Zasiłek opiekuńczy – jak liczyć limity

Krzysztof Tandecki

Licznik dni, za które przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego, zaczyna biec na nowo od stycznia każdego roku. Obecnie jest on inny w przypadku rodziców dzieci niepełnosprawnych.

Zmiany w tym zakresie zaczęły obowiązywać od 6.06.2018, kiedy weszła w życie ustawa z 10.05.2018 nowelizująca ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1076). Przyznała ona rodzicom, którzy opiekują się dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności (ze wskazaniem konieczności opieki lub pomocy innej osoby) lub o znacznym stopniu niepełnosprawności, nowe uprawnienia do zasiłku opiekuńczego.

Zasady ogólne

Każda osoba podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu ma prawo starać się o zasiłek opiekuńczy, gdy nie może pracować zawodowo, ponieważ musi osobiście zająć się:

  • dzieckiem, które nie ukończyło 8. roku życia, w razie:
    • nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do której ono uczęszcza,
    • choroby niani, z którą rodzice zawarli umowę uaktywniającą lub dziennego opiekuna, sprawujących opiekę nad tym dzieckiem,
    • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, który stale się nim opiekuje, jeśli poród lub choroba uniemożliwia mu sprawowanie opieki,
    • pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, który stale się nim opiekuje, w szpitalu albo w innej placówce leczniczej,
  • dzieckiem, które nie ukończyło 14 lat – gdy jest ono chore,
  • innym chorym członkiem rodziny.

W tym przypadku obowiązują 2 limity czasu, przez jaki może być wypłacany zasiłek opiekuńczy:

  • 60 dni – gdy opieki wymaga dziecko do 14. roku życia,
  • 14 dni – jeśli choruje starsze dziecko lub inny członek rodziny (np. małżonek, rodzic dziecka czy rodzic ubezpieczonego).

Limity obowiązują w roku kalendarzowym. Od początku 2019 trzeba je było zatem zacząć liczyć na nowo. Okresy te są przy tym niezależne od liczy opiekunów czy osób wymagających opieki.

Dodatkowe uprawnienie

Gdy dziecko nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, od ukończenia 14 lat jest uznawane do celów wypłaty zasiłku opiekuńczego za innego członka rodziny. Zatem można się starać o zasiłek opiekuńczy na nie tylko w razie, gdy zachoruje. Obowiązuje przy tym 14-dniowy limit wypłaty w roku kalendarzowym.

Jednak rodzic dziecka niepełnosprawnego, które nie ukończyło 18 lat, ma dodatkowe uprawnienia. Ich podstawą jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka albo o jego niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od 6.06.2018 rodzic takiego dziecka może się starać o zasiłek opiekuńczy za 30 dni w roku kalendarzowym, gdy:

  • dziecko zachoruje,
  • stały opiekun dziecka (małżonek ubezpieczonego lub drugi z rodziców) nie może się nim zająć z powodu porodu, choroby lub pobytu w szpitalu.

Limit ten ma zastosowanie od momentu, gdy rodzic nie uzyskałby już prawa do zasiłku opiekuńczego wg ogólnych zasad, czyli jeśli dziecko ma – w zależności od okoliczności – więcej niż 8 lub 14 lat. Jeżeli nie ukończyło ono jeszcze tego wieku, to uprawnienia do zasiłku i jego limit ustala się wg ogólnych zasad.

Pracownica otrzymała w styczniu zasiłek opiekuńczy za 14 dni, tj. za czas, kiedy musiała zostać w domu z niepełnosprawnym 6-letnim synem, który nie mógł chodzić do przedszkola integracyjnego z powodu awarii ogrzewania. W lutym 2019 chłopiec chorował przez 19 dni. W tym przypadku zastosowanie ma 60-, a nie 30-dniowy limit wypłaty zasiłku opiekuńczego w roku. W 2019 rodzice mogą więc pobrać świadczenie jeszcze za 27 dni.

Limit 30 dni natomiast ma zastosowanie wtedy, gdy opieki wymaga dziecko niepełnosprawne:

  • chore w wieku od 14 do 18 lat,
  • zdrowe w wieku od 8 do 18 lat – np. w razie zamknięcia jego szkoły czy choroby stałego opiekuna.

