Zatrudnienie emeryta – obowiązki wobec ZUS

Ewa Markiewicz

Firma chce zatrudnić emeryta, który pobiera świadczenie emerytalne ze Stanów Zjednoczonych.
Czy zawierając z nim umowę zlecenia lub o dzieło, trzeba zgłaszać go do ZUS?
  • FP – Fundusz Pracy
  • FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
  • Kp – Kodeks pracy

Zgodnie z zasadą swobody umów firma, zatrudniając emeryta, może zawrzeć z nim umowę zlecenia bądź o dzieło. Należy jednak pamiętać, że choć strony mogą uzgodnić rodzaj zatrudnienia wg swego uznania, to jednak treść lub cel umowy nie powinny sprzeciwiać się właściwości nawiązanego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

O charakterze prawnym umowy decyduje więc nie tyle sama jej nazwa, co przede wszystkim treść, a także warunki i okoliczności towarzyszące jej wykonywaniu.

Pracownicy ZUS mają prawo zbadać – w toku postępowania wyjaśniającego bądź kontroli – czy praca wykonywana w ramach umowy zlecenia lub o dzieło w rzeczywistości nie stanowi zatrudnienia odpowiadającego stosunkowi pracy uregulowanemu w Kp.

Firmie mogą grozić sankcje finansowe, np. kara grzywny lub tzw. opłata dodatkowa, jeżeli ZUS udowodni, że umowa zlecenia lub o dzieło zawarta z emerytem ma na celu jedynie obniżenie opłat z tytułu wszystkich obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Zatrudnienie na umowę o dzieło

Osoba uprawniona do pobierania emerytury, która wykonuje pracę wyłącznie na umowę o dzieło, nie podlega z tej racji ubezpieczeniom społecznym. Zawierając umowę o dzieło z osobą, która nie ma innego zatrudnienia (poza tą umową), przedsiębiorca nie zgłasza jej do ZUS, niezależnie od tego, czy jest ona uprawniona do pobierania emerytury, czy nie. Samoistna umowa o dzieło nie jest bowiem tytułem do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego.

Zatrudnienie na umowę zlecenia

Jeżeli osoba mająca uprawnienia emerytalne zostanie zatrudniona na zlecenie i jest to dla niej jedyny tytuł do ubezpieczeń, to podlega ona obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu, natomiast chorobowe jest w jej przypadku dobrowolne.

Uwaga: zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu, także gdy zlecenie jest wykonywane poza miejscem prowadzenia działalności przez zleceniodawcę lub poza jego siedzibą.

Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, w tym zleceniobiorca, podlega zgłoszeniu do ZUS zarówno do ubezpieczeń społecznych (emerytalno-rentowych oraz wypadkowego), jak i do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek, czyli firmę-zleceniodawcę.

Ważne! Dla ustalenia obowiązku zgłoszenia emeryta-zleceniobiorcy do ZUS nie ma znaczenia, czy przysługujące mu świadczenie emerytalne jest wypłacane z systemu ubezpieczenia społecznego przez ZUS, z ubezpieczenia rolnego przez KRUS, z zaopatrzenia emerytalnego dla służb mundurowych przez MSWiA, czy też z zagranicznego zaopatrzenia emerytalnego.

Firma zatrudnia na umowę zlecenia emeryta, który pobiera emeryturę z KRUS. Z tytułu wykonywania pracy na zlecenie firma zobowiązana jest zgłosić zleceniobiorcę do ZUS i opłacać za niego składki społeczne (emerytalno-rentowe oraz wypadkowe) i zdrowotną, natomiast nie musi opłacać składek chorobowych, które są w tym przypadku dobrowolne.

Pracodawca zatrudniający osoby, które mają co najmniej 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), nie opłaca za nich składek na FP i FGŚP. Nie ma tu znaczenia rodzaj umowy zawartej z osobą w wieku emerytalnym (czy jest to umowa zlecenia, czy umowa o pracę).

Zatrudnienie zleceniobiorcy pozostającego w stosunku pracy

Jeżeli emeryt pozostający w stosunku pracy wykonuje zlecenie zawarte z innym podmiotem niż pracodawca, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na umowę o pracę. Z umowy zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe mają dla niego charakter dobrowolny. Jeżeli przystąpi do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to podlega również ubezpieczeniu wypadkowemu. Nie może natomiast przystąpić do ubezpieczenia chorobowego, nawet dobrowolnie.

Zleceniodawca ma obowiązek zgłosić emeryta do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli bowiem dana osoba uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka zdrowotna opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Każdy pracownik, który dodatkowo wykonuje zlecenie, obowiązkowo podlega zatem ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i ze zlecenia. Nie ma tu znaczenia, że zleceniobiorca zatrudniony na umowę o pracę w innej firmie ma ustalone prawo do emerytury.

