Remanent w trakcie roku a zaliczka na PIT

Aleksander Woźniak

Przedsiębiorca prowadzi pkpir. W ubiegłym roku kupił towar, a wydatek zaliczył do kosztów uzyskania przychodów. Towaru jednak nie sprzedał i na koniec roku, wskutek przeprowadzonego remanentu, musiał wykluczyć ten wydatek z kosztów. Towar sprzedał w bieżącym roku. Nie chciałby czekać z remanentem na koniec roku, tylko zrobić go już teraz, żeby móc ponownie zaliczyć wydatek do kosztów i uwzględnić go w bieżącej zaliczce na PIT.
Czy może tak postąpić, a jeśli tak, to czy musi powiadomić US o remanencie?

Spis z natury można przeprowadzić w trakcie roku, a jego wynik uwzględnić w bieżącej zaliczce na podatek dochodowy.

  • MF – Minister Finansów
  • US – urząd skarbowy
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • pkpir – podatkowa księga przychodów i rozchodów

Zgodnie z art. 44 ust. 2 updof u podatników prowadzących pkpir dochodem stanowiącym podstawę obliczenia zaliczki jest różnica pomiędzy przychodem i kosztami jego uzyskania. Zasadniczo więc nie uwzględnia się różnic remanentowych. Jeżeli jednak podatnik na koniec miesiąca sporządza remanent (lub jego sporządzenie zarządzi naczelnik US), to dochód ustala się wg zasad określonych w art. 24 ust. 2 updof. Przepis odsyła więc do regulacji, która mówi, jak obliczać dochód z uwzględnieniem różnic remanentowych.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 updof u podatników prowadzących pkpir dochodem jest różnica pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania:

  • powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego – jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego,
  • pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.

Odsyłając do tych zasad, art. 44 ust. 2 updof nie mówi, na koniec którego miesiąca podatnik może sporządzić remanent. Nie wyklucza sporządzenia go w dowolnym momencie roku podatkowego.

Niektóre organy podatkowe uzależniają jednak przeprowadzenie remanentu w trakcie roku od zawiadomienia naczelnika US. Powołują się na § 28 ust. 4 rozporządzenia pkpir. Przepis ten zwalnia z obowiązku zawiadamiania naczelnika US o zamiarze sporządzenia spisu z natury tylko wtedy, gdy jest on sporządzany na 1 stycznia, 31 grudnia lub na dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej. W pozostałych przypadkach nakazuje zawiadamiać naczelnika US o zamiarze sporządzenia spisu z natury na co najmniej 7 dni przed datą jego sporządzenia.

Z tego powodu – braku zawiadomienia – WSA w Olsztynie zgodził się z organami podatkowymi, że podatnik nie miał prawa uwzględnić różnic remanentowych przy obliczaniu zaliczki za grudzień. Zarówno sąd, jak i organy przyjęły, że był to remanent roczny, który jest uwzględniany dopiero w zeznaniu rocznym, składanym do 30 kwietnia następnego roku.

Inaczej orzekł NSA (wyrok z 29.11.2016, II FSK 2957/14). Zwrócił uwagę, że 31 grudnia jest nie tylko końcem roku podatkowego, lecz także końcem (ostatnim dniem) grudnia. A z § 28 ust. 4 rozporządzenia wprost wynika brak obowiązku zawiadamiania o remanencie sporządzanym na 31 grudnia.

Także Ministerstwo Finansów, wypowiadając się na łamach prasy, podzieliło ten pogląd, stwierdzając jednocześnie, że podatnik może, ale nie musi uwzględniać sporządzany na 31 grudnia remanent przy obliczaniu zaliczki za grudzień, niezależnie od tego, czy zawiadomił naczelnika US o jego sporządzeniu, czy też nie.

Zarówno wyrok NSA, jak i wyjaśnienia MF odnosiły się jednak wyłącznie do zaliczki za grudzień i remanentu sporządzanego na 31 grudnia. Pytanie Czytelnika dotyczy natomiast remanentów sporządzanych w innych miesiącach roku. Zasadniczo z § 28 ust. 4 rozporządzenia pkpir wynika obowiązek zawiadamiania naczelnika US o zamiarze sporządzenia spisu z natury na co najmniej 7 dni przed datą jego sporządzenia. Organy podatkowe mogą się więc powoływać na ten wymóg.

