Rozdzielność majątkowa nie pomoże w traktowaniu męża jak pracownika w firmie żony

Magdalena Januszewska radca prawny

Małżonek przedsiębiorcy zatrudniony na umowę o pracę zawsze będzie uznawany przez ZUS za osobę współpracującą.

Tak wynika z decyzji ZUS z 8.05.2018 (WPI/200000/43/471/2018).

  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

Pani X prowadząca działalność gospodarczą zawarła z mężem umowę o pracę na 1/2 etatu. Został on zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z kodem 011000. Pani X ma z mężem rozdzielność majątkową od 2007, nie mieszkają razem, a co za tym idzie nie zaspakajają wspólnie potrzeb życiowych, nie prowadzą też razem gospodarstwa domowego ani żadnych spraw życia codziennego. Pytała, czy męża należy uznać za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej i odprowadzać za niego składki społeczne jak za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

ZUS przypomniał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 usus, jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Za osobę współpracującą z prowadzącymi pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 11 usus) uważa się małżonka, dzieci własne, drugiego małżonka i przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Osoba współpracująca – w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 usus – podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Podstawę wymiaru składek stanowi dla niej, stosownie do art. 18 ust. 8 usus, zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

O statusie osoby współpracującej decyduje współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, ścisła więź rodzinna z prowadzącym działalność gospodarczą oraz prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.

ZUS podkreślił, że usus nie zawiera legalnej definicji współpracy przy prowadzeniu działalności. Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny (art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej Kro). Z przepisów Kro nie można wysnuwać obowiązku świadczenia pracy w zakładzie współmałżonka, jednak gdy jeden ze współmałżonków nie może wykonywać pracy, istnieje powinność udzielenia pomocy i wykonania nieodpłatnie pracy za drugiego małżonka. Nie ma uzasadnienia dla ograniczenia możliwości korzystania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą z pomocy małżonka, jeśli jest taka zgodna wola stron. Pomoc małżonka może mieć charakter incydentalny lub może on działać niejako w zastępstwie przedsiębiorcy.

W doktrynie przyjmuje się, że współpracą przy prowadzeniu działalności jest takie współdziałanie ze współmałżonkiem przedsiębiorcy, które generuje stałe dodatkowe dochody z tej działalności. Współpracą jest stała pomoc przy wykonywaniu działalności, bez której stanowiące majątek wspólny dochody z tej działalności nie osiągnęłyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie.

Jak czytamy w interpretacji ZUS, istotą związku małżeńskiego jest prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez każdego małżonka może być realizowany w postaci pracy zawodowej małżonka i pracy wykonywanej na rzecz współmałżonka. Małżonkowie, prowadząc wspólną działalność gospodarczą, pracują dla dobra rodziny, a środki pochodzące z ich pracy zaspakajają potrzeby rodziny i budują jej dobrobyt. Zaspokajanie potrzeb rodziny z definicji zakłada działalność zarobkową, a w tym również mieści się współpraca ze współmałżonkiem prowadzącym pozarolniczą działalność.

Można więc stwierdzić, że osoby współpracujące to członkowie najbliższej rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, przyczyniający się do prowadzenia działalności, działający na rzecz i w imieniu osoby prowadzącej działalność, korzystający zarówno z zysków, jakie przynosi, jak i ponoszący skutki ew. błędów w jej prowadzeniu. Jeżeli wskazane kryteria są spełniane przez osobę pozostającą z przedsiębiorcą w stosunku pracy, to dla celów ubezpieczeń społecznych pracownik ten jest traktowany jako osoba współpracująca.

ZUS podkreślił, że w kwestii pozostawania czy niepozostawania małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym nie rozstrzygają takie okoliczności, jak rozdzielność majątkowa, brak dzieci, a nawet posiadanie formalnie różnych adresów. SN w wyroku z 2.02.1996 (II URN 56/95) stwierdził, że ocena, czy dana osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może mieć tu decydującego znaczenia.

Wykonywanie przez męża pani X pracy na umowę o pracę należy uznać za przejaw współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl wyroku SN z 20.05.2008 (II UK 286/07) za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych uznać należy taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu.

SN w wyroku z 21.06.2016 (I UK 272/15) wskazał, że istnienie formalnie zawartej umowy o pracę między osobą prowadzącą działalność pozarolniczą a małżonką tej osoby, wykonującą czynności pracownicze w faktycznych warunkach współpracy przy prowadzaniu pozarolniczej działalności, określonych w art. 8 ust. 11 usus, powoduje objęcie tej małżonki ubezpieczeniami społecznymi z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności. Tytuł obowiązku ubezpieczenia społecznego nie jest objęty wolą stron. Nawet więc wówczas, gdy intencją stron umowy o pracę, pozostających w związku małżeńskim, było ukształtowanie stosunku ubezpieczeń tak jak między pracownikiem i pracodawcą, jeżeli równocześnie wystąpiły elementy partycypowania w prowadzeniu działalności gospodarczej, dopuszczenia do udziału w sprawach organizacyjnych i finansowych firmy, a w konsekwencji uczestniczenia w spodziewanym dochodzie jednostki organizacyjnej, kierowanej przez współmałżonka, to wówczas małżonek, mający zawartą umowę o pracę, podlegać będzie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu współpracy.

