Zasady stosowania podzielonej płatności w VAT

Tomasz Krywan doradca podatkowy

Od 1.07.2018 podatnicy VAT będą mogli płacić za zakupione towary i usługi za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Umożliwi on zapłatę części należności odpowiadającej kwocie VAT na specjalne konto dostawcy.

Przepisy określające mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) wprowadzono ustawą z 15.12.2017 (DzU z 2018 poz. 62), nowelizującą m.in. ustawę o VAT, Prawo bankowe i ustawę regulującą działanie skok. Istotą MPP jest podział płatności za towar lub usługę w taki sposób, że:

  • MF – Minister Finansów
  • US – urząd skarbowy
  • Kc – Kodeks cywilny
  • MPP – mechanizm podzielonej płatności w VAT
  • część odpowiadająca wartości sprzedaży netto – jest płacona przez nabywcę na rozliczeniowy rachunek dostawcy,
  • pozostała część, odpowiadająca kwocie VAT – jest płacona na specjalne konto dostawcy (tzw. rachunek VAT), którego środkami może on dysponować w bardzo ograniczony sposób.

Dzięki temu nieuczciwy dostawca nie będzie mógł szybko „zniknąć”, zatrzymując dla własnych korzyści należny fiskusowi VAT.

Rachunek VAT

Dla stosowania MPP konieczne jest posiadanie przez dostawców towarów i usług rachunku VAT. Będzie on automatycznie oraz bezpłatnie otwierany i prowadzony przez banki/skok dla każdego nowego posiadacza rachunku rozliczeniowego (bez potrzeby zawarcia odrębnej umowy). Na mocy art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej takie rachunki zostaną też otwarte dla dotychczasowych klientów. O numerach tych rachunków banki poinformują klientów (art. 62a ust. 9 Prawa bankowego, art. 7 ust. 5 ustawy nowelizującej).

Rachunki VAT otwierane będą dla wszystkich rachunków rozliczeniowych, także „prywatnych”. Nie ma bowiem przepisu, który ograniczałby otwieranie rachunków VAT tylko do – przykładowo – rachunków „firmowych” (związanych z działalnością gospodarczą prowadzoną przez ich posiadaczy).

Jeśli dany podmiot ma kilka rachunków rozliczeniowych w jednym banku/skok, dla wszystkich tych rachunków prowadzony będzie tylko jeden rachunek VAT (chyba że posiadacz tych rachunków rozliczeniowych złoży wniosek o prowadzenie więcej niż jednego rachunku VAT). Natomiast w przypadku posiadania rachunków rozliczeniowych w różnych bankach/skok rachunki VAT prowadzone będą przez wszystkie te banki/skok (a więc dany podmiot będzie miał przynajmniej tyle rachunków VAT, w ilu bankach/skok ma rachunki rozliczeniowe).

Zasada dobrowolności

MPP został uregulowany w art. 108a–108d ustawy o VAT. Korzystanie z niego to uprawnienie podatników, którzy otrzymają fakturę z wykazaną kwotą VAT (art. 108a ust. 1). Stosowanie MPP będzie zatem – przynajmniej początkowo – dobrowolne, co potwierdzono w odpowiedzi MF z 20.03.2018 na interpelację poselską nr 20263 (PT8.054.15.2018.TXZ.130E). Z zapowiedzi Ministerstwa Finansów wynika jednak, że planuje ono od 2019 objąć niektóre branże – te, których dotyczy odwrotne obciążenie i odpowiedzialność solidarna – obowiązkiem stosowania MPP (wprowadzenie takiego obowiązku wymaga uzyskania zgody Komisji Europejskiej).

Prawo wyboru MPP będzie przysługiwać wyłącznie nabywcom będącym podatnikami VAT (także zwolnionym z tego podatku). Jak czytamy w uzasadnieniu ustawy nowelizującej, MPP znajdzie zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników, czyli do transakcji B2B. W konsekwencji pozostaje bez wpływu na zakupy dokonywane przez konsumentów (nieprowadzących działalności gospodarczej), nie będzie możliwe zastosowanie MPP w transakcjach B2C.

Podkreślić należy, że przepis uprawniający do korzystania z MPP ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej. Według mnie oznacza to, że ew. postanowienia umów wyłączające uprawnienie do korzystania z tego mechanizmu nie będą wywoływać skutków prawnych. Będą to bowiem postanowienia, które sprzeciwiają się ustawie o VAT, zaś z określonej w art. 3531 Kc zasady swobody umów wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny wg swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Z tego samego powodu bezskuteczne będą – moim zdaniem – zapisy w umowach przewidujące kary umowne za dokonywanie płatności z wykorzystaniem MPP. Skuteczne będą natomiast stosowane przez sprzedawców zachęty (np. oferowanie rabatów czy skont) do niekorzystania z MPP. Niezależnie od tego każdą próbę sprzedawcy ograniczenia korzystania z MPP przez nabywcę należy traktować jak ostrzeżenie. Jak czytamy w odpowiedzi MF z 31.01.2018 na interpelację poselską nr 18445 (T8.054.8.2018), dla nabywcy odmowa sprzedawcy rozliczenia transakcji z użyciem MPP powinna stać się pierwszym sygnałem do tego, że z jakichś powodów sprzedawca uniemożliwia nabywcy skorzystanie z bezpieczeństwa transakcji, jaką daje mu MPP.