Argumentem przeciwko takiej wykładni może być uzasadnienie wspomnianego wyroku NSA oraz uzasadnienie projektu nowelizacji rozporządzenia pkpir (projekt z 5.03.2018). Ministerstwo Finansów planuje bowiem uchylenie § 28 ust. 4 rozporządzenia. W uzasadnieniu do tej zmiany napisano, że art. 44 ust. 2 i art. 24 ust. 2 updof nie uzależniają obowiązku obliczenia zaliczki z uwzględnieniem remanentu, jeżeli podatnik sporządza go na koniec miesiąca, od zawiadomienia naczelnika US o zamiarze jego sporządzenia.

Należy zatem uznać, że § 28 ust. 4 rozporządzenia nakłada obowiązek o charakterze informacyjnym. Uchylenie tego obowiązku zapobiegnie w przyszłości powstawaniu wątpliwości, czy brak takiego zawiadomienia ma wpływ na sposób obliczenia zaliczki na podatek – stwierdziło Ministerstwo.

NSA podobnie zinterpretował przepisy updof. Pożądane jest, aby zaliczki na poczet podatku dochodowego za dany rok podatkowy były jak najbardziej zbliżone do rzeczywistej wysokości dochodu za dany rok podatkowy. Cel ten najpełniej realizuje obliczenie dochodu z uwzględnieniem różnic remanentowych, o których stanowi art. 24 ust. 2 updof – orzekł sąd.

Temat: „Książka Przychodów i Rozchodów”
Temat miesiąca

Podatkowa księga przychodów i rozchodów w 2020

Aleksander Woźniak
Zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (pkpir) reguluje nowe rozporządzenie MF. Likwiduje obowiązek prowadzenia ewidencji wyposażenia oraz kart przychodów pracowników.

Poza tym nowe rozporządzenie (z 23.12.2019, DzU poz. 2544) niewiele różni się od dotychczasowego (z 26.08.2003, DzU z 2017 poz. 728), które 1.01.2020 straciło moc. Podobnie jak poprzednie zawiera wzory z objaśnieniami:

  • pkpir,
  • pkpir przeznaczonej dla rolników prowadzących działalność gospodarczą,

a ponadto cztery rozdziały, z tego trzy tak samo zatytułowane (przepisy ogólne, sposób prowadzenia księgi przez podatników niebędących rolnikami, sposób prowadzenia księgi przez rolników). Ostatni, czwarty rozdział zawiera przepisy: końcowy, przejściowy i dostosowujący.


Księga przychodów i rozchodów

Korekta kosztów po przeniesieniu przedsiębiorstwa spółki cywilnej do indywidualnej działalności

Likwidacja spółki cywilnej małżonków oraz przekazanie materiałów i towarów handlowych do działalności gospodarczej jednego z nich wymaga odpowiednich zapisów w księdze przychodów i rozchodów.

Podatnik i jego żona są jedynymi wspólnikami spółki cywilnej o profilu produkcyjnym. Istnieje między nimi rozdzielność majątkowa. Spółka prowadzi działalność w lokalu stanowiącym odrębną własność męża. Ani nieruchomości, ani ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomościach nie stanowią majątku spółki. Tworzą go natomiast: wyroby, których produkcja i sprzedaż są przedmiotem działalności spółki, materiały służące do produkcji, środki trwałe (maszyny, samochody, sprzęt komputerowy itp.), a także wyposażenie.


Księga przychodów i rozchodów

Zapłata dostawcom za otrzymane w spadku towary handlowe – czy jest kosztem podatkowym

Tomasz Krywan
W marcu 2019 zmarła osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Towary handlowe należące do jej firmy przejął w spadku syn. Za część z nich zmarły nie zapłacił, w związku z czym syn poniósł ten koszt.
Czy może go uznać za swój koszt uzyskania przychodów?

