Wymogi szczególne, jakim powinna odpowiadać dokumentacja każdego badania sprawozdania finansowego

Antoni Kwasiborski biegły rewident, wspólnik i prezes zarządu Rewiks sp. z o.o.
KSB stawiają liczne wymogi dokumentacji badania sprawozdania finansowego (sf). Wiele z tych wymogów ma charakter powszechny, bo dotyczą dokumentacji każdego badania, stanowiącej element akt badania określonych – wraz z innymi zbiorami dokumentacji firmy audytorskiej – w uobr2. Obowiązek spełnienia przez dokumentację badania innych, szczególnych wymogów powstaje, jeśli badane (sf) zawiera określone informacje oraz gdy badana jednostka spełnia warunki wskazane w KSB.
Te szczególne wymogi są przedmiotem niniejszego opracowania.

Szczególne wymogi stawiane dokumentacji badania wraz ze wskazaniem warunku, w razie spełnienia którego powstaje obowiązek dokumentowania, określają KSB wymienione w tabeli poniżej[1].

Trzeba przypomnieć, że w KSB 230 Dokumentacja badania zostały ustalone relacje między wymogami tego standardu i innych KSB, określające zarówno powszechne, jak i szczególne wymogi stawiane dokumentacji. Natomiast inne niż KSB 230 standardy badania określają szczególne wymogi stawiane dokumentacji i wyjaśniają, jak stosować KSB 230 w specyficznych okolicznościach. Szczególne wymogi stawiane dokumentacji w innych KSB nie ograniczają stosowania KSB 230.

KSB Warunek, którego spełnienie powoduje obowiązek dokumentowania
260 Komunikowanie się z osobami sprawującymi nadzór Istnienie organu nadzoru lub osób sprawujących nadzór
450 Ocena zniekształceń rozpoznanych podczas badania Rozpoznanie zniekształceń w toku badania
540 Badanie wartości szacunkowych, w tym szacunków wartości godziwej i powiązanych ujawnień Występowanie w sf istotnych wartości szacunkowych
550 Podmioty powiązane Powiązania badanej jednostki z innymi podmiotami
600 Badanie sprawozdań finansowych grupy (w tym praca biegłych rewidentów części grupy) – uwagi szczególne[*] Badane sf będące skonsolidowanym sf grupy kapitałowej
610 Wykorzystanie pracy audytorów wewnętrznych Korzystanie przez biegłego rewidenta z wyników audytu wewnętrznego
620 Korzystanie z wyników pracy eksperta powołanego przez biegłego rewidenta Zatrudnienie eksperta przez biegłego rewidenta
580 Pisemne oświadczenia Różne warunki przedstawione w dalszej części artykułu

[*] Temat pominięto w opracowaniu, gdyż dotyczy on dokumentacji badań jednostkowych sf.

[1] Wg załącznika do KSB 230. Warunek, którego spełnienie powoduje obowiązek dokumentowania, został dodany przez autora artykułu.

[2] W celu ułatwienia wglądu w postanowienia KSB, w opracowaniu w nawiasach kwadratowych podano numer KSB i paragraf.

Okoliczność, że którykolwiek KSB nie zawiera wymogu dotyczącego dokumentacji, nie oznacza, że na skutek przestrzegania tego KSB nie powstanie żadna dokumentacja. W takim przypadku dokumentacja badania musi spełniać wymogi KSB 230 [230, A6][2].

Uważny czytelnik zauważy zapewne, że postanowienia KSB 230 i KSB wymienionych w załączniku do tego standardu nie wyczerpują wymogów stawianych dokumentacji badania. Załącznik ten wymienia bowiem tylko te standardy, w których wymogi stawiane dokumentacji poprzedzono śródtytułem „Dokumentacja”, pod którym określono wymagane dokumenty. Wiedza o oczekiwanej zawartości dokumentacji badania staje się pełniejsza po zapoznaniu się z czynnościami, jakie biegły rewident powinien wykonać, warunkującymi uzyskanie określonych dokumentów. Z tego powodu w artykule zrelacjonowano za KSB informacje o niektórych z tych czynności. W części KSB, np. KSB 560 Późniejsze zdarzenia i 570 Kontynuacja działalności, nie sformalizowano wymogów stawianych dokumentacji badania, chociaż standardy te zawierają wymogi dokumentowania przewidzianych nimi procedur.

