Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym – najnowsze interpretacje ZUS

Magdalena Januszewska radca prawny
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku), w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Zatrudnienie zarządu w stowarzyszeniu

Powołanie do organu wykonawczego nie wywołuje skutków ubezpieczeniowych. Wynagrodzenie dla członków zarządu stowarzyszenia powołanych w drodze uchwały podjętej przez walne zebranie członków nie jest więc oskładkowane.

  • FP – Fundusz Pracy
  • FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • Kc – Kodeks cywilny
  • Kp – Kodeks pracy

W art. 6 ust. 1 usus ustawodawca wymienił wszystkie podmioty objęte obowiązkiem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Wyliczenie to ma charakter zamknięty.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z 7.04.1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (DzU z 2015 r. poz. 1393) statut stowarzyszenia określa w szczególności władze stowarzyszenia, tryb ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje, z kolei ust. 1 pkt 5a ww. art. wskazuje na możliwość otrzymywania przez członków zarządu wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją.

Powołanie obejmuje każdą formę prowadzącą do nawiązania stosunku organizacyjnego. Jego następstwem może być nawiązanie stosunku obligacyjnego np. umowy o pracę lub cywilnoprawnej. Od woli stowarzyszenia zależy, czy stosunek organizacyjny będzie wyłączną podstawą wykonywania obowiązków członka zarządu, czy nie.

Powołanie w znaczeniu bezumownego powierzenia funkcji organu stowarzyszenia – członka zarządu nie stanowi samoistnego tytułu podlegania ubezpieczeniom >w myśl art. 6 ust. 1 usus. Poprzez samo powołanie w rozumieniu przepisów Prawa o stowarzyszeniach członek zarządu stowarzyszenia nie staje się pracownikiem czy zleceniobiorcą.

W konsekwencji gdy członek zarządu pełni swą funkcję wyłącznie na podstawie powołania, to po stronie stowarzyszenia jako płatnika składek nie powstanie obowiązek naliczania, potrącania i odprowadzania od wynagrodzenia takiego członka zarządu składek społecznych ani zdrowotnych.

Decyzja ZUS z 6.12.2016 r. (DI/100000/43/1196/2016).

Wynagrodzenie administratora bezpieczeństwa informacji

Nie trzeba opłacać składek ZUS za osobę powołaną do administrowania danymi osobowymi.

Spółka zajmuje się montażem i sprzedażą okien. Klientami są głównie konsumenci, więc spółka jest administratorem danych w rozumieniu ustawy z 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (DzU z 2016 r. poz. 922). Zatrudnia pana X na stanowisku doradcy techniczno-handlowego. Zawiera on umowy z klientami, rozlicza je, jeździ na pomiary.

Pan X na własny koszt wykształcił się w zakresie ustawy o ochronie danych osobowych. Został powołany uchwałą zarządu spółki na administratora bezpieczeństwa informacji (ABI), na podstawie art. 36a ustawy o ochronie danych osobowych, który stanowi, że administrator danych może powołać ABI. Jego zadania wynikają z tej ustawy i są inne niż obowiązki pracownicze pana X. ABI podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej lub osobie fizycznej będącej administratorem danych. Oznacza to, że bez względu na podległość służbową ze stosunku pracy w zakresie obowiązków ABI odpowiada on wyłącznie przed zarządem spółki. Obowiązki ABI wykonuje odpłatnie – przysługuje mu za to miesięczny ryczałt. Czy spółka powinna odprowadzać od niego składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?

Stanowisko ZUS:

Obowiązek ubezpieczeń społecznych dotyczy osób wyczerpująco wymienionych w art. 6 usus. Wśród osób, o których mowa w tym przepisie, nie ma osób pełniących funkcję ABI. Zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy z o ochronie danych osobowych administrator danych może powołać ABI. Ponieważ akt powołania nie jest, w świetle przepisów usus, tytułem rodzącym obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, od uzyskanego przez powołaną osobę wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji ABI nie odprowadza się składek społecznych.

Decyzja ZUS z 17.11.2016 r. (DI/100000/43/1107/2016).

Składka na FP za niepełnoetatowca

To, czy trzeba opłacać składkę na FP zależy od tego, ile zarabia zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Firma zatrudnia pracownika na umowę o pracę na 3/5 etatu, zarabia on mniej niż wynagrodzenie minimalne. Nie ma innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalno-rentowych i nie osiąga innych przychodów. Płatnik składek zadeklarował składki na FP od kwoty minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy 3/5 etatu. Czy prawidłowo?

