Opłacanie składek ZUS za osoby współpracujące z przedsiębiorcą

Andrzej Radzisław radca prawny

Członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność i współpracujący przy prowadzeniu tej działalności podlegają ubezpieczeniom społecznym na specjalnych zasadach.

Określa się je jako tzw. osoby współpracujące (patrz ramka).

Osoba współpracująca i pozarolnicza działalność – definicje

Definicję osób współpracujących zawiera art. 8 ust. 11 usus. Są to:

  • małżonek,
  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione,
  • rodzice, macocha i ojczym oraz osoby przysposabiające,

jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność i współpracują przy prowadzeniu działalności.

Z kolei w myśl art. 8 ust. 6 usus za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

  • osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów usdg lub innych przepisów szczególnych,
  • twórcę i artystę,
  • osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
    • w rozumieniu przepisów uzpd,
    • której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów updof,
  • wspólnika jednoosobowej spółki z o.o.,
  • wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
  • osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół na podstawie przepisów o systemie oświaty.

W zasadzie można mówić o 2 kategoriach osób, które podlegają ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracujące z przedsiębiorcą.

Pierwsza to osoby zatrudnione na umowę o pracę, które pozostają z prowadzącym pozarolniczą działalność (pracodawcą) we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności.

Druga kategoria to osoby, które bez zawierania umowy stale współpracują przy prowadzeniu działalności i pozostają z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność we wspólnym gospodarstwie domowym.

  • FGŚP – Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
  • uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
  • Kp – Kodeks pracy
  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

Zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku należy ubezpieczyć osobę bliską dla prowadzącego pozarolniczą działalność jako osobę współpracującą.

Obowiązek ubezpieczeń w tym drugim przypadku nie jest uzależniony od faktu uzyskiwania wynagrodzenia.

Składki społeczne za osoby współpracujące są co do zasady ustalane tak, jak składki przedsiębiorcy. Na ich kwotę nie ma żadnego wpływu wysokość ew. otrzymywanej przez te osoby pensji.

Kiedy mamy do czynienia ze współpracą

Usus nie definiuje, jakim kryteriom powinna odpowiadać współpraca przy działalności pozarolniczej.

O statusie osoby współpracującej decyduje:

  • współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej,
  • ścisła więź rodzinna z osobą prowadzącą tę działalność oraz
  • prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.

O tym ostatnim może świadczyć np. wspólne zamieszkiwanie i zaspokajanie potrzeb ze środków będących w dyspozycji wspólnoty (rodziny) czy np. fakt, że ponoszone wydatki (m.in. czynsz, energia, zakupy artykułów spożywczych) nie są rozliczane na poszczególnych członków gospodarstwa, tylko ponoszone przez „rodzinę”.

Natomiast bez znaczenia dla ustalenia obowiązku ubezpieczeń osoby współpracującej jest adres jej zameldowania.

Przy ustalaniu, czy mamy do czynienia ze współpracą, pomocna może być analiza wyroków sądowych.

SN w wyroku z 4.03.2008 (III UK 65/07) zauważył, że od osoby współpracującej nie wymaga się aż takiego zaangażowania i dyspozycji, jak od prowadzącej działalność gospodarczą.

W wyroku z 20.05.2008 (II UK 286/07) SN stanął na stanowisku, że za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych uznać można tylko taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada bowiem celom usus wyrażającym się przymusem ubezpieczenia na zasadzie równości wszystkich zarobkujących własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia).

W wyroku z 13.02.2017 (III AUa 236/16) SA w Łodzi wskazał, że cechami konstytutywnym pojęcia „współpraca” przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 11 usus są występujące łącznie:

  • istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego,
  • bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej,
  • stabilność i zorganizowanie,
  • znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót.

Natomiast zwyczajowa pomoc, jaką świadczy osobie prowadzącej działalność gospodarczą małżonek, prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe, stanowi normalną konsekwencję obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla rodziny (art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Taka pomoc w czynnościach typu: przygotowywanie faktur, odbieranie telefonów, rozmowy z potencjalnymi klientami, reklamowanie i nakłanianie do powierzenia usług mężowi nie jest traktowana jako współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej w znaczeniu usus.

Kto nie jest osobą współpracującą

Za osoby współpracujące nie uważa się osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Przypomnieć należy, że taką umowę zawiera się z młodocianymi w celu nabycia przez nich kwalifikacji zawodowych. Natomiast z młodocianymi mającymi takie kwalifikacje lub zwolnionymi od odbycia przygotowania zawodowego, zatrudnionymi w celach zarobkowych zawiera się zwykłą umowę o pracę.

