Opłacanie składek za zleceniobiorców będących emerytami i rencistami

Andrzej Radzisław radca prawny

Zgodnie z interpretacją przyjętą przez ZUS, od 1.01.2016 zatrudniając na zlecenie emeryta, który gdzie indziej pracuje na umowę o pracę, trzeba obowiązkowo odprowadzić za niego składki społeczne, o ile na etacie (albo z innego zlecenia) nie uzyskuje on co najmniej 1850 zł.
  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty, z tytułu wykonywanej umowy zlecenia obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Dobrowolne z umowy zlecenia jest ubezpieczenie chorobowe, natomiast obowiązkowe - ubezpieczenie zdrowotne.

Angażując więc emeryta lub rencistę, płatnik musi pamiętać o tym, aby za niego opłacać składki. Fakt, że ta zatrudniona osoba otrzymuje już świadczenie z ZUS, nie zmienia sytuacji. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego systemu wypłacane jest świadczenie emerytalne/rentowe. W ten sam sposób są traktowani emeryci i renciści z systemu powszechnego (a więc ci, którym świadczenia wypłaca ZUS) i osoby otrzymujące świadczenie z KRUS czy "mundurowe".

Więcej niż 1 zlecenie

1.01.2016 zmieniły się przepisy dotyczące opłacania składek za osoby, które w tym samym okresie wykonują więcej niż 1 umowę zlecenia. Wcześniej w takim przypadku zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym z pierwszej zawartej umowy, a z kolejnych ubezpieczenia były dla niego dobrowolne. Mógł również na bieżąco zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń i wybrać podleganie ubezpieczeniom z drugiej umowy zlecenia.

Dopuszczalne było, że ubezpieczony, który równocześnie wykonywał 2 umowy zlecenia i z pierwszej jego wynagrodzenie wynosiło np. 1000 zł miesięcznie, a z drugiej 2000 zł, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał z pierwszej umowy, a z drugiej tylko zdrowotnemu.

Najczęściej płatnik angażujący zleceniobiorcę, który już wykonywał 1 umowę zlecenia, z drugiej umowy zgłaszał go wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Na obowiązek ubezpieczeń nie wpływało to, jakie wynagrodzenie zleceniobiorca uzyskiwał z pierwszej umowy.

Stosownie do art. 9 ust. 2c usus w brzmieniu od 1.01.2016 osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 [zleceniobiorca], której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie], spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, lub z innych tytułów osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie].

W konsekwencji obecnie zleceniobiorca, który wykonuje 2 umowy i z każdej z nich otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego (w 2016 - 1850 zł) obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega z każdej z tych umów. Z kolejnej zawartej umowy nie podlega tym ubezpieczeniom, jeżeli z wcześniejszej lub wcześniejszych otrzymał wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu.

Ze znowelizowanych przepisów usus wynika, że płatnik, który zatrudnia zleceniobiorcę, powinien zgłosić go do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, chyba że ubezpieczony przedłoży mu dokumenty, z których wynika brak konieczności opłacania składek.

Te nowe zasady mają także zastosowanie do zleceniobiorców będących emerytami lub rencistami. O ile więc do końca ubiegłego roku zleceniobiorca emeryt lub rencista obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał wyłącznie z 1 umowy, to od 1.01.2016 może podlegać nawet z kilku zleceń.

Zlecenie i etat w innej firmie

Zmiana dotyczy również opłacania składek za emerytów i rencistów, którzy jednocześnie w jednej firmie są pracownikami, a w innej wykonują umowę zlecenia. Do 31.12.2015 w takim przypadku emeryt lub rencista - bez względu na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego z umowy o pracę - ze zlecenia nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Ubezpieczenia społeczne ze zlecenia były zawsze dla niego dobrowolne, dopóki pozostawał w stosunku pracy - bez znaczenia był wymiar czasu pracy, a także wysokość wynagrodzenia. Tak wynikało z art. 9 ust. 4a usus.

Od 1.01.2016 wspomniana regulacja ma nowe brzmienie. Zmiana polega na dodaniu odniesienia do ust. 2c, którego brzmienie zostało przywołane powyżej (odniesienie do ust. 4b istniało już wcześniej - dotyczy on umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz).

ZUS uznał, że w związku z tym emeryci i renciści powinni podlegać ubezpieczeniom na zasadach ogólnych. Zatem emeryt/rencista będący pracownikiem i dodatkowo wykonujący umowę zlecenia nie podlega z niej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, o ile jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy albo na część etatu, ale z wynagrodzeniem na poziomie co najmniej minimalnego.

Jeśli jego wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega jednocześnie jako pracownik i zleceniobiorca.

Co mogą zrobić płatnicy i ubezpieczeni

Przyjęta przez ZUS interpretacja jest co najmniej dyskusyjna. Skoro ustawodawca pozostawił ust. 4a w art. 9 usus, to trudno zgodzić się z tym, aby emeryci i renciści mieli podlegać ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to ust. 4a powinien zostać uchylony.

Trudno bowiem uznać, że racjonalny prawodawca pozostawiał niemający żadnego znaczenia przepis, z którego treści ma wynikać zasada ogólna, określona już w innych przepisach (ust. 1 i 1a).

W konsekwencji jedynie uchylenie tej regulacji (ust. 4a) spowodowałoby, że zarówno płatnicy, jak i ubezpieczeni nie mieliby wątpliwości, że zleceniobiorca emeryt/rencista podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych.

Moim zdaniem pozostawienie tego przepisu i dodanie tylko kolejnego zastrzeżenia powinno być odczytywane w ten sposób, że emeryt/rencista pozostający w stosunku pracy z wykonywanej równocześnie umowy zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym, a gdy nie jest pracownikiem, to w pełni ma do niego zastosowanie ust. 2c ustawy (mówiący o zasadach postępowania w razie zbiegu tytułów ubezpieczeń).

Interpretacja przyjęta przez ZUS skutkuje ponoszeniem przez zleceniodawców dodatkowych kosztów związanych ze składkami zatrudnionych emerytów/rencistów. Niższe wynagrodzenie pomniejszone o składki społeczne otrzymują również zleceniobiorcy.

Płatnik, który jest przedsiębiorcą, może wystąpić do ZUS o wydanie interpretacji w zakresie opłacania składek za zleceniobiorcę, który jest w opisanej sytuacji, i od niekorzystnego rozstrzygnięcia złożyć odwołanie do sądu.

Również sam ubezpieczony może wystąpić do ZUS o wydanie mu decyzji, wskazując, że nie zgadza się z tym, że na podstawie znowelizowanego ust. 4a powinien podlegać ubezpieczeniom ze zlecenia, gdy równocześnie jest pracownikiem. Od niekorzystniej dla siebie decyzji ZUS ma prawo odwołać się do sądu. W ten sposób stanowisko ZUS może być poddane kontroli sądowej. Jeżeli zostanie przez sąd zmienione, to płatnicy i ubezpieczeni odzyskają nienależnie uiszczone składki.

Art. 9 ust. 4a usus - stare i nowe brzmienie

Do 31.12.2015:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 4b.

Od 1.01.2016:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2c i ust. 4b.

w sprzedaży

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....