Polskie przepisy o rachunkowości po transformacji – historia, stan obecny, kierunki rozwoju

Joanna Dadacz Dyrektor Departamentu Rachunkowości i Rewizji Finansowej Ministerstwa Finansów

Rozpatrując – przy okazji 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę – ewolucję, jaką przechodziły przepisy normujące naszą rachunkowość, chciałabym podzielić się z Państwem moimi osobistymi doświadczeniami zawodowymi.

W lutym 1990 r. rozpoczęłam współpracę z regulatorem właściwym do stanowienia prawa bilansowego, którym był Departament Księgowości i Informatyki Ministerstwa Finansów (przemianowany wkrótce na Departament Rachunkowości).

  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
  • US – urząd skarbowy
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • EOG – Europejski Obszar Gospodarczy
  • jzp – jednostka zainteresowania publicznego
  • KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości

Był to czas przełomowych zmian społeczno-gospodarczych i prawnych w naszym kraju, które objęły także polską rachunkowość. Widomym tego znakiem był nowo opracowany „Kodeks rachunkowości” w postaci ustawy o rachunkowości (uor). Aktowi prawnemu regulującemu rachunkowość nadano wówczas najwyższą rangę – ustawy, a nie rozporządzenia. Ponadto nasze prawo bilansowe zostało objęte procesem dostosowywania do unijnych dyrektyw o rachunkowości. Przypomnę zarazem, że prace nad zharmonizowaniem naszego rodzimego prawa regulującego rachunkowość z wymogami wspólnotowymi rozpoczęły się już 12 lat przed przystąpieniem Polski do UE.

Rok 1994

Rok ten był punktem zwrotnym – dla przygotowania projektu uor utworzono wówczas w Ministerstwie Finansów grupę roboczą. Miałam ten przywilej, że od początku brałam udział w jej pracach. Powierzono mi zadanie protokołowania spotkań, podczas których rodziło się nowe prawo o rachunkowości.

[1] Weszła w życie 1.01.1995 r.

Stosowanie uor[1] pozwoliło przede wszystkim na uzyskanie prawidłowego, odpowiadającego warunkom gospodarki rynkowej, zgodnego z prawdą materialną obrazu stanu finansowego i majątkowego jednostek oraz ich grup kapitałowych. Stanowiło to jeden z warunków dopływu do Polski kapitału zagranicznego. Umożliwiło też, jak już wspomniałam, dostosowanie treści i rangi polskich przepisów o rachunkowości do prawodawstwa obowiązującego w tej dziedzinie w krajach UE, zawartego w dyrektywach z:

  • 25.07.1978 r. (78/660/EWG) w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek (tzw. IV dyrektywa),
  • 13.06.1983 r. (83/349/EWG) w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (tzw. VII dyrektywa)[2],
  • 8.12.1986 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych,
  • 19.12.1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń.

Uor określała także obowiązek, zasady oraz tryb badania sprawozdań finansowych (sf) podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Zmieniająca się rzeczywistość gospodarcza i prawna sprawia jednak, że nieustannie pojawiają się nowe koncepcje i rozwiązania, do których także rachunkowość, a zwłaszcza sprawozdawczość finansowa, musi się dostosować. Dlatego też przepisy uor w ciągu kolejnych lat ich obowiązywania ulegały wzbogaceniu i zmianom, dzięki którym uor wychodzi naprzeciw aktualnym potrzebom rynku.

Rok 2000

[2] Warto zwrócić uwagę, że w polskiej uor połączono postanowienia IV i VII dyrektywy, co Komisja Europejska uczyniła dopiero w 2013 r.

[3] DzU nr 113 poz. 1186.

Ustawą z 9.11.2000 r. o zmianie ustawy o rachunkowości[3] nastąpiła jedna z ważniejszych jej nowelizacji. Miała ona na celu ściślejsze dostosowanie polskiego prawa bilansowego do rozwiązań obowiązujących w UE, a zarazem do MSR. Przyjęcie takiego kierunku działania służyło:

  • zlikwidowaniu luk, które ujawniły się w trakcie dotychczasowego obowiązywania uor (np. braku przepisów dotyczących fuzji i przejęć spółek, inwestycji kapitałowych, leasingu finansowego, długotrwałych umów o usługi czy podatku odroczonego),
  • dopracowaniu niektórych pojęć i zagadnień, które nie były uprzednio stosowane w polskiej praktyce (np. konsolidacja sf jednostek objętych grupą kapitałową),
  • redukcji kosztów prowadzenia rachunkowości poprzez rozszerzenie pojęcia „okresu sprawozdawczego”, całkowite zwolnienie z obowiązku badania mniejszych jednostek oraz podwyższenie wszystkich 3 progów konsolidacji dla małych i średnich grup kapitałowych, jakimi są: wielkość przychodów, suma bilansowa oraz wielkość zatrudnienia.

