Audytor

Badanie prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych za pomocą systemu informatycznego – artykuł dyskusyjny (cz. II)

Po sporządzeniu własnego opisu systemu informatycznego, w części służącej prowadzeniu ksiąg, biegły rewident konfrontuje go z opisem przyjętych przez jednostkę zasad (polityki) rachunkowości i ocenia, czy system ten odpowiada jego ustaleniom, na ile jest kompletny i aktualny, czy jest zabezpieczony przed nieuprawnionymi modyfikacjami.

Poprawność opisu zasad (polityki) rachunkowości należy sprawdzić dla każdego zidentyfikowanego elementu (podsystemu) składającego się na księgi zgodnie z art. 10 ust. 1 uor. Trzeba się liczyć z tym, że niekiedy opis będzie niepełny, spłycony lub nieaktualny.

Audytor

Błędne zasady (polityka) rachunkowości – opinia biegłego rewidenta

Badając sprawozdania finansowe spółek z o.o., których udziałowcami są osoby fizyczne, ocenie poddaję m.in. przyjęte zasady (politykę) rachunkowości (i ich opis) w zestawieniu z rozwiązaniami faktycznie stosowanymi przez daną jednostkę. Z mojego doświadczenia wynika, że często dokumentacja ta znacząco odbiega od wymogów uor, w szczególności jej art. 10 ust. 1 pkt 3 i 4.
Konkretny przypadek, o który chciałbym zapytać, to badanie sprawozdania finansowego sp. z o.o. za 2019 r., której prezesowi zgłaszałem kilkakrotnie (w formie pisemnej) uwagi do dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości, proponując konkretne rozwiązania – odnosząc je do zapisów poszczególnych artykułów uor. Nawet dopisanie przeze mnie klauzuli w Oświadczeniu kierownika badanej jednostki, składanym przed zakończeniem badania, o treści „Zobowiązuję się do dopracowania i uzupełnienia dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości”, potwierdzonej podpisem prezesa spółki, nie dało żadnego efektu. W spółce nie powołano rady nadzorczej, a jej prezes jest jednocześnie większościowym udziałowcem.
Czy w takiej sytuacji możliwe jest wydanie opinii bez zastrzeżeń? Jak postąpić, gdy spółka stosuje co prawda dopuszczone prawem podejście, jednak w jej przypadku nie jest ono – moim zdaniem – racjonalne?

Na wstępie przypomnijmy, że kwestie związane z wyborem rodzaju wydawanej przez biegłego rewidenta opinii z badania sprawozdania finansowego (sf) w konkretnych uwarunkowaniach regulują krajowe standardy wykonywania zawodu, uchwalone przez KRBR, po zatwierdzeniu przez PANA. Stąd też, aby otrzymać wiążącą interpretację, należałoby się zwrócić do PIBR. Nie chcąc jednak pozostawiać pytania bez odpowiedzi, poniżej prezentujemy nasz pogląd w poruszonej sprawie.

Audytor

Wygórowana cena za usługi doradcze

Podczas badania spółki z o.o. sporządzającej sprawozdanie finansowe według zał. nr 5 do uor natrafiłem na umowę o świadczenie usług doradczych (doradztwo podatkowe), w której ustalono stawkę godzinową znacząco przewyższającą (ponad 3-krotnie) stawki za tego typu usługi.
Umowę zawarto w 2019 r. (rok badany przeze mnie), a na jej podstawie spółka otrzymała faktury, które zostały uregulowane. Zweryfikowałem dowody wykonania prac doradczych w ramach umowy (ekspertyzy, wymiana korespondencji e-mailowej) i potwierdzały one wykonanie prac.
Spółka nie jest jzp ani nie jest nadzorowana w sposób szczególny przez jakikolwiek urząd. Ma radę nadzorczą.
W rozmowie z prezesem zarządu poruszyłem kwestię tej umowy. Wyjaśnił, że świadomie wybrał tego doradcę, bo – jego zdaniem – jest wart swojej ceny.
Przejrzałem inne umowy o usługi niematerialne, podpisane przez spółkę w 2019 r. lub wcześniej, które obowiązywały w badanym przeze mnie okresie. Wyłącznie umowa o doradztwo podatkowe nie była oparta na stawkach rynkowych.
Czy powinienem opisać tę kwestię w sprawozdaniu z badania? A może powiadomić organy ścigania o podejrzeniu działania na szkodę spółki lub popełnieniu oszustwa?

Zgodnie z § 3 KSB 200 w brzmieniu MSB 200 – Ogólne cele niezależnego biegłego rewidenta oraz przeprowadzanie badania zgodnie z międzynarodowymi standardami badania celem badania jest zwiększenie poziomu zaufania przyszłych użytkowników do sprawozdania finansowego (sf). Osiąga się to dzięki wyrażeniu przez biegłego rewidenta opinii o tym, czy sf zostało – we wszystkich istotnych aspektach – sporządzone zgodnie z ramowymi założeniami sprawozdawczości finansowej, zaś sama opinia dotyczy tego, czy sf prezentuje rzetelnie we wszystkich istotnych aspektach lub przekazuje rzetelny i jasny obraz zgodnie z ramowymi założeniami.