Komunikat przelewu

Jeśli nabywca wybierze MPP, zapłata nastąpi w całości za pośrednictwem banku/skok przy wykorzystaniu specjalnego (dedykowanego) komunikatu przelewu (art. 108a ust. 3 ustawy o VAT). Przy czym, jak już o tym była mowa, część odpowiadająca:

  • wartości sprzedaży netto – trafi na zwykły rachunek rozliczeniowy dostawcy,
  • kwocie VAT – trafi na rachunek VAT dostawcy (art. 108a ust. 2 ustawy o VAT).

Do realizacji przelewów w ramach MPP nie będzie konieczna znajomość numeru rachunku VAT sprzedawcy (a w konsekwencji nie trzeba go wskazywać w umowach czy na fakturach). Wystarczy znajomość „zwykłego” rachunku rozliczeniowego sprzedawcy. Dokonanie na ten rachunek płatności z wykorzystaniem MPP (dedykowanego komunikatu przelewu) spowoduje przekazanie przez bank/skok odpowiedniej kwoty na rachunek VAT sprzedawcy.

Dane wskazywane w dedykowanym komunikacie przelewu
dotyczące „zwykłych” faktur dotyczące faktur korygujących[*]
● kwota odpowiadająca całości albo części kwoty podatku wynikającej z faktury, która ma zostać zapłacona w MPP
● kwota odpowiadająca całości albo części wartości sprzedaży brutto
● numer faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność
● numer VAT dostawcy towaru lub usługodawcy
● numer faktury korygującej, w związku z którą dokonywana jest płatność
● numer VAT nabywcy towaru lub usługobiorcy

[*] Wystawianych w przypadkach określonych w art. 29a ust. 10 pkt 1–3 i ust. 14 ustawy o VAT, na podstawie których sprzedawca zwraca nabywcy całość lub część otrzymanej zapłaty.

Jednym z warunków stosowania MPP jest wskazanie przy dokonywaniu przelewu numeru faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność. Wyłącza to możliwość takiego sposobu płatności przed wystawieniem faktury przez dostawcę (np. na podstawie proformy).

Warunek ten dotyczy także przedpłat (zaliczek). Jak czytamy w uzasadnieniu ustawy nowelizującej, MPP będzie miał zastosowanie również do zapłaty dokonywanej przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi, pod warunkiem otrzymania przez nabywcę faktury na taką płatność, z uwagi na obowiązek wskazania numeru faktury w dedykowanym komunikacie przelewu. Chodzi zatem o fakturę wystawioną przed powstaniem obowiązku podatkowego (przypomnijmy: może być ona wystawiona nie wcześniej niż na 30 dni przed powstaniem tego obowiązku, a więc tu przed dniem otrzymania zaliczki).

MPP nie będzie stosowany przy płatnościach w walutach obcych. MF w odpowiedzi z 20.03.2018 na interpelację poselską nr 20263 (PT8.054.15.2018.TXZ.130E) potwierdziło, że przelewy walutowe w ramach MPP nie będą dostępne.

Nabywca towarów i usług nie tylko będzie miał prawo do podjęcia decyzji o skorzystaniu z MPP, ale również do określenia kwoty, która zostanie zapłacona w ten sposób. Za pomocą MPP można będzie opłacić nie tylko całą należność z faktury, ale również jej część, dowolnie wskazaną przez nabywcę.

Nie ma przy tym przeszkód, aby przy wykorzystaniu MPP były opłacane tylko niektóre faktury wystawiane przez danego kontrahenta.

Realizacja przelewów w ramach MPP

W myśl art. 62c Prawa bankowego w celu realizacji przelewu w ramach MPP bank/skok w pierwszej kolejności obciąży kwotą podatku rachunek VAT nabywcy towarów i usług, zaś kwotą netto jego „zwykły” rachunek rozliczeniowy. W przypadku braku środków na rachunku VAT bank/skok obciąży wyłącznie „zwykły” rachunek rozliczeniowy nabywcy kwotą odpowiadającą wartości sprzedaży brutto wskazanej w komunikacie przelewu.

Jeżeli środki na rachunku VAT są niewystarczające do zapłaty kwoty VAT wskazanej w komunikacie przelewu, w celu realizacji przelewu w ramach MPP bank/skok obciąży rachunek VAT do wysokości salda na tym rachunku, zaś kwotą netto powiększoną o pozostałą część kwoty VAT obciąży „zwykły” rachunek rozliczeniowy nabywcy. Jeśli środki na tym rachunku nie wystarczą na zapłatę kwoty wartości sprzedaży brutto wskazanej w komunikacie przelewu, bank/skok nie zrealizuje przelewu.

Płatność na rzecz innego podmiotu niż sprzedawca

Z przepisów określających MPP nie wynika, że takie płatności mogą nastąpić wyłącznie na rachunki VAT sprzedawców towarów i usług. Uważam więc, że MPP może być stosowany także w przypadku płatności na rzecz innych podmiotów (np. faktorów).