W uor zawarto jednocześnie rozwiązanie, które umożliwia lepsze dostosowanie przyjętych zasad rachunkowości do indywidualnych potrzeb jednostek – w art. 10 ust. 3 przewidziano możliwość stosowania krajowych standardów rachunkowości (KSR), a także MSR – do spraw nieuregulowanych przepisami uor i KSR.

[4] Obecnie Departament Rachunkowości i Rewizji Finansowej.

[5] DzU nr 213 poz. 2155. Ustawa weszła w życie 1.01.2005 r.

Rok 2000 był także ważny dla mnie osobiście. W tym bowiem roku objęłam stanowisko dyrektora Departamentu Rachunkowości[4], którego zadaniem jest m.in. zapewnienie spójności i jednolitości systemu rachunkowości i sprawozdawczości finansowej podmiotów gospodarczych, jednostek sektora finansów publicznych oraz innych jednostek zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Rok 2004

Znaczący wpływ na zakres obowiązywania krajowego prawa bilansowego wywarła nowelizacja uor z 27.08.2004 r.[5], wiążąca się z wejściem Polski do UE oraz potrzebą dostosowania się do rozporządzenia 1606/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19.07.2002 r. w sprawie stosowania MSR.

Zmiany te służyły zapewnieniu w skali globalnej – a nie tylko w skali UE – porównywalności danych sf niektórych jednostek dzięki sporządzaniu ich zgodnie z MSR.

W tym celu nowelizacja nałożyła na emitentów papierów wartościowych, dopuszczonych do obrotu na jednym z regulowanych rynków krajów EOG, oraz na banki, począwszy od 2005 r., obowiązek sporządzania skonsolidowanych sf zgodnie z MSR. Umożliwiła ona również sporządzanie – zgodnie z MSR – sf:

a) skonsolidowanych – przez:

    • emitentów papierów wartościowych zamierzających ubiegać się lub ubiegających się o ich dopuszczenie do obrotu na jednym z rynków regulowanych krajów EOG,
    • jednostki dominujące niższego szczebla, wchodzące w skład grupy kapitałowej, w której jednostka dominująca wyższego szczebla sporządza skonsolidowane sf zgodnie z MSR,

b) jednostkowych – przez:

    • emitentów papierów wartościowych już dopuszczonych do obrotu na jednym z rynków regulowanych krajów EOG lub zamierzających ubiegać się, lub ubiegających się o to,
    • jednostki wchodzące w skład grupy kapitałowej, w której jednostka dominująca sporządza skonsolidowane sf zgodnie z MSR.

Warto przypomnieć, że już wcześniej trwały dyskusje i były prowadzone prace koncepcyjne nad zbliżeniem polskich przepisów o rachunkowości do MSR.

[6] Reports on Observance of Standards and Codes – Accounting and Auditing (ROSC A&A).

[7] Ustawa z 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (DzU nr 63 poz. 393).

Rozpoczęła się też bliska współpraca Polski z Bankiem Światowym w dziedzinie sprawozdawczości finansowej i audytu. Po raz pierwszy Bank Światowy dokonał przeglądu przestrzegania standardów i kodeksów z zakresu rachunkowości i audytu w Polsce w 2001 r. Szczególny nacisk położono wówczas na ocenę zbieżności krajowych przepisów z MSR oraz Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej. Efektem wspólnych prac było opublikowanie przez Bank Światowy „Raportu nt. przestrzegania standardów i kodeksów (ROSC) – Rachunkowość i Rewizja Finansowa”[6].

Końcowa ocena polskich przepisów o rachunkowości i rewizji finansowej wypadła pomyślnie, choć – trzeba przyznać – zawierała też zalecenia, które okazały się pomocne przy ustaleniu działań zmierzających do umocnienia systemu rachunkowości i rewizji finansowej w Polsce.

