Wstępna opłata leasingowa – moment ujęcia kosztów pośrednich

Anna Koleśnik doradca podatkowy

Wstępna opłata leasingowa może być zaliczona jednorazowo do kosztów uzyskania przychodów w dacie poniesienia tego wydatku, mimo że dla celów bilansowych jest rozliczana w czasie.

Prawidłowość takiego sposobu postępowania potwierdzają najnowsze interpretacje KIS. Organ przychylił się tym samym do stanowiska podatników, a w uzasadnieniu powołał się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, wskazujące, że o momencie poniesienia kosztu podatkowego nie decyduje sposób jego ujęcia – jako kosztu – w księgach rachunkowych.

  • IS – izba skarbowa
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • KIS – Krajowa Informacja Skarbowa

Koszt rozłożony w czasie…

Do tej pory – ignorując orzecznictwo sądowe – organy podatkowe dość konsekwentnie stały na stanowisku, że tzw. koszty pośrednie powinny być rozliczane zgodnie z ich ujęciem w księgach rachunkowych. Jeżeli tam rozłożone są w czasie, to dla celów podatkowych nie mogą być potrącone jednorazowo.

Taki też pogląd wyrażono m.in. w interpretacji KIS z 19.06.2018 (0111-KDIB2-1.4010.150.2018.1.JP), w której stwierdzono, że moment zakwalifikowania wydatków na opłacenie wstępnej opłaty leasingowej w ciężar kosztów uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 4e updop, jest uzależniony od momentu ich ujęcia w księgach rachunkowych: skoro wnioskodawca podjął decyzję o bilansowym rozłożeniu kosztów wstępnej opłaty leasingowej w czasie za pomocą konta czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów, poprzez miesięczne odpisy w koszty na okres trwania poszczególnych umów leasingu operacyjnego, to w tym momencie może rozpoznać koszty tej opłaty jako koszty podatkowe.

…czy jednorazowy

Trzeba jednak przyznać, że już w kilku wcześniejszych interpretacjach dotyczących wstępnej opłaty leasingowej organy podatkowe odstąpiły od takiej wykładni, potwierdzając, że niezależnie od sposobu ujęcia w księgach rachunkowych opłaty wstępnej, dla celów podatkowych stanowi ona zawsze koszt pośredni potrącany jednorazowo w momencie poniesienia (zob. pisma KIS z 28.07.2017, 0112-KDIL5.4010.74.2017.2.EK, i 23.06.2017, 0112-KDIL5.4010.57.2017.2.KS, oraz IS w Katowicach z 30.08.2016, IBPB-1-1/4510-162/16-1/ESZ). Nie uzasadniały jednak w żaden sposób swego stanowiska.

Tymczasem w najnowszej interpretacji KIS z 15.02.2019 (0111-KDIB2-3.4010.5.2019.1.LG), która wpisuje się w tę linię interpretacyjną, czytamy: Koszty pośrednie potrąca się, co do zasady, w roku poniesienia. Jeżeli jednak dotyczą one okresu dłuższego niż jeden rok, rozlicza się je proporcjonalnie (art. 15 ust. 4d updop). O tym jednak, czy w istocie dany wydatek z uwagi na swój charakter nie może zostać przyporządkowany do długości okresu, którego dotyczy, decydować będą przepisy prawa podatkowego, a nie sposób jego księgowania na potrzeby prawa bilansowego.

Uwzględniając orzecznictwo sądów administracyjnych, należy stwierdzić, że art. 15 ust. 4e updop odnosi się do pojęcia kosztu, zdefiniowanego w art. 15 ust. 1 updop, a więc kosztu w znaczeniu ustawy podatkowej.

Wg jednolitych i utrwalonych poglądów orzecznictwa o uznaniu danego przysporzenia czy wydatku (zobowiązania do jego poniesienia) za przychód, dochód czy koszt podatkowy decydują wyłącznie przepisy prawa podatkowego (…).

Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca w art. 15 ust. 4e updop, definiując termin poniesienia kosztu, odwołał się do pewnych pojęć, znanych przepisom o rachunkowości i niezdefiniowanych w updop, jak rezerwy czy bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. W odniesieniu do tych wyrażeń niezbędne jest odwołanie się przy ich wykładni do przepisów uor. Nie ma natomiast podstaw, aby dokonywać takiego zabiegu w stosunku do pojęcia kosztu jako kosztu ujętego w księgach rachunkowych.