Stanowisko ZUS:

Obowiązkowe składki na FP opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne (art. 104 ust. 1 ustawy z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, DzU z 2016 r. poz. 645).

Podstawą wymiaru składek na FP jest kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, a więc przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

Obowiązek przeliczenia podstawy wymiaru składek na okres miesiąca powstaje, gdy podstawa ta za dany miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia z uwagi na:

  • zatrudnienie przez niepełny miesiąc (np. z powodu rozpoczęcia lub zakończenia zatrudnienia w trakcie miesiąca),
  • wykonywanie pracy przez niepełny miesiąc z powodu pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z tytułu choroby albo zasiłku chorobowego,
  • korzystanie z urlopu bezpłatnego przez część miesiąca,
  • inne nieobecności w pracy, powodujące zmniejszenie należnego wynagrodzenia za pracę.

Należy wówczas ustalić, jaka byłaby podstawa wymiaru składek emerytalnych i rentowych, gdyby praca była wykonywana przez pełny miesiąc. W razie ustalenia, że podstawa ta wynosiłaby co najmniej minimalne wynagrodzenie, składka na FP jest należna.

Nie dokonuje się takich przeliczeń na okres pełnego miesiąca w odniesieniu do pracowników zatrudnianych w niepełnym wymiarze czasu pracy, gdy przychód takiego pracownika, stanowiący podstawę wymiaru składek emerytalnych i rentowych, jest niższy niż minimalne wynagrodzenie.

Za pracownika zatrudnionego na 3/5 etatu z wynagrodzeniem poniżej minimalnego, nieposiadającego innych tytułów do ubezpieczeń, nie ma obowiązku przeliczenia podstawy wymiaru składek na FP i ani opłacania tych składek.

Decyzja ZUS z 9.12.2016 r. (WPI/200000/43/1317/2016).

Wyrównanie nagrody jubileuszowej

Jeśli pracodawca zaniży wartość nagrody jubileuszowej, to od wypłaconego później wyrównania nie musi płacić składek.

Nagrody jubileuszowe są w spółce płacone nie częściej niż raz na 5 lat. W marcu 2016 r. pracodawca naliczył pani X nagrodę po 30 latach pracy, zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie wynagradzania. Początkowo przyjął jednak wadliwą podstawę wymiaru nagrody, co potem skorygował i wypłacił wyrównanie. Czy należy je oskładkować?

Stanowisko ZUS:

W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia składkowego z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone są nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które wg zasad określających warunki ich przyznania przysługują pracownikowi nie częściej niż co 5 lat.

Decydujące znaczenie dla zastosowania tego zwolnienia ma periodyczne (nie częstsze jednak niż co 5 lat) nabywanie przez pracownika prawa do uzyskania nagrody na podstawie wewnętrznych przepisów obowiązujących u pracodawcy. Obowiązujące w firmie wewnętrzne przepisy (regulaminy, uchwały) przewidujące wypłatę nagrody muszą więc zawierać wyraźny zapis, że nagrody przysługują nie częściej niż co 5 lat,

Wyrównanie nagrody jubileuszowej wypłacanej wg tych zasad nie jest wypłatą kolejnej nagrody jubileuszowej, podlega zatem wyłączeniu z podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych.

Decyzja ZUS z 29.11.2016 r. (WPI/200000/43/1235/2016).

Ekwiwalenty dla zleceniobiorcy za odzież roboczą i jej pranie

Warunki odpowiadające bhp trzeba zapewnić nie tylko pracownikom, ale i zleceniobiorcom. W obu wypadkach ekwiwalenty za odzież roboczą korzystają ze zwolnienia ze składek.

Firma leasinguje zleceniobiorców. Zamierza im wypłacać ekwiwalenty za używanie odzieży i obuwia własnego przy wykonywaniu pracy, a także za pranie odzieży roboczej. Zleceniobiorcy będą wykonywać pracę w warunkach, w których na mocy przepisów o bhp wymagana jest odzież robocza. Zleceniodawca nie będzie jej zapewniał. Wysokość wypłacanego ekwiwalentu za używanie odzieży i obuwia własnego będzie ustalana indywidualnie z uwzględnieniem cen rynkowych zniszczonej lub znacznie zabrudzonej odzieży oraz stopnia jej zużycia. Zleceniodawca nie będzie też zapewniał prania odzieży własnej zleceniobiorców, natomiast będzie wypłacał ekwiwalent za pranie w wysokości odpowiadającej faktycznie poniesionym indywidualnie kosztom. Ekwiwalenty będą dla zleceniobiorców przychodem z tytułu zlecenia w rozumieniu updof. Postanowienia dotyczące obu ekwiwalentów zostaną zawarte w umowie zlecenia. Czy ich wartość należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek?

