Opłacanie składek za zleceniobiorców będących emerytami i rencistami

Andrzej Radzisław radca prawny

Zgodnie z interpretacją przyjętą przez ZUS, od 1.01.2016 zatrudniając na zlecenie emeryta, który gdzie indziej pracuje na umowę o pracę, trzeba obowiązkowo odprowadzić za niego składki społeczne, o ile na etacie (albo z innego zlecenia) nie uzyskuje on co najmniej 1850 zł.
  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty, z tytułu wykonywanej umowy zlecenia obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Dobrowolne z umowy zlecenia jest ubezpieczenie chorobowe, natomiast obowiązkowe - ubezpieczenie zdrowotne.

Angażując więc emeryta lub rencistę, płatnik musi pamiętać o tym, aby za niego opłacać składki. Fakt, że ta zatrudniona osoba otrzymuje już świadczenie z ZUS, nie zmienia sytuacji. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego systemu wypłacane jest świadczenie emerytalne/rentowe. W ten sam sposób są traktowani emeryci i renciści z systemu powszechnego (a więc ci, którym świadczenia wypłaca ZUS) i osoby otrzymujące świadczenie z KRUS czy "mundurowe".

Więcej niż 1 zlecenie

1.01.2016 zmieniły się przepisy dotyczące opłacania składek za osoby, które w tym samym okresie wykonują więcej niż 1 umowę zlecenia. Wcześniej w takim przypadku zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym z pierwszej zawartej umowy, a z kolejnych ubezpieczenia były dla niego dobrowolne. Mógł również na bieżąco zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń i wybrać podleganie ubezpieczeniom z drugiej umowy zlecenia.

Dopuszczalne było, że ubezpieczony, który równocześnie wykonywał 2 umowy zlecenia i z pierwszej jego wynagrodzenie wynosiło np. 1000 zł miesięcznie, a z drugiej 2000 zł, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał z pierwszej umowy, a z drugiej tylko zdrowotnemu.

Najczęściej płatnik angażujący zleceniobiorcę, który już wykonywał 1 umowę zlecenia, z drugiej umowy zgłaszał go wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Na obowiązek ubezpieczeń nie wpływało to, jakie wynagrodzenie zleceniobiorca uzyskiwał z pierwszej umowy.

Stosownie do art. 9 ust. 2c usus w brzmieniu od 1.01.2016 osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 [zleceniobiorca], której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie], spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, lub z innych tytułów osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a [minimalne wynagrodzenie].

W konsekwencji obecnie zleceniobiorca, który wykonuje 2 umowy i z każdej z nich otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego (w 2016 - 1850 zł) obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega z każdej z tych umów. Z kolejnej zawartej umowy nie podlega tym ubezpieczeniom, jeżeli z wcześniejszej lub wcześniejszych otrzymał wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu.

Ze znowelizowanych przepisów usus wynika, że płatnik, który zatrudnia zleceniobiorcę, powinien zgłosić go do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, chyba że ubezpieczony przedłoży mu dokumenty, z których wynika brak konieczności opłacania składek.

Te nowe zasady mają także zastosowanie do zleceniobiorców będących emerytami lub rencistami. O ile więc do końca ubiegłego roku zleceniobiorca emeryt lub rencista obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegał wyłącznie z 1 umowy, to od 1.01.2016 może podlegać nawet z kilku zleceń.

Zlecenie i etat w innej firmie

Zmiana dotyczy również opłacania składek za emerytów i rencistów, którzy jednocześnie w jednej firmie są pracownikami, a w innej wykonują umowę zlecenia. Do 31.12.2015 w takim przypadku emeryt lub rencista - bez względu na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego z umowy o pracę - ze zlecenia nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Ubezpieczenia społeczne ze zlecenia były zawsze dla niego dobrowolne, dopóki pozostawał w stosunku pracy - bez znaczenia był wymiar czasu pracy, a także wysokość wynagrodzenia. Tak wynikało z art. 9 ust. 4a usus.

Od 1.01.2016 wspomniana regulacja ma nowe brzmienie. Zmiana polega na dodaniu odniesienia do ust. 2c, którego brzmienie zostało przywołane powyżej (odniesienie do ust. 4b istniało już wcześniej - dotyczy on umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz).