Sumowane ograniczenia

Jeśli rodzice mają również dzieci bez orzeczonej niepełnosprawności, 30-dniowy limit wypłaty zasiłku opiekuńczego na dziecko niepełnosprawne wlicza się do limitu 60-dniowego.

Pracownica otrzymała zasiłek opiekuńczy za 29 dni sprawowania opieki nad chorą 17-letnią niepełnosprawną córką. W tym samym roku kalendarzowym jej mąż wystąpił o wypłatę zasiłku z tytułu opieki nad chorym 6-letnim synem, a następnie nad chorym synem w wieku 4 lat. Zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad tymi chorymi dziećmi przysługuje mu do wyczerpania limitu 60 dni, tj. maksymalnie przez 31 dni (60 dni – 29 dni).

Ubezpieczony ma dwoje dzieci niepełnosprawnych – syna w wieku 5 lat i córkę w wieku 16 lat. Córką opiekował się w styczniu w czasie, gdy chorowała, przez 24 dni. Przez 16 dni lutego chorował jego syn. Pracownik otrzymał zasiłek opiekuńczy za oba okresy. Syn nie ukończył 14 lat, więc czas jego choroby nie został wliczony do 30-dniowego limitu. Córka pracownika ponownie chorowała w marcu – przez 11 dni. Zasiłek opiekuńczy będzie w tym przypadku przysługiwał tylko za 6 dni (limit 30 dni, wyczerpane 24 dni). Jeśli w tym roku ponownie zachoruje syn ubezpieczonego, zasiłek opiekuńczy będzie przysługiwał jeszcze za maksymalnie 14 dni (60 dni – 24 dni – 16 dni – 6 dni).

Jeśli ubezpieczony otrzyma zasiłek opiekuńczy za więcej niż 30 dni sprawowania opieki na dzieckiem, które nie ukończyło 8 lat (w przypadkach określonych w ustawie) lub chorym dzieckiem do 14 lat, może później starać się o zasiłek opiekuńczy w razie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem za okres krótszy niż 30 dni (do wyczerpania 60-dniowego limitu).

Pracownica otrzymała w styczniu i lutym zasiłek opiekuńczy za 37 dni z tytułu sprawowania opieki nad chorymi dziećmi w wieku 3 i 7 lat. W marcu wystąpiła o wypłatę zasiłku za 30 dni opieki nad chorym dzieckiem niepełnosprawnym w wieku 16 lat. Zasiłek otrzyma tylko za 23 dni (60 dni – 37 dni).

Choroba innego członka rodziny

Gdy poza niepełnosprawnym dzieckiem, które ukończyło odpowiednio 8 lub 14 lat, opieki wymaga inny członek rodziny ubezpieczonego, trzeba pamiętać zarówno o 14-, jak i 30-dniowym limicie wypłaty zasiłku. Ten pierwszy – obowiązujący w razie opieki nad członkiem rodziny – jest wliczany do limitu 30-dniowego.

Pracownik opiekował się 15-letnią niepełnosprawną córką w czasie grypy przez 12 dni w styczniu. W lutym wystąpił o zasiłek opiekuńczy za 9 dni sprawowania opieki nad chorym ojcem. Zasiłek otrzymał tylko za 2 dni, tj. do wyczerpania 14-dniowego limitu. W marcu pracownik znów opiekował się chorą córką – przez 21 dni. Zasiłek opiekuńczy otrzyma jednak tylko za 16 dni, ponieważ do limitu 30-dniowego wlicza się wcześniejszą wypłatę zasiłku za czas opieki sprawowanej zarówno nad córką, jak i nad ojcem.

Jeśli ubezpieczony wykorzysta 30 dni zasiłku z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie będzie już mógł skorzystać z zasiłku za czas sprawowania opieki nad innym członkiem rodziny.

Trzy grupy podopiecznych

Jeśli ubezpieczony w tym samym roku kalendarzowym sprawuje opiekę zarówno nad zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat (w określonych w ustawie przypadkach), chorym dzieckiem w wieku do 14 lat, dzieckiem niepełnosprawnym starszym niż 8 lub 14 lat oraz innym chorym członkiem rodziny, zasiłek opiekuńczy przysługuje przez łączny okres do 60 dni, w tym z tytułu:

  • opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w wieku powyżej 8 lub 14 lat do ukończenia 18 lat – nie dłużej niż przez 30 dni,
  • opieki nad innym chorym członkiem rodziny – nie dłużej niż przez 14 dni.