Audytor

Udział biegłego rewidenta w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy

Jestem biegłym rewidentem. Mój klient (spółka akcyjna), którego sprawozdanie finansowe (za 2019 r.) badałem po raz pierwszy, zaprosił mnie do udziału w zwyczajnym walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, poświęconym zatwierdzaniu sprawozdań oraz podziałowi zysku.
Czy moim obowiązkiem – jako kluczowego biegłego rewidenta – jest udział w tym zgromadzeniu? Umowa o badanie nic na ten temat nie mówi. Jeżeli tak, to czy podczas referowania wyników badania na walnym zgromadzeniu mam obowiązek przedstawienia sytuacji spółki, w tym wypowiedzenia się nt. możliwości kontynuowania działalności w roku następującym po roku sprawozdawczym, na dzień bieżący, tj. daty zgromadzenia, bądź na dzień wydania sprawozdania z badania? 

Przepisy prawa (Ksh, uor, uobr) nie nakładają na firmę audytorską lub działającego w jej imieniu kluczowego biegłego rewidenta obowiązku uczestniczenia w walnym zgromadzeniu właścicieli spółki, poświęconym zatwierdzeniu zbadanego sprawozdania. To, że biegli rewidenci biorą udział w walnych zgromadzeniach spółek, jest spowodowane ich funkcją – niezależnego fachowca, osoby zaufania publicznego oceniającej kondycję spółki – oraz odpowiedzialnością za sprawozdanie z badania i zawarte w nim stwierdzenia. Wynika to z utartej dobrej praktyki, gdyż właściciele chcą usłyszeć o sytuacji i działalności spółki od osoby obiektywnej, niepowiązanej, jaką jest biegły rewident (i mieć możliwość zadawać jej pytania).

Audytor

Sprawozdanie biegłego rewidenta z badania

Opracowanie zawiera odpowiedzi na najczęściej zgłaszane wątpliwości dotyczące sprawozdania biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego.

Wraz z wejściem w życie 21.06.2017 r. uobr dotychczasową opinię razem z raportem z badania zastąpiło sprawozdanie z badania (szb). Sprawozdaniu temu poświęcone są przede wszystkim art. 83–87 uobr, a także – w przypadku jzp – art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z 16.04.2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE (dalej rozporządzenie nr 537/2014). Sposób sporządzania szb określają:

Audytor

Badanie prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych za pomocą systemu informatycznego – artykuł dyskusyjny (cz. I)

Uobr nakazuje, aby biegły rewident wyraził w sprawozdaniu z badania sprawozdania finansowego opinię także o prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych badanej jednostki. Niestety, brak jest stosownego standardu wykonywania zawodu, wytycznych czy literatury fachowej, które mogłyby go wspomóc przy wykonywaniu tej powinności. Chcielibyśmy się przyczynić do zapełnienia tej luki, zamieszczając poniższe opracowanie i otwierając tym samym dyskusję nad poruszonymi w nim zagadnieniami.

Obligatoryjnym elementem sprawozdania niezależnego biegłego rewidenta z badania jest wyrażenie opinii o tym, czy:

  • sprawozdanie finansowe (sf) przedstawia rzetelny i jasny obraz sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego badanej jednostki, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, a także przyjętymi zasadami (polityką) rachunkowości,
  • badane sf zostało sporządzone na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych (ksiąg) – por. art. 83 ust. 3 pkt 8, ust. 6 pkt 1 uobr.
Audytor

Zawyżona wycena nabytej należności

Podczas badania sprawozdania finansowego spółki z o.o. moją uwagę zwróciła należność, którą nabyto od innej firmy za 10% jej nominalnej wartości. W momencie zakupu należność była przeterminowana, a zawarty w niej VAT był objęty procedurą „złych długów”. Dłużnikiem jest dostawca spółki, wobec którego ma ona zobowiązanie. Na dzień bilansowy należność nie była przedawniona. Jak wyjaśnił prezes spółki, jej zamiarem jest uregulowanie zobowiązania nabytą należnością. W tym celu spółka planuje zawrzeć z dostawcą stosowną umowę o kompensacie.
Spółka wyceniła i wykazała tę należność w sprawozdaniu finansowym w kwocie nominalnej, a różnicę między ceną nabycia a wartością nominalną wykazała jako bierne rozliczenia międzyokresowe (przychody przyszłych okresów). Prezes stwierdził, że skoro zasady bilansowej wyceny należności, określone w art. 28 ust. 1 uor, przewidują ich „wycenę w kwocie wymaganej zapłaty”, jest to rozwiązanie prawidłowe. Mam wątpliwości, czy ma rację. Kwota wykazana jako przychody przyszłych okresów (bierne rozliczenia międzyokresowe) stanowi ok. 5% sumy bilansowej.
Jaką wydać opinię z badania, jeżeli spółka pozostanie przy swoim zdaniu?

Zgodnie z art. 498, art. 499 i art. 502 Kc, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność od wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub tej samej jakości rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Co istotne, zgodnie z Kc wierzytelność może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, jeszcze nie nastąpiło jej przedawnienie.

Audytor

Nieprzerwane badanie jzp wydłużone do 10 lat

Nasza firma audytorska bada również sprawozdania finansowe jzp. Zauważyłem, że ostatnio zaszła zmiana przepisów dotycząca maksymalnego okresu badania sprawozdania finansowego jzp przez tę samą firmę audytorską.
Czy zmiana ta powoduje, że jeżeli badaliśmy sprawozdania finansowe klienta będącego jzp w latach 2013–2017, to obecnie nasza firma może podpisać umowę na lata 2020 i 2021 bez konieczności „odczekania” 4 lat przerwy? Jeśli tak, to czy zmiana uobr dotyczy również okresu rotacji kluczowego biegłego rewidenta?