ZUS uznał, że w związku z tym emeryci i renciści powinni podlegać ubezpieczeniom na zasadach ogólnych. Zatem emeryt/rencista będący pracownikiem i dodatkowo wykonujący umowę zlecenia nie podlega z niej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, o ile jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy albo na część etatu, ale z wynagrodzeniem na poziomie co najmniej minimalnego.

Jeśli jego wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega jednocześnie jako pracownik i zleceniobiorca.

Co mogą zrobić płatnicy i ubezpieczeni

Przyjęta przez ZUS interpretacja jest co najmniej dyskusyjna. Skoro ustawodawca pozostawił ust. 4a w art. 9 usus, to trudno zgodzić się z tym, aby emeryci i renciści mieli podlegać ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to ust. 4a powinien zostać uchylony.

Trudno bowiem uznać, że racjonalny prawodawca pozostawiał niemający żadnego znaczenia przepis, z którego treści ma wynikać zasada ogólna, określona już w innych przepisach (ust. 1 i 1a).

W konsekwencji jedynie uchylenie tej regulacji (ust. 4a) spowodowałoby, że zarówno płatnicy, jak i ubezpieczeni nie mieliby wątpliwości, że zleceniobiorca emeryt/rencista podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych.

Moim zdaniem pozostawienie tego przepisu i dodanie tylko kolejnego zastrzeżenia powinno być odczytywane w ten sposób, że emeryt/rencista pozostający w stosunku pracy z wykonywanej równocześnie umowy zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym, a gdy nie jest pracownikiem, to w pełni ma do niego zastosowanie ust. 2c ustawy (mówiący o zasadach postępowania w razie zbiegu tytułów ubezpieczeń).

Interpretacja przyjęta przez ZUS skutkuje ponoszeniem przez zleceniodawców dodatkowych kosztów związanych ze składkami zatrudnionych emerytów/rencistów. Niższe wynagrodzenie pomniejszone o składki społeczne otrzymują również zleceniobiorcy.

Płatnik, który jest przedsiębiorcą, może wystąpić do ZUS o wydanie interpretacji w zakresie opłacania składek za zleceniobiorcę, który jest w opisanej sytuacji, i od niekorzystnego rozstrzygnięcia złożyć odwołanie do sądu.

Również sam ubezpieczony może wystąpić do ZUS o wydanie mu decyzji, wskazując, że nie zgadza się z tym, że na podstawie znowelizowanego ust. 4a powinien podlegać ubezpieczeniom ze zlecenia, gdy równocześnie jest pracownikiem. Od niekorzystniej dla siebie decyzji ZUS ma prawo odwołać się do sądu. W ten sposób stanowisko ZUS może być poddane kontroli sądowej. Jeżeli zostanie przez sąd zmienione, to płatnicy i ubezpieczeni odzyskają nienależnie uiszczone składki.

Art. 9 ust. 4a usus - stare i nowe brzmienie

Do 31.12.2015:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 4b.

Od 1.01.2016:

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 4 [zleceniobiorcy], mający ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2c i ust. 4b.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Składki ZUS - pracownicy”
Składki ZUS

Żona na zleceniu nie jest osobą współpracującą

Krzysztof Tandecki
Jestem księgową. Prowadzę – na podstawie umowy zlecenia – rozliczenia z fiskusem i ZUS indywidualnego przedsiębiorcy (usługi informatyczne). W czerwcu bierzemy ślub, lecz nadal zamierzam na zlecenie wykonywać ww. usługi na rzecz firmy męża.
Czy w związku z tym powinnam być zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca?

Składki ZUS

Zlecenie wykonane przez przedsiębiorcę z ulgą „na start” bez dodatkowych składek

Spółka chce powierzyć usługę sprzątania pomieszczeń biurowych na podstawie umowy zlecenia osobie, która prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. Dopiero ją rozpoczęła i jest uprawniona do tzw. ulgi na start, czyli nie płaci składek. Podobno podpisanie zlecenia z taką osobą może być ryzykowne, bo ZUS uznaje, że w tej sytuacji składki trzeba opłacać od umowy zlecenia. Czy to prawda?

