Spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego – ujęcie w księgach rachunkowych

Marek Barowicz

Spółka zamierza kupić spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego. Niewykluczone, że następnie – po dokonaniu nakładów na adaptację – lokal zostanie przez nią wynajęty.
Jak ująć takie operacje w księgach rachunkowych? Spółka korzysta z uproszczenia polegającego na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami podatkowymi (art. 32 ust. 7 uor).

Spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego zalicza się – zgodnie z art. 244 Kc – do ograniczonych praw rzeczowych, których cechą charakterystyczną jest, że są to prawa związane z rzeczą-nieruchomością (właścicielem budynku, w którym znajduje się lokal użytkowy, wykorzystywany na podstawie prawa spółdzielczego, pozostaje spółdzielnia).

  • IS – izba skarbowa
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • ustawa o VAT – ustawa o podatku od towarów i usług
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • Kc – Kodeks cywilny
  • KIS – Krajowa Informacja Skarbowa

W ujęciu bilansowym prawo to stanowi środek trwały (art. 3 ust. 1 pkt 15 uor), zaś na gruncie podatkowym – wnip (art. 22b ust. 1 pkt 2 updof i art. 16b ust. 1 pkt 2 updop), które podlega od dnia przyjęcia do używania amortyzacji podatkowej (i bilansowej) przy zastosowaniu rocznej stawki amortyzacyjnej w wysokości 2,5% (art. 22b ust. 1 pkt 2, art. 22m ust. 4 updof i art. 16b ust. 1 pkt 2 i 16m ust. 4 updop).

Jako prawo zbywalne może ono być przedmiotem obrotu (transakcji kupna-sprzedaży). Umowa sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (art. 172 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych).

Zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego stanowi dostawę podlegającą VAT według stawki podstawowej – 23% (art. 7 ust. 1 pkt 7 w zw. z pkt 5 ustawy o VAT). Po spełnieniu określonych warunków możliwe jest też zwolnienie od tego podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o VAT (por. interpretacje KIS z 19.12.2018, 0113-KDIPT1-3.4012.779.2018.2.MK, i IS w Poznaniu z 2.05.2016, ILPP2/4512-1-77/16-4/AK). W tym drugim przypadku sprzedaż spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego podlega jednak PCC według stawki 2% (podatnikiem jest nabywca).

Podmiot, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego może – bez zgody spółdzielni – wynająć lub oddać lokal użytkowy w bezpłatne używanie (pod warunkiem jednak, że taka operacja nie wiąże się ze zmianą sposobu korzystania lub przeznaczenia ww. lokalu).

Wydatki ponoszone na ulepszenie lokalu, wykorzystywanego na podstawie prawa spółdzielczego (będące w praktyce przystosowaniem obcego środka trwałego do własnych celów gospodarczych, w tym w efekcie jego przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji) rozliczane są jako inwestycja w obcym środku trwałym (stanowiąca odrębny od nabytego spółdzielczego prawa do lokalu środek trwały), podlegająca – w myśl art. 22a ust. 2 pkt 1 updof i art. 16a ust. 2 pkt 1 updop – amortyzacji podatkowej (zob. interpretacja KIS z 18.06.2019, 0114-KDIP3-1.4011.249.2019.2.ES).

Stawki amortyzacyjne dla przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych mogą być ustalane indywidualnie, z tym że dla inwestycji w obcych budynkach (lokalach) okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat.

Operacje gospodarcze związane ze spółdzielczym prawem do lokalu użytkowego można ująć w księgach rachunkowych następująco:

Nabycie spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego

  • Otrzymanie faktury zakupu spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego:

Wn konto 30 „Rozliczenie zakupu”

Wn konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (VAT)

Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki”

  • Zapłata PCC z tytułu zakupu spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego, podlegającego zwolnieniu od VAT (PCC zwiększa wartość początkową zakupionego spółdzielczego prawa do lokalu):

Wn konto 08 „Środki trwałe w budowie”

Ma konto 10 „Kasa” lub konto 13 „Rachunki i kredyty bankowe”, lub konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (PCC)

  • Przyjęcie (wprowadzenie) nabytego spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego do ewidencji środków trwałych:

Wn konto 01 „Środki trwałe”

Ma konto 08 „Środki trwałe w budowie” lub konto 30 „Rozliczenie zakupu”