Osobą młodocianą zgodnie z przepisami Kp jest osoba, która ukończyła 15, a nie ukończyła 18 lat. Nie można natomiast zatrudniać osoby, która nie ukończyła 15 lat, chyba że zachodzą okoliczności przedstawione w art. 191 § 5 Kp.

Nie jest również osobą współpracującą osoba wskazana w art. 8 ust. 11 usus, zatrudniona na umowę o pracę przez spółkę cywilną albo prawa handlowego, w której jednym ze wspólników jest osoba jej bliska, z którą prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe (np. współmałżonek, rodzic). Zatrudniona osoba nie będzie wówczas podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z tytułu współpracy, lecz jako pracownik, co potwierdza m.in. interpretacja ZUS z 13.10.2015 (WPI/200000/43/1041/2015). Wynika to z tego, że osoba ta ma zawartą umowę o pracę ze spółką będącą jej pracodawcą, a nie z konkretną osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

Także gdy osoba wymieniona w art. 8 ust. 11 usus zostanie zatrudniona przez prowadzącego działalność pozarolniczą na umowę zlecenia, podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu na zasadach przewidzianych dla zleceniobiorców. Zdaniem ZUS nie ma wtedy znaczenia, że jest to osoba bliska dla prowadzącego działalność. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w interpretacjach ZUS z 11.10.2016 (WPI/200000/43/1078/2016) i 20.05.2016 (WPI/200000/43/549/2016).

Jakie ubezpieczenia

Składki ubezpieczeniowe za osobę współpracującą są w całości finansowane przez prowadzącego działalność jako płatnika składek.

Bez składki na FGŚP

Za osoby współpracujące nie jest obecnie opłacana składka na FGŚP (Sejm pracuje jednak nad rządowym projektem ustawy, która ma to zmienić; zmiany mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia). Obecnie ustawa z 13.07.2006 o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (DzU z 2016 poz. 1256) w art. 10 stanowi, że dla celów opłacania składki za pracownika (za którego opłacane są składki) nie uważa się m.in. małżonka pracodawcy, dzieci własnych, dzieci drugiego małżonka i przysposobionych, rodziców, macochy i ojczyma oraz osób przysposabiających (a także innych bliskich – rodzeństwa, wnuków, dziadków, zięciów i synowych, bratowych, szwagierek i szwagrów).

Osoba współpracująca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 5 usus) i wypadkowemu (art. 12 ust. 1 usus). Obowiązek ubezpieczeń istnieje w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania współpracy do dnia jej zakończenia. Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne (art. 11 ust. 2 usus). Osoba współpracująca może być nim objęta od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek taki zgłoszono. Objęcie ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku jest możliwe tylko wówczas, gdy osoba współpracująca zostanie zgłoszona do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczeń.

Oczywiście osoba współpracująca może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, zarówno rozpoczynając współpracę, jak i w terminie późniejszym. Gdy do ubezpieczenia tego przystępuje w trakcie miesiąca, składka chorobowa nie jest proporcjonalnie zmniejszana. Nalicza się ją od takiej samej podstawy jak składki emerytalne i rentowe.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje od:

  • dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tego ubezpieczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony,
  • dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom, tj. dnia zaprzestania wykonywania współpracy,
  • pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie należnej składki chorobowej; jeżeli jednak za część miesiąca został pobrany zasiłek, ubezpieczenie chorobowe ustaje od dnia następnego po dniu, za który zasiłek przysługuje.

Oznacza to, że opłacenie składek po terminie powoduje automatyczne ustanie ubezpieczenia chorobowego.

W uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby ubezpieczonej ZUS może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie i tym samym dalsze podleganie ubezpieczeniu chorobowemu osoby współpracującej (mimo niedotrzymania terminu zapłaty składki). Jeżeli wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia składki zostanie załatwiony negatywnie, osoba współpracująca jest wyłączona z ubezpieczenia chorobowego. Ponowne nim objęcie może nastąpić od dnia wskazanego we wniosku o objęcie ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek zgłoszono.

Po wyłączeniu z ubezpieczenia chorobowego osoba współpracująca nie ma prawa do zasiłku chorobowego, jeżeli zachoruje w okresie, w którym nie podlegała ubezpieczeniu lub w okresie, w którym co prawda mu podlegała, ale krócej niż przez 90 dni.

