Opłacanie składek za zleceniobiorców będących emerytami i rencistami

Andrzej Radzisław radca prawny

Zgodnie z interpretacją przyjętą przez ZUS, od 1.01.2016 zatrudniając na zlecenie emeryta, który gdzie indziej pracuje na umowę o pracę, trzeba obowiązkowo odprowadzić za niego składki społeczne, o ile na etacie (albo z innego zlecenia) nie uzyskuje on co najmniej 1850 zł.
  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty, z tytułu wykonywanej umowy zlecenia obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Dobrowolne z umowy zlecenia jest ubezpieczenie chorobowe, natomiast obowiązkowe - ubezpieczenie zdrowotne.

Angażując więc emeryta lub rencistę, płatnik musi pamiętać o tym, aby za niego opłacać składki. Fakt, że ta zatrudniona osoba otrzymuje już świadczenie z ZUS, nie zmienia sytuacji. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego systemu wypłacane jest świadczenie emerytalne/rentowe. W ten sam sposób są traktowani emeryci i renciści z systemu powszechnego (a więc ci, którym świadczenia wypłaca ZUS) i osoby otrzymujące świadczenie z KRUS czy "mundurowe".

Więcej niż 1 zlecenie

1.01.2016 zmieniły się przepisy dotyczące opłacania składek za osoby, które w tym samym okresie wykonują więcej niż 1 umowę zlecenia. Wcześniej w takim przypadku zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym z pierwszej zawartej umowy, a z kolejnych ubezpieczenia były dla niego dobrowolne. Mógł również na bieżąco zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń i wybrać podleganie ubezpieczeniom z drugiej umowy zlecenia.

Dopuszczalne było, że ubezpieczony, który równocześnie wykonywał 2 umowy zlecenia i z pierwszej jego wynagrodzenie wynosiło np. 1000 zł miesięcznie, a z drugiej 2000 zł, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał z pierwszej umowy, a z drugiej tylko zdrowotnemu.

Najczęściej płatnik angażujący zleceniobiorcę, który już wykonywał 1 umowę zlecenia, z drugiej umowy zgłaszał go wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Na obowiązek ubezpieczeń nie wpływało to, jakie wynagrodzenie zleceniobiorca uzyskiwał z pierwszej umowy.

Stosownie do art. 9 ust. 2c usus w brzmieniu od 1.01.2016 osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 [zleceniobiorca], której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie], spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, lub z innych tytułów osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie].

W konsekwencji obecnie zleceniobiorca, który wykonuje 2 umowy i z każdej z nich otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego (w 2016 - 1850 zł) obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega z każdej z tych umów. Z kolejnej zawartej umowy nie podlega tym ubezpieczeniom, jeżeli z wcześniejszej lub wcześniejszych otrzymał wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu.

Ze znowelizowanych przepisów usus wynika, że płatnik, który zatrudnia zleceniobiorcę, powinien zgłosić go do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, chyba że ubezpieczony przedłoży mu dokumenty, z których wynika brak konieczności opłacania składek.

Te nowe zasady mają także zastosowanie do zleceniobiorców będących emerytami lub rencistami. O ile więc do końca ubiegłego roku zleceniobiorca emeryt lub rencista obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał wyłącznie z 1 umowy, to od 1.01.2016 może podlegać nawet z kilku zleceń.

Zlecenie i etat w innej firmie

Zmiana dotyczy również opłacania składek za emerytów i rencistów, którzy jednocześnie w jednej firmie są pracownikami, a w innej wykonują umowę zlecenia. Do 31.12.2015 w takim przypadku emeryt lub rencista - bez względu na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego z umowy o pracę - ze zlecenia nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Ubezpieczenia społeczne ze zlecenia były zawsze dla niego dobrowolne, dopóki pozostawał w stosunku pracy - bez znaczenia był wymiar czasu pracy, a także wysokość wynagrodzenia. Tak wynikało z art. 9 ust. 4a usus.