Zasiłek z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w wieku od 8 lub 14 lat oraz nad innym chorym członkiem rodziny może przysługiwać w ciągu roku przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, ale maksymalnie 44 dni (30 dni + 14 dni).

Gdy ubezpieczony ma także dziecko w wieku do lat 14, które nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, to przysługuje mu prawo do 60-dniowego łącznego limitu zasiłku opiekuńczego w roku kalendarzowym (nawet, jeśli nie skorzysta z zasiłku opiekuńczego na to dziecko).

Pracownik otrzymał zasiłek opiekuńczy za 10 dni sprawowania w styczniu 2019 opieki nad chorą 9-letnią córką. W lutym pobrał ten zasiłek za 20 dni opiekowania się chorym niepełnosprawnym synem w wieku 17 lat. W marcu wystąpił o zasiłek opiekuńczy za 14 dni sprawowania opieki nad chorą żoną. Ponieważ ubezpieczony zajmował się zarówno dzieckiem w wieku do lat 14, dzieckiem niepełnosprawnym, jak i innym chorym członkiem rodziny, zasiłek z tytułu opieki nad chorą żoną przysługuje mu za 14 dni. W kwietniu zachorowała 9-letnia córka pracownika. W 2019 rodzice mogą starać się o wypłatę zasiłku opiekuńczego z tego tytułu jeszcze za 16 dni, tj. do wyczerpania 60-dniowego limitu (60 dni – 10 dni – 20 dni – 14 dni).

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Zasiłki dla pracowników”
Księgi rachunkowe

Zasiłek chorobowy wypłacany przez pracodawcę – rozliczenie PIT i ujęcie w księgach rachunkowych

Marek Barowicz
Na 30.11.2018 stan zatrudnienia w spółce z o.o. przekroczył 20 pracowników, więc w 2019 stała się ona płatnikiem zasiłków z ubezpieczenia społecznego. W maju spółka będzie po raz pierwszy wypłacać zasiłek chorobowy w związku z długotrwałą chorobą jednego z zatrudnionych.
Jakie obowiązki ciążą na niej jako płatniku i jak ujmować wypłaty zasiłków w księgach rachunkowych?

Na 30.11.2018 stan zatrudnienia w spółce z o.o. przekroczył 20 pracowników, więc w 2019 stała się ona płatnikiem zasiłków z ubezpieczenia społecznego. W maju spółka będzie po raz pierwszy wypłacać zasiłek chorobowy w związku z długotrwałą chorobą jednego z zatrudnionych.

Jakie obowiązki ciążą na niej jako płatniku i jak ujmować wypłaty zasiłków w księgach rachunkowych?

Podstawę wymiaru zasiłków przysługujących pracownikowi stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 mies. kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (art. 36 ust. 1 oraz art. 47 ustawy zasiłkowej).

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, wypłacanych z ubezpieczenia wypadkowego, stanowi kwota będąca podstawą wymiaru składek na to ubezpieczenie (art. 9 ust. 2 ustawy wypadkowej).


Zasiłki

Nowe kwoty wolne od potrąceń z zasiłków od 1.03.2019

Renata Majewska
Kwoty wolne od obowiązkowych potrąceń z zasiłków z ubezpieczenia chorobowego wzrosły o wskaźnik waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych.

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Obowiązki zleceniodawcy w związku z wypłatą zleceniobiorcy zasiłków chorobowego i macierzyńskiego

Marcin Szymankiewicz
Spółka zawarła z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (zamieszkałą w Polsce) umowę zlecenia na okres od 1.04.2018 do 31.03.2019 r. Na potrzeby ubezpieczeń społecznych zleceniobiorczyni złożyła spółce oświadczenie, w którym wniosła o ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a także chorobowe. Na tej podstawie spółka zgłosiła ją w ZUS do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a także do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (od 1.04.2018 r.). Od listopada 2018 r. zleceniobiorczyni przebywa na zasiłku chorobowym z tytułu niezdolności do pracy w okresie ciąży. Termin porodu przypada na styczeń 2019 r., w związku z czym będzie jej też przysługiwał zasiłek macierzyński, którego płatnikiem do 31.03.2019 r. będzie spółka.
Czy od tego zasiłku powinna naliczać i pobierać zaliczkę na PIT?