Trzeba tu przypomnieć, że w myśl § 22 KSB 200 Ogólne cele niezależnego biegłego rewidenta oraz przeprowadzanie badania zgodnie z MSB biegły rewident przestrzega każdego wymogu każdego standardu, chyba że:

  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
  • MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • MSB – Międzynarodowe Standardy Badania
  • cały standard nie jest odpowiedni dla danego badania lub
  • wymóg nie jest odpowiedni, ponieważ ma charakter warunkowy, a warunek nie zachodzi.

W wyjątkowych okolicznościach biegły rewident może uznać za konieczne odstąpienie od spełnienia jakiegoś wymogu standardu, ale tylko wtedy, gdy wymóg zakłada przeprowadzenie określonej procedury, a w warunkach danego badania procedura ta byłaby nieskuteczna dla osiągnięcia celu wynikającego z tego wymogu.

W takim przypadku biegły rewident przeprowadza alternatywne procedury badania, aby osiągnąć cel wynikający z tego wymogu [200, 23].

Dokumentacja komunikowania się z osobami sprawującymi nadzór

W przypadku powołania w badanej jednostce organu nadzoru lub osób sprawujących nadzór, w dokumentacji badania zamieszcza się pisemne oświadczenia osób sprawujących nadzór, o jakie prosił biegły rewident, oraz kopie informacji przekazanych pisemnie tym osobom.

W przypadku przekazu ustnego biegły rewident włącza do dokumentacji badania notatkę, wskazującą datę i osobę, której przekazał [260, 23; 260,16]:

  • swoją opinię nt. znaczących jakościowych aspektów praktyki rachunkowości jednostki, w tym zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych i ujawnień w sf,
  • informacje o znaczących trudnościach napotkanych podczas badania,
  • informacje o znaczących sprawach wynikłych podczas badania, które były przedmiotem rozmów lub korespondencji z kierownictwem, jeśli takie się odbyły (zgodnie z Ksh osoby wchodzące w skład rady nadzorczej spółek kapitałowych nie uczestniczą w zarządzaniu),
  • informacje o innych wynikających z badania sprawach, które zgodnie z zawodowym osądem biegłego rewidenta są znaczące dla nadzoru nad sf, jeśli takie stwierdzono.

Także inne standardy niż KSB 260 wymagają dokumentowania komunikacji. Np. w KSB 570 Kontynuacja działalności, pod śródtytułem „Komunikowanie się z osobami sprawującymi nadzór” znajduje się § 23, stanowiący, że biegły rewident informuje osoby sprawujące nadzór o rozpoznanych zdarzeniach i uwarunkowaniach, które mogą budzić poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuacji działalności. Komunikowanie się z osobami sprawującym nadzór obejmuje następujące zagadnienia:

  • czy zdarzenia lub uwarunkowania stanowią istotną niepewność,
  • czy przyjęte założenie kontynuacji działalności jest zasadne przy sporządzaniu i prezentacji sf,
  • czy powiązane ujawnienia w sf są adekwatne.

Wyświetlono 16% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Audytor”
Audytor

Ranking firm audytorskich

Jak co roku dziennik „Rzeczpospolita” przygotował – na podstawie nadesłanych ankiet – ranking najlepszych firm audytorskich (opublikowany w „Rz” z 12.04.2019 r.).


Audytor

Obowiązek posiadania strony internetowej przez firmę audytorską

Prowadzę niewielką firmę audytorską w formie działalności gospodarczej. Dotychczas nie założyłem strony internetowej firmy.
Czy ciąży na mnie taki obowiązek? Jeżeli tak, to czy jestem również zobowiązany przekazać adres takiej strony do PIBR?

