Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych w orzecznictwie SN

Magdalena Januszewska radca prawny

Chory dyrektor nie może wykonywać obowiązków prezesa

Podejmowanie jakiejkolwiek aktywności zawodowej w czasie zwolnienia lekarskiego grozi utratą zasiłku chorobowego – wyrok SN z 8.11.2017 r. (III UK 251/16).

  • Kp – Kodeks pracy
  • SN – Sąd Najwyższy

Pan X był zatrudniony w spółce z o.o. na umowę o pracę na czas nieokreślony – jako dyrektor. Jednocześnie pełnił funkcję prezesa zarządu na podstawie powołania. Był też wspólnikiem spółki. Do jego obowiązków – jako dyrektora – należały zarządzanie i koordynacja działalności przedsiębiorstwa, odpowiedzialność za realizację jego strategii i nadzór nad kadrą kierowniczą. Na co dzień zajmował się organizacją budów, koordynacją dostaw materiałów oraz nadzorem nad pracami na budowach. Z kolei do jego obowiązków – jako prezesa – należało m.in. realizowanie planów strategicznych rozwoju, organizacja działalności przedsiębiorstwa, podejmowanie decyzji ws. zatrudnienia i wynagradzania pracowników, podpisywanie dokumentów finansowych, umów z zatrudnianymi, ofert, przelewów, udział w spotkaniach i negocjacjach z kontrahentami. Z tytułu pełnienia funkcji prezesa nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia.

X zachorował, ale w czasie zwolnienia kilka razy pojawił się w firmie – przynosił zwolnienia lekarskie. Gdy był nieobecny w pracy, jego obowiązki – jako dyrektora – wykonywali inni dyrektorzy. X podpisywał natomiast umowy zlecenia, o dzieło, o pracę, dokumentację przetargową oraz zatwierdzał przelewy. Dokumenty te były sporządzane przez odpowiednich pracowników spółki, następnie przywożone choremu do domu i po ich podpisaniu dostarczane do spółki.

X podejmował więc podczas choroby jedynie czynności, które wynikały z pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu. W spółce obowiązywała zasada reprezentacji łącznej. Do składania oświadczeń woli upoważnieni byli łącznie 2 członkowie zarządu, nie było upoważnionego prokurenta ani pełnomocnika.

Spór dotyczył tego, czy czynności wykonywane sporadycznie przez X jako prezesa są przeszkodą do uzyskania zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia go jako dyrektora. ZUS odmówił bowiem X prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczony, wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie wymaga, aby praca była podjęta „w celu zarobkowym”, a zatem w celu uzyskania dochodu. Nie ma też znaczenia, czy określone czynności mogą być wykonywane odpłatnie lub nieodpłatnie. Istotne jest jedynie, aby były wykonywane w rzeczywistości oraz miały „zarobkowy” charakter.

Przyjmuje się, że pracą zarobkową, na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, jest wszelka aktywność ludzka, która obiektywnie zmierza do uzyskania zarobku. Jest nią np. podejmowanie czynności w czasie zwolnienia lekarskiego na rzecz spółki przez członka zarządu.

Za pracę zarobkową należy niewątpliwie uznać wykonywanie czynności pokrywających się z czynnościami objętymi treścią stosunku prawnego, z którego tytułu pracownik podlegał ubezpieczeniu chorobowemu i otrzymywał zasiłek chorobowy w okresie niezdolności do pracy.

W tej sprawie ubezpieczony był zatrudniony wyłącznie na stanowisku dyrektora spółki. Natomiast czynności członka zarządu wykonywał nieodpłatnie i poza stosunkiem pracy łączącym go ze spółką. SN uznał jednak, że nie wyklucza to uznania, że była to praca zarobkowa.