Nie. Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, zawartą w art. 9 ust. 1 updof, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych z podatku oraz od których zaniechano poboru podatku.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 1 updof).


Zasiłki

Nowe zasady przyznawania zasiłku opiekuńczego

Andrzej Radzisław
Od 6.06.2018 rodzice, którzy opiekują się dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności (ze wskazaniem konieczności opieki lub pomocy innej osoby) lub o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskali nowe uprawnienia do zasiłku opiekuńczego.

Od 6.06.2018 rodzice, którzy opiekują się dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności (ze wskazaniem konieczności opieki lub pomocy innej osoby) lub o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskali nowe uprawnienia do zasiłku opiekuńczego.

Wprowadziła je ustawa z 10.05.2018 o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1076).


Zasiłki

Dłuższy okres opieki nad niepełnosprawnymi

Renata Majewska
Od 6.06.2018 pracujący rodzice mogą pobierać zasiłek opiekuńczy na niepełnosprawne dzieci powyżej 14. roku życia przez okres do 30 dni w roku kalendarzowym.

Egzekucja

Nowe kwoty wolne od potrąceń z zasiłków

Renata Majewska
Od lipca 2018 obowiązują zmienione kwoty wolne od potrąceń z zasiłków. Będą co roku wzrastać od 1 marca o wskaźnik waloryzacji najniższych świadczeń emerytalnych i rentowych (dotychczas były ustalane procentowo od tych świadczeń).

Zasiłki

Kiedy zleceniobiorcy należy się zasiłek chorobowy

Andrzej Radzisław
Spółka zawarła umowę zlecenia na okres od 18.04.2018 do 31.12.2018 i zleceniobiorca został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a także do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wynagrodzenie w wysokości 15 zł/godz. jest wypłacane do końca danego miesiąca po przedłożeniu rachunku przez zleceniobiorcę. W kwietniu wypłacono zleceniobiorcy wynagrodzenie za ten miesiąc w wysokości 1200 zł, a w maju za maj – 2400 zł. Zleceniobiorca przedłożył zwolnienie lekarskie ZLA na okres od 4 do 8 czerwca.
Czy należy mu się zasiłek chorobowy, a jeśli tak, to od jakiej podstawy go ustalić? Jakie dokumenty rozliczeniowe złożyć do ZUS?

Zasiłki

Dodatek stażowy i motywacyjny w podstawie wymiaru zasiłku

Andrzej Radzisław
Ciężarna pracownica od 12.03.2018 jest na zwolnieniu lekarskim. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego otrzymuje dodatek stażowy, a do 31.07.2018 ma także przyznany dodatek motywacyjny. Ustaliliśmy podstawę wymiaru zasiłku z okresu marzec 2017 – luty 2018.
Czy ta podstawa powinna być stosowana także od 1.08.2018? Zakładamy, że wtedy pracownica będzie już przebywać na zasiłku macierzyńskim.

Zasiłki

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego zleceniobiorcy o krótkim stażu

Andrzej Radzisław
Osoba zatrudniona od 1.02.2018 na umowę zlecenia (za wynagrodzeniem wg stawki godzinowej 18 zł) pod koniec lutego była 4 dni robocze na zwolnieniu lekarskim. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego obliczyliśmy następująco:
20 dni roboczych × 8 godz. × 18 zł/godz. = 2880 zł (wynagrodzenie za luty, gdyby osoba ta cały miesiąc pracowała),
2880 zł × 13,71% = 394,85 zł (składki społeczne),
2880 zł – 394,85 zł = 2485,15 zł (podstawa wymiaru zasiłku),
2485,15 zł : 30 dni × 4 dni chorobowego × 80% = 265,08 zł (zasiłek za 4 dni zwolnienia).
W drugim tygodniu marca osoba ta była kolejne 2 dni na zwolnieniu z tytułu opieki nad dzieckiem (pełne wynagrodzenie za ten miesiąc wynosiłoby: 21 dni roboczych × 8 godz. × 18 zł/godz. = 3024 zł).
Czy podstawę wymiaru zasiłku za marzec powinniśmy obliczyć identycznie jak w lutym, ale wychodząc od kwoty 3024 zł, czy też powinniśmy przyjąć podstawę z lutego?
Czy w celu obliczenia wysokości zasiłku podstawę tę – przy umowach zlecenia – trzeba dzielić przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu (np. luty ma 28 dni, więc dzieli się ją przez 28 i mnoży przez 4 dni zwolnienia), czy przez 30 – niezależnie od liczby dni w miesiącu?

