Pakiet przewozowy – nowe obowiązki przedsiębiorców

Łukasz Chłond partner w TaxTone
18.04.2017 r. weszła w życie ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów[1]. Nałożyła ona na przedsiębiorców nowe obowiązki związane z nadzorem, zwłaszcza nad towarami „wrażliwymi” – takimi, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowości w rozliczeniach VAT lub akcyzy.

[1] Ustawa z 9.03.2017 r. (DzU poz. 708).

System monitorowania drogowego dotyczy przewozu towarów pojazdami samochodowymi po krajowych drogach publicznych. Polega na przesyłaniu w elektronicznym systemie SENT, działającym na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC), zgłoszeń rejestracyjnych dotyczących przewożonych towarów.

Co podlega zgłoszeniu

Zgłoszenia zawierają m.in. planowaną datę rozpoczęcia przewozu, dane podmiotu wysyłającego towar (nazwa, adres, NIP), dane odbiorcy towaru (nazwa, adres, NIP), dane adresowe miejsca załadunku, dane dotyczące przewożonego towaru (m.in. rodzaj towaru, kod CN lub PKWiU, ilość, masę brutto, objętość). Szczegółowy zakres zawartych w zgłoszeniu danych jest uzależniony od rodzaju transportu. Obowiązkiem zgłoszeniowym są bowiem objęte nie tylko dostawy krajowe, lecz także WDT, WNT, import, eksport, a nawet tranzyt towarów przez terytorium Polski.

  • ustawa o VAT – ustawa o podatku od towarów i usług
  • WDT – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
  • WNT – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
  • MRiF – minister rozwoju i finansów

W razie zmiany ww. danych zgłoszenia powinny być niezwłocznie aktualizowane przez zobowiązane podmioty, przy czym dane dotyczące przewożonego towaru nie mogą ulegać zmianie. W założeniu ma to zapobiegać oszustwom związanym ze zmianą uprzednio złożonych zgłoszeń na późniejszym etapie obrotu.

Systemowi monitorowania nie podlega przewóz towarów niezwiązany z wykonaniem czynności opodatkowanych VAT. Warunkiem wyłączenia spod systemu jest jednak dołączenie do przewożonego towaru dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe, zawierającego dane nadawcy towaru, dane dotyczące towaru, dane adresowe miejsca magazynowania towaru – przed i po wysyłce.

Ustawodawca ustanowił też wiele innych wyłączeń.

Towary objęte obowiązkiem zgłoszenia

Regulacjom ustawy poddano dość szeroki katalog towarów, m.in.:

  • paliwa ciekłe, w tym paliwa silnikowe, oleje opałowe, oleje napędowe, oleje smarowe, biodiesel,
  • preparaty smarowe, środki przeciwstukowe, rozpuszczalniki i rozcieńczalniki,
  • odpady niebezpieczne,
  • alkohol etylowy całkowicie skażony,
  • susz tytoniowy.

[2] legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12296451

MRiF został uprawniony do rozszerzenia ww. katalogu na kolejne grupy towarów. Obecnie trwają konsultacje nad projektem takiego rozporządzenia[2], na podstawie którego systemem monitorowania miałyby zostać objęte również różnego rodzaju oleje i tłuszcze, stosowane m.in. w branżach paliwowej, spożywczej oraz kosmetycznej.

Obowiązki zgłaszającego

1. Przewóz rozpoczynający się na terytorium kraju

W przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju (dostawy krajowe, WDT, eksport) podmiot wysyłający ma obowiązek przesłać zgłoszenie do rejestru, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać go przewoźnikowi przed rozpoczęciem przewozu towaru. W odniesieniu do dostaw towarów w rozumieniu ustawy o VAT nadawca ma też obowiązek przekazać numer referencyjny odbiorcy towaru.

[3] Ustawa z 6.09.2001 r. (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1907 ze zm.).

Z kolei przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o: własne dane, numery rejestracyjne środka transportu, datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru, planowaną datę zakończenia przewozu, numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym[3] (jeśli są wymagane), dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Na odbiorcy towaru wysyłanego w ramach dostawy podlegającej VAT ciąży obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o informację o odbiorze towaru nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu dostarczenia towaru.

2. Przewóz rozpoczynający się poza terytorium kraju

Jeżeli przewóz towaru następuje w ramach importu lub WNT, obowiązek dokonania zgłoszenia oraz przekazania przewoźnikowi numeru referencyjnego ciąży na odbiorcy, który powinien również uzupełnić zgłoszenie o informację o odbiorze towaru.