Współczesne problemy rachunkowości, rewizji finansowej i podatków

XXVI Konferencja Naukowo-Zawodowa pod powyższym tytułem, zorganizowana przez Regionalny Oddział Polskiej Izby Biegłych Rewidentów (ROPIBR) we Wrocławiu oraz Instytut Rachunkowości Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (UEW), odbyła się 06.12.2018 r. i zgromadziła 217 osób: biegłych rewidentów, pracowników naukowo-dydaktycznych, studentów UEW, doradców podatkowych oraz praktyków.

Konferencję zagaiła Prezes Regionalnej Rady RO PIBR we Wrocławiu dr Jadwiga Szafraniec, która powitała gości i stałych uczestników. Szczególnie serdecznie powitała członka KRBR i Prezesa RO PIBR w Poznaniu Macieja Ostrowskiego, Przewodniczącego Krajowej Komisji Nadzoru PIBR dr Władysława Fałowskiego oraz studentów Koła Naukowego Rachunkowości „AUDYTOR”.

Konferencję otworzył w imieniu władz uczelni, Dyrektor Instytutu Rachunkowości UEW, Prezes Oddziału Dolnośląskiego SKwP we Wrocławiu, prof. dr hab. inż. Zbigniew Luty, który stwierdził, że tego typu konferencje łączące praktykę i naukę dają niewymierne korzyści zarówno praktykom jak i pracownikom naukowym UEW. Zwrócił uwagę na stałe zmiany w otoczeniu, co wpływa na miejsce rachunkowości i rewizji finansowej w biznesie. Szczególnej uwagi wymagają nowe technologie – cyfryzacja, robotyzacja i sztuczna inteligencja.


Audytor

Sprawozdanie biegłego rewidenta z badania rocznego sprawozdania finansowego

Barbara Misterska-Dragan Joanna Żukowska-Kalita
W artykule omówiono zasady sporządzania sprawozdania z badania zgodnie z obowiązującymi KSB i uobr. Przybliżono też zagadnienia związane z komunikowaniem przez biegłych rewidentów wyników badania sf i zwrócono uwagę na zmiany, jakie wprowadzają wiążące obecnie KSB (Z).

Sprawozdanie finansowe (sf) jednostki jest podstawowym źródłem informacji o jej sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowym, z którego korzysta wielu różnych użytkowników.

Prawdziwość i zgodność danych sf z obowiązującymi przepisami uwiarygadnia sprawozdanie biegłego rewidenta z badania sf. Badanie takie wymaga przeprowadzenia przez sprawdzonego, niezależnego fachowca – biegłego rewidenta – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz standardami badania i kontroli jakości, przy zachowaniu zawodowego sceptycyzmu i zasad etyki zawodowej.


Audytor

Jak naprawdę przebiega badanie sprawozdania finansowego

Józef Dudek
Badanie rocznych (i nie tylko) sprawozdań finansowych jest przeprowadzane od wielu lat. Należałoby odpowiedzieć sobie na pytanie, czy i jakie zmiany mogą być bądź są nieodzowne w zakresie wykonywania tych czynności i ich udokumentowania. Trzeba przy tym uwzględnić oczywistą konieczność spełnienia wymogów unijnych.

Regulacje prawne są dziś tworzone w pośpiechu, bez uprzedniej konsultacji z kompetentnymi, zawodowymi gremiami czy uznanymi fachowcami. Bywa też gorzej – konsultacje sobie, a regulacje sobie. W takich okolicznościach, w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, prawodawca nie może przewidzieć i uregulować pełnej gamy sytuacji i skutków, które poddaje prawnej modyfikacji. Tak też się dzieje w obszarze rachunkowości, w tym sporządzania i badania rocznych sprawozdań finansowych (sf).