31.03.2020 r. została ogłoszona ustawa z tego dnia o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw[1] (dalej tarcza 1.0). Jej art. 49 uchyla art. 134 ust. 1 uobr, który brzmiał: Maksymalny czas nieprzerwanego trwania zleceń badań ustawowych (…), przeprowadzanych przez tę samą firmę audytorską lub firmę audytorską powiązaną z tą firmą audytorską lub jakiegokolwiek członka sieci działającej w państwach UE, do której należą te firmy audytorskie, nie może przekraczać 5 lat. Zmianę tę wprowadzono bez przepisów przejściowych.

Audytor

Udostępnienie dokumentacji z badania

Jestem biegłym rewidentem i prowadzę firmę audytorską. W zeszłym roku zakończyłem współpracę z jednym z klientów, spółką z o.o., której sprawozdanie finansowe za rok obrotowy równy kalendarzowemu (2019) bada już inna firma audytorska. Kluczowy biegły rewident badający obecnie spółkę z ramienia tej firmy wielokrotnie zwracał się do mnie z pytaniami na jej temat. Otrzymuję też od niego różnego rodzaju tabele i arkusze do wypełnienia danymi za okres, kiedy badałem sprawozdanie spółki.
Czy mam obowiązek udzielania dodatkowych informacji, wypełniania i przekazywania tabel itp., czy też mogę się ograniczyć do udostępnienia do wglądu dokumentacji rewizyjnej z moich badań? 

Zgodnie z art. 82 uobr w przypadku zastąpienia firmy audytorskiej inną firmą audytorską, na wniosek firmy zastępującej zastępowana firma audytorska ma obowiązek udostępnienia wszelkich akt ostatniego badania. Na żądanie PANA ma obowiązek wykazać, że informacje zostały udostępnione firmie zastępującej. Natomiast Kodeks etyki zawodowych księgowych IFAC[1], stanowiący obowiązujące w Polsce zasady etyki zawodowej biegłych rewidentów, nie porusza tej kwestii.

Audytor

Konferencja on-line „Wyzwania pracy zdalnej w firmie audytorskiej”

Uczestnicy pierwszej konferencji on-line zorganizowanej przez biegłych i dla biegłych rewidentów szukali odpowiedzi na pytania, jakie rodzą zdalne badania przeprowadzane przez firmy audytorskie oraz zdalne kontrole badań ustawowych sprawozdań finansowych.
Audytor

Z działalności Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

Od 1.04.2020 do 30.06.2020 r. KRBR[1] podjęła 63 uchwały, w tym dotyczące:

  • zmiany wytycznych organizacyjno-metodycznych do obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów w 2020 r.,
  • zmiany uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu działania Krajowego Rzecznika Praw Biegłych Rewidentów oraz określenia liczby jego zastępców,
  • powołania Agnieszki Rożko na Dyrektora Niepublicznej Placówki Kształcenia Ustawicznego,
  • terminów i trybu organizowania egzaminów z wiedzy dla kandydatów na biegłych rewidentów,
  • przyjęcia nowych procedur wpisu do rejestru biegłych rewidentów, zgodnie z wymogami art. 4 uobr, oraz przyjęcia wzorów wniosków związanych z takim wpisem lub ze zmianą danych biegłego rewidenta (druki oznaczone literą „R”).
Pytania i odpowiedzi

Świadczenie usług rewizyjnych zgodnie z krajowymi standardami wykonywania zawodu

Zauważyłem, że w wyniku zmian uobr, od 1.01.2020 r. wszystkie czynności atestacyjne, a także pokrewne – przeprowadzane zgodnie z krajowymi standardami wykonywania zawodu – mogą być świadczone wyłącznie przez firmy audytorskie.
Czy to oznacza, że:
– ich świadczenie zgodnie ze standardami innymi niż krajowe standardy wykonywania zawodu nie jest dozwolone?
– usługi, których wykonanie nie jest zastrzeżone dla biegłych rewidentów (np. kompilacja sprawozdania finansowego), nadal mogą być świadczone przez osoby nieposiadające tytułu biegłego rewidenta?

Rzeczywiście, zgodnie z art. 47 znowelizowanej uobr warunkiem wykonania przez firmy audytorskie zarówno usług pokrewnych, jak i atestacyjnych (ale innych niż badanie sprawozdania finansowego, bo ta usługa od zawsze może być wykonywana wyłącznie przez biegłego rewidenta działającego z ramienia firmy audytorskiej) jest ich świadczenie w sposób zgodny z krajowymi standardami wykonywania zawodu.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. II) – metody próbkowania

Stosowanie badań wyrywkowych umożliwia wykonanie zadań, nałożonych na biegłego rewidenta, przy mniejszym nakładzie pracy, a tym samym niższym koszcie badania. W artykule przedstawiono przykłady zastosowania próbkowania metodami statystycznymi i niestatystycznymi[1].

Próbkowanie według atrybutów umożliwia określenie częstotliwości występowania nieprawidłowości w badanym zbiorze. Każde odstępstwo (odchylenie) ma taką samą wagę bez względu na wartość pieniężną transakcji, przy której powstało. Nic więc dziwnego, że jest ono szczególnie przydatne przy badaniach skuteczności kontroli, umożliwia bowiem oszacowanie wskaźnika odchyleń, jakie nastąpiły w badanym okresie, od wzorca procedury kontrolnej.