Od 1.01.2016 wspomniana regulacja ma nowe brzmienie. Zmiana polega na dodaniu odniesienia do ust. 2c, którego brzmienie zostało przywołane powyżej (odniesienie do ust. 4b istniało już wcześniej - dotyczy on umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz).

ZUS uznał, że w związku z tym emeryci i renciści powinni podlegać ubezpieczeniom na zasadach ogólnych. Zatem emeryt/rencista będący pracownikiem i dodatkowo wykonujący umowę zlecenia nie podlega z niej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, o ile jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy albo na część etatu, ale z wynagrodzeniem na poziomie co najmniej minimalnego.

Jeśli jego wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega jednocześnie jako pracownik i zleceniobiorca.

Co mogą zrobić płatnicy i ubezpieczeni

Przyjęta przez ZUS interpretacja jest co najmniej dyskusyjna. Skoro ustawodawca pozostawił ust. 4a w art. 9 usus, to trudno zgodzić się z tym, aby emeryci i renciści mieli podlegać ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to ust. 4a powinien zostać uchylony.

Trudno bowiem uznać, że racjonalny prawodawca pozostawiał niemający żadnego znaczenia przepis, z którego treści ma wynikać zasada ogólna, określona już w innych przepisach (ust. 1 i 1a).

W konsekwencji jedynie uchylenie tej regulacji (ust. 4a) spowodowałoby, że zarówno płatnicy, jak i ubezpieczeni nie mieliby wątpliwości, że zleceniobiorca emeryt/rencista podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych.

Moim zdaniem pozostawienie tego przepisu i dodanie tylko kolejnego zastrzeżenia powinno być odczytywane w ten sposób, że emeryt/rencista pozostający w stosunku pracy z wykonywanej równocześnie umowy zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym, a gdy nie jest pracownikiem, to w pełni ma do niego zastosowanie ust. 2c ustawy (mówiący o zasadach postępowania w razie zbiegu tytułów ubezpieczeń).

Interpretacja przyjęta przez ZUS skutkuje ponoszeniem przez zleceniodawców dodatkowych kosztów związanych ze składkami zatrudnionych emerytów/rencistów. Niższe wynagrodzenie pomniejszone o składki społeczne otrzymują również zleceniobiorcy.

Płatnik, który jest przedsiębiorcą, może wystąpić do ZUS o wydanie interpretacji w zakresie opłacania składek za zleceniobiorcę, który jest w opisanej sytuacji, i od niekorzystnego rozstrzygnięcia złożyć odwołanie do sądu.

Również sam ubezpieczony może wystąpić do ZUS o wydanie mu decyzji, wskazując, że nie zgadza się z tym, że na podstawie znowelizowanego ust. 4a powinien podlegać ubezpieczeniom ze zlecenia, gdy równocześnie jest pracownikiem. Od niekorzystniej dla siebie decyzji ZUS ma prawo odwołać się do sądu. W ten sposób stanowisko ZUS może być poddane kontroli sądowej. Jeżeli zostanie przez sąd zmienione, to płatnicy i ubezpieczeni odzyskają nienależnie uiszczone składki.

Art. 9 ust. 4a usus - stare i nowe brzmienie

Do 31.12.2015:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 4b.

Od 1.01.2016:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2c i ust. 4b.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Składki ZUS - pracownicy”
Składki ZUS

Oskładkowanie zlecenia na mycie okien

Magdalena Januszewska
Zleceniobiorcę trzeba zgłosić do ubezpieczeń od dnia określonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, choćby nie otrzymał on w danym miesiącu żadnego wynagrodzenia.

Firma chce od października 2019 zatrudnić na umowę zlecenia osobę do mycia okien w biurze – wtedy, gdy są brudne, nie rzadziej niż co trzeci miesiąc. Umowa zostanie zawarta na czas nieokreślony. Wypłata wynagrodzenia nastąpi w miesiącu, w którym okna zostaną umyte. Ze zlecenia w 2019 zleceniobiorca będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym w pełnym zakresie. W 2020 będzie zgłoszony tylko do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych będzie dobrowolne).