Księga przychodów i rozchodów

Remont lokalu mieszkalnego przeznaczonego do odsprzedaży – ujęcie w księdze przychodów i rozchodów

Krzysztof Hałub
Wydatki na zakup usług budowlanych dotyczących remontu mieszkania będącego towarem handlowym należy ująć w kolumnie 10 pkpir.

Księga przychodów i rozchodów

Dokumentowanie wydatków na zakup metali formularzem przyjęcia odpadów

Tomasz Krywan
Podatnik prowadzi skup złomu. Czy jego zakup od osób fizycznych może dokumentować – w celu ujęcia w pkpir – za pomocą formularza przyjęcia odpadów metali?

Zmiana rozporządzenia pkpir

Nie trzeba zawiadamiać US o remanencie w trakcie roku

Anna Koleśnik
Likwidacja przepisów określających obowiązek sporządzania spisu z natury w trakcie roku oraz zawiadamiania US o prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów to główne zmiany w rozporządzeniu pkpir, które weszły w życie 15.09.2018.

Księga przychodów i rozchodów

Ujęcie w księdze przychodów i rozchodów przedmiotów kolekcjonerskich nabytych przed rozpoczęciem działalności gospodarczej

Tomasz Krywan
Osoba fizyczna od ponad 20 lat kolekcjonuje monety. Zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, w ramach której będzie sprzedawać je przez internet.
Czy nabyte wcześniej monety może ująć w remanencie początkowym, skoro nie ma dokumentów ich zakupu? Jeżeli tak, to czy będzie dopuszczalna wycena tych monet we własnym zakresie na podstawie aktualnych cen rynkowych?

Ewidencje

Podatkowa księga przychodów i rozchodów – zmiana rozporządzenia

Likwidacja przepisów określających obowiązek zawiadamiania US o prowadzeniu księgi, a także o sporządzaniu spisu z natury w trakcie roku to główne zmiany w rozporządzeniu w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, które weszły w życie 15.09.2018.

Księga przychodów i rozchodów

Kwity autostradowe jako dowody księgowe

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca odbywa podróże służbowe samochodem osobowym stanowiącym środek trwały w prowadzonej działalności. Ponosi m.in. koszty przejazdów płatnymi polskimi autostradami, udokumentowane kwitami autostradowymi. Czy na podstawie tych kwitów może ujmować koszty w pkpir?

Księga przychodów i rozchodów

Ujęcie w księdze przychodów i rozchodów zakupu „zielonych certyfikatów”

Tomasz Krywan
Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł oraz obrotu tzw. zielonymi certyfikatami.
W jakiej kolumnie pkpir należy księgować zakupy zielonych certyfikatów w celu odsprzedaży?

Księga przychodów i rozchodów

Dokumentowanie kosztów zakupu złota i srebra w celu ujęcia w pkpir

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży wyrobów ze złota i srebra. Ewidencjonuje przychody i koszty w pkpir.
Czy zakupy tych metali od ludności mogą być dokumentowane dowodami wewnętrznymi?

Księga przychodów i rozchodów

Dokumentowanie na potrzeby pkpir zakupu aluminiowych puszek

Tomasz Krywan
Firma prowadzi skup złomu oraz puszek aluminiowych.
Czy koszty zakupu puszek od osób prywatnych można księgować w pkpir na podstawie dowodów wewnętrznych?

Księga przychodów i rozchodów

Remanent w zakładzie fryzjerskim – jak wycenić częściowo zużyte kosmetyki

Tomasz Krywan
Naczelnik US zarządził sporządzenie remanentu przez osobę fizyczną prowadzącą zakład fryzjerski (na pkpir).
Na jakich zasadach sporządza się taki spis? Czy trzeba w nim ująć otwarte materiały, np. żele, szampony, odżywki (nieprzeznaczone do odsprzedaży)? Jeżeli tak, jaką ich wartość przyjąć?