Jedną z najczęściej stosowanych odmian próbkowania według atrybutów jest metoda stałej próbki. Jak wskazuje nazwa, jej cechą charakterystyczną jest to, że raz ustalona wielkość próbki nie ulega zmianie, bez względu na liczbę ujawnionych w niej odchyleń. Metoda ta wymaga wybrania i zbadania próbki oraz oszacowania na tej podstawie przedziału (najczęściej jego górnej granicy), w jakim – z określonym poziomem pewności – znajdzie się wskaźnik odchyleń w całym zbiorze.

Audytor

17 lat funkcjonowania Krajowej Komisji Nadzoru

Z dniem 1.01.2020 r., wraz z powołaniem Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego (PANA), zakończyła się misja KKN w zakresie nadzoru usług wykonywanych przez biegłych rewidentów.
Poniższy artykuł podsumowuje działalność tego organu PIBR.

Mocą ustawy z 1991 r. została powołana Krajowa Izba Biegłych Rewidentów (KIBR), samorząd zawodowy zrzeszający biegłych rewidentów oraz podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych (sf) i reprezentujący ich interesy. Nadzór nad samorządem powierzono MF. Do zadań KIBR (art. 21 ust. 1 pkt 5) wpisano m.in. sprawowanie nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu przez członków Izby i przestrzeganiem przez nich etyki zawodowej.

Pytania i odpowiedzi

Rozwiązanie umowy o badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Ze względu na zmiany organizacyjne dotychczasowy klient wypowiedział umowę o badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej, którą nasza firma audytorska badała przez ostatnie 3 lata (nie badaliśmy jednak sprawozdania finansowego jednostki dominującej tej grupy).
Czy powinniśmy kogokolwiek powiadomić o rozwiązaniu umowy o badanie? Pytamy, bo naszym zdaniem uor nie nakłada takiego obowiązku w odniesieniu do umowy o badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Czy odpowiedź na to pytanie zależy od tego, czy jednostką dominującą jest jzp?

Zgodnie z art. 66 ust. 7–10 uor rozwiązanie umowy z firmą audytorską o badanie sprawozdania finansowego (sf) jest możliwe jedynie w razie zaistnienia uzasadnionej ku temu podstawy, za którą uznaje się w szczególności:

  • wystąpienie zdarzeń uniemożliwiających spełnienie wymagań określonych przepisami prawa, dotyczącymi przeprowadzenia badania, zasadami etyki zawodowej, niezależności lub krajowymi standardami wykonywania zawodu,
  • niedotrzymanie warunków umowy innych niż skutkujące możliwością wyrażenia opinii z zastrzeżeniami, opinii negatywnej lub odmowy wyrażenia opinii,
  • przekształcenia, zmiany właścicielskie, zmiany organizacyjne uzasadniające zmianę firmy audytorskiej lub nieprzeprowadzenie badania.
Pytania i odpowiedzi

Informacje w sprawozdaniu z badania identyfikujące badane sprawozdanie finansowe

Jeden z klientów zwrócił się do mnie z pytaniem, czy mógłbym w sprawozdaniu z badania podać wynik finansowy, jaki osiągnął badany podmiot. W przykładach wzorów sprawozdań z badania, dostępnych na stronie internetowej PIBR, nie widzę tego typu danych. Sądzę jednak, że podanie takiej informacji nie jest zakazane. Powiązałaby ona sprawozdanie z badania z badanym sprawozdaniem finansowym (sf), którego to powiązania dzisiaj – jeśli trzymać się przepisów – brak. Co więcej, liczbowa identyfikacja zbadanego sf pozwalałaby zapobiec możliwości jego podmiany na inne, a także upubliczniania wraz ze sprawozdaniem z badania, które w takim przypadku de facto dotyczyłoby innego sprawozdania.
Jakie jest zdanie Redakcji?

Zgodnie z art. 83 uobr biegły rewident, w wyniku przeprowadzenia badania sf, sporządza sprawozdanie z badania (w formie elektronicznej, jeżeli dotyczy ono sf jednostek wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS), w którym identyfikuje badane sprawozdanie, podając:

Pytania i odpowiedzi

Sprawozdanie biegłego rewidenta z wykonania usługi atestacyjnej (innej niż badanie) oraz usługi pokrewnej – w wersji elektronicznej czy papierowej

Wykonując zawód biegłego rewidenta, badam sprawozdania finansowe i świadczę inne usługi atestacyjne oraz pokrewne (nie obsługuję jzp).
Czy sprawozdania z wykonania tych usług należy sporządzać w formie papierowej, czy elektronicznej?

Sprawozdanie biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego (sf) jednostki wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS, a począwszy od 1.01.2020 r. – wszystkie sprawozdania biegłego rewidenta z badania sf, sporządza się wyłącznie w postaci elektronicznej oraz opatruje elektronicznym podpisem kwalifikowanym biegłego rewidenta. W przypadku sprawozdań z badania sf nie jest zatem dopuszczalne ich wydanie w wersji papierowej. Uobr nie zawiera natomiast postanowień dotyczących postaci sprawozdania z wykonanych przez biegłego rewidenta pozostałych usług atestacyjnych (innych niż badanie) oraz pokrewnych. Także w krajowych standardach wykonywania zawodu nie ma wskazań co do postaci sprawozdań z wykonania tych usług (papierowej, elektronicznej).

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.

Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.