O tym, że poważnie potraktowaliśmy rekomendacje Banku Światowego, niech świadczy fakt, że w drugim raporcie – który był rezultatem zainicjowanej w 2004 r. aktualizacji przeglądu – można przeczytać, że „Polska, pod kierunkiem Ministerstwa Finansów, poczyniła znaczne postępy od momentu opublikowania pierwszego raportu ROSC”.

Rok 2008

Kolejna znacząca nowelizacja uor nastąpiła w 2008 r.[7] i miała przede wszystkim na celu wdrożenie do polskich przepisów postanowień dyrektywy 2006/46/WE zmieniającej dyrektywy w sprawie rocznych (IV) i skonsolidowanych (VII) sf. Określono m.in. odpowiedzialność organów spółki za sporządzenie i publikację sf oraz sprawozdania z działalności.

Przy tej okazji, w celu dostosowania niektórych postanowień uor do zmieniających się krajowych realiów gospodarczych oraz do zmian innych ustaw, m.in.:

  • uregulowano zasady wyceny i inwentaryzacji inwestycji w nieruchomości,
  • uwzględniono w zasadach otwierania i zamykania ksiąg rachunkowych sytuacje szczególne (upadłość z możliwością zawarcia układu, podział przez wydzielenie),
  • ograniczono możliwość stosowania do połączenia spółek metody łączenia udziałów wyłącznie do spółek znajdujących się pod wspólną kontrolą,
  • wprowadzono do uor tematykę usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, w ślad za rosnącą rolą outsourcingu w rachunkowości.

Lata 2014 i 2015

[8] Ustawa z 11.07.2014 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (DzU poz. 1100).

[9] Ustawa z 23.07.2015 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz nie-których innych ustaw (DzU poz. 1333).

Kolejne większe zmiany uor przyniosło wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zastępującej IV i VII dyrektywę. Zmiany te zostały powiązane z wprowadzeniem uproszczeń do sprawozdawczości finansowej jednostek mikro[8] (tzw. mała nowelizacja) oraz małych[9] (tzw. duża nowelizacja).

Wyrazem tego było uzupełnienie uor o 2 nowe załączniki (nr 4 i 5), zawierające zestawy uproszczonych sf. Wprowadzenie do niej różnych ułatwień dla małych jednostek wynika z przekonania, że działające na rynku mniejsze podmioty są szczególnie narażone na wahania sytuacji gospodarczej oraz obciążenia natury administracyjnej.

Wynikiem tego podejścia było uproszczenie, dla jednostek mikro i małych, wymogów stawianych rachunkowości i sprawozdawczości finansowej przy – należy to mocno podkreślić – jednoczesnym zapewnieniu rzetelności informacji finansowej i bezpieczeństwa obrotu.

Dzięki nowelizacji przepisów jednostki mikro mogą:

  • sporządzać uproszczone sf, składające się z bardzo skróconego bilansu oraz rachunku zysków i strat,
  • zrezygnować (pod pewnymi warunkami) ze sporządzania informacji dodatkowej oraz sprawozdania z działalności.

Natomiast jednostki małe po wprowadzeniu zmian zyskały możliwość:

  • sporządzania skróconego sf obejmującego uproszczony bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową przewidującą ograniczoną liczbę ujawnień,
  • rezygnacji ze sporządzania sprawozdania z działalności, a także – nawet jeżeli podlegają badaniu – zestawienia zmian w kapitale własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych.

Zmiany uor umożliwiły jednoczesne stosowanie tych uproszczeń przez szerszy krąg podmiotów, niż wynikałoby to bezpośrednio z dyrektywy 2013/34/UE.

Nowelizacja uor z 23.07.2015 r. dała małym organizacjom pozarządowym możliwość prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów zamiast ksiąg rachunkowych.

[11] DzU poz. 768.

[12] Ustawa o zmianie ustawy o rachunkowości (DzU z 2017 r. poz. 61).

[13] Ustawa nie posługuje się terminem jzp. Upraszczając, chodzi o emitentów giełdowych i szeroko rozumiane instytucje finansowe, o ile przekraczają następujące progi: 500 osób średniorocznie zatrudnionych oraz 85 mln zł sumy bilansowej albo 170 mln zł sumy rocznego przychodu netto ze sprzedaży towarów i produktów.