Składka na FP

Za osobę współpracującą, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, należy opłacać również składkę na FP. Podstawę wymiaru tej składki stanowi podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowych bez stosowania ograniczenia do kwoty 30-krotności. Składka na FP nie powinna być opłacana za osobę, która ukończyła określony wiek, tj. 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna).

Podstawa wymiaru składek społecznych

Podstawę wymiaru składek emerytalnych i rentowych osób współpracujących stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek (2557,80 zł w 2017).

Składki społeczne wraz z dobrowolną składką chorobową wynoszą 812,61 zł, a bez niej – 749,94 zł.

Za osobę współpracującą składki społeczne nie mogą być naliczane od niższej podstawy wymiaru. Nawet gdy przedsiębiorca opłaca za siebie preferencyjne składki społeczne (od kwoty 30% minimalnego wynagrodzenia, tj. 600 zł w 2017); składki za osobę współpracującą ma obowiązek opłacać od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8 usus).

Roczna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowej w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy (127 890 zł w 2017). Po przekroczeniu tej podstawy nie należy opłacać tych składek.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe osób współpracujących stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Zgodnie jednak z art. 20 ust. 3 usus podstawa wymiaru składki chorobowej osób współpracujących nie może przekraczać miesięcznie 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Jeżeli współpraca rozpoczyna się lub kończy w trakcie miesiąca, podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowej ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

Za miesiąc, w którym nastąpiło objęcie ubezpieczeniami lub ich ustanie, jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom.

W analogiczny sposób ustala się podstawę wymiaru składek w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku chorobowego. Taka sama zasada obowiązuje, jeżeli osoba współpracująca (z tytułu współpracy) za część miesiąca ma prawo do zasiłku opiekuńczego czy macierzyńskiego.

W uchwale 7 sędziów z 21.04.2010 (II UZP 1/10) SN uznał, że ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, jeżeli mieści się ona w granicach określonych usus. Odnosi się to również do osób współpracujących.

Jeżeli osoba współpracująca ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu współpracy, podlega dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Obowiązkowa jest wówczas wyłącznie składka zdrowotna.

Ubezpieczenie zdrowotne

Osoba współpracująca podlega również obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Składka jest naliczana od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 75% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale ubiegłego roku (3303,13 zł w 2017).

Od tej podstawy prowadzący działalność jest zobowiązany naliczyć i odprowadzić za osobę współpracującą składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% (297,28 zł w 2017).

Składka zdrowotna jest miesięczna i niepodzielna. Jeżeli więc współpraca trwała tylko przez część miesiąca, składka ta nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu i powinna być naliczona i opłacona od pełnej podstawy.

Zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy zdrowotnej za osobę współpracującą, która otrzymuje świadczenie emerytalne lub rentowe nieprzekraczające miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia i osiąga przychód ze współpracy nieprzekraczający miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury, nie ma obowiązku opłacania składki z tytułu współpracy. Za przychody z tytułu współpracy, na potrzeby zastosowania tego przepisu, uznaje się także przychody ze stosunku pracy, jeżeli współpraca odbywa się na podstawie umowy o pracę. Zwolnienie z obowiązku opłacania składki zdrowotnej ma zastosowanie także, gdy wskazana osoba współpracująca nie uzyskuje ze współpracy żadnych przychodów.

Zgłoszenie do ubezpieczeń i opłacanie składek

Osoba współpracująca jest zgłaszana do ubezpieczeń przez prowadzącego działalność z kodem tytułu rozpoczynającym się cyframi 05 11 xx na formularzu:

  • ZUS ZUA – jeżeli z tytułu współpracy podlega obowiązkowo lub przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu,
  • ZUS ZZA – jeżeli z tytułu współpracy podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgłoszenie powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń.

Składki za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniom są wykazywane w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA – jeżeli osoba współpracująca podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu lub ZUS RZA – jeżeli opłacana jest wyłącznie składka zdrowotna.

Oczywiście dokumenty te są składane przez prowadzącego działalność.

Przy czym płatnicy składek będący osobami fizycznymi prowadzącymi pozarolniczą działalność, opłacający składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejny miesiąc, jeżeli nie nastąpi żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego.

Zwolnienie obowiązuje także wówczas, gdy zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego jest spowodowana zmianą przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Współpraca i inne tytuły do ubezpieczeń

Jeżeli osoba współpracująca jest równocześnie pracownikiem w innej firmie i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu (2000 zł w 2017), to ze współpracy podlega dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym. Obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna. Gdy otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (a także zdrowotnemu) zarówno z umowy o pracę, jak i współpracy.