  • Odpisy amortyzacyjne od nabytego spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego (amortyzacja księgowa w wysokości równej amortyzacji podatkowej):

Wn konto 40 „Koszty według rodzajów” (amortyzacja) lub odpowiednie konto zespołu 5

Ma konto 07 „Odpisy umorzeniowe środków trwałych”

Sprzedaż spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego

Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki”

Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (VAT)

Ma konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne”

Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”

Ma konto 01 „Środki trwałe” (wartość netto prawa)

Ulepszenie lokalu użytkowego objętego na mocy prawa spółdzielczego

Wn konto 08 „Środki trwałe w budowie”

Ma różne konta zespołu 1, 2 i 3 (np. konto 10 „Kasa”, konto 13 „Rachunki i kredyty bankowe”, konto 24 „Pozostałe rozrachunki”, konto 30 „Rozliczenie zakupu”)

oraz (wprowadzenie inwestycji w obcym środku trwałym do ewidencji środków trwałych jako oddzielny obiekt inwentarzowy):

Wn konto 01 „Środki trwałe”

Ma konto 08 „Środki trwałe w budowie”

oraz (odpisy amortyzacyjne od inwestycji w obcym środku trwałym):

Wn konto 40 „Koszty według rodzajów” (amortyzacja) lub odpowiednie konto zespołu 5

Ma konto 07 „Odpisy umorzeniowe środków trwałych”

Wynajem lokalu użytkowego objętego prawem spółdzielczym

  • Wystawienie na rzecz najemcy faktury z tytułu czynszu za najem lokalu użytkowego:

Wn konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami” lub konto 24 „Pozostałe rozrachunki”

Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (VAT)

Ma konto 84 „Rozliczenia międzyokresowe przychodów” – jeżeli z góry pobrano czynsz za dłuższy okres

Ma konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne” – jeżeli czynsz dotyczy bieżącego okresu sprawozdawczego

  • Ujęcie przychodu z tytułu czynszu za najem lokalu użytkowego objętego prawem spółdzielczym w części przypadającej na dany (bieżący) okres sprawozdawczy (rozliczeniowy):

Wn konto 84 „Rozliczenia międzyokresowe przychodów”

Ma konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne” (wynajem stanowi uboczną, dodatkową działalność przedsiębiorcy-wynajmującego)

  • Wpływ należności z tytułu czynszu za najem lokalu użytkowego:

Wn konto 13 „Rachunki i kredyty bankowe”

Ma konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami” lub konto 24 „Pozostałe rozrachunki”.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Zobacz tematy:

Temat: „Księgi rachunkowe”
Księgi rachunkowe

Zakup i używanie motocykla – rozliczenie podatkowe i ujęcie księgowe

Aneta Szwęch
Spółka chce dla swoich pracowników kupić motocykle, które będą wykorzystywane do celów służbowych. Ze względu na krótki czas przejazdu, niskie koszty eksploatacji oraz łatwość parkowania dojazd pracowników spółki do klientów będzie bardziej ekonomiczny niż jazda samochodem.
Jak taki zakup rozliczyć podatkowo i bilansowo?

Dla celów podatkowych motocykl jest uznawany za pojazd samochodowy (samochód osobowy), co powoduje, że wydatki z nim związane mogą być objęte limitami określonymi w ustawie o VAT oraz w updof i updop.

Jeżeli wydatki poniesione na zakup oraz późniejsze używanie motocykla służą wykonywanym przez przedsiębiorcę czynnościom opodatkowanym, to zasadniczo przysługuje mu pełne prawo do odliczenia VAT. Dla celów VAT motocykl jest jednak uznawany za pojazd samochodowy, o którym mowa w art. 86a ust. 1 ustawy o VAT (patrz ramka), co powoduje, że w odniesieniu do wydatków z nim związanych stosuje się ograniczenie w odliczeniu VAT do wysokości 50% kwoty podatku.


Inwestycje w nieruchomości

Zakres nieruchomości inwestycyjnych – głos w dyskusji

Jerzy Gierusz
Kluczowym problemem, jaki musi rozwiązać księgowy, aby prawidłowo ująć w księgach i przedstawić w sprawozdaniu finansowym nieruchomości inwestycyjne, jest określenie, co kwalifikować do tej kategorii.