Pytania i odpowiedzi

Jakim podpisem elektronicznym opatruje się sprawozdanie z badania

Jestem wpisanym na listę biegłym rewidentem. Mam nowy dowód osobisty (z tzw. warstwą elektroniczną).
Czy mogę podpisywać sprawozdania z badania elektronicznym podpisem osobistym?

Zgodnie z art. 45 ust. 1f uor sprawozdanie finansowe sporządzane w postaci elektronicznej opatruje się podpisem elektronicznym, który może być podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo – od 1.01.2020 r. – podpisem osobistym. Z kolei znowelizowana uobr przewiduje (art. 86), że wszystkie sprawozdania biegłego rewidenta z badania (a nie – jak dotychczas – dotyczące podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS) sporządza się wyłącznie w postaci elektronicznej oraz opatruje jego kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Uobr nie wskazuje, aby można było złożyć podpis zaufany lub osobisty.

Pytania i odpowiedzi

Zmiana sprawozdania z badania na skutek zmiany sprawozdania finansowego

Zetknąłem się z dość niecodzienną sytuacją. Na zgromadzeniu wspólników spółki z o.o., którą badałem (badanie ustawowe), wydając opinię bez zastrzeżeń, mniejszościowi wspólnicy, niewchodzący w skład zarządu, podnieśli, że w sprawozdaniu finansowym (sf) brak jest informacji, że spółka – jako podmiot dominujący w grupie – udzieliła poręczeń bankowych jednostce zależnej. Tymczasem – wobec trudności płatniczych spółki zależnej – spółka dominująca będzie niebawem zmuszona zrealizować udzielone bankowi poręczenie (kwota znacząca z punktu widzenia badanego przeze mnie sf). Przerwano zgromadzenie wspólników, przesunięto głosowanie nad zatwierdzeniem sf i zobowiązano zarząd do jego korekty.
O udzieleniu poręczeń nie powiadomiono mnie w oświadczeniu zarządu. Informacji takich nie zawierały również dokumenty otrzymane od prawników współpracujących ze spółką ani nie wynikały one z ksiąg rachunkowych (spółka nie prowadzi ewidencji pozabilansowej).
Czy muszę zmienić sprawozdanie z badania, a jeżeli tak, to w jakiej formie – wydania sprostowania/uzupełnienia czy też wydania nowego sprawozdania? Czy spółka powinna przedłożyć zgromadzeniu wspólników oba pakiety sprawozdawcze (tj. obecne sf oraz to zmienione, i – analogicznie – moje sprawozdania z badania)? Czy na sposób rozwiązania opisanej kwestii wpływa okoliczność, że może zajść konieczność zmiany opinii np. na opinię z zastrzeżeniem?

Poruszonego problemu, tj. zmiany sprawozdania z badania, nie reguluje ani uobr, ani KSB 700 (Z) w brzmieniu MSB 700 (zmieniony) Formułowanie opinii oraz sprawozdawczość na temat sprawozdania finansowego. Natomiast poprzednio obowiązujący krajowy standard wykonywania zawodu KSRF 1 wskazywał w pkt 61, że informacje o skutkach istotnych zdarzeń, przekazane biegłemu rewidentowi przez kierownika jednostki po wyrażeniu opinii, lecz przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego (…) wymagają dodatkowego zbadania i – w razie potrzeby – wyrażenia opinii wraz z raportem na nowo, z jednoczesnym unieważnieniem opinii i raportu poprzedniego. Naszym zdaniem należałoby – korzystając z postanowień obowiązujących w poprzednim stanie prawnym – postąpić zgodnie z nimi.

Pytania i odpowiedzi

Zakaz badania przez biegłego rewidenta innej jednostki z branży

Jedna z firm zwróciła się do mnie z propozycją złożenia oferty na badanie jej sprawozdania finansowego (sf) pod warunkiem, że w okresie objętym umową (2 lata) nie zaangażuję się w badania sf innych firm tej branży.
Nie spotkałem się dotąd z taką sytuacją i nie wiem, czy wolno mi przystać na taki warunek, gdyż godzi on w niezależność biegłego rewidenta, a dalej – zważywszy, że prowadzę rozmowy z inną firmą z branży nt. jej badania – czy możliwe jest, abym w umowie uwzględnił rekompensatę z tytułu utraconych przychodów?

Zgodnie z art. 69 uobr firma audytorska, członkowie zespołu wykonującego badanie oraz osoba fizyczna mogąca wpłynąć na wynik badania muszą być niezależni od badanej jednostki. Nie mogą to być osoby, które brały udział w podejmowaniu przez nią decyzji w okresie objętym badanym sf, a także w okresie przeprowadzania badania.

Audytor

Jakość audytu, prestiż zawodu i konsolidacja środowiska

Barbara Misterska-Dragan – prezes Krajowej Rady Biegłych Rewidentów – przedstawia zamierzenia władz samorządu biegłych rewidentów w nowej kadencji.

Startując w wyborach na prezesa KRBR, zaproponowałam program działania oparty na trzech filarach: podnoszenie jakości usług, wzmacnianie prestiżu naszego zawodu oraz konsolidacja środowiska. Uważam, że realizacja tych priorytetów stanowi odpowiedź na kluczowe wyzwania stojące przed biegłymi rewidentami, od tego bowiem zależy przyszłość zawodu oraz pomyślność naszych firm. Cieszę się, że propozycje te zyskały aprobatę elektorów i nowo wybranej Krajowej Rady, która będzie je wcielać w życie. Wpisują się one w „Program działania PIBR na lata 2019–2023”, uchwalony przez Walny Zjazd.