Ubezpieczenia społeczne doktorantów od 1.10.2019 r.

Magdalena Januszewska
Uczestnicy szkół doktorskich, którzy rozpoczęli naukę w roku akademickim 2019/2020, są obowiązkowo ubezpieczeni społecznie. Stypendia doktoranckie otrzymywane przez doktorantów, którzy rozpoczęli studia wcześniej, nadal nie będą oskładkowane.

Czy trzeba odprowadzać składkę zdrowotną za ucznia-praktykanta pobierającego stypendium

Magdalena Januszewska
Dla ucznia odbywającego praktyki zawodowe stypendium jest tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. Status członka rodziny nie eliminuje obowiązku ubezpieczeniowego. W przypadku konkretnej osoby może się jednak okazać, że nie trzeba płacić składki z tego tytułu.

Łączenie pracy z urlopem rodzicielskim – zwolnienie z opłacania składek na FP i FGŚP

Pracownica będzie wkrótce korzystała z urlopu rodzicielskiego i złożyła wniosek o łączenie pracy na 1/2 etatu z pobieraniem zasiłku macierzyńskiego. Będzie otrzymywała wynagrodzenie odpowiednio zmniejszone do wielkości etatu, tj. w wysokości 2300 zł, a z umowy zlecenia –15 zł/godz. Ponadto pracodawca chce z nią podpisać dodatkową umowę zlecenia na inny rodzaj prac.
Czy jest zwolniony z opłacania za nią składek na FP i FGŚP? Jeśli tak, to do kiedy będzie przysługiwało zwolnienie i do jakich kwot się ono odnosi?

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu – najnowsze interpretacje ZUS

Magdalena Januszewska
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku) w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Składki ZUS

Nowa składka na SFWON nie zmieniła zasad rozliczenia u pracodawców niepobierających dofinansowania z PFRON

Krzysztof Tandecki
Obsługuję księgowo małą spółkę cywilną, która zatrudnia kilka osób. Podobno od stycznia 2019 należy odprowadzać nową składkę na niepełnosprawnych.
Czy to prawda? Jak ją rozliczać? Czy muszę sporządzić korekty i dopłacić składki od stycznia br.?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Jak naliczać odpisy na zfśs za wykonujących pracę „szczególną”

Renata Majewska
Nasza spółka, zatrudniająca ok. 2 tys. pracowników, prowadzi zfśs. Od 10.05.2019 r. jeden z zatrudnionych uzyskał status wykonującego prace w szczególnych warunkach, a inny – wykonującego prace o szczególnym charakterze; obaj pracują na pełny etat. Przeciętną planowaną liczbę zatrudnionych ustaliliśmy już pod koniec kwietnia i na początku maja przelaliśmy pierwszą ratę odpisów na wyodrębnione konto funduszu.
Czy mamy obowiązek zgłoszenia gdzieś faktu angażowania takich osób czy też wpisania ich do jakiegoś rejestru? Czy w celu uzupełnienia środków na koncie zfśs nie powinniśmy jeszcze w maju przeliczyć przeciętnego planowanego stanu zatrudnienia w roku, uwzględniając wykonujących prace „szczególne”? Wcześniej żaden pracownik firmy ich nie wykonywał, a odpisy naliczaliśmy wyłącznie na zatrudnionych w normalnych warunkach.

Składki ZUS

Jakie składki ZUS przy zatrudnieniu na dwóch zleceniach podczas urlopu bezpłatnego

Renata Majewska
Pracownik jest zatrudniony na cały etat w spółce, w której od 1.06.2019 wziął urlop bezpłatny. Jednocześnie pracuje w niej na umowę zlecenia, też od 1.06.2019. Podpisał równocześnie, także od tej daty, umowę zlecenia z inną firmą – z tego tytułu opłacany jest pełny ZUS i ubezpieczenie zdrowotne (wynagrodzenie 5 tys. zł brutto miesięcznie).
Czy spółka może go zgłosić w ZUS tylko do ubezpieczenia zdrowotnego?