Nie wydaje się, by istotnie się zmienił cel badania sf. Ma ono potwierdzić, że sprawozdanie jest wiarygodne, bo sporządzono je stosownie do wiążących przepisów prawa, na podstawie prawidłowych ksiąg rachunkowych, przedstawiających rzetelnie i jasno stan majątkowy, finansowy oraz wynik finansowy jednostki. Sporządzone przez biegłego rewidenta sprawozdanie z badania, zawierające opinię o wiarygodności zbadanego sf, ma rangę kompetentnego potwierdzenia spełniania przez nie powyższych wymogów, służącego zarówno samej jednostce i jej organom, jak i podmiotom zewnętrznym – uprawnionym bądź zainteresowanym.


Audytor

Identyfikacja zbadanego sprawozdania finansowego w sprawozdaniu z badania – głos w dyskusji

Agnieszka Baklarz
Od 1.10.2018 r. przedsiębiorstwa prowadzące księgi na podstawie uor i wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS mają obowiązek sporządzania elektronicznego sprawozdania finansowego (sf) w postaci pliku w formacie XML. Niestety, utrudnia to wskazanie w sprawozdaniu biegłego rewidenta z badania, co dokładnie było jego przedmiotem.

W świetle uwag zgłaszanych do sprawozdań biegłych rewidentów niezwykle istotne wydaje się, aby sprawozdanie to precyzyjne wskazywało, jakie informacje zawiera zbadane sf.

W myśl art. 83 ust. 3 uobr, który określa treść sprawozdania biegłego rewidenta z badania, identyfikacja zbadanego sf polega na wskazaniu nazwy jednostki, której sf podlegało badaniu, i określeniu jego rodzaju (jednostkowe/skonsolidowane). Uobr nie wymaga identyfikacji elementów składających się na sf, nad czym można by dyskutować.


Audytor

XIX Doroczna Konferencja Audytingu (DKA) – „Firma audytorska dziś i jutro”

Przedstawiamy relację z wydarzenia, które odbyło się 22–24.10.2018 r. w Jachrance.

Konferencję otworzył Krzysztof Burnos, prezes KRBR, podkreślając, że priorytetem działań samorządu w ostatnich latach były małe i średnie firmy audytorskie oraz upowszechnienie nowych technologii znacząco wpływających na sposób wykonywania badań.

Obowiązkiem samorządu jest dbałość o rozwój firm audytorskich i ich wspieranie, przy uwzględnieniu zmian zachodzących na rynku.


Pytania i odpowiedzi

Powierzenie badania podwykonawcy niebędącemu firmą audytorską

Prowadzę niewielką firmę audytorską. Pojawiła się możliwość podpisania kilku umów o badanie sprawozdań finansowych za 2018 r. (nie są to jzp), ale mógłbym mieć problemy z fizycznym wykonaniem tych zleceń ze względu na nieliczny personel mojej firmy. Stąd zastanawiam się nad powierzeniem – w formie podwykonawstwa – części ew. przyjętych badań współpracującej ze mną kancelarii księgowej, niebędącej firmą audytorską.
Czy to możliwe? Jeżeli tak, to jakich przepisów muszę przestrzegać?

Powierzenie – w formie podwykonawstwa – części badań kancelarii księgowej, niebędącej firmą audytorską, nie jest możliwe, bo zgodnie z art. 48 uobr przeprowadzająca badanie sprawozdania finansowego firma audytorska może – na podstawie pisemnej umowy – powierzyć osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, wpisanej na listę firm audytorskich, wykonanie w jej imieniu i na jej rzecz niektórych czynności badania (dalej podwykonawca).

Ustawa wskazuje zatem wprost, że podwykonawcą może być wyłącznie firma audytorska. Ponadto przez podwykonawcę nie może być wykonane całe badanie, a jedynie „niektóre czynności badania”. PIBR wyjaśniła, że skoro uobr nie określa zakresu „niektórych czynności badania”, to dopóki firma audytorska będąca podwykonawcą nie wykonuje „wszystkich czynności badania” objętych zleceniem badania, dopóty wykonuje „niektóre czynności badania”.