ZUS stwierdził więc, że mąż pani X, który stale współdziała przy prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek wykonywania zawartej umowy o pracę, podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca, a nie pracownik. W konsekwencji pani X jest zobowiązana do opłacenia za niego składek społecznych na zasadach właściwych dla osoby współpracującej, a nie pracownika.

Więcej na temat: „Składki ZUS - pracownicy”
Składki ZUS

Zlecenie wykonane przez przedsiębiorcę z ulgą „na start” bez dodatkowych składek

Spółka chce powierzyć usługę sprzątania pomieszczeń biurowych na podstawie umowy zlecenia osobie, która prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. Dopiero ją rozpoczęła i jest uprawniona do tzw. ulgi na start, czyli nie płaci składek. Podobno podpisanie zlecenia z taką osobą może być ryzykowne, bo ZUS uznaje, że w tej sytuacji składki trzeba opłacać od umowy zlecenia. Czy to prawda?

Składki ZUS

Współpraca przy działalności małżonka i etat w jego firmie – od czego naliczać składki ZUS

Magdalena Januszewska
Wysokie zarobki żony zatrudnionej przez męża-przedsiębiorcę nie uzasadniają ubezpieczania jej z tytułu umowy o pracę.

Składki ZUS

Podstawa wymiaru składek ZUS pracownika na urlopie wychowawczym

Renata Majewska
W 2019 obowiązuje nowe ograniczenie podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych za pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego.

Stanowi ją kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi za 12 mies. poprzedzających urlop wychowawczy, jednak:

  • nie wyższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia limitu 30-krotności, czyli nie wyższa niż 2859 zł (4765 zł × 60%); w 2018 limit ten wynosił 2665,80 zł,
  • nie niższa niż 75% minimalnego wynagrodzenia, a więc nie niższa niż 1687,50 zł (2250 zł × 75%); w 2018 limit ten wynosił 1575 zł.

Składki ZUS

Zbieg tytułów do ubezpieczeń przy kilku zleceniach oraz zleceniu i działalności gospodarczej

Renata Majewska
Wzrost w 2019 minimalnej pensji do 2250 zł oznacza również podwyższenie do tego poziomu kwot wynagrodzenia istotnych przy ustalaniu, czy składki na ubezpieczenia społeczne należy opłacić od wszystkich zbiegających się tytułów do ubezpieczeń, czy tylko od jednego z nich.

W 2019 minimalne wynagrodzenie za pracę w pełnym wymiarze wyniesie 2250 zł brutto (rozporządzenie RM z 11.09.2018 w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019, DzU poz. 1794).

Tym samym w 2019 zleceniobiorca, którego łączna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowych w danym miesiącu (z żadnej z zawartych umów zlecenia) nie osiąga kwoty minimalnej płacy (2250 zł), podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z każdej z tych umów. Zleceniobiorca może wybrać kolejną umowę zlecenia jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych za okres zbiegu tytułów do ubezpieczeń, jeżeli faktyczny przychód z niej uzyskany wyniesie co najmniej 2250 zł.


Składki ZUS

Czy można nie płacić składek ZUS za cudzoziemca spoza UE

Magdalena Januszewska
Zdaniem ZUS pracujących w Polsce obcokrajowców z państw spoza UE trzeba tutaj ubezpieczać nawet wtedy, gdy ich pobyt nie ma stałego charakteru. Na odmienną ocenę można liczyć dopiero w sądzie.

Zatrudnianie obcokrajowców do prac w Polsce bywa przedmiotem sporu między pracodawcami a ZUS. Chodzi w szczególności o podleganie ubezpieczeniom społecznym np. zleceniobiorców z państw trzecich, niebędących członkami UE, z którymi nie wiążą Polski dwustronne umowy międzynarodowe regulujące te kwestie. Nie ma więc przepisów międzynarodowych określających zasady ich ubezpieczania.


Ubezpieczenie zdrowotne

Wyższa składka zdrowotna za pracownika na urlopie wychowawczym

Od listopada 2018 wzrosła podstawa wymiaru składki zdrowotnej odprowadzana za pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym.