Audytor

Dokumentacja systemu wewnętrznej kontroli jakości firmy audytorskiej (cz. II)

W artykule przedstawiono wymogi, jakie powinna spełniać dokumentacja poszczególnych elementów systemu wewnętrznej kontroli jakości[1].

Chociaż nie ma wymogu, by w regulaminie systemu wewnętrznej kontroli jakości (dalej skwj), sporządzanym przez firmę audytorską (dalej fa), wyraźnie oddzielać zasady od procedur, w artykule zaprezentowano je w taki właśnie sposób, gdyż pozwala to jaśniej przedstawić omawiane zagadnienia.

Audytor

Kontrola jakości wykonania zlecenia przez jednoosobową firmę audytorską

Prowadzę firmę audytorską w formie działalności gospodarczej, w której czynności rewizji finansowej wykonuję obecnie sam. Do niedawna zatrudniałem biegłego rewidenta, który był kontrolerem jakości przeprowadzonych przeze mnie badań, a ja byłem kontrolerem badań, w których on pełnił funkcję kluczowego biegłego rewidenta. Firma nie bada jzp.
Czy kontrola jakości wykonania zlecenia w przypadku takiej firmy jak moja (działalność jednoosobowa) jest konieczna? Jeżeli tak, to czy musi ją przeprowadzać biegły rewident, czy też można ją zlecić np. współpracującemu z nim właścicielowi biura rachunkowego (nie jest on biegłym rewidentem, ale jego kwalifikacje są wysokie)?

W pkt 35–37 obowiązującego KSKJ w brzmieniu MSKJ 1 Kontrola jakości firm przeprowadzających badania i przeglądy sprawozdań finansowych oraz wykonujących inne zlecenia usług atestacyjnych i pokrewnych[1] wskazano, że firma audytorska ma obowiązek określić zasady i wymagające przeprowadzenia procedury – w odniesieniu do odpowiednich zleceń – kontroli jakości wykonania zlecenia, która zapewnia obiektywną ocenę znaczących osądów dokonanych przez osoby wykonujące zlecenie oraz wniosków sformułowanych w trakcie sporządzania sprawozdania z badania (wykonania zlecenia).

Audytor

Oświadczenie o niezależności osób wykonujących badanie

Prowadzę firmę audytorską w formie spółki z o.o., która przeprowadza kilkanaście badań sprawozdań finansowych rocznie, angażując w to również asystentów i aplikantów, a czasem podwykonawców oraz ekspertów zewnętrznych. Z przepisów wynika obowiązek składania oświadczeń o niezależności.
Kto, jak często i komu składa takie oświadczenia?

Zgodnie z art. 69 ust. 1 uobr biegły rewident, przeprowadzając badanie, działa w interesie publicznym i przestrzega zasad etyki zawodowej, a w szczególności zachowuje uczciwość, obiektywizm, zawodowy sceptycyzm i należytą staranność; ma też odpowiednie kompetencje zawodowe oraz przestrzega tajemnicy zawodowej.

Audytor

Odpowiedzialność dyscyplinarna za usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych

Prowadzę firmę audytorską w formie działalności gospodarczej, a głównym przedmiotem tej działalności jest usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych kilkunastu klientów. Badań w zasadzie nie przeprowadzam (jeśli już, nie są to badania jzp).
Czy w związku z profilem mojej działalności ponoszę odpowiedzialność dyscyplinarną przed samorządem i czy podlegam kontroli KKN oraz KNA?
Audytor

Ranking firm audytorskich

Jak co roku dziennik „Rzeczpospolita” przygotował – na podstawie nadesłanych ankiet – ranking najlepszych firm audytorskich (opublikowany w „Rz” z 12.04.2019 r.).

Audytor

Obowiązek posiadania strony internetowej przez firmę audytorską

Prowadzę niewielką firmę audytorską w formie działalności gospodarczej. Dotychczas nie założyłem strony internetowej firmy.
Czy ciąży na mnie taki obowiązek? Jeżeli tak, to czy jestem również zobowiązany przekazać adres takiej strony do PIBR?

Współczesne problemy rachunkowości, rewizji finansowej i podatków

XXVI Konferencja Naukowo-Zawodowa pod powyższym tytułem, zorganizowana przez Regionalny Oddział Polskiej Izby Biegłych Rewidentów (ROPIBR) we Wrocławiu oraz Instytut Rachunkowości Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (UEW), odbyła się 06.12.2018 r. i zgromadziła 217 osób: biegłych rewidentów, pracowników naukowo-dydaktycznych, studentów UEW, doradców podatkowych oraz praktyków.

Konferencję zagaiła Prezes Regionalnej Rady RO PIBR we Wrocławiu dr Jadwiga Szafraniec, która powitała gości i stałych uczestników. Szczególnie serdecznie powitała członka KRBR i Prezesa RO PIBR w Poznaniu Macieja Ostrowskiego, Przewodniczącego Krajowej Komisji Nadzoru PIBR dr Władysława Fałowskiego oraz studentów Koła Naukowego Rachunkowości „AUDYTOR”.

Konferencję otworzył w imieniu władz uczelni, Dyrektor Instytutu Rachunkowości UEW, Prezes Oddziału Dolnośląskiego SKwP we Wrocławiu, prof. dr hab. inż. Zbigniew Luty, który stwierdził, że tego typu konferencje łączące praktykę i naukę dają niewymierne korzyści zarówno praktykom jak i pracownikom naukowym UEW. Zwrócił uwagę na stałe zmiany w otoczeniu, co wpływa na miejsce rachunkowości i rewizji finansowej w biznesie. Szczególnej uwagi wymagają nowe technologie – cyfryzacja, robotyzacja i sztuczna inteligencja.