Wniosek ten potwierdza treść art. 108a ust. 5 ustawy o VAT. W myśl tego przepisu, gdy płatność zostanie dokonana w sposób określony w art. 108a ust. 2 (a więc z wykorzystaniem MPP) na rzecz podatnika innego niż wskazany na fakturze, podatnik, na rzecz którego dokonano tej płatności, odpowiada solidarnie wraz z dostawcą/usługodawcą za nierozliczony przez dostawcę/usługodawcę podatek wynikający z dostawy/świadczenia usług do wysokości kwoty otrzymanej na rachunek VAT.

Odpowiedzialność taka będzie jednak wyłączona, jeżeli podatnik ten:

  • dokona płatności na rachunek VAT dostawcy/usługodawcy wskazanego na fakturze albo
  • zwróci otrzymaną płatność na rachunek VAT podatnika (nabywcy towaru/usługi), od którego otrzymał tę płatność,

niezwłocznie po powzięciu informacji o jej otrzymaniu, w kwocie otrzymanej na rachunek VAT (art. 108a ust. 6 ustawy o VAT).

W lipcu 2018 podatnik A kupił towar od podatnika B, przy czym B polecił, aby A zapłacił za ten zakup podatnikowi C. Uważam, że A może skorzystać z MPP i dokonać zapłaty częściowo na „zwykły” rachunek C, a częściowo na jego rachunek VAT.

Taka wpłata spowoduje, że C będzie solidarnie z B odpowiadać za podatek wynikający z dokonanej przez tego ostatniego dostawy towarów (do wysokości kwoty otrzymanej na rachunek VAT).

Wpłaty i wypłaty z rachunku VAT

To, jakie środki mogą być wpłacane na rachunek VAT oraz zasady, na jakich mogą być one z niego wypłacane, określa art. 62b Prawa bankowego (który stosuje się odpowiednio do rachunków VAT prowadzonych przez skok) – patrz tabela na następnej stronie.

Jak wynika z tabeli (pkt 8 w kolumnie 2), przekazanie środków z rachunku VAT na zwykły rachunek rozliczeniowy podatnika jest dopuszczalne, ale tylko za zgodą naczelnika US. O zgody takie zapewne występować będą podatnicy, u których dojdzie do kumulowania się środków pieniężnych na rachunku VAT.

W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej czytamy, że sytuacje, w których podatnicy będą występowali o uwolnienie środków z rachunku VAT, będą należały raczej do rzadkości. Środki zgromadzone na rachunku VAT cały czas bowiem będą w obrocie, podatnik będzie mógł nimi opłacać zobowiązania z tytułu faktur zakupowych. Jeżeli z rozliczenia miesiąca okaże się, że podatnik ma VAT do zapłaty, to do zapłaty VAT użyte będą środki z rachunku VAT. Zatem przy typowej działalności kwestia „osadu” na rachunku VAT, który wymagałby uwolnienia na rachunek rozliczeniowy, nie będzie pojawiała się zbyt często.

Zgoda na przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy podatnika, niebędący innym rachunkiem VAT, prowadzonym w tym samym banku, będzie wyrażana na wniosek podatnika. Wniosek ten – poza danymi wymaganymi dla każdego podania (zob. art. 168 § 2 Op) – powinien zawierać określenie wysokości środków zgromadzonych na rachunku VAT, jaka ma zostać przekazana (art. 108b ust. 2 ustawy o VAT).

Środki wpłacane na rachunek VAT Środki wypłacane z rachunku VAT
Środki pochodzące z tytułu:
1) zapłaty odpowiadającej kwocie VAT płaconej dostawcy przy użyciu dkp[*],
2) wpłaty przy użyciu dkp kwot VAT przez podatników, o których mowa w art. 103 ust. 5a (dokonujących WNT paliw silnikowych), na rzecz płatników wskazanych w art. 17a,
3) przekazania środków z jednego rachunku VAT podatnika na jego inny rachunek VAT w tym samym banku/skok,
4) zwrotu przy użyciu dkp kwot VAT wynikających z faktur korygujących[**],
5) zwrotu przy użyciu dkp nadwyżki VAT naliczonego nad należnym w terminie 25 dni (na podstawie nowego art. 87 ust. 6a).
Środki wypłacane w celu:
1) dokonania przy użyciu dkp płatności kwoty VAT z tytułu nabycia towarów/usług na rachunek VAT sprzedawcy,
2) dokonania przy użyciu dkp zwrotu kwoty VAT wynikającej z faktur korygujących[**],
3) wpłaty (na rachunek US) kwoty VAT, dodatkowego zobowiązania podatkowego lub odsetek za zwłokę od tych należności,
4) wpłaty przy użyciu dkp kwoty VAT przez podatnika, o którym mowa w art. 103 ust. 5a (dokonującego WNT paliw silnikowych), na rzecz płatnika wskazanego w art. 17a,
5) przekazania przy użyciu dkp kwoty VAT na rachunek VAT sprzedawcy przez podatnika niebędącego sprzedawcą wskazanym na fakturze, za którą jest dokonywana płatność, który otrzymał płatność przy użyciu dkp (chodzi np. o faktora),
6) zwrotu przy użyciu dkp nienależnie otrzymanej płatności na rachunek VAT posiadacza rachunku, od którego otrzymano tę płatność przy użyciu dkp, 7) przekazania przy użyciu dkp*** na inny rachunek VAT posiadacza, prowadzony w tym samym banku,
8) przekazania na zwykły rachunek rozliczeniowy podatnika, za zgodą naczelnika US,
9) realizacji zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego, dotyczącego egzekucji należności z tytułu VAT.