Księga przychodów i rozchodów

Ujęcie w pkpir duplikatu faktury, która nie wpłynęła do firmy

Tomasz Krywan
Pod koniec kwietnia 2018 przedsiębiorca otrzymał duplikat faktury za usługę transportową, wystawionej 28.11.2017. Jej oryginał nie dotarł do przedsiębiorcy (zaginął).
Jak ująć otrzymany duplikat w pkpir i ewidencji VAT?

Księga przychodów i rozchodów

Księgowanie w pkpir kosztów paliwa dotyczących konkretnych zleceń

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca prowadzi firmę budowlaną. W wielu przypadkach może przypisać koszty zużytego paliwa do poszczególnych zleceń.
Koszty te powinny być księgowane w kolumnie 10 czy 13 pkpir? Czy paliwo należy wykazywać w remanencie?

Księga przychodów i rozchodów

Wprowadzenie kupionej „prywatnie” kryptowaluty do pkpir

Tomasz Krywan
Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej w ostatnich 2 latach kupowała kryptowaluty (m.in. Bitcoin).
Czy po założeniu firmy może wprowadzić do niej nabyte kryptowaluty, a następnie sprzedać je w ramach działalności gospodarczej, dla której prowadzona będzie pkpir? Jeżeli tak, w jaki sposób to zrobić?

Co do zasady przychody ze sprzedaży kryptowalut są uznawane za przychody z praw majątkowych (zob. np. interpretacja KIS z 20.03.2017, 0461- ITPB1.4511.27.2017.2.MR). Mimo to organy podatkowe niekiedy zgadzają się na traktowanie ich jako przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (zob. np. interpretacja KIS z 24.11.2017, 0114-KDIP3-1.4011.281.2017.1.EC).


Księga przychodów i rozchodów

Towary handlowe otrzymane nieodpłatnie – czy są kosztem uzyskania przychodów

Tomasz Krywan
Ojciec osoby fizycznej ma zamiar przekazać jej prowadzone przedsiębiorstwo. W ramach tej darowizny osoba fizyczna otrzyma m.in. towary handlowe.
Czy prowadząc pkpir, będzie mogła ująć je w remanencie początkowym i uwzględnić ich wartość przy ustaleniu dochodu rocznego?

Kosztami uzyskania przychodów są koszty ponoszone przez podatników w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 updof jako niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (art. 22 ust. 1 updof). W przedstawionej sytuacji osoba fizyczna nie poniesie kosztów nabycia lub wytworzenia towarów handlowych, gdyż otrzyma je nieodpłatnie.


Księga przychodów i rozchodów

Prowadzenie pkpir przez przedsiębiorcę i biuro rachunkowe bez zawiadamiania US

Krzysztof Hałub
Od 1.01.2018 podatnicy nie będą już musieli zgłaszać prowadzenia pkpir oraz powierzenia tej czynności biuru rachunkowemu – ani bezpośrednio w US, ani za pośrednictwem CEIDG.

Nowelizacja updof z 27.10.2017 (DzU poz. 2175) wykreśliła przepisy nakładające na podatników PIT takie obowiązki. Chodzi o art. 24a ust. 3–3c updof, które wymagały, by podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą i płacący podatek wg skali i liniowy, a także przechodzący z ryczałtu na ww. formy opodatkowania oraz rezygnujący z ksiąg rachunkowych zawiadamiali naczelnika właściwego US o prowadzeniu pkpir w ciągu 20 dni od założenia tej księgi.


Księga przychodów i rozchodów

Dokumentowanie zakupów warzyw od rolników

Tomasz Krywan
Podatnik prowadzi sklep spożywczy. Kupuje warzywa m.in. od rolników na bazarze. Wystawia wówczas dowód wewnętrzny i wprowadza je do pkpir jako zakup towarów handlowych.
Czy postępuje prawidłowo? Czy tak udokumentowane zakupy stanowią koszty uzyskania przychodów?

Na udokumentowanie w pkpir zapisów dotyczących niektórych kosztów (wydatków) mogą być sporządzone dokumenty opatrzone datą i podpisami osób, które bezpośrednio dokonały wydatków (dowody wewnętrzne), określające:


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....