W „Rachunkowości” nr 12/2019 ukazał się artykuł dr Katarzyny Trzpioły „Nieruchomości inwestycyjne – wyodrębnianie, ujęcie i prezentacja według ustawy o rachunkowości”. Przedstawione w nim problemy uważam za ważne i zarazem trudne z dwóch powodów:

  • niestabilność rynków finansowych sprawia, że wiele podmiotów lokuje wolne środki pieniężne w nieruchomościach, uznając takie inwestycje za bezpieczniejsze i bardziej zyskowne niż zakup akcji, udziałów czy obligacji,
  • polskie uregulowania w omawianym zakresie, od 2002 r. stopniowo ewoluują w stronę rozwiązań przyjętych w MSR 40 Nieruchomości inwestycyjne, jednak wciąż pozostają lakoniczne – nasze prawo bilansowe poświęca nieruchomościom inwestycyjnym niewiele miejsca.

Rachunkowość

Zaliczka otrzymana na poczet dywidendy lub udziału w zysku

Spółka kapitałowa mająca udziały w innej spółce kapitałowej oraz w spółce osobowej otrzymuje zaliczki na poczet dywidendy, a także na poczet udziału w zysku.
Czy wpływ zaliczek (Wn konto 13) wykazać jako:
⋅ przychód finansowy (Ma konto 75-0), czy
⋅ pozostałe rozrachunki i zobowiązania (Ma konto 24)?

Zaliczki na poczet dywidendy oraz na poczet udziału w zysku mają charakter tymczasowy. Jeżeli przekraczają ostateczną wysokość należnej udziałowcowi dywidendy lub udziału w zysku, to podlegają zwrotowi. Dlatego – do czasu zatwierdzenia sprawozdania finansowego oraz podjęcia uchwały o sposobie podziału zysku i wysokości dywidendy (udziału w zysku) należnej poszczególnym udziałowcom/wspólnikom – zaliczkę traktuje się jako zobowiązanie (Ma konto 24, Wn konto 13).


Księgi rachunkowe

Opłata wstępna w rozliczeniach międzyokresowych czynnych – skutki bilansowe i podatkowe

Aneta Szwęch
Firma zawarła umowę leasingu operacyjnego, której przedmiotem jest maszyna produkcyjna. Ze względu na uproszczenia wynikające z ustawy o rachunkowości umowa jest uznawana także dla celów bilansowych za leasing operacyjny. Na podstawie obowiązujących w firmie zasad (polityki) rachunkowości opłata wstępna jest rozliczana za pośrednictwem konta rozliczeń międzyokresowych czynnych.
Czy wobec takiego sposobu księgowego rozliczania opłaty wstępnej firma w tym samym czasie powinna kwalifikować miesięczne odpisy do kosztów podatkowych? Jak ująć opłatę wstępną w księgach rachunkowych i rozliczyć dla celów podatku dochodowego?

Uor nie określa szczegółowo zasad ewidencjonowania oraz rozliczania tej opłaty. Zazwyczaj stanowi ona istotną część sumy opłat leasingowych i na podstawie art. 39 ust. 1 i 3 uor – jako opłata dotycząca przyszłych okresów – jest odpisywana sukcesywnie w ciężar kosztów przez okres trwania umowy leasingu.

Szczegółowe rozwiązania określa KSR 5 Leasing, najem i dzierżawa, który w pkt 5.1 i 5.3 stanowi, że opłatę wstępną rozlicza się przez okres leasingu metodą liniową i obciąża nią równomiernie, w jednakowej wysokości, koszty poszczególnych miesięcy lub kwartałów objętych okresem leasingu, co może wymagać dokonywania czynnych lub biernych rozliczeń międzyokresowych.


Rachunkowość

Uproszczenia księgowe dla małych jednostek

Które jednostki małe mogą korzystać z uproszczeń polegających na: • rezygnacji z zachowania zasady ostrożności przy wycenie aktywów i pasywów oraz odstąpieniu od dokonywania odpisów aktualizujących – art. 7 ust. 2b uor,
• możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych według zasad określonych w przepisach podatkowych – art. 32 ust. 7 uor,
• nietworzeniu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników – art. 39 ust. 6 uor?