Wskazane w tabeli przepisy pochodzą z ustawy o VAT.

[*] Dedykowany komunikat przelewu.

[**] Wystawianych na podstawie art. 29a ust. 10 pkt 1–3 i ust. 14 ustawy o VAT.

[***] W dkp posiadacz rachunku VAT wskazuje wówczas kwotę przekazywanych środków, wpisuje adnotację „przekazanie własne” i wskazuje numer, za pomocą którego jest identyfikowany na potrzeby VAT.

W praktyce podatnik we wniosku, o którym mowa, wskaże górną granicę tej kwoty, ponieważ złożenie wniosku nie będzie blokować możliwości wykorzystywania środków zgromadzonych na rachunku VAT np. do zapłaty kontrahentom. Oznacza to, że kwota zgromadzona na rachunku VAT na dzień wydania postanowienia ws. wyrażenia zgody może być inna niż na dzień złożenia wniosku.

Złożenie przez podatnika wniosku będzie wszczynać postępowanie o uzyskanie zgody na uwolnienie środków. Postępowanie to zakończy się wydaniem:

  • postanowienia ws. wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT (na które nie służy zażalenie) – jeżeli nie wystąpią przesłanki odmowy wydania takiej zgody,
  • decyzji o odmowie wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT w wysokości posiadanej przez podatnika zaległości podatkowej w VAT wraz z odsetkami za zwłokę, istniejącej na dzień wydania decyzji (art. 108b ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT); takiej decyzji może towarzyszyć wydanie postanowienia ws. wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT ponad kwotę, której dotyczy decyzja,
  • decyzji o odmowie wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT – jeżeli zachodzić będzie uzasadniona obawa, że:
    • zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT nie zostanie wykonane, zwłaszcza gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań z tytułu VAT lub zbywa majątek, co może utrudnić lub udaremnić egzekucję tych zobowiązań (art. 108b ust. 5 pkt 2 lit. a),
    • wystąpi zaległość podatkowa w VAT lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe (art. 108b ust. 5 pkt 2 lit. b).

Bank/skok po otrzymaniu postanowienia ws. zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT niezwłocznie przekaże je do wysokości kwoty wskazanej w postanowieniu (art. 62c ust. 12 Prawa bankowego).

Gdy kwota wskazana w postanowieniu przewyższy wysokość środków zgromadzonych na rachunku VAT, bank przekaże środki do wysokości salda na tym rachunku (będzie to równoznaczne z wykonaniem postanowienia w całości – zob. art. 62c ust. 13 Prawa bankowego).

Korzyści ze stosowania MPP

Ustawodawca przewidział wiele zachęt do korzystania z MPP, m.in.:

  • do wysokości kwoty odpowiadającej kwocie VAT wynikającej z otrzymanej faktury zapłaconej z zastosowaniem MPP nie będą mieć zastosowania przepisy o odpowiedzialności solidarnej nabywców tzw. towarów wrażliwych oraz część przepisów dotyczących ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego (art. 108c ust. 1 ustawy o VAT),
  • do zaległości w VAT powstałej za okres rozliczeniowy, za który podatnik w złożonej deklaracji VAT wykazał kwotę podatku naliczonego, której 95% wynika z otrzymanych przez podatnika faktur, zapłaconych przy użyciu MPP, nie będzie mieć zastosowania podwyższona stawka odsetek za zwłokę (art. 108c ust. 2); nie będzie to jednak dotyczyć zaległości w VAT przekraczającej 2-krotność kwoty VAT naliczonego, wykazanej w złożonej deklaracji podatkowej (art. 108c ust. 4).

Korzyści tych nie odniesie podatnik, który wiedział, że faktura zapłacona z zastosowaniem MPP została wystawiona przez podmiot nieistniejący, stwierdza czynności, które nie zostały dokonane, podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością lub potwierdza czynności, do których mają zastosowanie art. 58 i art. 83 Kc (art. 108c ust. 3 ustawy o VAT).

Ponadto na rachunek VAT będą dokonywane zwroty VAT w terminie 25 dni, bez konieczności spełniania warunków określonych w art. 86 ust. 6 ustawy o VAT. Naczelnik US nie będzie mógł przedłużyć tego terminu (zob. odpowiedź MF z 21.02.2018 na interpelację poselską nr 18899, PT8.054.12.2018.TXZ.83E). Warunkiem uzyskania zwrotu będzie jedynie wniosek podatnika złożony wraz z deklaracją VAT (art. 87 ust. 6a ustawy o VAT). Jeśli podatnik nie zawnioskuje o zwrot na rachunek VAT, lecz na swój rachunek rozliczeniowy, będą go obowiązywać ogólne zasady i terminy zwrotu.

Udogodnienie w zakresie szybszego zwrotu podatku na rachunek VAT ma być stosowane dopiero począwszy od rozliczenia za lipiec albo III kwartał 2018 (art. 10 ustawy nowelizującej). Nie będzie można więc z niego skorzystać w stosunku do nadwyżki VAT wykazanej w deklaracji VAT-7 lub VAT-7K złożonej w lipcu za czerwiec bądź za II kwartał 2018 ani też w korektach tych bądź wcześniejszych deklaracji złożonych po 30.06.2018.