Jeżeli osoba współpracująca zostanie jednocześnie zatrudniona przez przedsiębiorcę na umowę zlecenia, to będzie miała 2 tytuły do ubezpieczeń, tj. współpracę przy prowadzeniu działalności oraz wykonywanie umowy zlecenia. Jeśli będzie podlegała ubezpieczeniom społecznym ze współpracy, to ze zlecenia obowiązkowa będzie tylko składka zdrowotna.

Gdy jednak wynagrodzenie ze zlecenia będzie w danym miesiącu równe co najmniej minimalnej podstawie wymiaru składek, jaka obowiązuje z działalności (2557,80 zł w 2017), to istnieje możliwość wybrania zlecenia jako tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń. Wówczas ze współpracy obowiązkowa będzie tylko składka zdrowotna.

Osoba zatrudniona na umowę zlecenia obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, natomiast chorobowe jest dla niej dobrowolne. Składki za osobę zatrudnioną na zlecenie są naliczane od wypłaconego jej w danym miesiącu wynagrodzenia.

Zlecenie i współpraca – sposób rozliczenia składek

Osoba, która przystąpiła do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z umowy zlecenia, z tytułu współpracy będzie podlegała obowiązkowo wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ubezpieczenia emerytalne i rentowe z obowiązkowych staną się dobrowolne.

Prowadzący działalność powinien złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować osobę współpracującą z ubezpieczeń, do których była zgłoszona, wpisując w pole „data ustania obowiązku ubezpieczeń” dzień, od którego rozpoczęła wykonywanie umowy zlecenia. Powinien także złożyć formularz ZUS ZZA i ze współpracy zgłosić ją do ubezpieczenia zdrowotnego, podając w polu „data powstania obowiązku ubezpieczenia” tę samą datę.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Temat: „ZUS - działalność”
ZUS przedsiębiorcy

Odpowiedzialność za składki po śmierci płatnika

Magdalena Januszewska
Na długi składkowe nie pomoże zniesienie wspólności majątkowej, jeśli owdowiały małżonek przyjmie spadek.

Przedsiębiorczy były policjant-rencista nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym

Magdalena Januszewska
Były policjant ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej z systemu zaopatrzenia. Jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą.
Czy w związku z tym ma obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne?

Koronawirus

ZUS odroczy składki bez dodatkowych opłat

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorcy, których koronawirus wpędził w kłopoty finansowe, mogą się starać o odroczenie składek albo rozłożenie ich na raty bez naliczania opłaty prolongacyjnej. Dotyczy to tylko składek należnych od stycznia 2020.

Innym rodzajem pomocy jest umorzenie składek, ale nie wszyscy spełniają warunki do tej ulgi.

Ustawa z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568) uprawnia płatników składek, którzy z powodu rozprzestrzeniania się koronawirusa mają problem z uregulowaniem składek, do ubiegania się o ich odroczenie albo rozłożenie na raty na korzystnych zasadach. ZUS nie będzie bowiem naliczał przy umowach o te ulgi opłaty prolongacyjnej. To opłata doliczana zamiast odsetek w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania z ZUS umowy o odroczenie lub układu ratalnego.


Koronawirus

ZUS odroczy składki przedsiębiorcom, którzy stracili wskutek epidemii

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorcy, których koronawirus wpędził w kłopoty finansowe, mogą się starać o odroczenie płatności składek albo o zawieszenie układów ratalnych. Na razie tylko za 3 mies.

Tak wynika z zarządzenia Prezesa ZUS z 17.03.2020. Na jego podstawie odroczeniem terminu płatności mogą być objęte składki za okres od lutego do kwietnia 2020. Nie ma znaczenia, że termin na uregulowanie składek za luty 2020 już minął (odpowiednio 10. lub 16. marca), a odroczenie może co do zasady dotyczyć tylko składek bieżących bądź przyszłych, których termin płatności jeszcze nie upłynął. W obecnej, wyjątkowej sytuacji ZUS pominie ten warunek.


ZUS przedsiębiorcy

Kiedy składki z kontraktu menedżerskiego, a kiedy z tytułu prowadzenia firmy

Krzysztof Tandecki
Z członkiem zarządu spółka zawarła umowę o świadczenie usług zarządzania (kontrakt menedżerski). Prowadzi on działalność gospodarczą zgłoszoną w CEIDG w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem.
Czy to oznacza, że spółka musi opłacać za niego tylko składkę zdrowotną, a ubezpieczenia społeczne będą obowiązkowe z działalności?