Audytor

Sprawozdanie biegłego rewidenta z badania rocznego sprawozdania finansowego

W artykule omówiono zasady sporządzania sprawozdania z badania zgodnie z obowiązującymi KSB i uobr. Przybliżono też zagadnienia związane z komunikowaniem przez biegłych rewidentów wyników badania sf i zwrócono uwagę na zmiany, jakie wprowadzają wiążące obecnie KSB (Z).

Sprawozdanie finansowe (sf) jednostki jest podstawowym źródłem informacji o jej sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowym, z którego korzysta wielu różnych użytkowników.

Prawdziwość i zgodność danych sf z obowiązującymi przepisami uwiarygadnia sprawozdanie biegłego rewidenta z badania sf. Badanie takie wymaga przeprowadzenia przez sprawdzonego, niezależnego fachowca – biegłego rewidenta – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz standardami badania i kontroli jakości, przy zachowaniu zawodowego sceptycyzmu i zasad etyki zawodowej.

Audytor

Jak naprawdę przebiega badanie sprawozdania finansowego

Badanie rocznych (i nie tylko) sprawozdań finansowych jest przeprowadzane od wielu lat. Należałoby odpowiedzieć sobie na pytanie, czy i jakie zmiany mogą być bądź są nieodzowne w zakresie wykonywania tych czynności i ich udokumentowania. Trzeba przy tym uwzględnić oczywistą konieczność spełnienia wymogów unijnych.

Regulacje prawne są dziś tworzone w pośpiechu, bez uprzedniej konsultacji z kompetentnymi, zawodowymi gremiami czy uznanymi fachowcami. Bywa też gorzej – konsultacje sobie, a regulacje sobie. W takich okolicznościach, w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, prawodawca nie może przewidzieć i uregulować pełnej gamy sytuacji i skutków, które poddaje prawnej modyfikacji. Tak też się dzieje w obszarze rachunkowości, w tym sporządzania i badania rocznych sprawozdań finansowych (sf).

Nie wydaje się, by istotnie się zmienił cel badania sf. Ma ono potwierdzić, że sprawozdanie jest wiarygodne, bo sporządzono je stosownie do wiążących przepisów prawa, na podstawie prawidłowych ksiąg rachunkowych, przedstawiających rzetelnie i jasno stan majątkowy, finansowy oraz wynik finansowy jednostki. Sporządzone przez biegłego rewidenta sprawozdanie z badania, zawierające opinię o wiarygodności zbadanego sf, ma rangę kompetentnego potwierdzenia spełniania przez nie powyższych wymogów, służącego zarówno samej jednostce i jej organom, jak i podmiotom zewnętrznym – uprawnionym bądź zainteresowanym.

Audytor

Identyfikacja zbadanego sprawozdania finansowego w sprawozdaniu z badania – głos w dyskusji

Od 1.10.2018 r. przedsiębiorstwa prowadzące księgi na podstawie uor i wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS mają obowiązek sporządzania elektronicznego sprawozdania finansowego (sf) w postaci pliku w formacie XML. Niestety, utrudnia to wskazanie w sprawozdaniu biegłego rewidenta z badania, co dokładnie było jego przedmiotem.

W świetle uwag zgłaszanych do sprawozdań biegłych rewidentów niezwykle istotne wydaje się, aby sprawozdanie to precyzyjne wskazywało, jakie informacje zawiera zbadane sf.

W myśl art. 83 ust. 3 uobr, który określa treść sprawozdania biegłego rewidenta z badania, identyfikacja zbadanego sf polega na wskazaniu nazwy jednostki, której sf podlegało badaniu, i określeniu jego rodzaju (jednostkowe/skonsolidowane). Uobr nie wymaga identyfikacji elementów składających się na sf, nad czym można by dyskutować.

Audytor

XIX Doroczna Konferencja Audytingu (DKA) – „Firma audytorska dziś i jutro”

Przedstawiamy relację z wydarzenia, które odbyło się 22–24.10.2018 r. w Jachrance.

Konferencję otworzył Krzysztof Burnos, prezes KRBR, podkreślając, że priorytetem działań samorządu w ostatnich latach były małe i średnie firmy audytorskie oraz upowszechnienie nowych technologii znacząco wpływających na sposób wykonywania badań.

Obowiązkiem samorządu jest dbałość o rozwój firm audytorskich i ich wspieranie, przy uwzględnieniu zmian zachodzących na rynku.

Pytania i odpowiedzi

Powierzenie badania podwykonawcy niebędącemu firmą audytorską

Prowadzę niewielką firmę audytorską. Pojawiła się możliwość podpisania kilku umów o badanie sprawozdań finansowych za 2018 r. (nie są to jzp), ale mógłbym mieć problemy z fizycznym wykonaniem tych zleceń ze względu na nieliczny personel mojej firmy. Stąd zastanawiam się nad powierzeniem – w formie podwykonawstwa – części ew. przyjętych badań współpracującej ze mną kancelarii księgowej, niebędącej firmą audytorską.
Czy to możliwe? Jeżeli tak, to jakich przepisów muszę przestrzegać?