Jak w zakładzie pracy wprowadzić pracownicze plany kapitałowe

Renata Majewska
Od 1.07.2019 r. najwięksi pracodawcy – zatrudniający co najmniej 250 osób – wdrażają pracownicze plany kapitałowe (PPK). Jest to nowy system oszczędzania na dodatkową emeryturę pracobiorców, przy materialnej i organizacyjnej partycypacji pracodawców oraz finansowym udziale budżetu państwa.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu – najnowsze interpretacje ZUS i NFZ

Magdalena Januszewska
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku), a także przez dyrektorów wojewódzkich oddziałów Narodowego Funduszu Zdrowia, w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Bony uprawniające do rabatu na usługi w obiektach należących do przedsiębiorcy są oskładkowane – decyzja ZUS z 20.03.2019 r. (DI/100000/43/51/2019).


Składki ZUS

Żona na zleceniu nie jest osobą współpracującą

Krzysztof Tandecki
Jestem księgową. Prowadzę – na podstawie umowy zlecenia – rozliczenia z fiskusem i ZUS indywidualnego przedsiębiorcy (usługi informatyczne). W czerwcu bierzemy ślub, lecz nadal zamierzam na zlecenie wykonywać ww. usługi na rzecz firmy męża.
Czy w związku z tym powinnam być zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca?

Składki ZUS

Zlecenie wykonane przez przedsiębiorcę z ulgą „na start” bez dodatkowych składek

Spółka chce powierzyć usługę sprzątania pomieszczeń biurowych na podstawie umowy zlecenia osobie, która prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. Dopiero ją rozpoczęła i jest uprawniona do tzw. ulgi na start, czyli nie płaci składek. Podobno podpisanie zlecenia z taką osobą może być ryzykowne, bo ZUS uznaje, że w tej sytuacji składki trzeba opłacać od umowy zlecenia. Czy to prawda?

Składki ZUS

Współpraca przy działalności małżonka i etat w jego firmie – od czego naliczać składki ZUS

Magdalena Januszewska
Wysokie zarobki żony zatrudnionej przez męża-przedsiębiorcę nie uzasadniają ubezpieczania jej z tytułu umowy o pracę.

Składki ZUS

Podstawa wymiaru składek ZUS pracownika na urlopie wychowawczym

Renata Majewska
W 2019 obowiązuje nowe ograniczenie podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych za pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego.

Stanowi ją kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi za 12 mies. poprzedzających urlop wychowawczy, jednak:

  • nie wyższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia limitu 30-krotności, czyli nie wyższa niż 2859 zł (4765 zł × 60%); w 2018 limit ten wynosił 2665,80 zł,
  • nie niższa niż 75% minimalnego wynagrodzenia, a więc nie niższa niż 1687,50 zł (2250 zł × 75%); w 2018 limit ten wynosił 1575 zł.

Składki ZUS

Zbieg tytułów do ubezpieczeń przy kilku zleceniach oraz zleceniu i działalności gospodarczej

Renata Majewska
Wzrost w 2019 minimalnej pensji do 2250 zł oznacza również podwyższenie do tego poziomu kwot wynagrodzenia istotnych przy ustalaniu, czy składki na ubezpieczenia społeczne należy opłacić od wszystkich zbiegających się tytułów do ubezpieczeń, czy tylko od jednego z nich.

W 2019 minimalne wynagrodzenie za pracę w pełnym wymiarze wyniesie 2250 zł brutto (rozporządzenie RM z 11.09.2018 w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019, DzU poz. 1794).

Tym samym w 2019 zleceniobiorca, którego łączna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowych w danym miesiącu (z żadnej z zawartych umów zlecenia) nie osiąga kwoty minimalnej płacy (2250 zł), podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z każdej z tych umów. Zleceniobiorca może wybrać kolejną umowę zlecenia jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych za okres zbiegu tytułów do ubezpieczeń, jeżeli faktyczny przychód z niej uzyskany wyniesie co najmniej 2250 zł.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....