Stanowisko ZUS:

Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone zostały ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej oraz używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego).

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia składkowego regulację tę stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru składek m.in. osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kc stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Z Kp wynika obowiązek zapewnienia przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy również osobom fizycznym wykonującym w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym zlecenia). Powinności zakładu pracy wobec zleceniobiorców są takie same jak wobec pracowników.

Zgodnie z art. 2377 Kp pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach, jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu, a także ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bhp. Pracodawca może ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bhp. Pracownikowi używającemu własnej odzieży i obuwia roboczego wypłaca ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.

Pracodawca nic może dopuścić podwładnego do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku. Musi zapewnić, aby stosowane środki oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie. Jeżeli nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika.

Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego oraz Kp zleceniobiorcy przysługuje ekwiwalent pieniężny za korzystanie z własnej odzieży i obuwia roboczego, a także za pranie odzieży roboczej, gdy zleceniodawca nie może ich zapewnić. W podstawie wymiaru składek społecznych nie uwzględnia się ekwiwalentów pieniężnych za pranie odzieży roboczej przy założeniu, że są one wypłacane zgodnie ze wskazanymi przepisami, tj. w wysokości odzwierciedlającej faktycznie poniesione koszty.

Wyłączenie wypłacanych przez firmę zleceniobiorcom ekwiwalentów za używanie odzieży i obuwia własnego oraz za pranie odzieży roboczej z podstawy wymiaru składek społecznych powoduje, że nie trzeba też płacić od nich składek zdrowotnych, na FP i FGŚP.

Decyzja ZUS z 28.12.2016 r. (WPI/200000/43/1263/2016).

Wynagrodzenie sportowców

Zasadniczo od stypendium sportowego nie płaci się składek. Inaczej jest, jeśli wypłaci je zatrudniający zawodnika klub.

Klub sportowy (spółka) zatrudnia na podstawie umów o pracę (z minimalnym wynagrodzeniem) zawodników uprawiających profesjonalnie piłkę ręczną. Zgłasza ich do ubezpieczeń i odprowadza składki. Dodatkowo zawodnicy mają wypłacane stypendia sportowe płatne przez urząd miasta X na podstawie umowy stypendialnej zawartej między zawodnikami a gminą. Rada miejska podjęła uchwałę, w której m.in. „przerzuciła” na spółkę kompetencje w zakresie wypłaty zawodnikom stypendiów sportowych wypłacanych wcześniej przez gminę. Na ten cel spółka otrzyma dotację gminną. Zamierza więc zawrzeć z zawodnikami dodatkową umowę cywilnoprawną oprócz umowy o pracę (umowę stypendialną). Kwoty stypendiów sportowych określone w umowach będą zróżnicowane w zależności od osiągnięć sportowych. Czy będą oskładkowane?

Stanowisko ZUS:

Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, wypadkowych, chorobowym podlegają osoby fizyczne będące pracownikami (art. 8 ust. 1 usus).

Z kolei na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 12 usus obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne pobierające stypendium sportowe. W świetle art. 11 usus stypendyści sportowi nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu (obowiązkowo ani dobrowolnie). Za stypendystę sportowego uważa się osobę pobierającą stypendium sportowe, z wyjątkiem osób uczących się lub studiujących, jeśli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu. Przez inny tytuł do ubezpieczeń społecznych należy rozumieć tytuł wymieniony w art. 6 usus.

Jak wskazuje spółka, wysokość wypłacanego przez nią stypendium sportowego uzależniona będzie od osiągnięć sportowych zawodnika, czyli jest to środek motywujący do osiągania sukcesów sportowych, co z kolei ściśle jest związane z realizacją umowy o pracę, jaką zawarła z zawodnikiem. Podstawę wymiaru składek powinny więc stanowić faktyczne dochody uzyskiwane przez zawodnika z tytułu zawodowego uprawiania sportu.

Zastosowanie znajdzie więc art. 8 ust. 2a usus, zgodnie z którym za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej o świadczenie usług, do której zgodnie z Kc stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na jego rzecz.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów updof z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a usus, uwzględnia się w niej również przychód z umowy agencyjnej, zlecenia lub innej o świadczenie usług, do której zgodnie z Kc stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.

Oznacza to, że spółka, ustalając podstawę wymiaru składek społecznych z tytułu stosunku pracy zawodników, powinna zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

Decyzja ZUS z 5.12.2016 r. (WPI/200000/43/1231/2016).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....