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Dodatek za rozłąkę dla pracownika w podróży służbowej – PIT i składki ZUS

Andrzej Radzisław
Pracownikom, którzy wyjeżdżają w zagraniczną podróż służbową, chcemy wypłacać dodatek za rozłąkę.
Czy taki składnik wynagrodzeń może być zwolniony od składek społecznych i podatku dochodowego?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Dwie umowy zlecenia z jednym zleceniobiorcą

Andrzej Radzisław
Zatrudniamy zleceniobiorcę i opłacamy za niego składki społeczne i zdrowotne. Od 1.10.2018 r. zamierzamy z nim zawrzeć drugą umowę zlecenia.
Czy składki społeczne będziemy wówczas płacić tylko od wynagrodzenia z pierwszej umowy, czy też od obu umów, bo to umowy z tą samą osobą?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Uczniowie-stażyści nieobjęci ubezpieczeniem społecznym

Andrzej Radzisław
Realizujemy wiele projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Ich uczestnicy biorą udział w stażach zawodowych, obejmujących m.in. kształcenie zawodowe praktyczne we współpracy z pracodawcami lub przedsiębiorcami. Staże zawodowe, realizowane na podstawie wytycznych w obszarze edukacji na lata 2014–2020, są przeprowadzane w wyniku trójstronnych umów: beneficjent – uczestnik projektu – pracodawca. Stażyści to uczniowie i słuchacze szkół, w różnym wieku (niepełnoletni i pełnoletni).
Czy płatnik powinien naliczać i odprowadzać składki społeczne od wypłacanych im stypendiów?

Składki ZUS

Urlop rodzicielski łączony z pracą w obniżonym wymiarze – zwolnienie od składek na FP i FGŚP

Andrzej Radzisław
Zatrudniona przez nas pracownica od 24 września będzie łączyć przebywanie na urlopie rodzicielskim z pracą w obniżonym wymiarze czasu pracy.
Czy należy uznać, że powróciła do pracy i tym samym nie powinny być za nią opłacane składki na FP i FGŚP? Czy zwolnienie od tych składek będzie obowiązywać od 1.10.2018? Jakie dokumenty rozliczeniowe złożyć do ZUS?

Pracodawca jest zwolniony z opłacania składek na FP, a także FGŚP za pracowników powracających z:

  • urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu rodzicielskiego,
  • urlopu wychowawczego.

Składki ZUS

Zwrot byłemu pracownikowi nadpłaconych składek społecznych – rozliczenie z ZUS i US

Andrzej Radzisław
W grudniu 2017 pracownik przekroczył 30-krotność przeciętnego wynagrodzenia. W tym czasie na umowę o pracę pracował w naszej firmie oraz w innych miejscach. Z końcem roku zwolnił się i od 1.01.2018 wykonuje u nas umowę zlecenia, z której podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, bo równocześnie w innej firmie nadal ma umowę o pracę.
Ostatnio dostaliśmy z ZUS pismo, z którego wynika, że musimy poprawić raporty ZUS RCA i DRA za grudzień, tj. miesiąc, w którym doszło do przekroczenia limitu składek.
W jaki sposób zwrócić byłemu pracownikowi nadpłacone składki? Czy kwotę zwrotu trzeba doliczyć do bieżącego wynagrodzenia ze zlecenia i od łącznej kwoty naliczyć podatek? Czy od zwracanej kwoty powinny być naliczone składki?

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ubezpieczonego nie może być w danym roku kalendarzowym wyższa od 30-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia. Gdy za daną osobę składki na ww. ubezpieczenia zostały odprowadzone od takiej podstawy, to do końca roku kalendarzowego nie powinny być opłacane.


Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Umowa zlecenia ze studentem studiów doktoranckich tytułem do ubezpieczeń społecznych

Andrzej Radzisław
Od 1.06.2018 r. zawarliśmy umowę zlecenia ze studentem studiów doktoranckich, który ma 25 lat. W złożonym oświadczeniu wskazał, że jest studentem i że w innym zakładzie pracy jest zatrudniony na 1/4 etatu. W konsekwencji z umowy zlecenia nie został zgłoszony do żadnych ubezpieczeń.
Czy postąpiliśmy prawidłowo?

PFRON

Ulgi dla firm zatrudniających niepełnosprawnych – zmiany w 2018

Renata Majewska
Niepełnosprawni przedsiębiorcy i rolnicy łatwiej zdobędą refundacje składek, a obniżanie wpłat na PFRON zostanie wkrótce odformalizowane.

Składki ZUS

Oskładkowanie wynagrodzenia za nadgodziny i ekwiwalentu za urlop wypłacanych byłemu pracownikowi na mocy ugody

Andrzej Radzisław
Na podstawie zawartej ugody byłemu pracownikowi będziemy wypłacać wynagrodzenie za nadgodziny i ekwiwalent za urlop.
Czy od takich wypłat powinny być naliczane składki społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP, czy też można uznać, że jest to rekompensata z tytułu rozwiązania umowy i składek nie naliczać?

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów updof, otrzymywany z tytułu stosunku pracy. Tak stanowi art. 18 ust. 1–2 usus.

W podstawie wymiaru nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków. Wyłącza się również przychody wymienione w § 2 ust. 1 pkt 1–32 rozporządzenia składkowego.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....