Uwaga: przy ustalaniu obowiązku ubezpieczeń społecznych zleceniobiorcy-emeryta, który jednocześnie zawarł umowę o pracę z innym podmiotem niż zleceniodawca, nie ma znaczenia wysokość jego przychodu ze stosunku pracy (odmiennie niż w przypadku zleceniobiorcy, który nie ma uprawnień emerytalnych).

Firma meblarska zatrudnia osobę mającą ustalone prawo do emerytury na umowę zlecenia zawartą na okres od 1.11.2017 do 31.12.2017. Zleceniobiorca-emeryt jest jednocześnie pracownikiem ochrony w sklepie, zatrudnionym na pół etatu z wynagrodzeniem 1000 zł. Firma meblarska nie ma obowiązku zgłaszać go do ZUS, ponieważ ubezpieczenia społeczne (emerytalno-rentowe i wypadkowe) są dobrowolne. Dopiero jeśli zleceniobiorca będzie chciał podlegać tym ubezpieczeniom, zleceniodawca zobowiązany jest zgłosić go do ubezpieczeń społecznych, jednak tylko emerytalno-rentowych, oraz wypadkowego. Ponadto z umowy zlecenia emeryt podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, a zatem firma meblarska ma obowiązek zgłosić go do tego ubezpieczenia w ZUS.

Zgłoszenia emeryta-zleceniobiorcy do ZUS

Firma powinna zgłosić zleceniobiorcę, mającego ustalone prawo do emerytury, do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych i wypadkowego) w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku tych ubezpieczeń, na druku ZUS ZUA, z kodem tytułu ubezpieczeń rozpoczynającym się cyframi 04.

Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego następuje w terminie wybranym przez zleceniobiorcę, nie wcześniej jednak niż od daty złożenia przez niego wniosku o objęcie go tym ubezpieczeniem. Jeżeli zleceniodawca w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń, tj. dnia rozpoczęcia wykonywania zlecenia, zgłosi zleceniobiorcę do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, objęcie ubezpieczeniem chorobowym może nastąpić od daty wskazanej w tym zgłoszeniu.

Przed zgłoszeniem do ZUS zleceniobiorcy-emeryta należy ustalić, czy umowa zlecenia jest dla niego jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych.

Zgłoszenie takiej osoby do ZUS powinno w szczególności zawierać następujące dane:

  • PESEL, a jeśli ubezpieczonemu nie nadano tego numeru – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu (może być paszport zagraniczny),
  • nazwisko, imię pierwsze i drugie, datę urodzenia, nazwisko rodowe, obywatelstwo i płeć, tytuł ubezpieczenia,
  • wskazanie posiadania ustalonego prawa do emerytury,
  • adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres zamieszkania (jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu),
  • adres do korespondencji (jeśli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu i adres zamieszkania).

Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego

Emeryta-zleceniobiorcę, który jest jednocześnie zatrudniony na etacie poza firmą zleceniodawcy, należy zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania. Zgłoszenie do ZUS składa się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, na ZUS ZZA.

Uwaga!

ZUS zajmuje odmienne stanowisko w kwestii ubezpieczeń społecznych emeryta-zleceniobiorcy, który jednocześnie jest zatrudniony przez inny podmiot niż zleceniodawca, o czym pisaliśmy w artykule => Opłacanie składek za zleceniobiorców będących emerytami i rencistami („Rip nr 4/2016). Wskazywaliśmy, że pogląd wyrażany przez przedstawicieli ZUS jest co najmniej dyskusyjny i nie do końca ma oparcie w obowiązujących przepisach usus. Na to, że jest on błędny wskazuje też wyrok SA w Gdańsku z 24.05.2017 r. (III AUa 61/17).

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Dokumenty ZUS - pracownicy”
Dokumenty ZUS

Jak raportować do ZUS wpłaty na PPK

Krzysztof Tandecki
Do końca roku kwoty wpłat na plan kapitałowy należy wykazywać w imiennym raporcie ZUS RCA w polu 27, przeznaczonym do wpisywania składek na Pracownicze Programy Emerytalne (PPE).

Podwyżka odpisów na zfśs komplikuje rozliczenie środków socjalnych

Renata Majewska
Od 1.08.2019 r. (z mocą wsteczną) wzrastają odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Skutkuje to tym, że do końca października należy obliczyć średnie odpisy za 2019 r. dla każdej grupy pracowników, a następnie przeliczyć je według ponownie ustalonego przeciętnego stanu zatrudnienia i wpłacić na rachunek funduszu.