Z kolei art. 108d ustawy o VAT ma zachęcać podatników do wcześniejszego regulowania zobowiązań z tytułu VAT za pośrednictwem rachunku VAT.

Z racji wcześniejszej zapłaty kwota zobowiązania będzie zmniejszana o kwotę obliczoną wg wzoru:

gdzie:

S – kwota, o którą obniża się kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu VAT,

Z – kwota zobowiązania podatkowego z tytułu podatku wynikająca z deklaracji podatkowej przed obniżeniem tego zobowiązania,

r – stopa referencyjna NBP obowiązująca na 2 dni robocze przed dniem zapłaty podatku (1,5% od 5.03.2015),

n – liczba dni od dnia, w którym obciążono rachunek w banku/skok, dla którego jest prowadzony rachunek VAT, z wyłączeniem tego dnia, do dnia, w którym upływa termin zapłaty podatku, włącznie z tym dniem.

17.07.2018 podatnik złożył deklarację VAT-7 za czerwiec 2018 z wykazaną w niej kwotą podlegającą wpłacie do US w wysokości 35 600 zł. Opłacając tę kwotę w tym samym dniu z rachunku VAT, podatnik może zapłacić o 12 zł mniej (czyli 35 588 zł), gdyż: Z = 35 600 zł, r = 1,5%, zaś n = 8 (liczba dni od 18 do 25 lipca), a więc S = 35 600 zł × 1,5% × 8 : 360 = 11,87 zł, czyli – po zaokrągleniu do pełnych złotych – 12 zł.

W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wskazano, że obliczona w ten sposób kwota, zmniejszająca zobowiązanie z tytułu VAT, nie będzie dla podatnika przychodem podlegającym PIT czy CIT, jednak jednocześnie w updop i updof nie wprowadzono przepisów, które wyłączałyby kwotę ulgi z kategorii przychodów podatkowych.

Przepisy przejściowe

Z art. 9 ustawy nowelizującej wynika, że MPP ma mieć zastosowanie do płatności realizowanych od 1.07.2018, w tym także dotyczących:

  • umów zawartych przed tą datą,
  • czynności dokonanych przed tą datą,
  • czynności udokumentowanych fakturami wystawionymi przed tą datą.

W czerwcu 2018 czynni podatnicy VAT zawarli umowę dostawy towarów, które zostały dostarczone nabywcy pod koniec tego miesiąca. Pod koniec czerwca dostawca wystawił też fakturę z VAT dokumentującą tę dostawę. Płatność za nią nastąpi już w lipcu 2018. Nie ma przeszkód, aby faktura została przez nabywcę opłacona z wykorzystaniem MPP.

MPP a należyta staranność

Jak wynika z wyjaśnień Ministerstwa Finansów zatytułowanych Metodyka w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych, zamieszczonych 25.04.2018 na stronie internetowej resortu finansów, zapłata na rzecz kontrahenta z wykorzystaniem MPP ma być jedną z najważniejszych przesłanek świadczących o zachowaniu przez podatnika należytej staranności przy zawieraniu transakcji z danym kontrahentem. Dokonując płatności w tej formie, można będzie odstąpić od weryfikacji tzw. transakcyjnych czynników ryzyka, wskazanych w ww. dokumencie. Jeżeli nabywca towarów/usług zweryfikuje kontrahenta pod względem formalnym (np. że figuruje w CEIDG bądź KRS, że jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT), organy podatkowe nie powinny kwestionować prawa nabywcy do odliczenia VAT.

Zgłaszanie rachunków VAT do US

Art. 5 ust. 2b pkt 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy o NIP nakładają na większość podatników obowiązek zgłaszania posiadanych rachunków bankowych. Nie ma jednocześnie przepisu wyłączającego spod tego obowiązku rachunki VAT.

Z art. 9 ust. 1 ustawy o NIP wynika obowiązek aktualizacji danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika US, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Prowadziłoby to do wniosku, że rachunki VAT powinny być przez podatników zgłaszane w formie aktualizacji zgłoszenia identyfikacyjnego.

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytanie Redakcji stwierdziło jednak, że podatnicy, którym banki/skok otworzą (zarówno przed, jak i po 1.07.2018) rachunki VAT do rachunków rozliczeniowych oraz imiennych rachunków członka kasy oszczędnościowo-kredytowej otwartych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie mają obowiązku zgłaszania tych rachunków do US.

Nie uzasadniło przy tym swojego stanowiska.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Temat: „Podzielona płatność”
VAT

Zapłata za faktury na usługi budowlane wystawione przez podatnika zwolnionego od VAT

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca prowadzący indywidualną działalność gospodarczą świadczy usługi szklarskie (PKD 23.12.Z i 43.34.Z) i korzysta ze zwolnienia od VAT na podstawie art. 113 ustawy o VAT. Na potrzeby działalności używa konta osobistego (do którego nie ma wyodrębnionego rachunku VAT). Podpisał umowę z deweloperem na montaż szklanych kabin prysznicowych, a całkowita wartość usługi przekracza 15 tys. zł. Zlecone prace wykazane są w zał. nr 15 do ustawy o VAT (poz. 132). Przed rozpoczęciem prac przedsiębiorca wystawił fakturę pro forma na 50% ceny. Na wystawionych fakturach powinna być informacja o metodzie podzielonej płatności, ale odbiorca nie może jej zastosować, ponieważ wystawiający nie ma rachunku VAT i nie figuruje na „białej liście”.
Jak właściwie postąpić w tym przypadku?

