmował przed tą datą, a mianowicie, że zawarcie przez emeryta-zleceniobiorcę umowy o pracę z innym podmiotem niż zleceniodawca wyklucza podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania zlecenia, bez względu na wysokość przychodów ze stosunku pracy.

Tylko jeżeli zleceniobiorca mający ustalone prawo do emerytury nie będzie jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę, ale będzie spełniał warunki do objęcia go ubezpieczeniami z innego tytułu, np. z drugiej umowy zlecenia, znajdzie do niego zastosowanie art. 9 ust. 2c usus. A zatem tylko wtedy emeryt musi z pierwszej umowy zlecenia osiągać minimalne wynagrodzenie, żeby nie powstał obowiązek opłacenia składek społecznych od drugiej umowy – zlecenia (lub z innego tytułu).

Takie stanowisko ma oparcie w orzecznictwie sądowym. W wyroku z 24.05.2017 (III AUa 61/17) SA w Gdańsku podkreślił, że wprowadzenie ust. 2c do ustawy systemowej nie zmieniło uregulowania w sposób szczególny oskładkowania zleceniobiorców-emerytów, które ma miejsce na podstawie art. 9 ust. 4a i ust. 4b. Od 1.01.2016 przepis ten pozostał w niezmienionym brzmieniu, a w związku z tym nie ma podstaw do tego, by nadawać mu inne znaczenie niż takie, jakie przypisywane było do niego przed tą datą.

Dla wykluczenia wszelkich wątpliwości SA zwrócił uwagę, że tylko taki sposób interpretacji art. 9 ust. 4a usus pozwala odróżnić sytuację prawną emerytów-zleceniobiorców od sytuacji innych zleceniobiorców. Podkreślił mianowicie, że skoro więc ustawodawca pozostawił w art. 9 ustawy systemowej ust. 4a–4b, to należy uznać, że emeryci i renciści znajdują się w innej sytuacji niż pozostali zleceniobiorcy, a jedyną różnicą pozostaje wciąż „jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy”.

Jeżeli więc ZUS zażąda od zleceniodawcy zatrudniającego emeryta, będącego jednocześnie pracownikiem innej firmy, opłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne z umowy zlecenia, zasadne jest wystąpić o wydanie decyzji w sprawie, a następnie należy złożyć odwołanie do sądu, zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji.

w sprzedaży

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....