W świetle powyższego należy uznać, że faktyczna data dokonania zapisu w księgach rachunkowych nie może zmieniać kwalifikacji danego wydatku i wpływać na moment zaliczenia go jako kosztu w rozumieniu art. 15 ust. 4e updop. Nie jest ona bowiem datą ujęcia kosztu, a jedynie datą technicznego wprowadzenia informacji do systemu.

Potwierdzeniem powyższego podejścia są liczne wyroki NSA, m.in. z 9.06.2015, II FSK 1236/13, 6.05.2015, II FSK 1071/13, 1.04.2015, II FSK 1604/13, 20.05.2014, II FSK 1443/12, 4.04.2014, II FSK 1112/12, 2.12.2014, II FSK 188/13, 31.10.2012, II FSK 480/11, 9.12.2011, II FSK 1091/10, 20.07.2011, II FSK 717/13, 20.07.2011, II FSK 414/10 (…).

Opłata wstępna dotyczy nie tyle samego trwania usługi leasingu, lecz w ogóle prawa skorzystania z niego. Opłatę wnosi leasingobiorca (korzystający), zanim jeszcze leasing zostanie uruchomiony. Jeżeli w umowie leasingu nie określono, że opłata wstępna jest opłatą na poczet usługi wykonywanej przez okres jej trwania, to należy ją uznać za koszt jednorazowy, w momencie poniesienia. Nie ma wówczas podstaw, by traktować ją jako koszt, który dotyczy okresu przekraczającego rok podatkowy. Wobec powyższego wstępna opłata leasingowa powinna być zaliczana do kosztów uzyskania przychodów jednorazowo w dacie jej poniesienia, (…) którą wyznacza art. 15 ust. 4e updop.

Identyczny pogląd przedstawiono też w piśmie KIS z 8.01.2019 (0111-KDIB1-1.4010.504.2018.2.SG).

Co z innymi kosztami pośrednimi

Pojawia się pytanie: czy przytoczone interpretacje zwiastują zmianę stanowiska fiskusa także co do momentu potrącania innych niż opłata wstępna kosztów pośrednich, czy też nadal – wbrew przytoczonemu orzecznictwu sądowemu – organy podatkowe będą trwać przy poglądzie, że o momencie potrącenia kosztu pośredniego decyduje data jego ujęcia – jako kosztu – dla celów rachunkowych?

Na to, że fiskus zmienia swój pogląd odnośnie do sposobu rozliczenia wszystkich kosztów pośrednich, wskazuje kilka innych wydanych ostatnio interpretacji KIS (np. z 22.02.2018, 0114-KDIP2-2.4010.611.2018.2.RK ws. zakupu prac programistycznych i licencji, 8.02.2019, 0111-KDIB2-3.4010.382.2018.1.LG ws. kosztów remontów, 15.02.2019, 0111-KDIB1-2.4010.524.2018.2.AW ws. opłaty motywacyjnej, 25.01.2019, 0111-KDIB2-3.4010.392.2018.1.KK ws. wydatków na przeglądy okresowe pojazdów kolejowych, oraz 17.01.2019, 0111-KDIB1-2.4010.488.2018.1.MM ws. kosztów przebudowy infrastruktury dojazdowej). Szkoda tylko, że następuje to po wielu latach utrwalania przez organy podatkowe przeciwnego stanowiska.

Na ten temat pisaliśmy też w artykułach: „Wstępna opłata leasingowa – koszt jednorazowy czy rozłożony w czasie” i „„Wstępna opłata leasingowa jednorazowym kosztem”.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej artykułów o leasingu:
Księgi rachunkowe

Podatkowe i bilansowe skutki kradzieży przedmiotu leasingu

Marek Barowicz
Spółce skradziono przenośny aparat o cechach środka trwałego, stanowiący przedmiot leasingu.
Jak ująć w księgach rachunkowych to zdarzenie losowe i jakie będą jego skutki podatkowe?

W przypadku utraty leasingowanego aparatu, maszyny, środka transportu itp., umowa leasingu wygasa. Finansujący (leasingodawca) może wówczas żądać od korzystającego (leasingobiorcy) natychmiastowej zapłaty wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat (przestaje obowiązywać pierwotny harmonogram ich płatności, określony w umowie leasingu), pomniejszonych o korzyści:

  • jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty i wygaśnięcia umowy leasingu przed umówionym terminem (np. oszczędności na wcześniejszej spłacie kredytu refinansującego nabycie przedmiotu leasingu),
  • z tytułu ubezpieczenia rzeczy,
  • naprawienia szkody (art. 7095 Kc).

