Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych w orzecznictwie SN

Magdalena Januszewska radca prawny

Składki od zatrudnionych w spółkach powiązanych

Jeśli pracownik spółki córki wykonuje zlecenie w spółce matce, to powinno być ono potraktowane jako wynagrodzenie za pracę i oskładkowane – wyrok SN z 3.10.2017 r. (II UK 488/16).

  • TK – Trybunał Konstytucyjny
  • Ksh – Kodeks spółek handlowych
  • Kp – Kodeks pracy
  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

Wspólnikiem A sp. z o.o. jest B S.A., która ma 95% udziałów. B świadczy usługi informatyczne na rzecz osób trzecich, zaś A dysponuje specjalistami z zakresu usług informatycznych. Obie spółki są ze sobą powiązane osobowo, kapitałowo, zadaniowo oraz prowadzą działalność pod wspólnym adresem.

Spółki nawiązały współpracę w ramach przekazania zasobów osobowych. Specjaliści A świadczą pracę pod kierownictwem B, na jej zlecenie i na jej rzecz lub na rzecz podmiotu wskazanego przez B.

Pan X zawarł z A umowę o pracę na stanowisku koordynatora projektów. W tym samym dniu zawarł z B umowę o świadczenie usług z zakresu prac związanych z przygotowywaniem dokumentów, danych i informacji do sprawozdań i wniosków o płatność w projekcie. X zawierał kolejne zlecenia z B dotyczące koordynacji różnych projektów. Sąd uznał, że w ramach zawartych z B umów cywilnoprawnych X wykonywał pracę na rzecz pracodawcy (A), z którym pozostawał w stosunku pracy w rozumieniu art. 8 ust. 2a usus.

Z uzasadnienia: „Praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika, wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią, oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a usus jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią.

Chodzi o to, że w zorganizowanym procesie pracy u pracodawcy pojawia się osoba trzecia jako sprzedawca usług (dzieła), a usługi te wykonują pracownicy zatrudnieni przez pracodawcę. To pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot jego działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy (zob. wyrok SN z 7.02.2017 r., II UK 693/15). W takim przypadku pracodawca – w sensie organizacyjnym – jest odbiorcą pracy swoich pracowników, a w sensie prawnym – nabywcą zamówionej przez siebie usługi (dzieła). Natomiast w odwrotnym przypadku, gdy pracodawca sprzedaje innemu podmiotowi usługi, które wykonują jego pracownicy, nie ma zastosowania art. 8 ust. 2a usus.

Umowa między stronami, z których żadna nie jest agencją zatrudnienia, nazywana body leasing (inaczej outsourcing personalny, kompetencyjny), na mocy której jeden z podmiotów kieruje swoich pracowników do wykonywania pracy w innym podmiocie i otrzymuje za to wynagrodzenie, w rzeczywistości jest umową o świadczenie usług między podmiotami gospodarczymi – sprzedającym usługę (pracodawcą) i nabywcą usługi (podmiotem trzecim).

Zwykły status pracodawcy nie uprawnia do wykonywania usług pośrednictwa pracy, więc przedmiotem obrotu gospodarczego, niezależnie od nazwy umowy, nie są pracownicy, ale ich praca. Czynności wykonywane w tym przypadku w innej firmie nadal są obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, za wykonywanie których wynagrodzenie należy się od pracodawcy i z obowiązku tego nie zwalniają ani umowy zawarte między przedsiębiorcami, ani umowy zawarte z pracownikami przez inny podmiot.

Pracownik świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy (w ramach istniejącego stosunku pracy), który jest płatnikiem składek (art. 4 pkt 2a usus). Podstawę wymiaru składek ustala się zatem wg art. 18 ust. 1 usus i stanowi ją przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tej ustawy, a więc także wynagrodzenie uzyskane za pracę u innego podmiotu, ale świadczoną na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy.

Na mocy umowy między A i B, A zobowiązała się do realizacji przez swoich pracowników usług na rzecz B. Tym samym X, wykonując tego rodzaju usługę, świadczył pracę w ramach stosunku pracy łączącego go z A, a uzyskane z tego tytułu wynagrodzenie było wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

W przypadku gdy pracodawca i osoba trzecia (zawierająca umowę cywilnoprawną z pracownikiem) pozostają we wzajemnej relacji – odpowiednio jako spółka zależna i spółka dominująca – w celu przeciwdziałania sytuacji, w której rzeczywisty właściciel, faktycznie przejmujący świadczenie pracownika, nadużywa konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy (z art. 3 Kp) w celu formalnego związania pracownika umową z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich – należy się odwołać do konstrukcji „przebijania welonu korporacyjnego”. Polega ona na uznaniu, że określone działania, podejmowane przez jeden podmiot (uczestnika obrotu), uznaje się w istocie za działania innego podmiotu, i jest stosowana wówczas, gdy spółka handlowa, będąca „prawdziwym pracodawcą” (ekonomicznym) tworzy kontrolowaną przez nią spółkę, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników w celu obejścia prawa i np. uniknięcia wobec nich zobowiązań. Zobowiązania podjęte przez spółkę dominującą wiążą bezpośrednio spółkę zależną będącą pracodawcą.