Odpowiedź na pytanie zależy od tego, czy w ramach działalności menedżer osiąga wyłącznie przychód z tytułu świadczenia usług zarządzania, czy również inne przychody.

Dla menedżera, który ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie zarządzania i jednocześnie zawarł kontrakt menedżerski na zarządzanie, przychód uzyskiwany z tej umowy jest traktowany jak przychód z działalności wykonywanej osobiście, odrębny od przychodów z działalności gospodarczej. Tym samym umowa o zarządzanie jest traktowana jak odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych, a nie jak umowa wykonywana w ramach działalności pozarolniczej.


Ubezpieczenia

Nowości w formularzach ZUS w 2020

Renata Majewska
Zmiany druków wynikają z konieczności dostosowania do nowych przepisów nakładających na płatników składek dodatkowe formalności. Nastąpią od 1 lutego, 1 marca i 1 czerwca.

Wprowadzają je dwie nowelizacje rozporządzenia MPRiPS w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów:


Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Nowa wysokość składek ZUS przedsiębiorców w 2020

Począwszy od lutego (za styczeń) przedsiębiorcy płacą składki do ZUS – za siebie i osoby współpracujące – w nowej wysokości. Podstawa ich wymiaru znacznie w tym roku wzrosła, za sprawą wzrostu przeciętnej i najniższej pensji.

Dla zobowiązanych do deklarowania kwoty nie niższej niż 60% przeciętnego wynagrodzenia minimalna podstawa wymiaru wynosi obecnie 3136,20 zł (dotychczas 2859 zł). Dla korzystających z preferencyjnej podstawy wymiaru (przez 24 mies. od rozpoczęcia działalności lub od wyczerpania okresu zwolnienia z obowiązku opłacania składek w ramach tzw. ulgi na start) minimalna podstawa (wynosząca 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę) to 780 zł (dotychczas 675 zł). Wzrost podstawy przekłada się na wzrost składek społecznych (odpowiednio o prawie 88 zł – przy składkach „zwykłych” i ponad 33 zł – przy preferencyjnych).

Za styczeń 2020 prowadzący działalność na mniejszą skalę mogą opłacić składki od ustalonej indywidualnie podstawy wymiaru – tzw. mały ZUS.


„Mały ZUS” po urodzeniu dziecka

Magdalena Januszewska
Aby skorzystać z „małego ZUS”, trzeba złożyć wniosek z właściwym kodem w 7-dniowym terminie. Po urlopie macierzyńskim może być już na to za późno.

Pani X z tytułu działalności gospodarczej od 13.03.2017 obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Jako początkujący przedsiębiorca opłacała preferencyjne składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, obliczane od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (kod ubezpieczenia 05 70 00 – składki na zasadach preferencyjnych).


Składki ZUS

Małżonek zatrudniony na etacie jako zastępca notarialny jest osobą współpracującą

Magdalena Januszewska
Nawet jeśli przepisy narzucają zatrudnienie na umowę o pracę, nie wyklucza to ubezpieczenia społecznego członka rodziny jako osoby współpracującej przy działalności gospodarczej.

Tak wynika z decyzji ZUS z 19.07.2019 (WPI/200000/43/670/2019). O interpretację wystąpił pan X, który jest notariuszem i prowadzi kancelarię notarialną. Chce zatrudnić w niej żonę jako zastępcę notarialnego. X prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe (wspólność majątkowa małżeńska). Uznał, że z uwagi na specyfikę zawodu i szczególne przepisy prawa żona powinna zostać zatrudniona na umowę o pracę, a to oznacza, że nie znalazłby zastosowania art. 8 ust. 11 usus, czyli nie doszłoby do współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej.


Ubezpieczenia społeczne

Warunki korzystania z „małego ZUS plus” od lutego 2020

Krzysztof Tandecki
Ze zmodyfikowanej wersji „małego ZUS” może skorzystać przedsiębiorca (także prowadzący działalność w formie spółki cywilnej), któremu działalność przyniosła w 2019 nie więcej niż 120 tys. zł przychodu. Składkę będzie naliczał od podstawy równej połowie ubiegłorocznego przeciętnego dochodu.