Opisany przedsiębiorca na podstawie art. 108e ustawy o VAT ma obowiązek posiadać rachunek rozliczeniowy (firmowy), do którego prowadzony jest rachunek VAT. Obowiązek ten ciąży na wszystkich podatnikach, którzy dokonują dostaw towarów lub świadczą usługi, o których mowa w zał. nr 15 do ustawy o VAT, oraz nabywających te towary lub usługi – również korzystających ze zwolnienia od VAT. Jego niedopełnienie nie jest jednak w żaden sposób sankcjonowane. W konsekwencji – mimo że przedsiębiorca nie posiada rachunku firmowego – nie grożą mu z tego tytułu żadne negatywne konsekwencje podatkowe.


Podatki i prawo gospodarcze

Dodatki do żywności na bazie oleju rzepakowego a obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności

Marcin Szymankiewicz
Spółka zajmuje się handlem stabilizatorami i emulgatorami wykorzystywanymi w przemyśle spożywczym. W jej ofercie znajdują się m.in. dodatki do żywności (CN 1516 2098; PKWiU 10.41.60.0), które są mieszaniną oleju rzepakowego i palmowego.
Czy faktury dokumentujące sprzedaż tych towarów powinny być opatrzone adnotacją „mechanizm podzielonej płatności”?

Podzielona płatność w przypadku braku wystarczających środków na rachunku VAT

Tomasz Krywan
Podatnik kupuje towary wymienione w zał. nr 15 do ustawy o VAT, niekiedy za kwoty przekraczające 15 tys. zł.
Czy w takich przypadkach ma obowiązek zapłaty za nie z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP), jeżeli nie ma wystarczających środków na rachunku VAT?

Dokonywanie płatności z zastosowaniem MPP nie wymaga posiadania przez podatnika dokonującego płatności odpowiednich środków na rachunku VAT. Z przepisów wynika bowiem, że w przypadku braku jakichkolwiek środków na rachunku VAT, w celu realizacji przelewu, bank obciąża wyłącznie rachunek rozliczeniowy nabywcy towarów/usług kwotą odpowiadającą wartości sprzedaży brutto wskazanej w komunikacie przelewu (zob. art. 62c ust. 2 Prawa bankowego).


CIT i PIT

Płatności na rzecz rolników ryczałtowych na rachunki spoza „białej listy”

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca kupuje towary u rolników – ryczałtowych oraz zarejestrowanych jako czynni podatnicy VAT. Płaci za nie na rachunki bankowe, które nie zostały zgłoszone do US i nie widnieją na tzw. białej liście. Płatności te często przekraczają 15 tys. zł.
Czy od 1.01.2020 możliwe jest dokonywanie płatności na te rachunki? Czy kwoty opłacone w ten sposób mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?

Obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu dokonywania płatności na rachunki bankowe (i w skok) spoza białej listy (czyli wykazu podatników VAT prowadzonego przez Szefa KAS). A zatem nie ma przeszkód, aby przedsiębiorca płacił na wskazane rachunki rolników.


CIT i PIT

Dopuszczalność ponownej płatności na rachunek z „białej listy”

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca przez pomyłkę opłacił fakturę za towary handlowe na kwotę ponad 15 tys. zł na rachunek, który nie jest wskazany na tzw. białej liście, i nie zgłosił tego do US w terminie 3 dni od dnia zlecenia przelewu.
Czy w celu uniknięcia sankcji w postaci wyłączenia wydatku z kosztów podatkowych może ponownie dokonać płatności (tym razem na prawidłowy rachunek, widniejący na białej liście)?

Od 2020 do ustaw o podatku dochodowym oraz Op dodano przepisy określające sankcje za dokonywania płatności (za zakupione od czynnego podatnika VAT towary/usługi) przelewem na rachunki bankowe (lub w skok) spoza wykazu, o którym mowa w art. 96b ustawy o VAT (białej listy). Sankcje te polegają na:


Podatki 2020

Limit 15 tys. zł w odniesieniu do wartości transakcji i kwoty z faktury

Aleksander Woźniak
Od 1.01.2020 r. istotnego znaczenia w transakcjach między przedsiębiorcami nabrała kwota 15 tys. zł, wyznaczająca limit, po przekroczeniu którego trzeba dopilnować określonych obowiązków w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji (sankcji) podatkowych. W związku z tym aktualny stał się problem, co rozumieć przez „wartość transakcji”.

Wspomniane konsekwencje powstają w zakresie:

  • podatku dochodowego (brak u nabywcy kosztu uzyskania przychodów),
  • VAT (dodatkowe zobowiązanie podatkowe u nabywcy i sprzedawcy),
  • podatkowej odpowiedzialności osób trzecich, przewidzianej w Op (solidarna odpowiedzialność nabywcy towaru/usługi za zaległości w VAT dostawcy lub usługodawcy).