W świetle orzecznictwa SN użyte w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej pojęcie „pracy” jest bardzo szerokie. Nie ogranicza się tylko do – charakterystycznych dla stosunku pracy – wykonywania pracy podporządkowanej czy zależności służbowej. Istotne jest, aby czynności uznawane za „pracę” były realizowane w ramach stosunku prawnego, przewidującego obowiązek ich osobistego wykonywania przez ubezpieczonego.

Stosunek organizacyjny łączący członka zarządu ze spółką spełnia niewątpliwie ten wymóg. Nieodpłatne wykonywanie przez ubezpieczonego czynności członka zarządu spółki w okresie korzystania z zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia na stanowisku dyrektora jest wykonywaniem „pracy zarobkowej” w myśl art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Stwarza bowiem ubezpieczonemu co najmniej możliwość odniesienia korzyści majątkowej (traktowanej jako zarobek w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej) z wykonywania tych czynności. Korzyść tę ubezpieczony odnosi pośrednio jako wspólnik spółki, w której zarządzaniu nadal uczestniczy, mimo niezdolności do wykonywania pracy wynikającej z wiążącego go ze spółką stosunku pracy na stanowisku dyrektora.

Przez „pracę zarobkową” nie należy rozumieć wyłącznie czynności, które przynoszą ubezpieczonemu bezpośrednią korzyść majątkową w postaci środków pieniężnych otrzymywanych wprost za wykonanie tych czynności.

Wyświetlono 20% treści artykułu

Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Rozliczanie VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych (cz. I)

Mateusz Kaczmarek
Od 1.01.2020 r. w związku ze zmianą regulacji unijnych[1] zajdą zmiany w zasadach opodatkowania VAT transakcji transgranicznych dokonywanych na terenie UE[2]. Opiszemy je na naszych łamach, gdy już zostaną uchwalone krajowe przepisy w tym zakresie[3], a na razie przypominamy reguły obowiązujące do końca 2019 r., które – w większości – pozostaną aktualne również w roku przyszłym.

Artykuł zawiera omówienie (wraz z przykładami) przepisów regulujących opodatkowanie VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych. Zajmiemy się wyłącznie transakcjami podlegającymi opodatkowaniu, dokonywanymi pomiędzy czynnymi podatnikami VAT. Pominiemy specyfikę magazynu konsygnacyjnego, tzw. sprzedaży wysyłkowej oraz obrotu nowymi środkami transportu, towarami akcyzowymi i bonami, a także dostaw związanych z importem, dostaw towarów na pokładach środków transportu, towarów przeznaczonych dla niektórych sił zbrojnych, dla placówek i personelu dyplomatycznego, dostaw dotyczących statków i samolotów oraz dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.


Zawód księgowego

Nie bójmy się robotów

Stanisław Hońko
Czy informacje prasowe przepowiadające schyłek profesji związanych z rachunkowością są oparte na wiarygodnych przesłankach? Czym są roboty księgowe i jakie funkcje wykonują obecnie? Czy automatyzacja rachunkowości spowoduje drastyczne zmniejszenie zatrudnienia? Artykuł daje odpowiedzi na te pytania, dowodząc, że przewidywania agonii zawodu księgowego są przedwczesne.

Co pewien czas pojawiają się pogłoski, że roboty zabiorą pracę księgowym. Roboty są nieomylne, nie chodzą na zwolnienia lekarskie, pracują non stop i nigdy nie są w złym humorze. Mają wiele cech, które pozwalają skutecznie konkurować na rynku pracy. Księgowych nie trzeba przekonywać, że te doniesienia nie są niczym więcej niż medialną sensacją, której życie jest krótkie.


Sprawozdanie finansowe

Użyteczność sprawozdania finansowego jednostki małej

Artur Hołda Anna Staszel
Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nt. zawartości informacyjnej sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor.

Do jednostek małych zalicza się – począwszy od 1.01.2019 r. – jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – 25,5 mln zł,
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy – 51 mln zł,
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 50 osób.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

Waldemar Lachowski
W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.


Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Maciej Chorostkowski
Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....