Księgi rachunkowe

Sprzedaż towaru w promocji – podatki i ewidencja księgowa

Aneta Szwęch
Sprzedaż towarów po promocyjnej cenie (niższej od regularnej ceny stosowanej przez sprzedawcę, ceny rynkowej lub ceny zakupu) bądź wręcz za symboliczną złotówkę jest często stosowanym narzędziem marketingowym służącym pozyskaniu nowych klientów oraz zatrzymaniu dotychczasowych.
Przyjrzyjmy się, w jaki sposób rozliczyć ją dla celów VAT oraz podatku dochodowego, i jak ująć w księgach rachunkowych.

Inwestycje

Nieruchomości inwestycyjne – wyodrębnienie, ujęcie i prezentacja według ustawy o rachunkowości

Katarzyna Trzpioła
Po prawie dwudziestu latach doświadczeń warto się zastanowić, jak jednostki, sporządzając sprawozdanie finansowe, rozumieją istotę nieruchomości inwestycyjnych i stosują wymogi uor dotyczące ich kwalifikacji i ujmowania, wyceny, prezentacji oraz ujawniania danych. W artykule odniesiono się do wybranych problemów, jakie rodzi ujmowanie i wycena nieruchomości, które mogą być uznane za nieruchomości inwestycyjne.

Od 2002 r. w dziale A bilansu, w ramach grupy IV „Inwestycje długoterminowe”, wyodrębniono poz. 1 „Nieruchomości”. Kolejna nowelizacja uor umożliwiła amortyzację tych obiektów, a więc usankcjonowała ich wycenę w cenie nabycia; następna zaś zmiana – która weszła w życie od 2009 r. – wprowadziła możliwość ich wyceny w wartości rynkowej bądź inaczej ustalonej wartości godziwej.


Rachunkowość

Odroczony podatek dochodowy – czy można go ustalić tylko od wybranych różnic

Jesteśmy spółką z o.o. spełniającą określone w uor kryteria wielkościowe dla jednostki małej. Korzystamy z uproszczenia dotyczącego odroczonego podatku dochodowego i nie ustalamy aktywów ani rezerw z tego tytułu. Okazało się jednak, że wykorzystanie wynikającej z updop możliwości jednorazowego odpisania ceny nabycia:
• składników majątku o cechach środków trwałych lub wnip, nieprzekraczającej 10 tys. zł,
• fabrycznie nowych maszyn i urządzeń do łącznej kwoty 100 tys. zł rocznie,
wpływa ujemnie na wysokość zysku i dywidendy oraz wskaźniki rentowności warunkujące uzyskanie kredytu.
Aby skorzystać ze stwarzanej przez updop możliwości, a zarazem złagodzić skutki, jakie jednorazowe odpisy wywierają na wynik finansowy, chcielibyśmy częściowo stosować podatek odroczony. Dotyczyłby on tylko amortyzacji. Od pozostałych tytułów różnic przejściowych, których wielkości są zresztą nieistotne (np. rezerw na koszty, różnic kursowych, odsetek), nie ustalalibyśmy aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku.
Czy rozwiązanie takie byłoby zgodne z uor?

Rachunkowość

Elektroniczne uzgodnienie sald aktywów i pasywów

Agnieszka Baklarz
Jaką postać powinno przybrać i jak powinno przebiegać elektroniczne uzgodnienie sald? Czy wymagany jest elektroniczny podpis?

Księgi rachunkowe

Przelew z rachunku VAT na rachunek US w celu zapłaty zaliczki na CIT – sposób księgowania

Aneta Szwęch
Spółka oprócz rachunku rozliczeniowego w banku ma także rachunek VAT. Dotychczas dość często się zdarzało, że na rachunku VAT znajdowało się więcej środków niż na rachunku rozliczeniowym, ale spółka nie mogła ich rozchodować na cele inne niż związane z VAT.
Podobno pojawiła się możliwość regulowania z rachunku VAT zobowiązań publicznoprawnych innych niż VAT. Jak w takim razie będzie przebiegała np. zapłata zaliczki CIT z tego rachunku?
Jakie będą tego skutki podatkowe i bilansowe?

Rachunkowość

Sprawdzenie dowodu księgowego (wyciągu bankowego) przez głównego księgowego

Kto (czy główny księgowy) sprawdza w gminnej jednostce budżetowej dowody księgowe mające postać wyciągów bankowych?