Powierzenie – w formie podwykonawstwa – części badań kancelarii księgowej, niebędącej firmą audytorską, nie jest możliwe, bo zgodnie z art. 48 uobr przeprowadzająca badanie sprawozdania finansowego firma audytorska może – na podstawie pisemnej umowy – powierzyć osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, wpisanej na listę firm audytorskich, wykonanie w jej imieniu i na jej rzecz niektórych czynności badania (dalej podwykonawca).

Ustawa wskazuje zatem wprost, że podwykonawcą może być wyłącznie firma audytorska. Ponadto przez podwykonawcę nie może być wykonane całe badanie, a jedynie „niektóre czynności badania”. PIBR wyjaśniła, że skoro uobr nie określa zakresu „niektórych czynności badania”, to dopóki firma audytorska będąca podwykonawcą nie wykonuje „wszystkich czynności badania” objętych zleceniem badania, dopóty wykonuje „niektóre czynności badania”.

Z działalności Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

Na posiedzeniach, które odbyły się między 1.10.2018 a 31.12.2018 r., KRBR podjęła:

  • 422 uchwały ⇒ LINK, w tym dotyczące:
    • powołania oraz trybu działania Komisji ds. komunikacji (por. dalej),
    • zmiany zasad finansowania działalności regionalnych oddziałów PIBR; począwszy od 2019 r. będą otrzymywać 70% (dotychczas 75%) wpływów z tytułu składek członkowskich biegłych rewidentów należących do danego oddziału, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów działalności statutowej, w tym funkcjonowanie biura i jego obsługę,
Audytor

Wymogi szczególne, jakim powinna odpowiadać dokumentacja każdego badania sprawozdania finansowego

KSB stawiają liczne wymogi dokumentacji badania sprawozdania finansowego (sf). Wiele z tych wymogów ma charakter powszechny, bo dotyczą dokumentacji każdego badania, stanowiącej element akt badania określonych – wraz z innymi zbiorami dokumentacji firmy audytorskiej – w uobr2. Obowiązek spełnienia przez dokumentację badania innych, szczególnych wymogów powstaje, jeśli badane (sf) zawiera określone informacje oraz gdy badana jednostka spełnia warunki wskazane w KSB.
Te szczególne wymogi są przedmiotem niniejszego opracowania.
Audytor

Przyszłość zawodu biegłego rewidenta – debata

Biegły rewident (audytor, Wirtschaftsprüfer, expert comptable itp.) zaistniał w Europie Kontynentalnej jako członek odrębnego zawodu zaufania publicznego w latach 30. XX w. po wielkim załamaniu giełd. W Polsce Kodeks handlowy z 1934 r. powołał instytucję biegłych rewidentów do badania bilansów spółek akcyjnych, jednak wobec niewydania rozporządzeń wykonawczych instytucja ta nie rozpoczęła działalności do wybuchu II wojny światowej.

Dopiero ustawą z 19.10.1991 r. o badaniu i ogłaszaniu sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentach i ich samorządzie powołano do życia instytucję biegłych rewidentów jako warunek działania reaktywowanej giełdy.

Z działalności Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

  • Posiedzenia KRBR
  • Uchwały Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów
  • Wyróżnienia dla najlepiej przeszkolonych oddziałów
  • MF o optymalizacjach i tajemnicy zawodowej
  • Obowiązkowe badania sprawozdań OPP
  • Zmiana przykładowych raportów z przeglądu
  • Konsultacje zmian MSB 315
  • Audytorzy pod wzmocnionym nadzorem
  • Wymóg e-podpisów
  • PIBR poprosił o prognozy przychodów
  • NIK pyta biegłych rewidentów o klauzule w CIT
  • Sprawozdawczość spółek publicznych
  • Dofinansowanie na studia podyplomowe „Raport Zintegrowany”
  • Nowa aplikacja do badania sf
  • IX Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów
  • Ważne dokumenty dotyczące usług wykonywanych przez biegłych rewidentów
  • Spotkania środowiskowe
Pytania i odpowiedzi

Podwykonawstwo przy badaniu sprawozdań finansowych a sieć i powiązanie

Zdarza się, że moja firma audytorska podczas wykonywania badań sprawozdań finansowych korzysta z usług zaprzyjaźnionej firmy audytorskiej, świadczonych w ramach umowy o podwykonawstwo. Słyszałem, że taką współpracę uznaje się za istnienie powiązania między firmami, a także za „sieć”.
Czy to prawda, a jeżeli tak – to czy fakt korzystania z usług podwykonawcy należy gdzieś zgłosić?

W myśl uobr (art. 2 pkt 14) przez pojęcie „sieci” rozumie się strukturę (a więc istnienie organizacji), której celem jest:

Pytania i odpowiedzi

Wymogi dla badań obowiązkowych i dobrowolnych

Uobr zawiera w art. 2 definicję badania ustawowego oraz dobrowolnego.
Czy biegły rewident i firma audytorska, przeprowadzając badanie ustawowe, muszą spełniać inne wymogi niż przy badaniu dobrowolnym?

Jak widać, różnica między badaniem ustawowym a dobrowolnym polega na tym, że badanie ustawowe przeprowadza się zgodnie z KSB (w myśl art. 2 pkt 22 uobr KSB to MSB przyjęte do prawa UE w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej – na dzień dzisiejszy takie standardy nie zostały wydane – oraz KSB, przyjęte przez KRBR i zatwierdzone przez KNA)[1], natomiast badanie dobrowolne może być przeprowadzone zarówno zgodnie z KSB, jak i z innymi standardami badania.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....