Rachunkowość

Zakup przedmiotu leasingu finansowego – skutki księgowe

Jednostka zainteresowania publicznego stosująca uor zawarła w 2013 r. umowę leasingu, który dla celów rachunkowości stanowi leasing finansowy, a dla podatkowych – operacyjny. Przedmiotem umowy było urządzenie (linia produkcyjna). Okres umowy wynosił 5 lat. Przewidziano w niej możliwość nabycia urządzenia, po zakończeniu okresu leasingu, za 150 tys. zł. Zawierając umowę, nie planowano nabycia urządzenia. Jednak po jej zakończeniu kierownictwo zmieniło zdanie i je zakupiło.
Jak zaksięgować zakup urządzenia, które stanowiło przedmiot leasingu finansowego?

Do rozważenia jest kwestia, czy zmiana długości okresu użytkowania przedmiotu leasingu i – co się z tym wiąże – okresu (i stawki) amortyzacji stanowi zmianę zasad (polityki) rachunkowości, czy zmianę szacunków. KSR 7 Zmiana zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja[1] nie daje jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie.

W pierwszym przypadku – gdy zachodzi zmiana zasad (polityki) rachunkowości – trzeba uwzględnić, że w pytaniu nie wskazano:

  • w jaki sposób jednostka wyceniła wprowadzoną do ksiąg wartość początkową przedmiotu umowy leasingu (w wartości sumy zdyskontowanych opłat leasingowych czy w wartości rynkowej) oraz
  • jaka jest księgowa wartość przedmiotu leasingu na dzień zakończenia umowy; zakładamy, że zerowa.

Podatki i prawo gospodarcze

Opłata za kredyt rewolwingowy i opłaty leasingowe a koszty finansowania dłużnego

Edyta Głębicka
W 2015 r. spółka z o.o. zaciągnęła kredyt bankowy, który jest wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej i w związku z którym są płacone odsetki I prowizje. W ramach tej samej umowy kredytowej bank udostępnia też spółce kredyt rewolwingowy do określonej kwoty, który może ona wykorzystać w razie potrzeby. Dotychczas z niego nie skorzystała. Za samą gotowość do jego udzielenia pobierana jest – w okresach półrocznych – prowizja (opłata za dostępność).
Czy taką opłatę należy uznać za koszt finansowania dłużnego (KFD), podlegający ograniczeniu w zaliczaniu do kosztów podatkowych?
Spółka zawarła ponadto ramową umowę na finansowanie umów tzw. leasingu operacyjnego (zbliżone charakterem do umów najmu) oraz umów serwisowych. Jej przedmiotem są samochody osobowe. Dla każdego samochodu podpisywana jest umowa jednostkowa, określająca czas jej trwania, cenę samochodu i wynagrodzenie (miesięczna rata leasingowa bez rozbicia na część kapitałową i odsetkową). Opłaty leasingowe i za usługi serwisowe ustalane są dla konkretnego okresu leasingu oraz całkowitego limitu kilometrów.
Czy mimo braku wyszczególnienia na miesięcznej fakturze części kapitałowej i odsetkowej opłaty leasingowej spółka powinna jakoś ustalać część odsetkową i uwzględniać w limicie KFD?

Biorąc pod uwagę stanowisko organów podatkowych, odpowiedź na oba pytania jest niestety twierdząca. Na ten temat wypowiedziała się KIS, m.in. w interpretacji z 6.09.2018 r. (0114-KDIP2-2.4010.310.2018.1.AZ). We wniosku o jej wydanie podatnik podnosił, że opłata za dostępność kredytu rewolwingowego nie dotyczy produktu, jakim jest już zaciągnięty i spłacany kredyt, ale samodzielnego kredytu będącego dopiero potencjalnym, odrębnym, zewnętrznym finansowaniem dłużnym. Twierdził, że nie jest to jeszcze koszt związany z uzyskaniem środków finansowych ani z korzystaniem z takich środków. Trudno uznać opłatę za gotowość do udzielenia kredytu za koszt obsługi innego długu podatnika.

>

Rachunkowość

Ewidencja szczegółowa środków trwałych użytkowanych na podstawie umów leasingu finansowego

Czy środkowi trwałemu, użytkowanemu przez nas na podstawie umowy leasingu finansowego, należy nadać indywidualny numer inwentarzowy?