Zasiłki

Wyższe kwoty wolne przy potrąceniach z zasiłków

Renata Majewska
Od 1.03.2018 wzrosły kwoty wolne od obowiązkowych potrąceń z zasiłków: z tytułu alimentów o ok. 15 zł, a z racji świadczeń niealimentacyjnych – o nieco ponad 22 zł. Nowe wskaźniki stosujemy do świadczeń należnych za okres od tej daty.

Od 1.07.2017 obowiązują 2 kwoty wolne od obligatoryjnych potrąceń z zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z tytułu:

  • alimentów – 50% najniższej emerytury miesięcznie,
  • świadczeń niealimentacyjnych – 75% najniższej emerytury miesięcznie.

Dokumenty ZUS

Nowe formularze zasiłkowe

ZUS przygotował uproszczone wzory 9 formularzy zasiłkowych.

Są one dostępne od 27.10.2017. Jak zapewniono w komunikacie zamieszczonym 30.10.2017 na stronie internetowej ZUS, nowe formularze mają być łatwe do wypełnienia, a komunikaty i podpowiedzi zostały napisane prostym językiem.

Nowe druki to:


Zasiłki

Jak obliczyć zasiłek macierzyński i wyrównanie za część miesiąca

Andrzej Radzisław
Firma od 1.01.2017 zatrudnia na 1/2 etatu pracownicę, która otrzymuje połowę minimalnego wynagrodzenia (1000 zł brutto). Od 1 do 14 listopada była chora i za ten okres przysługuje jej zasiłek chorobowy, a od 15 listopada w związku z urodzeniem dziecka należy się jej zasiłek macierzyński.
Kobieta złożyła jednorazowy wniosek o cały urlop macierzyński i rodzicielski. W jakiej wysokości wypłacić jej ten zasiłek? Czy przysługuje jej podwyższenie zasiłku do wysokości świadczenia rodzicielskiego, jeżeli pracuje tylko w tej firmie? Jakie dokumenty rozliczeniowe należy złożyć do ZUS?

Zasiłki

Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłków po zmianie stanowiska i podwyżce pensji

Andrzej Radzisław
Pracownicę zatrudniono na pełny etat z wynagrodzeniem 3000 zł brutto (wypłacane do 10. dnia danego miesiąca). Od 1.06.2017 awansowała, a jej wynagrodzenie wzrosło do 5000 zł. Od 11.08.2017 dostarczyła zwolnienie lekarskie i będzie otrzymywać wynagrodzenie chorobowe, a później zasiłek. W związku z tym, że jest w zagrożonej ciąży, prawdopodobnie do porodu będzie na zwolnieniu.
Od jakiej podstawy przysługuje jej wynagrodzenie chorobowe, zasiłek chorobowy, a później macierzyński?

Za czas niezdolności do pracy trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego lub 14 dni w przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 lat, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy (wynagrodzenie chorobowe). Za pozostały okres choroby ma on prawo do zasiłku chorobowego.


Zasiłki

Jednoczesna egzekucja podatków z ekwiwalentu urlopowego i zasiłku

Renata Majewska
Umowa o pracę pracownika zatrudnionego na pełny etat ulega rozwiązaniu z końcem lipca 2017, z upływem 3-miesięcznego wypowiedzenia. Najprawdopodobniej przez cały ten miesiąc będzie on przebywać na zasiłku chorobowym. Jego wynagrodzenie i zasiłki jeszcze w styczniu 2015 zajął naczelnik US tytułem zaległych podatków. Jak dokonać potrąceń egzekucyjnych w lipcu 2017, skoro pracownik dostanie w dniu wypłaty (tj. 31.07.2017) tylko zasiłek chorobowy za cały ten miesiąc (2166,90 zł brutto) i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (3822,95 zł brutto)?
Czy ekwiwalent za urlop wypoczynkowy w ogóle podlega egzekucji, a jeśli tak, to na jakich zasadach?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....