9.05.2014 r. uchwalono ustawę o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych[11], którą uchylono m.in. zawarte w uor przepisy reglamentujące usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Od 10.08.2014 r. usługi te może świadczyć każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie był karany za ściśle określone przestępstwa i ma ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.

Tym samym MF zaprzestał wydawania certyfikatu księgowego, warunkującego uprzednio możliwość usługowego prowadzenia ksiąg. Zgodnie z założeniami leżącymi u podstaw ustawy zmieniającej, mechanizmy rynkowe i samoregulacyjne powinny decydować o dostępie do wykonywania usług prowadzenia ksiąg. Powinno to skutkować poszerzeniem wolności gospodarczej oraz zwiększeniem konkurencji.

Rok 2017

Nowelizacja uor z 15.12.2016 r.[11], wdrażająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/95/UE z 22.10.2014 r., rozszerzyła zakres tematyczny uor wobec zawarcia w niej obowiązku ujawniania informacji niefinansowych. Nowe obowiązki sprawozdawcze nałożono na największe jednostki zainteresowania publicznego (jzp)[13].

Firmy te w ramach sprawozdania z działalności zobowiązane są do sporządzania tzw. oświadczenia nt. informacji niefinansowych, obejmującego informacje dotyczące spraw społecznych i pracowniczych, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji. Duże spółki giełdowe dodatkowo ujawniają w sprawozdaniach z działalności informacje nt. stosowanej polityki różnorodności w odniesieniu do osób zasiadających w organach spółek (uwzględniające takie aspekty, jak wiek, płeć, pochodzenie geograficzne, wykształcenie i doświadczenie zawodowe).

Idea raportowania informacji niefinansowych poświęconych CSR (corporate social responsibility, społeczna odpowiedzialność korporacji) zyskuje na świecie coraz większe znaczenie, a zarazem popularność. Uzupełnieniu przepisów uor przyświecała idea zwiększenia spójności i porównywalności informacji niefinansowych ujawnianych przez europejskie spółki i duże grupy kapitałowe. Ma to ułatwić pozyskiwanie inwestorów, partnerów strategicznych czy klientów, co jest z pewnością korzystne dla jzp objętych obowiązkiem raportowania niefinansowego.

Nowelizacja z 15.12.2016 r. dotyczyła także sf jednostek pozarządowych. Podmioty te uzyskały odrębny, uproszczony zestaw informacji finansowych (zał. nr 6 do uor), uwzględniających specyfikę działalności organizacji pożytku publicznego oraz szczególny sposób osiągania przez nie przychodów i ponoszenia kosztów, całkowicie odmienny od jednostek prowadzących wyłącznie działalność gospodarczą.

Warto podkreślić, że zakres informacji zawartych w sf organizacji pozarządowych to wynik licznych konsultacji społecznych, podczas których przedstawiciele tych organizacji postulowali o tego rodzaju zmiany.

Rok 2018

[14] DzU poz. 398.

Najnowszą zmianę uor przynosi ustawa z 26.01.2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw[14], którą wprowadzono obowiązek sporządzania w postaci elektronicznej jednostkowych i skonsolidowanych sf oraz sprawozdania z działalności. Jednostki wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS sporządzą elektroniczne sf w strukturze logicznej oraz formacie udostępnionym w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Jednocześnie zostały one zwolnione od składania sf do US.

Oczekuje się, że działania te zwiększą pewność obrotu gospodarczego oraz ułatwią dostęp do danych i wszystkich dokumentów (w tym sf) składanych w KRS.

Co przyniesie przyszłość

Kolejne zmiany w prawie bilansowym, przewidziane są w projekcie ustawy o uproszczeniach dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (tzw. Pakiet dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw). Mają polegać na:

  • rozszerzeniu kategorii jednostek małych przez podwyższenie progów wartościowych (sumy bilansowej i przychodów) do maksymalnych wielkości przewidzianych w dyrektywie 2013/34/UE (zmiana dotyczy ponad 3 tys. jednostek, co zwiększy o ponad 7% dotychczasową liczbę jednostek małych),
  • rozszerzeniu kategorii jednostek mikro (uprawnionych do sporządzania bardzo uproszczonego sf); zmiana ma dotyczyć osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, których przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych wyniosły w poprzednim roku obrotowym równowartość w walucie polskiej nie mniej niż 2 mln euro i nie więcej niż 3 mln euro,
  • skróceniu okresu przechowywania zatwierdzonych sf do 5 lat (obecnie zatwierdzone sf podlegają trwałemu przechowywaniu).

