Opodatkowanie działalności w formie spółki cichej

Piotr Kaim doradca podatkowy
Spółka cicha jest od wielu lat popularną formą udziału w życiu gospodarczym. Jednocześnie nie uregulowano jej w polskim prawie cywilnym i handlowym. W rezultacie nie ma do niej bezpośrednich odniesień w przepisach podatkowych, a co za tym idzie osoby, które uczestniczą w takiej spółce, mają często trudności z ustaleniem swoich obowiązków w zakresie rozliczeń z fiskusem. Dotyczy to przede wszystkim zasad opodatkowania dochodu wspólnika cichego, który nie jest przedsiębiorcą.

Przepisy odnoszące się do spółki cichej istniały w polskim prawie handlowym do 31.12.1964 r., kiedy to uchylono regulację tej formy działalności, zawartą w art. 682–695 Kodeksu handlowego (Kh) z 1934 r. Od tamtej pory koncepcja uregulowania cywilistycznych aspektów spółki cichej nie znajdowała uznania polskiego ustawodawcy. W szczególności nie wrócono do niej przy okazji nowej, kompleksowej regulacji prawa spółek, jaką był Ksh z 2000 r., wprowadzony na miejsce Kh.

W związku z tym jedynym ustawowym oparciem dla funkcjonowania spółki cichej jest zasada swobody umów, wynikająca z art. 3531 Kc.

Umowa spółki cichej ma zatem status umowy nienazwanej, co sprawia, że przepisy podatkowe nie odnoszą się do niej wprost, a prawa i obowiązki wspólników są określane za pomocą podatkowych zasad ogólnych. Zasady te bywają różnie interpretowane, przy czym szczególnie istotna jest różnica stanowisk organów podatkowych i sądów administracyjnych ws. opodatkowania dochodu wspólnika cichego niebędącego przedsiębiorcą.

[1] M.in. M. Zieniewicz, Umowa spółki cichej – prawnopodatkowe skutki jej zawarcia i wykonywania, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu”, nr 4(4)/2016, s. 80–81.

W efekcie członkowie spółki cichej zderzają się z niepewnością prawną, która skłania niektórych autorów do zgłaszania postulatu, by ten rodzaj spółki został ponownie uregulowany przepisami prawa cywilnego lub handlowego, co umożliwiłoby ustanowienie klarownych zasad opodatkowania[1].

Sam pomysł wskazania zasadniczych elementów spółki cichej w jednym z kodeksów nie jest kontrowersyjny. Można jednak wątpić, czy taki krok pozwoli na wyeliminowanie wszelkich wątpliwości podatkowych na drodze ustawowej. Wiąże się to z tym, że konstrukcja spółki cichej jest wykorzystywana w różnorodnych przedsięwzięciach gospodarczych, a wspólnicy na różne sposoby kształtują swoje prawa i obowiązki, korzystając ze wspomnianej już swobody umów, i kodeksowa regulacja tego nie zmieni.

Można się zatem spodziewać, że próba ujęcia spółki cichej w ramy szczegółowych przepisów podatkowych wywoła nowe wątpliwości interpretacyjne, a wysiłek ustawodawcy okaże się w tym zakresie jałowy. Tymczasem sporne kwestie dotyczące typowej spółki cichej są na gruncie obecnych przepisów na tyle nieskomplikowane, że mogą zostać wyjaśnione w wyniku zwykłego ucierania się stanowisk w procesie stosowania prawa bez interwencji ustawodawcy.

Istota spółki cichej

Autorzy przedstawiający istotę spółki cichej odwołują się do wspomnianej już regulacji Kh, która obowiązywała do końca 1964 r. W tego rodzaju spółce występują 2 podmioty: wspólnik jawny (nazywany czasem wspólnikiem aktywnym) i wspólnik cichy. Określenie „wspólnik jawny” wykazuje zbieżność z pojęciem „wspólnika spółki jawnej”, ale ta zbieżność nie ma znaczenia prawnego, gdyż charakter spółki cichej ma niewiele wspólnego z charakterem spółki jawnej.

Wspólnik jawny spółki cichej jest przedsiębiorcą, działającym pod własną firmą: na ogół jest to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, ale zdarza się, że wspólnikami jawnymi są spółki handlowe. Z kolei wspólnik cichy to z reguły osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, choć nie ma przeciwwskazań, by funkcję tę pełnił podmiot gospodarczy, w tym osoba prawna. Zasadniczym obowiązkiem wspólnika cichego jest wniesienie wkładu do przedsiębiorstwa wspólnika jawnego.

Wyświetlono 11% treści artykułu

w sprzedaży

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....