Dokumenty ZUS

Powtórzone raporty w komplecie korygującym w PUE ZUS

Mariusz Sobkowiak
Zorientowaliśmy się, że nie wykazaliśmy zleceniobiorcy w dokumentach rozliczeniowych za 2 mies. Za styczeń i luty składaliśmy ZUS DRA, wykazując dwóch ubezpieczonych (zamiast trzech), i ZUS RZA z dwoma ubezpieczonymi. Dziś próbowaliśmy złożyć korektę DRA za 2 mies. na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Kreator przy obsłudze rozliczenia tworzy nam od razu cały komplet dokumentów rozliczeniowych ZUS (DRA i RZA), podczas gdy złożone do tej pory RZA są prawidłowe, trzeba jedynie dodać raport za jedną osobę.
W czasie tworzenia korekty DRA „ręcznie”, by nie generować kompletu, i przy dodawaniu „ręcznie” RZA za brakującą osobę w trybie złożenia, a nie korekty, pojawia się błąd krytyczny przy RZA – istnieje już raport o takim identyfikatorze. Nie zmienimy numeru raportu na 02, gdyż nie jest to korekta. Nie mogąc dodać brakującego RZA za jedną osobę, postanowiliśmy jednak złożyć komplet DRA i RZA przez kreator, ale wtedy pojawił się błąd o kodzie 69003501 W komplecie korygującym znajdują się powtórzone raporty (chodzi o raporty za dwie pozostałe osoby). Nie możemy więc złożyć RZA za jedną osobę „ręcznie” ani całego kompletu, korzystając z kreatora – w obu przypadkach pojawiają się błędy. Status po weryfikacji w drugim przypadku jest „OK”, jednak błąd się wyświetlił i wolimy go nie ignorować. Jak postąpić w tej sytuacji?

Zgodnie z zasadami korygowania dokumentów składanych do ZUS, jeżeli korekcie podlegają dane znajdujące się wyłącznie w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, płatnik przesyła do ZUS jedynie korygującą deklarację rozliczeniową. Nie dołącza do niej żadnych imiennych raportów miesięcznych (art. 47 ust. 3a usus: Imiennych raportów miesięcznych nie składa się w przypadku, gdy korekta dotyczy wyłącznie danych wykazanych w deklaracji rozliczeniowej).


Obowiązki płatników

Czas podsumować dodatkowe zarobki przy świadczeniu przedemerytalnym

Krzysztof Tandecki
Do 31.05.2019 firmy muszą wydać swoim pracownikom i zleceniobiorcom, uprawnionym do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego, zaświadczenia o przychodzie osiągniętym od 1.03.2018 do 28.02.2019. Przedsiębiorcy wykazują go we własnym oświadczeniu.

Dokumenty ZUS

Zmiany w drukach ubezpieczeniowych od 1.01.2019

Renata Majewska
Od nowego roku płatnikom składek przybyło obowiązków informacyjnych wobec ZUS. Będą składać więcej formularzy za zatrudniane osoby.

Jest to efekt obowiązujących od 1.01.2019:

  • ustawy z 10.01.2018 o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją (DzU poz. 357),
  • rozporządzenia MRPiPS z 20.12.2018 w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów (DzU poz. 2495, dalej rozporządzenie).

Dokumenty ZUS

Problemy z wysyłką ZUS ZWUA za zleceniobiorcę przez PUE ZUS

Mariusz Sobkowiak
Czy wyrejestrowując z ubezpieczeń zleceniobiorcę zatrudnionego do 31.12.2018, muszę wypełniać blok V formularza ZUS ZWUA? Jeśli tak, to w jaki sposób? Z informacji na stronie ZUS wynika, że nie, jednak pole 01 wypełnia się automatycznie i w dodatku nie można wysłać tak wypełnionego dokumentu, gdyż pojawia się komunikat o błędzie.

Od 1.01.2019 do formularza ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z ubezpieczeń) dodano nowy blok V, który dotyczy rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy albo stosunku służbowego. ZUS na swojej stronie internetowej informuje, że blok ten jest wypełniany tylko w razie wyrejestrowania osób zatrudnionych na umowę o pracę, a w przypadku rozwiązania stosunku pracy zawartego na podstawie umowy cywilnoprawnej nie jest wymagane wypełnienie bloku V dokumentu ZUS ZWUA.

Kody wygaśnięcia/trybu rozwiązania stosunku pracy/służbowego wprowadzane w bloku V nie mają zastosowania do umów cywilnoprawnych. Jednak podczas wypełniania formularza za pomocą platformy Portal Usług Elektronicznych ZUS, przy korzystaniu z kreatora dokumentów, pole 01 w bloku V wypełnia się automatycznie i nie można usunąć jego zawartości w kreatorze.