VAT, CIT, PIT

Płatności kartą i w internecie a obowiązek stosowania podzielonej płatności i zapłaty na rachunek z „białej listy”

Patrycja Kubiesa
Przedsiębiorcy regulujący swoje zobowiązania z wykorzystaniem nowoczesnych form płatności mogą narazić się na sankcje ze strony fiskusa.

Od 1.11.2019 weszły w życie przepisy dotyczące obligatoryjnego stosowania mechanizmu podzielonej płatności (MPP) przy zakupie towaru/usługi z zał. 15 do ustawy o VAT, udokumentowanym fakturą na kwotę powyżej 15 tys. zł brutto, natomiast od 1.01.2020 obowiązują sankcje w CIT i PIT za naruszenie tego obowiązku (patrz ramka), jak również za płatności przelewem na rachunki bankowe spoza wykazu podatników VAT (tzw. białej listy).


VAT

Faktura na kwotę do 15 tys. zł z adnotacją „mechanizm podzielonej płatności” – czy konieczna jest zapłata z zastosowaniem MPP

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca otrzymał fakturę na 9500 zł brutto, zawierającą adnotację „mechanizm podzielonej płatności”.
Czy musi ją opłacić, stosując podzieloną płatność (MPP)?

Od 1.11.2019 stosowanie MPP jest obowiązkowe, jeżeli łącznie spełnionych zostanie 5 poniższych warunków (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT):


Obowiązek wystawienia faktury z adnotacją „mechanizm podzielonej płatności” na rzecz firmy zagranicznej

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca świadczy usługi budowlane słowackiej firmie, która nie jest zarejestrowana dla celów VAT w Polsce. Ponieważ są one wykonywane na terytorium Polski, przedsiębiorca wystawi fakturę z polskim VAT, na kwotę przekraczającą 15 tys. zł.
Czy faktura powinna być oznaczona adnotacją „mechanizm podzielonej płatności”? Czy słowacka firma ma obowiązek opłacić ją w tej formie?

Od 1.11.2019 wprowadzono obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności (MPP) w przypadku niektórych transakcji (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT), m.in. gdy otrzymana faktura dokumentuje nabycie towarów lub usług wymienionych w zał. nr 15 do ustawy o VAT (są nimi m.in. usługi budowlane), a kwota należności na fakturze przekracza 15 tys. zł (brutto). Takie faktury powinny zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT).


Wyłączenie z kosztów płatności na rachunek spoza „białej listy” przy zapłacie w formie MPP

Tomasz Krywan
Za dokonywanie płatności na rachunki spoza tzw. białej listy grozi obecnie wyłączenie wydatku z kosztów uzyskania przychodów.
Czy ryzyko to można wyłączyć, dokonując płatności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Od 1.01.2020 na podstawie art. 22p ust. 1 pkt 2 updof oraz art. 15d ust. 1 pkt 2 updop wyłączono możliwość zaliczania do kosztów podatkowych kosztów dotyczących transakcji pomiędzy przedsiębiorcami o wartości przekraczającej 15 tys. zł, jeżeli płatność dotycząca takiej transakcji zostanie dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT (na białej liście) – w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny. Wyłączenie to stosuje się, jeśli podatnik w ciągu 3 dni nie powiadomi US właściwego dla kontrahenta o dokonaniu przelewu na inny rachunek (podając m.in. numer tego rachunku).


Podatki i prawo gospodarcze

Płatności na rachunek faktora – wyłączenie z kosztów podatkowych i obowiązek zapłaty z zastosowaniem MPP

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca kupuje towary od dostawcy, który korzysta z faktoringu. Płaci więc za nie na rachunek faktora (wskazywany na fakturach wystawianych przez dostawcę).
Czy w takim przypadku od 1.01.2020 r. konieczne jest dokonywanie płatności na rachunek bankowy widniejący na „białej liście”? Czy jeśli płatność dotyczy towarów wymienionych w zał. nr 15 do ustawy o VAT, to musi następować na rachunek faktora z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Podatki i prawo gospodarcze

Potrącenie kaucji gwarancyjnej z faktury za usługi budowlane – obowiązek stosowania MPP

Tomasz Krywan
Opłacając faktury za roboty budowlane, najczęściej potrącamy określoną w umowie część ich wartości jako zabezpieczenie należnego wykonania umowy (gwarancja).
Jak postąpić, jeżeli mamy obowiązek opłacenia faktury z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)? Czy zwrot zatrzymanej kwoty kaucji gwarancyjnej (np. za 2 lata) też powinien być dokonany z zastosowaniem MPP?

Od 1.11.2019 r. weszły w życie przepisy (art. 108a ust. 1 ustawy o VAT) określające obowiązek stosowania MPP. Mechanizm ten nie ma jednak zastosowania w przypadku dokonywania potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kc – do potrącanych kwot (art. 108a ust. 1d ustawy o VAT).

Problemem jest jednak to, że przedmiotem potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kc, mogą być wyłącznie wierzytelności wymagalne (czyli te, których termin zapłaty już upłynął). W praktyce potrąca się zaś najczęściej wierzytelności, które jeszcze nie są wymagalne (tzw. potrącenie umowne). Uważam, że wskazane wyłączenie stosowania MPP powinno mieć zastosowanie również przy tego rodzaju potrąceniach, jednak dotychczas Ministerstwo Finansów nie zajęło stanowiska w tej kwestii.