Przedstawiona koncepcja ma uzasadnienie w takiej właśnie sytuacji, w której spółka dominująca B tworzy spółkę zależną A, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników (informatyków) za wynagrodzeniem nieadekwatnym do świadczonej pracy (niskim), a następnie zapewnia im wynagrodzenie odpowiednie do rodzaju świadczonej pracy w ramach zawartych przez siebie umów cywilnoprawnych (w stawkach godzinowych 220–500 zł).

W tym przypadku nadużycie konstrukcji pracodawcy z art. 3 Kp służy zminimalizowaniu obowiązku składkowego – biorąc pod uwagę pierwszeństwo pracowniczego tytułu ubezpieczenia (art. 9 ust. 1 usus). Prościej ujmując, gdyby nie stosunek pracy z A, podstawa wymiaru składek byłaby wyższa, jako obliczona od całego przychodu uzyskanego z tytułu wykonywania usług informatycznych. Przychód X z umów cywilnoprawnych zawartych z B wchodzi do podstawy wymiaru składek na podstawie art. 18 ust. 1 usus. Nie ma znaczenia, jakie czynności wykonywał X na rzecz A, a jakie na rzecz B. Istotne jest bowiem to, że pracę tę wykonywał w ramach stosunku pracy łączącego go z A.

Nieważny aneks do umowy nie zapewni prezesowi odprawy

Sąd pracy może weryfikować ważność uchwały rady nadzorczej spółki kapitałowej w zakresie świadczenia ze stosunku pracy dla członka zarządu takiej spółki – wyrok SN z 5.10.2017 r. (I PK 287/16).

W latach 2011–2013 pan X był zatrudniony przez spółkę na umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowiskach: dyrektora handlowego, członka zarządu-dyrektora handlowego, a po odwołaniu ze składu zarządu – ponownie dyrektora handlowego.

Wyświetlono 22% treści artykułu

Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Rozliczanie VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych (cz. I)

Mateusz Kaczmarek
Od 1.01.2020 r. w związku ze zmianą regulacji unijnych[1] zajdą zmiany w zasadach opodatkowania VAT transakcji transgranicznych dokonywanych na terenie UE[2]. Opiszemy je na naszych łamach, gdy już zostaną uchwalone krajowe przepisy w tym zakresie[3], a na razie przypominamy reguły obowiązujące do końca 2019 r., które – w większości – pozostaną aktualne również w roku przyszłym.

Artykuł zawiera omówienie (wraz z przykładami) przepisów regulujących opodatkowanie VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych. Zajmiemy się wyłącznie transakcjami podlegającymi opodatkowaniu, dokonywanymi pomiędzy czynnymi podatnikami VAT. Pominiemy specyfikę magazynu konsygnacyjnego, tzw. sprzedaży wysyłkowej oraz obrotu nowymi środkami transportu, towarami akcyzowymi i bonami, a także dostaw związanych z importem, dostaw towarów na pokładach środków transportu, towarów przeznaczonych dla niektórych sił zbrojnych, dla placówek i personelu dyplomatycznego, dostaw dotyczących statków i samolotów oraz dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.


Zawód księgowego

Nie bójmy się robotów

Stanisław Hońko
Czy informacje prasowe przepowiadające schyłek profesji związanych z rachunkowością są oparte na wiarygodnych przesłankach? Czym są roboty księgowe i jakie funkcje wykonują obecnie? Czy automatyzacja rachunkowości spowoduje drastyczne zmniejszenie zatrudnienia? Artykuł daje odpowiedzi na te pytania, dowodząc, że przewidywania agonii zawodu księgowego są przedwczesne.

Co pewien czas pojawiają się pogłoski, że roboty zabiorą pracę księgowym. Roboty są nieomylne, nie chodzą na zwolnienia lekarskie, pracują non stop i nigdy nie są w złym humorze. Mają wiele cech, które pozwalają skutecznie konkurować na rynku pracy. Księgowych nie trzeba przekonywać, że te doniesienia nie są niczym więcej niż medialną sensacją, której życie jest krótkie.


Sprawozdanie finansowe

Użyteczność sprawozdania finansowego jednostki małej

Artur Hołda Anna Staszel
Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nt. zawartości informacyjnej sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor.

Do jednostek małych zalicza się – począwszy od 1.01.2019 r. – jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – 25,5 mln zł,
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy – 51 mln zł,
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 50 osób.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

Waldemar Lachowski
W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.


Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Maciej Chorostkowski
Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....