Z działalności Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

Na posiedzeniach, które odbyły się między 1.10.2018 a 31.12.2018 r., KRBR podjęła:

  • 422 uchwały ⇒ LINK, w tym dotyczące:
    • powołania oraz trybu działania Komisji ds. komunikacji (por. dalej),
    • zmiany zasad finansowania działalności regionalnych oddziałów PIBR; począwszy od 2019 r. będą otrzymywać 70% (dotychczas 75%) wpływów z tytułu składek członkowskich biegłych rewidentów należących do danego oddziału, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów działalności statutowej, w tym funkcjonowanie biura i jego obsługę,

Audytor

Przyszłość zawodu biegłego rewidenta – debata

Biegły rewident (audytor, Wirtschaftsprüfer, expert comptable itp.) zaistniał w Europie Kontynentalnej jako członek odrębnego zawodu zaufania publicznego w latach 30. XX w. po wielkim załamaniu giełd. W Polsce Kodeks handlowy z 1934 r. powołał instytucję biegłych rewidentów do badania bilansów spółek akcyjnych, jednak wobec niewydania rozporządzeń wykonawczych instytucja ta nie rozpoczęła działalności do wybuchu II wojny światowej.

Dopiero ustawą z 19.10.1991 r. o badaniu i ogłaszaniu sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentach i ich samorządzie powołano do życia instytucję biegłych rewidentów jako warunek działania reaktywowanej giełdy.


Z działalności Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

  • Posiedzenia KRBR
  • Uchwały Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów
  • Wyróżnienia dla najlepiej przeszkolonych oddziałów
  • MF o optymalizacjach i tajemnicy zawodowej
  • Obowiązkowe badania sprawozdań OPP
  • Zmiana przykładowych raportów z przeglądu
  • Konsultacje zmian MSB 315
  • Audytorzy pod wzmocnionym nadzorem
  • Wymóg e-podpisów
  • PIBR poprosił o prognozy przychodów
  • NIK pyta biegłych rewidentów o klauzule w CIT
  • Sprawozdawczość spółek publicznych
  • Dofinansowanie na studia podyplomowe „Raport Zintegrowany”
  • Nowa aplikacja do badania sf
  • IX Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów
  • Ważne dokumenty dotyczące usług wykonywanych przez biegłych rewidentów
  • Spotkania środowiskowe

Pytania i odpowiedzi

Podwykonawstwo przy badaniu sprawozdań finansowych a sieć i powiązanie

Zdarza się, że moja firma audytorska podczas wykonywania badań sprawozdań finansowych korzysta z usług zaprzyjaźnionej firmy audytorskiej, świadczonych w ramach umowy o podwykonawstwo. Słyszałem, że taką współpracę uznaje się za istnienie powiązania między firmami, a także za „sieć”.
Czy to prawda, a jeżeli tak – to czy fakt korzystania z usług podwykonawcy należy gdzieś zgłosić?

W myśl uobr (art. 2 pkt 14) przez pojęcie „sieci” rozumie się strukturę (a więc istnienie organizacji), której celem jest:


Pytania i odpowiedzi

Wymogi dla badań obowiązkowych i dobrowolnych

Uobr zawiera w art. 2 definicję badania ustawowego oraz dobrowolnego.
Czy biegły rewident i firma audytorska, przeprowadzając badanie ustawowe, muszą spełniać inne wymogi niż przy badaniu dobrowolnym?

Jak widać, różnica między badaniem ustawowym a dobrowolnym polega na tym, że badanie ustawowe przeprowadza się zgodnie z KSB (w myśl art. 2 pkt 22 uobr KSB to MSB przyjęte do prawa UE w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej – na dzień dzisiejszy takie standardy nie zostały wydane – oraz KSB, przyjęte przez KRBR i zatwierdzone przez KNA)[1], natomiast badanie dobrowolne może być przeprowadzone zarówno zgodnie z KSB, jak i z innymi standardami badania.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....