Warsztaty na temat rachunkowości i kontroli jednostek sektora publicznego

Halina Waniak-Michalak dr nauk ekonomicznych, adiunkt w Katedrze Rachunkowości Uniwersytetu Łódzkiego na Wydziale Zarządzania
Wpływ wdrożenia europejskich standardów rachunkowości sektora publicznego na jakość informacji finansowej, użyteczność sprawozdań dla mieszkańców i pomiar jakości partnerstwa publiczno-prywatnego, to niektóre zagadnienia poruszane podczas warsztatów „Rachunkowość i kontrola zarządcza sektora finansów publicznych w Polsce”.

Odbyły się one 17.06.2014 r. na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego, a uczestnikami byli pracownicy sektora finansów publicznych, biegli rewidenci oraz pracownicy naukowi Uniwersytetów z: Łodzi, Poznania, Wrocławia, Katowic. Warsztaty współorganizowały: Katedra Rachunkowości Wydział Zarządzania UŁ oraz Krajowa Izba Biegłych Rewidentów.

Podczas warsztatów odbyły się prelekcje na temat rachunkowości finansowej, rachunkowości zarządczej, kontroli zarządczej i audytu w jednostkach sektora finansów publicznych (jsfp).

Prof. E. Nowak scharakteryzował strukturę sektora finansów publicznych i specyfikę działalności jednostek wchodzących w jego skład. Zadał pytania dotyczące podziału zasobów między sektor publiczny i prywatny, wskazując jednocześnie na różnice w oczekiwanych korzyściach – ekonomicznych i pozaekonomicznych. Pojawiło się też odwieczne pytanie: czy w rachunkowości sektora finansów publicznych powinna dominować zasada kasowa, czy memoriałowa? Prelegent zakończył prezentację, wskazując na różne regulacje rachunkowości utrudniające zrozumienie i porównywalność sprawozdań różnych instytucji, np. instytucji UE prowadzących rachunkowość według Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (IPSAS) i państw członkowskich stosujących krajowe zasady rachunkowości. Stąd w UE rozpoczęto prace nad europejskimi standardami rachunkowości sektora publicznego (ERSP), które w założeniu mają być obligatoryjne dla wszystkich jsfp i opierać się na IPSAS.

Do uczestników warsztatów skierowano pytanie: jak wdrożenie ESRSP wpłynie na jakość informacji finansowej i wskaźników fiskalnych oraz ich porównywalność w ramach UE?

Odpowiedzi udzieliła częściowo w swojej prezentacji dyrektor ds. budżetu miasta Łodzi, M. Wojtczak, która zadała kolejne pytania:

  • Czy informacje wynikające ze sprawozdań finansowych są wystarczające?
  • Czy dane sprawozdań finansowych jsfp wymagają uzupełnienia danymi ze sprawozdawczości budżetowej i czy są wystarczające?

Dyskusja podczas i po prezentacji dyr. M. Wojtczak dotyczyła użyteczności sprawozdań jsfp dla ich użytkowników, takich jak banki, biegli rewidenci, agencje ratingowe, instytucje finansowe, mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego.

Uczestnicy poddali w wątpliwość tezę, że przeciętny użytkownik, mieszkaniec danej miejscowości, jest w stanie ocenić wynik finansowy jsfp oraz że będzie chciał wynikami takiej oceny kierować się przy urnie wyborczej.

W dyskusji zgodzono się z tezą, że sprawozdania powinny być przejrzyste, czytelne, a informacje przedstawione w sposób prosty i jasny. Celem działalności jsfp jest przecież zaspokajanie potrzeb mieszkańców, o czym jsfp powinny głównie informować w swoich sprawozdaniach. Nie tylko ważne są informacje o wyniku finansowym, kosztach i przychodach wypracowanych przez daną jednostkę budżetową, ale i informacje jakościowe, czytelne dla społeczności lokalnej.

Niektóre jednostki budżetowe, mimo ponoszenia wysokich kosztów i niewielkich przychodów, przyczyniają się do tworzenia wartości dodanej dla całego regionu, np. promocji miasta, rozwoju turystyki. Wartości tej nie odzwierciedla wynik tych jednostek, ale wpływa na wynik wszystkich podmiotów działających w regionie zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego.

Mieszkańcy są głównie zainteresowani wyjaśnieniem, jak samorząd realizuje ich potrzeby i jakimi środkami. Jednostki samorządu powinny zastanowić się, jak dotrzeć z właściwą informacją do obywateli. Na przykład w Wielkiej Brytanii, w latach 90., sprawozdania budżetowe były wysyłane na adres każdego mieszkańca. W Stanach Zjednoczonych jsfp sporządzają 2 typy sprawozdań, zawierające inaczej zaprezentowane informacje: dla zarządzających i dla mieszkańców.

W dyskusji poruszono też temat indywidualnego wskaźnika zadłużenia i przyczyn uwzględniania dochodów ze sprzedaży majątku z lat ubiegłych jako dochodów wpływających pozytywnie na zdolność jednostek samorządowych do zadłużania się.