Dokumentacja pracownicza

Zwolnienia lekarskie tylko w formie elektronicznej

Od 1.12.2018 lekarze mogą wystawiać zwolnienia lekarskie tylko w formie elektronicznej. Papierowe ZLA są wystawiane jedynie wyjątkowo, np. w razie awarii systemu czy braku dostępu do internetu.

Dokumenty ZUS

Korekta nienależnie opłaconej składki zdrowotnej z umowy o dzieło

Andrzej Radzisław
Podczas audytu wewnętrznego w spółce stwierdzono, że w 2016 osoba, z którą była zawarta umowa o dzieło, została zgłoszona do ubezpieczeń jako zleceniobiorca i była za nią opłacana składka zdrowotna. Zgłoszenie zostało przekazane do ZUS dzień przed wypłaceniem jej należnego wynagrodzenia, a wyrejestrowanie nastąpiło z dniem następnym.
Czy w takim przypadku spółka powinna złożyć korektę? Jak rozliczyć to podatkowo? Osoba ta już się przecież rozliczyła z podatku za 2016.

Dokumenty ZUS

Późniejsze zgłoszenie zleceniobiorcy do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Andrzej Radzisław
Od 1.01.2018 zleceniobiorca został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych bez ubezpieczenia chorobowego. Od 1.03.2018 wyraził chęć podlegania także ubezpieczeniu chorobowemu. Rachunek za luty złożył z opóźnieniem i wynagrodzenie za ten miesiąc zostało mu wypłacone 22 marca, natomiast wynagrodzenie za marzec – na początku kwietnia.
Za marzec złożyliśmy za niego raport ZUS RCA z kodem 30 00 xx i od wypłaconego wynagrodzenia naliczyliśmy składki społeczne (bez chorobowej) oraz zdrowotną, złożyliśmy także ZUS RCA z kodem 04 11 xx z zerową podstawą wymiaru i kwotą składek.
Czy postąpiliśmy prawidłowo?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Zwrot nienależnie pobranej odprawy a obowiązek korekty deklaracji przez płatnika

Marcin Sądej
W 2017 r. pracodawca zwolnił pracownika, w związku z czym był zobowiązany do wypłacenia mu odprawy pieniężnej, która stanowiła przychód ze stosunku pracy. Jednak na skutek wyroku sądu pracownik został przywrócony do pracy, co spowodowało konieczność zwrotu nienależnie pobranej przez niego odprawy. Zwrot (w kwocie netto) nastąpił w maju 2018 r.
Czy w takim przypadku trzeba skorygować deklarację PIT-4R i informację PIT-11 za 2017 r., pomniejszając przychód pracownika o wysokość wypłaconej odprawy pieniężnej, zwróconej po upływie roku podatkowego?

Dokumenty ZUS

Zgłoszenie do ZUS zatrudnionego rolnika, który ma ubezpieczenie w KRUS

Andrzej Radzisław
Spółka zamierza zatrudnić rolnika, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego ubezpieczonym w KRUS. Nie jest emerytem ani rencistą. Jak postąpić w przypadku zawarcia z nim umowy o pracę bądź zlecenia, tzn. jakie składki należy za niego odprowadzić i z jakim kodem zgłosić do ubezpieczeń?

Pracodawca, który zatrudnia pracownika na etat, pełni w stosunku do niego obowiązki płatnika składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne i jest zobowiązany zgłosić zatrudnionego do obowiązkowych ubezpieczeń. Pracownik zawsze podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. To, że jest rolnikiem, nie ma żadnego znaczenia (zob. art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 usus).


Zatrudnienie niepełnosprawnych

Nowe wzory formularzy w rozliczeniach z PFRON

Za okresy sprawozdawcze od 1.01.2018 deklaracje i informacje do PFRON składane będą na nowych formularzach.

Określają je rozporządzenia MRPiPS z 26.10.2017 (DzU poz. 2091 i 2103). Zmienione formularze to:


Dokumenty ZUS

Przekwalifikowanie zlecenia na umowę o pracę – korekta dokumentów złożonych do ZUS

Andrzej Radzisław
Spółka przez 2 lata (2014–2015) zatrudniała zleceniobiorcę, który ze zlecenia został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Po zakończeniu umowy osoba ta poprosiła o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W związku z odmową wystąpiła z takim roszczeniem do sądu. W sierpniu 2017 zapadł wyrok zasądzający na jej rzecz ekwiwalent. Sąd stwierdził, że zatrudnienie miało cechy stosunku pracy, a nie umowy zlecenia. Po analizie spółka uznała, że nie będzie składać apelacji od wyroku.
Czy powinna złożyć do ZUS korektę dokumentów, czy też nie jest ona potrzebna, bo za zleceniobiorcę były opłacane wszystkie składki (takie jak należne za pracownika).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....