Leasing

Co dalej z leasingiem – artykuł dyskusyjny

Mikołaj Turzyński
1.01.2019 r. wchodzi w życie MSSF 16 Leasing, który zastąpił MSR 17 o takim samym tytule i zawiera całkowicie nową koncepcję ujęcia leasingu. Tymczasem polskie przepisy o rachunkowości dotyczące leasingu bazują na regulacjach uchylonego MSR. Czy w związku z tym wymagają zmiany? W artykule przedstawiono możliwe scenariusze rozwiązań.

Ustawa o rachunkowości (uor) już od 2000 r. zawiera przepisy dotyczące leasingu, wzorowane na ówcześnie obowiązującym MSR 17 Leasing. W istocie ograniczają się one do wskazania cech leasingu finansowego i tego, kiedy mamy z nim do czynienia, przy czym znacznie rozszerzają tę kategorię w porównaniu z leasingiem finansowym w rozumieniu przepisów podatkowych. Natomiast wykładnię zasad ujmowania umów leasingu operacyjnego i finansowego zawiera KSR 5 Leasing, najem i dzierżawa.

Przed kilku laty w uor – w odniesieniu do jednostek małych i mikro – wycofano się z szerokiej definicji leasingu finansowego. Dla ułatwienia prowadzenia księgowości i rozliczeń podatkowych przez te jednostki zapewniono im możliwość kwalifikacji umów leasingu wg zasad podatkowych. Od 1.01.2019 r. podwyższeniu ulegają granice pozwalające na uznanie jednostki za małą, co zapewne zwiększy liczbę jednostek stosujących na potrzeby księgowe podatkową kwalifikację leasingu.


Nowelizacja PIT i CIT

Ograniczenie kosztów najmu i leasingu samochodów osobowych w 2019

Anna Koleśnik
Od 1.01.2019 w przypadku leasingu, najmu lub dzierżawy auta o wartości przekraczającej 150 tys. zł kosztem podatkowym będzie wyłącznie część rat leasingowych (czynszu najmu) ustalona w proporcji, w jakiej kwota 150 tys. zł pozostaje do wartości pojazdu.

Taką zmianę (nowy art. 23 ust. 1 pkt 47a updof i art. 16 ust. 1 pkt 49a updop) wprowadza ustawa z 23.10.2018 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Do tej pory opłaty te nie podlegały limitowaniu.

Wskazane ograniczenie odnosi się wyłącznie do samochodów wziętych w leasing po 31.12.2018. W myśl bowiem art. 8 ustawy nowelizującej do umów leasingu, najmu, dzierżawy oraz innych o podobnym charakterze dotyczących samochodu osobowego, zawartych przed 1.01.2019, stosuje się przepisy updof i updop w brzmieniu dotychczasowym, chyba że umowy te zostały zmienione lub odnowione w 2019 – wtedy zastosowanie mają znowelizowane przepisy (w tym także niektóre opisane poniżej).


Księgi rachunkowe

Księgowanie depozytu gwarancyjnego z tytułu umowy leasingu

Marek Barowicz
Zgodnie z zawartą umową leasingu operacyjnego firma zobowiązała się wnieść depozyt gwarancyjny, który ma służyć zabezpieczeniu ew. roszczeń leasingodawcy związanych z nienależytym wykonywaniem umowy. Będzie on płatny w częściach, wraz z kolejnymi ratami czynszu.
Jak ująć taki depozyt w księgach rachunkowych?

CIT i PIT

Wykup samochodu używanego na podstawie umowy leasingu a podatek dochodowy

Piotr Kaim
Spółka używa samochodu osobowego na podstawie umowy leasingu operacyjnego. Okres obowiązywania umowy leasingowej dobiega końca. Spółka chciałaby nadal korzystać z auta, więc planuje jego wykup. Ma do tego prawo po wniesieniu dodatkowej opłaty przewidzianej w umowie leasingu.
Jak ją rozliczyć na gruncie CIT?

Skutki wykupu pojazdu z leasingu operacyjnego nie zależą od formy prawnej leasingobiorcy. Innymi słowy sytuacja leasingobiorców, którzy są podatnikami CIT, nie różni się od sytuacji leasingobiorców będących podatnikami PIT – pod warunkiem, że ci ostatni uiszczają podatek dochodowy na zasadach ogólnych, a nie ryczałtowych. Przepisy updop i updof są w tym zakresie identyczne.