W takim przypadku przewoźnik także ma obowiązek – przed podjęciem przewozu – uzupełnienia zgłoszenia o dane, o których mowa wyżej (własne dane, numery rejestracyjne środka transportu itd.).

3. Tranzyt

Obowiązek dokonania zgłoszenia oraz uzyskania numeru referencyjnego dotyczy również przewozu towaru z terytorium jednego państwa UE na terytorium drugiego państwa UE albo państwa trzeciego, przez terytorium Polski. Ciąży on na przewoźniku.

Zgłoszenie ma postać elektroniczną, jedynie w przypadku niedostępności rejestru (np. problemy techniczne) podmiot objęty obowiązkiem złożenia zgłoszenia może złożyć tzw. dokument zastępujący zgłoszenie.

Numer referencyjny, nadany dla określonego zgłoszenia przewozowego, jest ważny jedynie przez 10 dni od dnia nadania. Po upływie tego terminu przewóz towaru może być kontynuowany dopiero po złożeniu nowego zgłoszenia oraz uzyskaniu nowego numeru referencyjnego. W praktyce zatem każde opóźnienie w rozpoczęciu przewozu lub przestój w jego trakcie mogą oznaczać dodatkowe uciążliwości administracyjne.

Obowiązki przewoźnika i kierowcy

Ustawa przewiduje dla przewoźników oraz kierowców szczególne obowiązki, mające zapewnić skuteczność nowego systemu. Przewoźnik powinien odmówić przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu, w przypadku nieotrzymania: numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe.

Co więcej, przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien przekazać kierującemu ww. informacje/dokumenty, a kierujący pojazdem powinien je mieć w momencie rozpoczęcia przewozu. Jeżeli przewoźnik ich nie udostępni kierującemu, ten będzie miał obowiązek odmówić rozpoczęcia przewozu towaru.

Kontrola

Do kontroli prawidłowości wywiązywania się z obowiązków nałożonych ustawą uprawnieni są funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, Policji, Straży Granicznej oraz Inspekcji Transportu Drogowego. Jeżeli stwierdzą oni, że towar nie odpowiada pod względem rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu w zgłoszeniu albo przewóz wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, na środek transportu lub towar mogą zostać nałożone zamknięcia urzędowe. Aby je usunąć, przewoźnik musi odstawić pojazd do najbliższego oddziału celnego UCS, uiściwszy uprzednio kaucję w wysokości 1000 zł.

Jeżeli w trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzą brak zgłoszenia lub kierujący nie przedstawi numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe, środek transportu lub towar może być zatrzymany. Jego przechowanie do momentu odbioru podlega odrębnym opłatom.

Sankcje za naruszenie przepisów

W przypadku niezłożenia zgłoszenia na wysyłającego albo odbiorcę nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości netto towaru przewożonego, podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższą jednak niż 20 000 zł.

W razie stwierdzenia, że towar nie odpowiada pod względem rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu w zgłoszeniu (rozbieżności nie mogą być większe niż 10%), na wysyłającego lub odbiorcę nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości netto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego, podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższą niż 20 000 zł.

Gdy obowiązek zgłoszenia ciąży na przewoźniku, kara za ww. nieprawidłowości wynosi 20 000 zł, a za nieuzupełnienie zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu – 5000 zł.

Odrębną sankcję przewidziano w razie nieaktualizowania zgłoszenia pomimo zmiany danych nim objętych – wysyłający, odbierający lub przewoźnik muszą się liczyć z karą pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Kara grzywny w wysokości od 5000 do 7 500 zł grozi też kierującemu pojazdem, który rozpoczął przewóz bez numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe. Sankcje zaczęły obowiązywać od 1.05.2017 r.

Podsumowanie

Ministerstwo Finansów prowadzi od pewnego czasu aktywne działania związane z uszczelnianiem systemu VAT. Uchwalony tzw. pakiet przewozowy miał być uzupełnieniem wprowadzonego jeszcze w zeszłym roku tzw. pakietu paliwowego. Jednak w rzeczywistości zakres obowiązków wynikający z uchwalonej ustawy jest bardzo szeroki, podobnie zresztą jak w przypadku systemu EKAER, funkcjonującego na Węgrzech od 2015 r. W praktyce obowiązki te będą bardzo uciążliwe nie tylko dla przedsiębiorców handlujących towarami objętymi monitoringiem, ale przede wszystkim dla przewoźników. Dlatego negatywnie należy ocenić szybki tryb uchwalenia i wejścia w życie nowych regulacji, który nie dał firmom przewozowym czasu na dostosowanie się do nowych wymogów.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....