Dalsze planowane ułatwienia to:

  • rozszerzenie kręgu jednostek uprawnionych do stosowania podatkowej definicji leasingu finansowego, odstąpienie od ustalania podatku odroczonego, niestosowanie przepisów o instrumentach finansowych, stosowanie uproszczonych zasad kalkulacji kosztu wytworzenia produktu,
  • dla jednostek mikro i małych (nieobjętych dyrektywą w sprawie rachunkowości) i organizacji pozarządowych:
    • zbliżenie rachunkowości tych jednostek do przepisów podatkowych dzięki stosowaniu podatkowych zasad amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
    • odstąpienie od tworzenia rezerw na ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń,
    • odstąpienie od dokonywania odpisów aktualizujących wartość aktywów (np. odpisy z tytułu utraty wartości środków trwałych),
    • odstąpienie od tworzenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych.

Planowany termin wejścia w życie tych przepisów to 1.01.2019 r.

Jednocześnie Departament Rachunkowości i Rewizji Finansowej Ministerstwa Finansów prowadzi prace służące uzyskaniu informacji nt. postrzegania prawa bilansowego w praktyce (np. jego przejrzystości, ew. trudności w stosowaniu) i wskazaniu obszarów, w których pożądana byłaby poprawa jakości tego prawa.

W tym celu opracowano ankietę, którą przekazano przedstawicielom środowisk zawodowych księgowych oraz biegłych rewidentów, kierownikom katedr rachunkowości uczelni i szkół wyższych, organom administracji publicznej, a także udostępniono na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Dzięki temu możliwe było uzyskanie opinii szerokiego grona respondentów, m.in. jednostek gospodarczych, jednostek samorządu terytorialnego, spółdzielni mieszkaniowych, sądów oraz osób fizycznych zainteresowanych tą tematyką. Do Departamentu wpłynęło ponad 3 tys. odpowiedzi.

Obecnie trwa analiza ocen i postulatów. Na ich podstawie zostaną zidentyfikowane te obszary prawa bilansowego, które zdaniem szerokiego grona respondentów powinny zostać zmienione lub uregulowane. Następnie zostanie opracowana koncepcja modyfikacji.

W odpowiedzi na wpływające do Ministerstwa sygnały (petycje), że należy przywrócić certyfikację osób uprawnionych do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, a także wobec upływu ponad 3 lat od uchylenia przepisów o warunkach usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, Departament Rachunkowości i Rewizji Finansowej opracował specjalną ankietę. Służy ona ocenie efektów deregulacji, a w szczególności weryfikacji, czy zakładane cele deregulacji usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych zostały osiągnięte i czy nie wystąpiły nieprzewidziane skutki uboczne.

Ankietę przekazano pracodawcom, pracownikom, usługodawcom, a także udostępniono na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, dzięki czemu wszyscy zainteresowani mogli do 30.09.2018 r. przekazać swoje opinie oraz uwagi i sugestie na ten temat. W badaniu wzięła udział olbrzymia liczba zainteresowanych – wpłynęło ponad 6400 odpowiedzi. Analiza wyników ankiety będzie stanowić przesłankę do podjęcia ew. dalszych działań.

Ministerstwo Finansów planuje także zamieszczenie w listopadzie 2018 r. na swojej stronie internetowej ankiety on-line dotyczącej raportowania niefinansowego, skierowanej do jednostek sporządzających oświadczenia/sprawozdania na ten temat oraz do szeroko rozumianych użytkowników informacji niefinansowych. Pozwoli to na pełniejszą ocenę działania przepisów i przydatności informacji w obecnej postaci.