Samochód używany w ramach leasingu operacyjnego – a więc umowy spełniającej warunki określone w art. 17b updop (art. 23b updof) – nie wchodzi w skład majątku leasingobiorcy. W związku z tym – o ile auto spełnia warunki środka trwałego (ma być używane w działalności gospodarczej przez okres dłuższy niż rok) – jego wykup jest równoznaczny z nabyciem przez spółkę środka trwałego. Opłata za ten wykup wraz z innymi wydatkami bezpośrednio związanymi z wykupem będzie stanowić wartość początkową samochodu – zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 1 i art. 16g ust. 3 updop (art. 22g ust. 1 pkt 1 i art. 22g ust. 3 updof). Na marginesie: do wartości początkowej nie zalicza się zwykłych opłat leasingowych, jakie były ponoszone z tytułu używania samochodu w podstawowym okresie obowiązywania umowy.


Wstępna opłata leasingowa – koszt jednorazowy czy rozłożony w czasie?

Moment zakwalifikowania wydatków na opłacenie wstępnej opłaty leasingowej w ciężar kosztów uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 4e updop, jest uzależniony od momentu ich ujęcia w księgach rachunkowych.

VAT oraz podatek akcyzowy

Ubezpieczenie przedmiotu leasingu nie jest częścią usługi złożonej

wyrok ETS z 17.01.2013 r., C–224/11, w sprawie BGŻ Leasing sp. z o.o. vs. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie

Rachunkowość

Inwentaryzacja składników majątku zwracanych po upływie okresu najmu/dzierżawy/leasingu

Niedługo upływa termin umowy dzierżawy urządzeń zawartej przez naszą spółkę z dzierżawcą. Na podstawie tej umowy wydzierżawiliśmy kilka środków trwałych wraz ze specjalistycznym osprzętem niezbędnym do ich niezakłóconej pracy (części zamienne, narzędzia itp.).
Czy po zakończeniu dzierżawy i zwrocie składników majątku mamy obowiązek przeprowadzenia ich inwentaryzacji?

Podatki dochodowe i prawo gospodarcze

Cesja umowy leasingu

Jesteśmy spółką prawa handlowego zajmującą się leasingiem samochodów ciężarowych i osobowych. Zdarza się, że korzystający, któremu nie opłaca się kontynuować umowy leasingu, dokonuje cesji przedmiotu umowy leasingu na rzecz innego przedsiębiorcy.
Czy w świetle postanowień art. 17a pkt 2 ustawy z 15.02.1992 r. zmiana strony umowy leasingu operacyjnego wpływa na nasze rozliczanie podatkowe? Z wyroku NSA z 6.03.2013 r., sygn. akt II FSK 1332/11 oraz WSA we Wrocławiu z 23.03.2013 r., sygn. akt I SA/Wr 141/13 wynikałoby, że po cesji, na dzień wstąpienia nowego korzystającego w miejsce dotychczasowego, zbadania wymaga, czy umowa spełnia nadal warunki leasingu operacyjnego.

CIT

Koszt miesięcznej opłaty serwisowej w ramach leasingu auta

Marcin Szymankiewicz
Spółka z o.o. jako korzystający zawarła umowę leasingu operacyjnego, na podstawie której użytkuje samochód osobowy. W ramach umowy ponosi na rzecz finansującego także miesięczne opłaty z tytułu usługi serwisowej (miesięczny ryczałt). W jej skład wchodzą m.in. takie czynności, jak: zawieranie umów ubezpieczenia, organizacja wykonywania okresowych przeglądów gwarancyjnych, przeglądów pojazdu, napraw serwisowych, wymiany opon, rozliczanie szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych, zapewnienie pojazdu zastępczego.
Czy wydatki na ten cel w całości stanowią koszty uzyskania przychodów, bez konieczności stosowania ograniczeń wynikających z tzw. kilometrówki?

Podatki dochodowe i prawo gospodarcze

Ubezpieczenie samochodu osobowego przyjętego w leasing operacyjny

Spółka z o.o. zawarła umowę leasingu operacyjnego na używanie samochodu osobowego o cenie przekraczającej 20 000 euro. Ubezpieczenie tego pojazdu należy do obowiązku leasingodawcy (finansującego), który z tego tytułu wystawia nam fakturę.
Czy wydatek za usługę, polegającą na opłaceniu ubezpieczenia samochodu osobowego, jest dla nas kosztem uzyskania przychodów w pełnej wysokości?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....