Podatki i prawo gospodarcze

Faktury w walutach obcych a obowiązek zapłaty w formie podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Spółka z o.o. z niektórymi krajowymi kontrahentami rozlicza się w euro.
Czy otrzymywane od nich faktury w euro (z kwotami VAT przeliczonymi na złote) jest obowiązana opłacać z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Temat miesiąca

Obowiązkowa podzielona płatność zamiast odwrotnego obciążenia

Łukasz Grzegorczyk
Od 1.11.2019 przedsiębiorcy płacą za zakupy towarów i usług wymienionych w nowym zał. nr 15 do ustawy o VAT, obligatoryjnie stosując mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment), gdy kwota na fakturze przekroczy 15 tys. zł.

Obowiązkowi zapłaty przez nabywcę należności w ramach MPP odpowiada obowiązek przyjęcia przez sprzedawcę płatności w tej formie.

Z uzasadnienia projektu nowelizacji (ustawa z 9.08.2019 o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, DzU poz. 1751) wynika, że ma to być remedium na pojawiające się nowe metody unikania opodatkowania oraz przenoszenie przestępczej działalności na kolejne sektory gospodarki nieobjęte rozliczeniami w formie odwrotnego obciążenia. Obowiązkowy MPP ma efektywnie uszczelnić system podatkowy.


Podatki i prawo gospodarcze

Opłacanie faktur pro forma z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Często dokonujemy płatności na podstawie otrzymywanych od kontrahentów faktur pro forma.
Czy możemy w takich przypadkach zastosować mechanizm podzielonej płatności (MPP)?

Podatki i prawo gospodarcze

Zapłata wadium a mechanizm podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca uczestniczy w aukcjach dotyczących zakupu towarów wymienionych w zał. nr 15 do ustawy o VAT.
Czy wadia w kwotach przekraczających 15 tys. zł muszą być opłacane z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Od 1.11.2019 r. obowiązują przepisy nakładające obowiązek stosowania MPP, w przypadku gdy łącznie zostanie spełnionych pięć warunków, tj.:

  • podatnik VAT otrzymał fakturę z wykazaną kwotą VAT albo przekazuje całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów/wykonaniem usługi,
  • otrzymana faktura dokumentuje nabycie towarów lub usług wymienionych w nowym zał. nr 15 do ustawy o VAT albo kwota płacona przed dokonaniem dostawy/wykonaniem usługi dotyczy nabycia takich towarów lub usług,
  • kwota należności na fakturze przekracza kwotę, o której mowa w art. 19 pkt 2 Prawa przedsiębiorców, a więc 15 tys. zł, albo całość lub część zapłaty dokonanej przed dostawą towarów/wykonaniem usługi przekracza tę kwotę,
  • płatność nie następuje w drodze potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kc,
  • płatność nie wynika z faktury dokumentującej transakcje realizowane w wykonaniu umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym.

Badanie sprawozdania finansowego

Mechanizm podzielonej płatności a procedury badania sprawozdania finansowego

Agnieszka Baklarz
1.07.2018 r. weszły w życie przepisy ustawy o VAT dotyczące mechanizmu podzielonej płatności (MPP, split payment). Przyjrzyjmy się, jak wpłynęło to na procedury badania sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta.

O samym MPP napisano już wiele, więc dla porządku przypomnę tylko, że polega on na podziale płatności za dostawy i usługi na 2 części – kwotę netto przelewaną na bieżący rachunek bankowy oraz kwotę VAT przelewaną na rachunek bankowy VAT.

Dokładne wskazania zawiera art. 108a ustawy o VAT, który brzmi następująco:

1. Podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury mogą zastosować MPP.


VAT

Zwrot zapłaty w ramach split payment, która miała trafić na ror kontrahenta

Paweł Ziółkowski
Firma dokonała płatności za fakturę w systemie split payment (kwota była znaczna). Okazało się, że kontrahent (osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą) nie ma rachunku bieżącego, a do celów działalności używa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (ror). W efekcie nie ma także konta VAT – banki nie zakładają takiego konta do ror. Bank kontrahenta nie był w stanie zaksięgować wpłaty (brak rachunku VAT) i dokonał zwrotu kwoty na rachunek firmy. Mimo że kwota pierwotnie zeszła z rachunku bieżącego, zwrot został zaksięgowany na tym rachunku jedynie w kwocie netto – kwota podatku zasiliła rachunek VAT.
Czy bank postąpił prawidłowo? Jak wyjąć pieniądze, które niesłusznie zasiliły konto VAT?

Objaśnienia Ministerstwa Finansów dotyczące mechanizmu podzielonej płatności w VAT

MF opublikował obszerne objaśnienia1 podatkowe nt. stosowania mechanizmu podzielonej płatności (MPP), wprowadzonego 1.07.2018 r. do ustawy o VAT. Doprecyzowują one zasady nowego sposobu zapłaty faktur między podatnikami VAT, a także wyjaśniają kilka wątpliwości. Podatnicy stosujący się do objaśnień są chronieni przed zmianą wykładni przepisów.

Nie każdy będzie mieć prawo do stosowania podzielonej płatności

Od 1.07.2018 wejdą w życie przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności (MPP) w VAT. Nie wszyscy jednak mogą w ten sposób regulować należności za zakupione towary i usługi.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....