Rachunkowość

Ewidencja kosztów tłumaczeń i notarialnych poświadczeń podpisów

Jesteśmy jednostką budżetową. Jak ująć w ewidencji księgowej koszty wykonania tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego na potrzeby postępowania prokuratorskiego oraz notarialnych poświadczeń podpisów pism do ubezpieczycieli o wypłatę kwot gwarancyjnych? Tłumaczenie i poświadczenie podpisów dotyczy zadania, dla którego otwarty jest tytuł inwestycyjny.

Księgi rachunkowe

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności od dłużnika – ujęcie księgowe i podatkowe

Przedsiębiorca prowadzący księgi rachunkowe ma kilku kontrahentów, którzy uporczywie, mimo monitów, zwlekają z zapłatą za kupione towary i usługi. Zastanawia się nad obciążeniem ich – poza odsetkami za zwłokę – dodatkową rekompensatą o równowartości 40 euro za koszty odzyskiwania należności.
Jakie będą tego skutki podatkowe i bilansowe?

Wierzycielowi, który po spełnieniu swojego świadczenia nie otrzymał od dłużnika zapłaty w określonym umownie terminie, przysługuje, bez wezwania:

  • rekompensata za koszty odzyskiwania należności o równowartości 40 euro,
  • zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających równowartość 40 euro – gdy faktycznie poniesione koszty odzyskiwania należności przekraczają tę kwotę.

Rachunkowość

Zaprzestanie ustalania odroczonego podatku dochodowego

Nasza spółka z o.o. była dotychczas zaliczana do dużych jednostek, tworzyliśmy m.in. rezerwę i ustalaliśmy aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Po podwyższeniu progów kwalifikujemy się do jednostek małych i chcielibyśmy (od 1.01.2019 r.) skorzystać z przewidzianego w uor uproszczenia, polegającego na nieustalaniu odroczonego podatku dochodowego. W naszych księgach rachunkowych (i sprawozdaniu finansowym za poprzedni rok) figurują jeszcze aktywa i rezerwy z tego tytułu.
Czy możemy je wyksięgować w całości, a jeżeli tak, to w jaki sposób?

Rachunkowość

Jak liczyć wskaźnik rentowności sprzedaży

Mam wątpliwość, jak obliczyć jeden ze wskaźników finansowych stosowanych przez Komisję ds. Analizy Finansowej Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce w corocznie zamieszczanych na łamach „Rachunkowości” wykazach sektorowych wskaźników finansowych.
Chodzi o wskaźnik rentowności sprzedaży. Komisja definiuje rentowność sprzedaży jako wynik ze sprzedaży × 100/przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów.
Jak dokładnie rozumieć termin „wynik ze sprzedaży”? Czy chodzi o pozycję „Zysk (strata) ze sprzedaży” z (poz. F) rachunku zysków i strat, czy też o inną wielkość?

Rachunkowość

Sprawdzanie dowodów księgowych

Jednostka budżetowa otrzymała jednocześnie pierwotny dowód księgowy z błędną kwotą i jego korektę.
Czy oba dowody księgowe powinna sprawdzić pod względem merytorycznym, formalno-rachunkowym, zatwierdzić do wypłaty i ująć w księgach rachunkowych – wiedząc, że pierwotny dowód jest błędny? Czy też wystarczy wykonać te czynności tylko w odniesieniu do korekty dowodu księgowego?

Księgi rachunkowe

Korekta kosztów podatkowych po otrzymaniu i zwrocie dotacji

Krzysztof Hałub
Otrzymanie dotacji/refundacji wolnej od podatku dochodowego bądź niezaliczanej do przychodów podatkowych powoduje obowiązek wyłączenia z kosztów podatkowych części wydatków pokrytych tą dotacją (albo odpisów amortyzacyjnych, jeżeli jest ona przeznaczona na pokrycie ceny zakupu środków trwałych i wnip).

Rachunkowość

Ewidencja pracowniczych planów kapitałowych w księgach rachunkowych pracodawcy

Od 1.01.2019 r. obowiązuje nowa ustawa o pracowniczych planach kapitałowych.
W jaki sposób spółka z o.o. – jako pracodawca – powinna ujmować wpłaty na pracownicze plany kapitałowe (PPK) w swoich księgach rachunkowych?

Księgi rachunkowe

Trwałe odłączenie komponentów środka trwałego – ujęcie w księgach

Marek Barowicz
Często zdarza się, że komponenty środka trwałego są wymieniane, dołączane do niego lub odłączane i następnie likwidowane bądź sprzedawane. Przyjrzyjmy się księgowym skutkom takich operacji.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....