Kolejne sesje były poświęcone kontroli zarządczej oraz audytowi wewnętrznemu i zewnętrznemu w sektorze publicznym. Uczestnicy wskazywali w dyskusji, że problemem przy pomiarze wyników jest zazębianie się obowiązków, współpraca różnych gmin i współpraca transgraniczna, na skutek czego odpowiedzialność za efekty rozmywa się. Przykładem takiej współpracy jest Łódzka Grupa Zakupowa stworzona przez Łódź, Stryków, Koluszki oraz 8 spółek w celu uzyskania niższej ceny zakupu energii.

Dr E. Zarzycka i mgr M. Michalak zadali wiele pytań i wskazali na kilka problemów pomiaru dokonań jsfp. Podkreślili celowość rozszerzenia stosowanego w sektorze publicznym systemu rachunkowości, zorientowanego na sprawozdawczość zewnętrzną, o podsystem rachunkowości zarządczej, obejmujący np.: rachunek kosztów, budżetowanie powiązane z rachunkiem odpowiedzialności oraz podsystem pomiaru, oceny, jak też komunikowania dokonań.

Badania prowadzone przez dr E. Zarzycką i mgr. M. Michalaka wśród kierownictwa jsfp ujawniły m.in., że wdrożenie narzędzi kontroli zarządczej jest postrzegane przez nich pozytywnie, jednak brak czasu i wiedzy powstrzymuje ich przed stosowaniem tych narzędzi.

Mgr W. Kariozen zaprezentował system kontroli wewnętrznej jspf stosowany we Włoszech i porównał go z polskim. Za najważniejsze różnice uznał brak uregulowań prawnych audytu wewnętrznego i zewnętrznego w jsfp we Włoszech, chociaż narzędzia kontroli zarządczej w sektorze publicznym są stosowane od 1999 r.

Dr D. Adamek-Hyska wskazała na problemy pomiaru wyników w przypadku partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), zaznaczając, że brak jest mierników i procedur pomiaru jakości przedsięwzięć PPP. Trudne jest nawet sporządzenie budżetu dla podmiotów z dwóch różnych sektorów: publicznego i prywatnego, gdyż każdy z nich musi stosować inne szczegółowe zasady ujmowania kosztów i przychodów.

Zwróciła uwagę, że umowy wieloletnie powinny przewidzieć monitoring ryzyka projektu w czasie jego trwania oraz po zakończeniu i dzielić ryzyko równomiernie między partnerów. Natomiast obecnie kontrola projektu, po jego zakończeniu, pozostaje wyłącznie u partnera publicznego.

Prezes Oddziału Regionalnego KIBR dr I. Maciejewska zarysowała problemy audytu jsfp. Zadała pytanie: co mogłoby wpłynąć na wzrost zapotrzebowania ze strony jsfp na audyt zewnętrzny?

Obecnie badanie sprawozdań większych miast przez audytora traktowane jest bowiem jako wywiązanie się z obowiązku, a nie są dostrzegane korzyści wynikające z badania dla jsfp, np. wskazanie na możliwości poprawy systemu kontroli wewnętrznej i obszarów wiedzy istotnych dla zwiększenia efektywności zarządzania.

I. Maciejewska zaakcentowała konieczność współdziałania audytora wewnętrznego i zewnętrznego w celu zmniejszenia kosztów i czasu przeprowadzania audytu, a także maksymalizacji obopólnych korzyści.

Audytor zewnętrzny powinien potwierdzać skuteczność działania kontroli wewnętrznej i jej dostosowanie do ochrony przed ryzykiem zniekształcenia sprawozdania finansowego. Badanie sprawozdań finansowych dużych miast powinno być poszerzone o badanie ich sprawozdań budżetowych, istotnych z punktu widzenia użytkowników. Cel badania powinien być lepiej dostosowany do specyfiki i potrzeb badanej jednostki.

Problemem zauważonym przez uczestników warsztatów jest nietraktowanie inwentaryzacji przez jsfp jako narzędzia kontroli zarządczej przydatnej do oceny gospodarowania zasobami i rozliczenia osób odpowiedzialnych za utrzymanie mienia. Postulat zgłoszony przez uczestników to poszerzenie obowiązków audytora o wymóg potwierdzania stanu mienia jednostki, badanie skonsolidowanych sprawozdań finansowych jsfp (rozszerzenie art. 268 uofp) oraz umów o partnerstwo publiczno-prywatne.

Każdą sesję warsztatów kończyła dyskusja. Wskazała ona na problemy i zagadnienia, jakie warto byłoby poruszyć podczas kolejnych spotkań bądź uczynić przedmiotem badań naukowych, realizowanych przy współpracy pracowników nauki i praktyków.

Warsztaty wskazały na wagę poruszanych tematów, zwłaszcza dotyczących kontroli zarządczej i współdziałania audytorów zewnętrznych i wewnętrznych w jsfp.

Warsztaty stanowiły pierwszy krok do wymiany poglądów i współpracy środowiska akademickiego z pracownikami sektora publicznego oraz biegłymi rewidentami.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....