Od uchwalenia pierwszej wersji uor minęły w tym roku 24 lata. W tym czasie była ona wielokrotnie zmieniana, o czym pozwoliłam sobie przypomnieć w tym okolicznościowym opracowaniu. Zmiany są skutkiem wyjścia naprzeciw powszechnie obserwowanym w świecie trendom, jak globalizacja i towarzysząca jej standaryzacja sf w skali światowej i europejskiej, a także uzupełnienie sprawozdawczości finansowej o obowiązek publikacji informacji niefinansowych o jednostce lub grupie kapitałowej. Uwzględnianie właściwości i potrzeb różnych grup jednostek prowadzących rachunkowość, outsourcing rachunkowości, oddziaływanie postępu technicznego na sposób gromadzenia, przetwarzania i przekazywania informacji tworzonych w rachunkowości – znalazły odzwierciedlenie w kolejnych zmianach przepisów uor, stanowiąc tym samym dorobek polskiej rachunkowości po 1989 r.

Przeprowadzenie tych zmian nie byłyby możliwe bez fachowej pomocy ze strony moich współpracowników z Departamentu Rachunkowości i Rewizji Finansowej Ministerstwa Finansów, a także bez merytorycznego wsparcia wielu partnerów i instytucji. Zgodnie bowiem ze słowami Henry’ego Forda połączenie sił to początek, pozostanie razem to postęp, wspólna praca to sukces.

Mam nadzieję na dalszą, owocną współpracę ze wszystkimi, którym leży na sercu dobro naszej Ojczyzny i rozwój naszej gospodarki. Wymaga to, aby kształt i treść przepisów o rachunkowości były użyteczne dla wszystkich zainteresowanych, nie powodowały zbędnej pracy, a jednocześnie zapewniały osiągnięcie podstawowego celu rachunkowości, jakim jest rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki.

Życzę Państwu i sobie, aby uor była w tym dobrą pomocą.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Rozliczanie VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych (cz. I)

Mateusz Kaczmarek
Od 1.01.2020 r. w związku ze zmianą regulacji unijnych[1] zajdą zmiany w zasadach opodatkowania VAT transakcji transgranicznych dokonywanych na terenie UE[2]. Opiszemy je na naszych łamach, gdy już zostaną uchwalone krajowe przepisy w tym zakresie[3], a na razie przypominamy reguły obowiązujące do końca 2019 r., które – w większości – pozostaną aktualne również w roku przyszłym.

Artykuł zawiera omówienie (wraz z przykładami) przepisów regulujących opodatkowanie VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych. Zajmiemy się wyłącznie transakcjami podlegającymi opodatkowaniu, dokonywanymi pomiędzy czynnymi podatnikami VAT. Pominiemy specyfikę magazynu konsygnacyjnego, tzw. sprzedaży wysyłkowej oraz obrotu nowymi środkami transportu, towarami akcyzowymi i bonami, a także dostaw związanych z importem, dostaw towarów na pokładach środków transportu, towarów przeznaczonych dla niektórych sił zbrojnych, dla placówek i personelu dyplomatycznego, dostaw dotyczących statków i samolotów oraz dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.


Zawód księgowego

Nie bójmy się robotów

Stanisław Hońko
Czy informacje prasowe przepowiadające schyłek profesji związanych z rachunkowością są oparte na wiarygodnych przesłankach? Czym są roboty księgowe i jakie funkcje wykonują obecnie? Czy automatyzacja rachunkowości spowoduje drastyczne zmniejszenie zatrudnienia? Artykuł daje odpowiedzi na te pytania, dowodząc, że przewidywania agonii zawodu księgowego są przedwczesne.

Co pewien czas pojawiają się pogłoski, że roboty zabiorą pracę księgowym. Roboty są nieomylne, nie chodzą na zwolnienia lekarskie, pracują non stop i nigdy nie są w złym humorze. Mają wiele cech, które pozwalają skutecznie konkurować na rynku pracy. Księgowych nie trzeba przekonywać, że te doniesienia nie są niczym więcej niż medialną sensacją, której życie jest krótkie.


Sprawozdanie finansowe

Użyteczność sprawozdania finansowego jednostki małej

Artur Hołda Anna Staszel
Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nt. zawartości informacyjnej sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor.

Do jednostek małych zalicza się – począwszy od 1.01.2019 r. – jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – 25,5 mln zł,
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy – 51 mln zł,
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 50 osób.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

Waldemar Lachowski
W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.


Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Maciej Chorostkowski
Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....