Tzw. mały ZUS plus to przyjaźniejsza wersja wprowadzonej od 1.01.2019 ulgi nazywanej mały ZUS. Prawie dwukrotnie zwiększono limit przychodu, który decyduje o możliwości skorzystania z tej ulgi. Prawo do małego ZUS w styczniu 2020 miał przedsiębiorca, który z działalności osiągnął w 2019 przychód w wysokości do 67 500 zł. Od lutego 2020 limit przychodu za 2019 wynosi zaś 120 000 zł.


Procedury

Przelew składek do ZUS z rachunku VAT

Krzysztof Tandecki
Od 1.11.2019 składki ZUS można opłacać z rachunku VAT. Należy to robić tradycyjnym przelewem na indywidualny rachunek składkowy w ZUS (NRS).

Tylko minimalna płaca zwalnia ze składek z działalności gospodarczej

Krzysztof Hałub
Osoba fizyczna prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Nie opłaca z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, bo równocześ- nie pracuje na etacie. Od stycznia 2020 pracodawca chce jej jednak zmniejszyć wymiar czasu pracy, zamiast podnieść wynagrodzenie do nowej stawki minimalnej (2600 zł).
Skoro osoba ta uzyska więcej niż minimalne wynagrodzenie proporcjonalne do etatu, to czy wpłynie to na obowiązek opłacania składek w ZUS?

Obniżone składki ZUS dla początkujących przedsiębiorców – wzrost podstawy wymiaru od 1.01.2020

Renata Majewska
W nowym roku preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynosząca 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, osiągnie pułap 780 zł (w 2019 było to 675 zł).

ZUS przedsiębiorcy

Niezawinione opóźnienie w zapłacie nie może skutkować utratą ulgi abolicyjnej

Magdalena Januszewska
Układ ratalny to umowa cywilnoprawna. Jeśli zatem przedsiębiorca narusza wskazany w nim termin zapłaty, należy to oceniać w kategoriach niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Może on zatem podnosić, że nie jest winny opóźnienia.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu – najnowsze interpretacje ZUS

Magdalena Januszewska
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku) w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Nie podlegają oskładkowaniu kwoty wypłacane z tytułu rozwiązanej umowy zlecenia z osobą, która prowadziła w tym zakresie działalność gospodarczą – decyzja ZUS z 10.05.2019 r. (WPI/200000/43/1508/2017).

Radca prawny prowadzący działalność gospodarczą (zleceniobiorca) w latach 2011–2015 świadczył na rzecz spółdzielni (zleceniodawcy) obsługę prawną na umowę zlecenie. W okresie trwania umowy otrzymywał stałe wynagrodzenie miesięczne płatne na podstawie faktury VAT. Niezależnie od tego był uprawniony do otrzymywania kwoty zastępstwa procesowego brutto – zasądzonego przez sąd lub inne organy orzekające prawomocnym wyrokiem albo przyznanego ugodą – płatnego po wyegzekwowaniu tej kwoty. W 2017 r. przestał wykonywać działalność gospodarczą i przeszedł na emeryturę.


ZUS przedsiębiorcy

Wciąż można pozbyć się starego długu wobec ZUS

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorca, który otrzyma decyzję z naliczoną kwotą nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne za okres od 1.01.1999 do 28.02.2009, nadal może wnioskować o ich umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej.

Taką możliwość mają również spadkobiercy i osoby trzecie odpowiadające za dług przedsiębiorcy. Czas na złożenie wniosku to 12 mies. od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Ustawa z 9.11.2012 o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU poz. 1551), nazywana ustawą abolicyjną, obowiązuje od 15.01.2013. Pozwoliła wielu przedsiębiorcom, a także ich spadkobiercom pozbyć się długu z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 1999 do końca lutego 2009.


Ulga „na start” a grunty rolne

Magdalena Januszewska
Posiadanie ziemi rolnej nie wyklucza zwolnienia z oskładkowania przez pierwsze 6 mies. prowadzenia działalności gospodarczej.

Przystąpienie do spółki z byłym pracodawcą nie pozbawia prawa do ulgowych składek

Magdalena Januszewska
Były pracownik spółki cywilnej, a obecnie jej wspólnik, może korzystać z preferencji składkowych.

Strażak-biznesmen zwolniony od składek ZUS

Magdalena Januszewska
Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej prowadzący działalność gospodarczą nie musi od niej odprowadzać składek społecznych.

ZUS przedsiębiorcy

Abolicja długu wobec ZUS a prawo do świadczenia wypadkowego

Magdalena Januszewska
Płatnik, który ma zadłużenie składkowe, ale korzysta z abolicji lub zawarł układ ratalny, może pobierać zasiłek chorobowy – jednak dopiero, gdy zwróci dług.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....