Składki ZUS

Współpraca przy działalności małżonka i etat w jego firmie – od czego naliczać składki ZUS

Magdalena Januszewska
Wysokie zarobki żony zatrudnionej przez męża-przedsiębiorcę nie uzasadniają ubezpieczania jej z tytułu umowy o pracę.

Składki ZUS

Podstawa wymiaru składek ZUS pracownika na urlopie wychowawczym

Renata Majewska
W 2019 obowiązuje nowe ograniczenie podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych za pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego.

Stanowi ją kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi za 12 mies. poprzedzających urlop wychowawczy, jednak:

  • nie wyższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia limitu 30-krotności, czyli nie wyższa niż 2859 zł (4765 zł × 60%); w 2018 limit ten wynosił 2665,80 zł,
  • nie niższa niż 75% minimalnego wynagrodzenia, a więc nie niższa niż 1687,50 zł (2250 zł × 75%); w 2018 limit ten wynosił 1575 zł.

Składki ZUS

Zbieg tytułów do ubezpieczeń przy kilku zleceniach oraz zleceniu i działalności gospodarczej

Renata Majewska
Wzrost w 2019 minimalnej pensji do 2250 zł oznacza również podwyższenie do tego poziomu kwot wynagrodzenia istotnych przy ustalaniu, czy składki na ubezpieczenia społeczne należy opłacić od wszystkich zbiegających się tytułów do ubezpieczeń, czy tylko od jednego z nich.

W 2019 minimalne wynagrodzenie za pracę w pełnym wymiarze wyniesie 2250 zł brutto (rozporządzenie RM z 11.09.2018 w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019, DzU poz. 1794).

Tym samym w 2019 zleceniobiorca, którego łączna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowych w danym miesiącu (z żadnej z zawartych umów zlecenia) nie osiąga kwoty minimalnej płacy (2250 zł), podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z każdej z tych umów. Zleceniobiorca może wybrać kolejną umowę zlecenia jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych za okres zbiegu tytułów do ubezpieczeń, jeżeli faktyczny przychód z niej uzyskany wyniesie co najmniej 2250 zł.


Składki ZUS

Czy można nie płacić składek ZUS za cudzoziemca spoza UE

Magdalena Januszewska
Zdaniem ZUS pracujących w Polsce obcokrajowców z państw spoza UE trzeba tutaj ubezpieczać nawet wtedy, gdy ich pobyt nie ma stałego charakteru. Na odmienną ocenę można liczyć dopiero w sądzie.

Zatrudnianie obcokrajowców do prac w Polsce bywa przedmiotem sporu między pracodawcami a ZUS. Chodzi w szczególności o podleganie ubezpieczeniom społecznym np. zleceniobiorców z państw trzecich, niebędących członkami UE, z którymi nie wiążą Polski dwustronne umowy międzynarodowe regulujące te kwestie. Nie ma więc przepisów międzynarodowych określających zasady ich ubezpieczania.


Ubezpieczenie zdrowotne

Wyższa składka zdrowotna za pracownika na urlopie wychowawczym

Od listopada 2018 wzrosła podstawa wymiaru składki zdrowotnej odprowadzana za pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym.

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Dodatek za rozłąkę dla pracownika w podróży służbowej – PIT i składki ZUS

Andrzej Radzisław
Pracownikom, którzy wyjeżdżają w zagraniczną podróż służbową, chcemy wypłacać dodatek za rozłąkę.
Czy taki składnik wynagrodzeń może być zwolniony od składek społecznych i podatku dochodowego?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Dwie umowy zlecenia z jednym zleceniobiorcą

Andrzej Radzisław
Zatrudniamy zleceniobiorcę i opłacamy za niego składki społeczne i zdrowotne. Od 1.10.2018 r. zamierzamy z nim zawrzeć drugą umowę zlecenia.
Czy składki społeczne będziemy wówczas płacić tylko od wynagrodzenia z pierwszej umowy, czy też od obu umów, bo to umowy z tą samą osobą?

Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Uczniowie-stażyści nieobjęci ubezpieczeniem społecznym

Andrzej Radzisław
Realizujemy wiele projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Ich uczestnicy biorą udział w stażach zawodowych, obejmujących m.in. kształcenie zawodowe praktyczne we współpracy z pracodawcami lub przedsiębiorcami. Staże zawodowe, realizowane na podstawie wytycznych w obszarze edukacji na lata 2014–2020, są przeprowadzane w wyniku trójstronnych umów: beneficjent – uczestnik projektu – pracodawca. Stażyści to uczniowie i słuchacze szkół, w różnym wieku (niepełnoletni i pełnoletni).
Czy płatnik powinien naliczać i odprowadzać składki społeczne od wypłacanych im stypendiów?

Składki ZUS

Rozdzielność majątkowa nie pomoże w traktowaniu męża jak pracownika w firmie żony

Magdalena Januszewska
Małżonek przedsiębiorcy zatrudniony na umowę o pracę zawsze będzie uznawany przez ZUS za osobę współpracującą.

Tak wynika z decyzji ZUS z 8.05.2018 (WPI/200000/43/471/2018).

Pani X prowadząca działalność gospodarczą zawarła z mężem umowę o pracę na 1/2 etatu. Został on zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z kodem 011000. Pani X ma z mężem rozdzielność majątkową od 2007, nie mieszkają razem, a co za tym idzie nie zaspakajają wspólnie potrzeb życiowych, nie prowadzą też razem gospodarstwa domowego ani żadnych spraw życia codziennego. Pytała, czy męża należy uznać za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej i odprowadzać za niego składki społeczne jak za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.


Składki ZUS

Urlop rodzicielski łączony z pracą w obniżonym wymiarze – zwolnienie od składek na FP i FGŚP

Andrzej Radzisław
Zatrudniona przez nas pracownica od 24 września będzie łączyć przebywanie na urlopie rodzicielskim z pracą w obniżonym wymiarze czasu pracy.
Czy należy uznać, że powróciła do pracy i tym samym nie powinny być za nią opłacane składki na FP i FGŚP? Czy zwolnienie od tych składek będzie obowiązywać od 1.10.2018? Jakie dokumenty rozliczeniowe złożyć do ZUS?

Pracodawca jest zwolniony z opłacania składek na FP, a także FGŚP za pracowników powracających z:

  • urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu rodzicielskiego,
  • urlopu wychowawczego.

Składki ZUS

Zwrot byłemu pracownikowi nadpłaconych składek społecznych – rozliczenie z ZUS i US

Andrzej Radzisław
W grudniu 2017 pracownik przekroczył 30-krotność przeciętnego wynagrodzenia. W tym czasie na umowę o pracę pracował w naszej firmie oraz w innych miejscach. Z końcem roku zwolnił się i od 1.01.2018 wykonuje u nas umowę zlecenia, z której podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, bo równocześnie w innej firmie nadal ma umowę o pracę.
Ostatnio dostaliśmy z ZUS pismo, z którego wynika, że musimy poprawić raporty ZUS RCA i DRA za grudzień, tj. miesiąc, w którym doszło do przekroczenia limitu składek.
W jaki sposób zwrócić byłemu pracownikowi nadpłacone składki? Czy kwotę zwrotu trzeba doliczyć do bieżącego wynagrodzenia ze zlecenia i od łącznej kwoty naliczyć podatek? Czy od zwracanej kwoty powinny być naliczone składki?

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ubezpieczonego nie może być w danym roku kalendarzowym wyższa od 30-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia. Gdy za daną osobę składki na ww. ubezpieczenia zostały odprowadzone od takiej podstawy, to do końca roku kalendarzowego nie powinny być opłacane.


Praca, świadczenia i ubezpieczenia

Umowa zlecenia ze studentem studiów doktoranckich tytułem do ubezpieczeń społecznych

Andrzej Radzisław
Od 1.06.2018 r. zawarliśmy umowę zlecenia ze studentem studiów doktoranckich, który ma 25 lat. W złożonym oświadczeniu wskazał, że jest studentem i że w innym zakładzie pracy jest zatrudniony na 1/4 etatu. W konsekwencji z umowy zlecenia nie został zgłoszony do żadnych ubezpieczeń.
Czy postąpiliśmy prawidłowo?

PFRON

Ulgi dla firm zatrudniających niepełnosprawnych – zmiany w 2018

Renata Majewska
Niepełnosprawni przedsiębiorcy i rolnicy łatwiej zdobędą refundacje składek, a obniżanie wpłat na PFRON zostanie wkrótce odformalizowane.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....