Rozdzielność majątkowa nie pomoże w traktowaniu męża jak pracownika w firmie żony

Magdalena Januszewska radca prawny

Małżonek przedsiębiorcy zatrudniony na umowę o pracę zawsze będzie uznawany przez ZUS za osobę współpracującą.

Tak wynika z decyzji ZUS z 8.05.2018 (WPI/200000/43/471/2018).

  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

Pani X prowadząca działalność gospodarczą zawarła z mężem umowę o pracę na 1/2 etatu. Został on zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z kodem 011000. Pani X ma z mężem rozdzielność majątkową od 2007, nie mieszkają razem, a co za tym idzie nie zaspakajają wspólnie potrzeb życiowych, nie prowadzą też razem gospodarstwa domowego ani żadnych spraw życia codziennego. Pytała, czy męża należy uznać za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej i odprowadzać za niego składki społeczne jak za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

ZUS przypomniał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 usus, jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Za osobę współpracującą z prowadzącymi pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 11 usus) uważa się małżonka, dzieci własne, drugiego małżonka i przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Osoba współpracująca – w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 usus – podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Podstawę wymiaru składek stanowi dla niej, stosownie do art. 18 ust. 8 usus, zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

O statusie osoby współpracującej decyduje współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, ścisła więź rodzinna z prowadzącym działalność gospodarczą oraz prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.

ZUS podkreślił, że usus nie zawiera legalnej definicji współpracy przy prowadzeniu działalności. Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny (art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej Kro). Z przepisów Kro nie można wysnuwać obowiązku świadczenia pracy w zakładzie współmałżonka, jednak gdy jeden ze współmałżonków nie może wykonywać pracy, istnieje powinność udzielenia pomocy i wykonania nieodpłatnie pracy za drugiego małżonka. Nie ma uzasadnienia dla ograniczenia możliwości korzystania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą z pomocy małżonka, jeśli jest taka zgodna wola stron. Pomoc małżonka może mieć charakter incydentalny lub może on działać niejako w zastępstwie przedsiębiorcy.

W doktrynie przyjmuje się, że współpracą przy prowadzeniu działalności jest takie współdziałanie ze współmałżonkiem przedsiębiorcy, które generuje stałe dodatkowe dochody z tej działalności. Współpracą jest stała pomoc przy wykonywaniu działalności, bez której stanowiące majątek wspólny dochody z tej działalności nie osiągnęłyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie.

Jak czytamy w interpretacji ZUS, istotą związku małżeńskiego jest prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez każdego małżonka może być realizowany w postaci pracy zawodowej małżonka i pracy wykonywanej na rzecz współmałżonka. Małżonkowie, prowadząc wspólną działalność gospodarczą, pracują dla dobra rodziny, a środki pochodzące z ich pracy zaspakajają potrzeby rodziny i budują jej dobrobyt. Zaspokajanie potrzeb rodziny z definicji zakłada działalność zarobkową, a w tym również mieści się współpraca ze współmałżonkiem prowadzącym pozarolniczą działalność.

Można więc stwierdzić, że osoby współpracujące to członkowie najbliższej rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, przyczyniający się do prowadzenia działalności, działający na rzecz i w imieniu osoby prowadzącej działalność, korzystający zarówno z zysków, jakie przynosi, jak i ponoszący skutki ew. błędów w jej prowadzeniu. Jeżeli wskazane kryteria są spełniane przez osobę pozostającą z przedsiębiorcą w stosunku pracy, to dla celów ubezpieczeń społecznych pracownik ten jest traktowany jako osoba współpracująca.

ZUS podkreślił, że w kwestii pozostawania czy niepozostawania małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym nie rozstrzygają takie okoliczności, jak rozdzielność majątkowa, brak dzieci, a nawet posiadanie formalnie różnych adresów. SN w wyroku z 2.02.1996 (II URN 56/95) stwierdził, że ocena, czy dana osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może mieć tu decydującego znaczenia.

Wykonywanie przez męża pani X pracy na umowę o pracę należy uznać za przejaw współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl wyroku SN z 20.05.2008 (II UK 286/07) za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych uznać należy taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu.

SN w wyroku z 21.06.2016 (I UK 272/15) wskazał, że istnienie formalnie zawartej umowy o pracę między osobą prowadzącą działalność pozarolniczą a małżonką tej osoby, wykonującą czynności pracownicze w faktycznych warunkach współpracy przy prowadzaniu pozarolniczej działalności, określonych w art. 8 ust. 11 usus, powoduje objęcie tej małżonki ubezpieczeniami społecznymi z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności. Tytuł obowiązku ubezpieczenia społecznego nie jest objęty wolą stron. Nawet więc wówczas, gdy intencją stron umowy o pracę, pozostających w związku małżeńskim, było ukształtowanie stosunku ubezpieczeń tak jak między pracownikiem i pracodawcą, jeżeli równocześnie wystąpiły elementy partycypowania w prowadzeniu działalności gospodarczej, dopuszczenia do udziału w sprawach organizacyjnych i finansowych firmy, a w konsekwencji uczestniczenia w spodziewanym dochodzie jednostki organizacyjnej, kierowanej przez współmałżonka, to wówczas małżonek, mający zawartą umowę o pracę, podlegać będzie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu współpracy.

ZUS stwierdził więc, że mąż pani X, który stale współdziała przy prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek wykonywania zawartej umowy o pracę, podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca, a nie pracownik. W konsekwencji pani X jest zobowiązana do opłacenia za niego składek społecznych na zasadach właściwych dla osoby współpracującej, a nie pracownika.

w sprzedaży

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....